โครงการสร้างสุขอนามัยในธุรกิจร้านเอหารและเครื่องดื่ม

โครงการสรา้ งสขุ อนามยั ในธุรกิจรา้ นอาหารและเคร่อื งดืม่ หลกั การและเหตผุ ล ตามนโยบายกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสขุ ไดใ้ ห้ความสำคัญในเร่ืองอาหารปลอดภยั มาโดย ตลอด เพราะอาหารเปน็ ปจั จัยสำคญั ต่อสขุ ภาพของประชาชนทั้งในด้านคณุ ภาพและความสะอาดและ นอกจากนอ้ี าหารยงั เป็นหนงึ่ ปจั จยั ทจ่ี ำเปน็ ต่อการดำรงชีวิต การบรโิ ภคอาหารทไี่ มส่ ะอาดเปน็ สาเหตุ สำคัญของการเกดิ โรคภยั ไขเ้ จบ็ โดยมเี ชอื้ โรคและสารปนเปอ้ื นหลายชนิดทเ่ี ป็นอันตรายถึงแกช่ วี ิต หลักสำคญั ในการเลือกรับประทานอาหารนอกเหนอื จากรสชาติอาหารแลว้ สิ่งทต่ี ้องคำนงึ และพจิ ารณา ควบคู่ไปด้วย คือ คุณคา่ ตามหลักโภชนาการ คณุ ภาพ ความสะอาด และปราศจากสารปนเปื้อน เพราะ ประชาชนมีโอกาสเสีย่ งตอ่ การรับประทานอาหารทไ่ี มส่ ะอาดจากผปู้ ระกอบกิจการที่ขาดความรู้ความ เขา้ ใจในเรอ่ื งการสขุ าภบิ าลอาหารและน้ำ ผู้สมั ผสั อาหารทข่ี าดความรู้ ความเข้าใจ และไมป่ ฏิบตั ติ นให้ ถูกต้องในระหวา่ งการเตรียม ปรงุ ประกอบอาหาร ซ่งึ จะทำให้เกิดการปนเปื้อน เช้อื โรคลงสอู่ าหาร ฉะน้นั การบรโิ ภคอาหารเพือ่ ให้ได้อาหารท่สี ะอาด ปลอดภัย มีคุณค่าตามหลกั โภชนาการและปราศจาก สารปนเปอ้ื นนัน้ จำเป็นต้องมีระบบการดูแล ควบคมุ ตรวจสอบคณุ ภาพความปลอดภยั ของอาหาร ดงั นัน้ เทศบาลเมอื งคอหงส์ ตระหนกั ถึงความสำคัญดงั กล่าว จึงไดจ้ ัดทำโครงการอาหารสะอาด ปลอดภยั ใส่ใจคุณภาพ สำหรบั ผปู้ ระกอบกจิ การด้านอาหารและผูท้ สี่ ัมผสั อาหาร เพื่อเปน็ การดูแล สภาพสุขาภบิ าลของร้านอาหาร แผงลอยจำหนา่ ยอาหาร ควบคมุ คณุ ภาพอาหารทจี่ ำหน่ายใหส้ ะอาด และเพอื่ เปน็ การเฝา้ ระวงั และประกันคุณภาพของอาหาร อกี ทง้ั ยังเปน็ การพฒั นาและสรา้ งความรู้แก่ ผู้ประกอบการและผบู้ ริโภคให้ตระหนักถงึ ความสำคญั ของการเลอื กซอ้ื อาหารทเ่ี หมาะสม อนั จะส่งผลให้ ประชาชนไดบ้ ริโภคอาหารทสี่ ะอาด ปลอดภัย การสุขาภบิ าลอาหารมีความเกย่ี วข้องกบั การดำเนนิ การจัดการอาหารใหเ้ กดิ ความสะอาด ความปลอดภยั และมีความนา่ บริโภค ดว้ ยการปรบั ปรุง บำรุงรกั ษา และแกไ้ ขใหส้ ง่ิ แวดลอ้ มตา่ งๆ ในการดำเนินการจัดการอาหารในทกุ ขัน้ ตอนไมว่ ่าจะเป็นการคัดเลอื กวัตถดุ บิ การขนสง่ และการเกบ็ รกั ษาอาหารดบิ การเตรยี มและการปรงุ อาหาร และอาหารปรุงสำเรจ็ กอ่ นบริโภค เพือ่ ปอ้ งกนั การเกิด ปัญหาโรคภัยไขเ้ จบ็ อนั เนื่องมาจากการบรโิ ภคอาหาร การดำรงชวี ติ ของคนในปจั จุบนั มกี ารปรับเปล่ยี น ไปตามยคุ สมัยรวมไปถึงการจดั หาและเลอื กทจี่ ะรบั ประทานอาหารจากอดีตทม่ี กี ารจดั หาวสั ดอุ าหารมา ดำเนินการปรงุ การประกอบอาหารเองท่ีบ้านหรอื ในครวั เรือนในปัจจบุ ันมกี ารจดั ต้ังร้านอาหารและแผง ลอยจำหน่ายอาหารไว้บรกิ ารอาหารปรงุ สำเรจ็ แก่ประชาชน สะดวกต่อการเลือกซื้อมาเพือ่ การบรโิ ภคใน ครัวเรือน ซงึ่ การบรโิ ภคอาหารของประชาชนอาจมีความเสย่ี งจาการปนเปื้อนในอาหารทง้ั จากสารพษิ ตกค้างเชอ้ื โรคและสงิ่ แปลกปลอมตา่ งๆซึง่ เกดิ จากสภาพปัญหาการสุขาภบิ าล การขาดจติ สำนกึ ดา้ น สุขอนามยั ซึง่ ก่อใหเ้ กิดอันตรายตอ่ สุขภาพของผบู้ ริโภคท้ังในระยะส้นั และระยะยาว ร้านอาหารและ แผงลอยถือเปน็ แหล่งบริโภคทสี่ ำคัญ ทจ่ี ำเปน็ ตอ้ งปรับปรงุ ใหไ้ ด้มาตรฐานทง้ั ด้านสขุ าภบิ าลคุณภาพ อาหารและความปลอดภัยใหป้ ราศจากสารปนเป้อื นทอี่ าจเปน็ อันตรายต่อสุขภาพและถกู สขุ ลกั ษณะ ดังนน้ั การควบคมุ ดูแล ใหก้ ารประกอบกิจการการจดั บรกิ ารอาหารโดยสถานประกอบการดา้ นอาหาร

เป็นไปอยา่ งเหมาะสมเนน้ ความสะอาดและปลอดภยั แกผ่ ู้บรโิ ภคจงึ เปน็ งานสำคญั ท่ีต้องดำเนินการอยา่ ง จรงิ จังเพื่อใหผ้ ปู้ ระกอบการทเ่ี ก่ยี วข้องได้ตระหนกั ถงึ ความสำคญั และให้ความรว่ มมอื ในการปรับปรงุ และพฒั นายกระดบั สถานประกอบการใหเ้ ป็นไปตามเกณฑม์ าตรฐานดา้ นสขุ าภิบาลอาหารกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสขุ วตั ถปุ ระสงค์ของโครงการ 1. เพอื่ ให้พนักงานรจู้ ักแนวทางการป้องกันอนั ตรายในด้านตา่ งๆ ที่อาจเกิดขึ้น 2. เพอ่ื ควบคุมและเฝ้าระวังการปนเปอ้ื นเช้ือโรคและสารเคมีทีเ่ ปน็ อนั ตรายต่อสุขภาพ 3. เพอื่ รักษาสขุ อนามัยของรา้ นอาหาร 4. เพอ่ื สรา้ งความเชื่อมนั ให้กบั ลกู ค้าทมี่ าใช้บรกิ าร 5. เพอื่ รักษามาตรฐานของรา้ นอาหารท่ีดแี ละมคี ุณภาพ 6. เพอ่ื สร้างแรงจงู ใจในการปรับปรงุ และพฒั นาคุณภาพของสนิ คา้ และการบรกิ าร หลักการดำเนินการสร้างสขุ อนามยั ในธรุ กิจรา้ นอาหารและเครอ่ื งดืม่ ร้านอาหารและเคร่อื งดม่ื ต้องมหี ลักการสรา้ งสขุ อนามยั ดังน้ี 1. การสำรวจสุขอนามยั - คน้ หาจุดท่ีมีเชื้อโรคหนาแนน่ และทำความเขา้ ใจความตอ้ งการของคุณ 2. การให้ความรเู้ ร่ืองสขุ อนามยั - ส่งเสริมสุขอนามยั ใหพ้ นกั งานของคุณ ด้วยโปสเตอรป์ ระชาสมั พนั ธ์ หรอื การพูดคยุ เพ่ือให้ตระหนักถงึ ความสำคัญของสขุ อนามยั 3. แนวทางทถี่ ูกต้อง - ความสะอาดไม่ไดแ้ ปลวา่ มสี ุขอนามยั เสมอไป เราจะช่วยคณุ ปรับปรงุ มาตรฐาน ดา้ นสุขอนามยั เพอื่ ลกู ค้าและพนกั งานของคุณ 4. คำแนะนำเกี่ยวกบั วัสดสุ ิน้ เปลือง - เราชว่ ยคณุ ประหยัดคา่ ใชจ้ ่ายดว้ ยการแนะนำชนิดวัสดสุ ิ้นเปลอื ง ปรมิ าณ และตำแหนง่ ท่ตี ดิ ตง้ั ตามการใชง้ าน 5. ผลิตภณั ฑ์ของเรา - ผลติ ภัณฑ์ของเรามเี อกลักษณเ์ ฉพาะตวั พร้อมนวัตกรรมและถกู ออกแบบมาให้ ใช้งานงา่ ย สะดวก วางใจได้ และมีสไตล์ 6. บริการเปน็ เลศิ - เป็นมติ ร เชอื่ ถือได้ ไร้ท่ตี ิ เราจะสง่ มอบสขุ อนามัยทด่ี ที ส่ี ุดใหก้ ับสถานประกอบการ ของคณุ รวมถงึ การตรวจสอบคณุ ภาพอย่างสม่ำเสมอ

ตัวอยา่ งการสรา้ งสุขอนามยั ในธรุ กิจร้านอาหารและเครอ่ื งด่ืม 1. โครงการสรา้ งสขุ อนามยั ในธรุ กิจรา้ นอาหารและเครอ่ื งดื่ม สุขอนามยั สำหรบั มือ มือทีป่ นเปอื้ น เปน็ สาเหตสุ ำคญั ทน่ี ำไปสกู่ ารเกดิ โรคในอาหาร กรมอนามัย (DOH) คาดวา่ ใน ทุกปีคนไทยกว่า 7 แสน/คนมอี าการทอ้ งรว่ ง ซึ่งเกิดจากการขาดสุขอนามยั ทีม่ อื เปน็ สว่ นใหญ่ โดยมอื สามารถนำพาและส่งผา่ นเชือ้ โรคอันตรายได้ เชน่ เชื้อโนโรไวรัส และยงั เป็นตัวนำพาเชอ้ื อย่าง \"ซาล โมเนลลา\" อีกด้วยระหว่างการเตรียมอาหาร มอื ของเราสัมผสั พน้ื ผวิ หลายชนิด ทงั้ อาหารและอปุ กรณท์ ี่ อาจมกี ารปนเปอ้ื นอยเู่ ช่นกนั ซง่ึ เป็นปจั จัยหลกั ของการปนเปอื้ นข้าม 1. กำหนดระเบียบการรักษาสุขอนามยั สำหรบั มอื พรอ้ มอบรมพนกั งานทุกคนให้ล้างมอื อยา่ ง ถกู วิธี 2. กำหนดนโยบายการใชถ้ งุ มอื และจดั อบรมข้นั ตอนการปฏบิ ัติงานตามมาตรฐาน เพอ่ื ให้ ความร้แู ก่พนักงาน 3.ตรวจสอบการลา้ งมอื ของพนักงาน เพือ่ ให้แนใ่ จว่าพนักงานมกี ารล้างมอื อยู่เสมอ

4. ติดตงั้ เครอ่ื งจ่ายสบู่หรือเครื่องจ่ายแอลกอฮอลล์ า้ งมอื ในจดุ ท่เี หมาะสม การใชอ้ ุปกรณ์แบบ ไรก้ ารสัมผสั สามารถลดความเสี่ยงการปนเปอื้ นขา้ มได้ 5. ตดิ ตง้ั กล่องใสก่ ระดาษเช็ดมอื หรอื เครอ่ื งเป่ามอื เพอื่ ช่วยลดการแพรก่ ระจายของแบคทเี รีย ห้องครัวและพ้นื ทเี่ ตรยี มอาหาร จากการศกึ ษาพบว่า ในศูนยอ์ าหารบางแหง่ มจี ำนวนแบคทเี รียเกนิ มาตรฐานถงึ 1,000 เทา่ ครัวและพนื้ ทเี่ ตรียมอาหารเป็นแหล่งเพ่มิ จำนวนแบคทเี รียได้เปน็ อย่างดี การลดความเสยี่ งการปนเป้อื น ขา้ ม การลดแพรก่ ระจายของแบคทีเรีย และการจัดการเพือ่ ความปลอดภยั และสขุ อนามัยในอาหาร เป็น องคป์ ระกอบสำคญั ในการดแู ลพนกั งานและลกู ค้า 1. แยกเขียง จาน และมีดสำหรับการเตรยี มเนอื้ หรอื อาหารทะเลดิบ และต้องทำความสะอาด ด้วยสบแู่ ละนำ้ ร้อนหลงั ใช้งาน 2. ใหค้ วามรเู้ รอื่ งความสำคัญในการลา้ งมอื การใช้ถุงมือและท่ีคลมุ ผมแก่พนกั งาน 3. ดูแลและทำความสะอาดพืน้ ทที่ ้ิงเศษอาหารใหส้ ะอาด เพอื่ ปอ้ งกนั สัตว์รบกวน 4. ตรวจสอบสขุ ภาพของพนกั งานให้พรอ้ มทำงานอยู่เสมอ เพราะเชื้อก่อโรคต่างๆ เชน่ เช้ือโน โรไวรสั สามารถแพร่กระจายและตดิ ตอ่ ไดง้ ่ายแม้มจี ำนวนเพียงเลก็ นอ้ ย ทางเขา้ ลกู คา้ มกั เลอื กรา้ นอาหารจากเมนหู รือสภาพร้านคร่าวๆ กอ่ นตดั สินใจเขา้ รา้ น การเตรียมหนา้ รา้ นใหส้ ะอาด จึงเป็นสงิ่ สำคญั ในการกระตนุ้ ใหล้ ูกคา้ อยากเขา้ มารบั ประทานอาหารในร้านของคุณ

1. แสดงใบรบั รองด้านสุขอนามัยหรือรวี วิ ลูกคา้ เพอื่ เพม่ิ ความมน่ั ใจ 2. พนักงานต้อนรบั พนกั งานเสริ ์ฟ หรือเชฟที่ตอ้ งสมั ผสั กบั อาหาร ควรแตง่ กายใหส้ ะอาดและดู ดี รวมถงึ ความยาวของเลบ็ และทรงผมดว้ ย 3. ใชพ้ รมปพู น้ื ทส่ี ามารถดดู ซบั สงิ่ สกปรกและนำ้ ได้ เพ่อื ไมใ่ หเ้ กิดการเหยยี บยำ่ เป็นรอยเลอะไป ท่ัวรา้ นหรือสถานประกอบการของคุณ 2. เลอื กใช้กลิน่ หอมทเ่ี หมาะกบั ร้านของคุณ เพื่อสรา้ งประสบการณ์อนั น่าจดจำใหก้ ับลูกคา้ ห้องน้ำ มาตรฐานของห้องน้ำในรา้ นอาหาร ส่งผลโดยตรงต่อรวี วิ ของลูกค้าเรือ่ งความสะอาด หอ้ งน้ำที่ สะอาดสร้างความมัน่ ใจในคณุ ภาพอาหารและเคร่อื งดม่ื ได้ถึง 91% การตดิ ตั้งสุขอนามยั ภัณฑใ์ นหอ้ งน้ำ อย่างครบถว้ น จะช่วยลดความเส่ยี งการแพรก่ ระจายของเชอ้ื โรคทเี่ ป็นอนั ตรายไปสู่ครัวและพน้ื ทเ่ี ตรียม อาหาร 1. จดั ตารางการทำความสะอาดอยา่ งเคร่งครดั ตามช่วงเวลาการใช้งาน เพื่อใหแ้ นใ่ จว่าห้องนำ้

สะอาดอยเู่ สสมอ 2. เตรยี มสบลู่ า้ งมอื กระดาษเช็ดมอื นำ้ ยาเช็ดฝารองนั่ง ฯลฯ ให้เพยี งพอและพรอ้ มใช้งานอยู่ เสมอ 3. ทำใหม้ ีกล่นิ สะอาดอยเู่ สมอ เพราะกลน่ิ ไม่พงึ ประสงค์จะทำใหค้ นไม่อยากเขา้ ห้องนำ้ จน ละเลยทจี่ ะลา้ งมอื ให้สะอาดไปด้วย 2. โครงการสร้างความปลอดภัยในธรุ กจิ รา้ นอาหารและเคร่อื งดืม่ การสุขาภบิ าลอาหาร (Food Sanitation) คือการปอ้ งกันไมใ่ ห้อาหารเป็นต้นเหตขุ องความ เจ็บปว่ ยแกผ่ บู้ รโิ ภค หรืออกี นัยหน่งึ ก็คือการทำใหอ้ าหารปลอดภยั และใหป้ ระโยชน์แกผ่ บู้ รโิ ภคแต่ อย่างเดียว ไมก่ อ่ ใหเ้ กดิ โทษหรืออนั ตรายแมแ้ ตน่ อ้ ย หลักสุขาภบิ าลอาหาร ประกอบด้วย 1. ความสะอาดและความปลอดภัยของอาหาร 2. อนามัยของผปู้ ระกอบอาหารและผู้เสิฟอาหาร 3. อนามยั ของการประกอบอาหารและการเสิฟอาหาร 4. ความสะอาดและความปลอดภยั ของนำ้ 5. การเกบ็ รกั ษาอาหาร 6. การล้าง และเกบ็ ภาชนะเครือ่ งใชใ้ นการปรงุ อาหาร 7. การกำจัดเศษอาหาร นำ้ ทงิ้ และอื่นๆ 8. การสุขาภิบาลสถานทปี่ ระกอบอาหาร ความสะอาดปลอดภัยของอาหาร อาหารจะสะอาดและปลอดภัยมากน้อยเพียงใดข้ึนอย่กู ับ (1) แหลง่ ผลิตอาหาร อาหารทส่ี ะอาดย่อมไดจ้ ากแหลง่ ผลิตท่ีสะอาดและวิธกี ารผลิตทส่ี ะอาด เช่นเนื้อสตั วจ์ ากโรงฆ่าสัตว์ทสี่ ะอาด ด้วยวิธีการที่สะอาด และสตั วเ์ หล่านั้นไมเ่ ปน็ โรค หรือผกั ทไ่ี ม่ไดร้ ด ด้วยนำ้ โสโครก และล้างจนสะอาดปราศจากสง่ิ สกปรกและยาฆา่ แมลงทใ่ี ชพ้ ่น ผักเหลา่ นนั้ (2) การขนสง่ อาหารอาจได้รบั ความสกปรกหรอื เช้อื โรคได้ในระหวา่ งการขนสง่ จากแหลง่ ผลติ มาสู่ครัวของผู้บริโภค ในขณะทีข่ นส่งอาหารควรจะอยู่ในภาชนะทส่ี ะอาด และปกปิดมิดชดิ มใิ หแ้ มลงวนั ตอมหรอื ไดร้ บฝุน่ ละออง เมื่อมาถึงบ้านและกต็ ้องเกบ็ ไว้ในทสี่ ะอาดเชน่ เดยี วกัน (3) ลักษณะของอาหาร อาหารทด่ี คี วรอยใู่ นลักษณะท่ีสด เชน่ เนือ้ มีสีแดงและกล่นิ คาวดีอยู่ ปลาตาใส เหงอื กสีแดงสด เกล็ดเรียบเป็นระเบยี บ ไม่มีกลน่ิ เหมน็ เน่า หรอื ผักท่ียงั สดไมเ่ หีย่ วหรือช้ำ ถ้า เป็นอาหารกระป๋อง กระปอ๋ งต้องไม่บวม ตะเขบ็ แตก หรือเปน็ สนิม

อนามยั ของผปู้ ระกอบอาหารและผู้เสิฟอาหาร (1) สขุ ภาพ การทผี่ ้ปู ระกอบอาหารหรือผู้เสิฟอาหารมีสขุ ภาพดี รา่ งกายแข็งแรง ไม่เจบ็ ป่วยก็ จะเป็นขอ้ ประกันความปลอดภยั ของอาหารไดข้ ้อหน่งึ ถา้ ผปู้ ระกอบอาหารหรอื ผเู้ สิฟอาหารเป็น โรคตดิ ต่อ เชน่ โรคผิวหนังพวก หิด กลาก เกล้อื น ฯลฯ โรคท้องรว่ ง หวดั เป็นตน้ กจ็ ะถ่ายทอดเชื้อโรคสู่ ผบู้ รโิ ภคอาหารได้ ดงั นั้นผปู้ ่วยดงั กลา่ ว จงึ ควรงดปรงุ และขายอาหารทันที จนกวา่ จะรกั ษาให้หายขาด ที่ถูกแลว้ ผปู้ รงุ และผ้เู สิฟอาหารต้องไดร้ บั การตรวจรา่ งกายเป็นประจำ อยา่ งนอ้ ยปลี ะ2 คร้งั (2) อาบน้าํ ทกุ วนั ควรอาบน้ำใชส้ บถู่ ตู วั อย่างน้อยวันละ 2 คร้ัง คือกอ่ นจะเริ่มปฏิบตั งิ านและ หลงั จากปฏิบัติงานแลว้ ทุกครงั้ เพอ่ื ใหร้ า่ งกายสะอาดปราศจากโรคตดิ ต่อทางผิวหนงั อยเู่ สมอ นอกจากนกี้ ารอาบนำ้ ยงั ทำให้จิตใจแจม่ ใส ร่าเริง กระตนุ้ ใหโ้ ลหิตหมนุ เวยี นดีขน้ึ (3) ความสะอาดของมอื และเลบ็ มือเปน็ อวยั วะทจ่ี บั ตอ้ งสงิ่ ตา่ งๆ จิปาถะ เชน่ หยบิ ยก จับ ถือ หิ้ว เช็ด ถู แกะ เกา การใช้หอ้ งน้ำหอ้ งส้วม การปิดปากเวลาไอหรือจาม ลว้ นแลว้ แตท่ ำใหม้ ือสกปรกมี เชื้อโรคทง้ั นั้น จงึ ควรล้างฟอกสบแู่ ลว้ เชด็ ดว้ ยกระดาษหรือผา้ สะอาดทุกคร้งั หลงั จากจับตอ้ งสง่ิ สกปรก หรอื ออกจากห้องนำ้ หอ้ งสวม จึงจะจบั ต้องอาหาร ถา้ มบี าดแผลทม่ี ือหรอื นวิ้ ต้องรกั ษาและปิดพลา สเตอร์ใหเ้ รยี บร้อย ส่วนเลบ็ เป็นทรี่ วมของสิง่ สกปรกก็ตอ้ งตดั ใหส้ น้ั และลา้ งรกั ษาใหส้ ะอาดอยเู่ สมอ ผหู้ ญงิ นอกจากไมค่ วร ไวเ้ ล็บยาวแลว้ ยงั ไมค่ วรทาเล็บดว้ ยสฉี ดู ฉาดอกี ด้วย เพราะทำให้สงั เกตสิง่ สก¬ปรกทตี่ ดิ เลบ็ ได้ยาก (4) เสอ้ื ผา้ เครื่องแตง่ กาย ในขณะประกอบอาหารควรใชเ้ สอ้ื ผา้ สำหรบั งานนีโ้ ดยเฉพาะ เพอื่ ความเรียบร้อยและรกั ษาให้สะอาดอยู่เสมอ เพ่ือไมใ่ หเ้ ป็นแหลง่ แพรเ่ ช้อื โรค เช่น เสอื้ กางเกง กระโปรง ผา้ กนั เป้ือน ถุงเท้า รองเทา้ และหมวก เป็นต้น เสือ้ ผา้ ท่ใี ชใ้ นการน้คี วรมสี อี ่อน เม่ือเป้ือนจะเห็นไดง้ ่าย และให้ใช้ผ้าทที่ ำความสะอาดได้ง่าย ส่วนคนเสิฟก็ควรแต่งใหส้ ะอาดเช่นเดยี วกนั รองเท้าท่ีใชค้ วรเป็น ชนดิ หุ้มสน้ และพืน้ ยางนอกจากน้ียงั ควรรกั ษาพื้นใหส้ ะอาด สระผมใหส้ ะอาดอยเู่ สมอ สวมหมวกหรือ ใช้ตาขา่ ยคลุมผม สำหรบั ผ้ชู ายควรตดั ผมสั้นและโกนหนวดให้เกลอี้ งทุกวนั ส่วนผหู้ ญงิ ไม่ควรใช้ เครือ่ งสำอางแต่งหนา้ มากเกินควร อนามัยของการประกอบและเสฟิ อาหาร การประกอบและเสฟิ อาหารทถ่ี ูกสุขลกั ษณะ คือ (1) ล้างอาหารใหส้ ะอาดกอ่ นนำมาประกอบอาหาร เช่น ล้างผกั สดดว้ ยนำ้ สะอาด จนหมดดิน โคลนหรอื ปุย๋ แลว้ ลา้ งดว้ ยนํา้ ยาสำหรบั ล้างผัก เช่น Lipon F, Wonderful K จะช่วยกำจดั ไข่ หนอนพยาธใิ หห้ ลดุ ไปจากผกั ไดเ้ กอื บหมด หรอื การแชผ่ ักในน้ำยาไอโอดีน โดยผสม ไอโอดนี 100 ส่วน ในนำ้ ลา้ นสว่ น (100 ppm.) และตอ้ งแชอ่ ย่นู าน 10 นาทเี ปน็ อย่างน้อย จงึ จะช่วยทำลายไขห่ นอนพยาธิ ได้

ส่วนการลา้ งและแช่ผักในดา่ งทบั ทมิ ซึ่งใช้กนั มาเปน็ เวลานานน้นั บดั น้กี ารวิจยั คน้ ควา้ ทางปา ราสิตวทิ ยายืนยันวา่ ไมม่ ผี ลทำลายไขพ่ ยาธิ ฉะนั้นเพื่อใหป้ ลอดภยั ไวก้ อ่ น ในฤดูท่มี ีโรคทางเดนิ อาหาร ระบาด เชน่ โรคบดิ อหิวาต์ ไข้รากสาดน้อย ควรงดกินผกั สด (2) เครือ่ งมอื หรอื อุปกรณท์ ี่ใชใ้ นการปรงุ เสฟิ และรบั ประทานอาหาร เช่น มดี เขียง จาน ชาม ชอ้ นส้อม แกว้ น้ำ หมอ้ กะทะ ตะหลิว ฯลฯ กอ่ นนำมาใชต้ ้องผ่านการล้างอยา่ งสะอาด แลว้ เก็บรกั ษาให้ สะอาดปลอดภัยจากสงิ่ สกปรกท้ังหลาย เชน่ ไม่วางกับพน้ื หอ้ ง บนโตะ๊ หรือปะปนกบั ภาชนะทส่ี กปรก ไม่ นำเขา้ ห้องนำ้ ห้องส้วม เพราะอาจมี โรคตดิ ต่อตดิ มากบั ภาชนะเหล่านนั้ ออกมาได้ เขียงต้องแยกใชส้ ำหรบั อาหารสกุ และอาหารดบิ ไมป่ นกัน และปอ้ งกนั ความสกปรกทจี่ ะเกิดขึน้ ในระหว่างปฏิบตั ิงาน หรอื จากแมลงและสัตวน์ ำโรค (3) จะตอ้ งป้องกันไม่ใหแ้ มลงวันตอมอาหารในขณะทีป่ ระกอบอาหาร (4) อาหารท่ีเป็นเนอ้ื สตั ว์ เช่น เน้ือววั เนือ้ หมู หรอื ปลา ต้องทำใหส้ กุ จริงๆ เพราะเน้อื สัตว์ เหลา่ น้อี าจมตี ัวออ่ นของพยาธติ วั ตืด พยาธใิ บไมใ้ นตับ หรอื ตวั จ๊ีด การใช้ความรอ้ นท่ีสงู และนานพอ เทา่ นน้ั จงึ จะฆ่าพยาธิเหลา่ น้ีให้ตายได้ (5) เศษอาหารตอ้ งใสภ่ าชนะมฝี าปดิ ไมใ่ ห้แมลงวนั ตอม (6) ควรใช้เคร่อื งมอื เครอื่ งใช้ เชน่ ชอ้ นสอ้ ม แทนมอื ในการคลกุ หรอื ยำ (7) หากมกี ารไอหรือจามตอ้ งใชผ้ ้าเช็ดหนา้ หรอื กระดาษปิดปากและจมกู (8) ตอ้ งไมพ่ ดู คุยหรือสบู บหุ ร่ใี นขณะทปี่ ระกอบหรือจบั ตอ้ งอาหาร ท้งั น้เี พอ่ื ป้องกันมใิ ห้น้ำลาย กระเซ็นลงในอาหาร ขเ้ี ถ้าตกลงในอาหาร หรอื น้ำลายจากกน้ บุหรีถ่ กู มอื ผสู้ บู เมื่อจบั อาหารหรือภาชนะ ใสอ่ าหาร ก็จะแพรก่ ระจายเช้ือโรคไปสผู่ ู้รบั ประทานอาหารได้ (9) อย่าเลียนิ้วมอื แคะจมูก หรือแกะเลบ็ ในขณะประกอบและเสิฟอาหาร (10) อย่าชิมอาหารจากช้อนท่ใี ช้ในการปรงุ หรอื เสฟิ อาหาร (11) ผ้าท่ีใชเ้ ชด็ ชอ้ นส้อม ถ้วยชาม จาน ตอ้ งสะอาดอย่เู สมอ และไม่ใช้เช็ดอะไรอ่นื เดด็ ขาด (12) อยา่ ใช้มือหยิบ จบั อาหาร หรอื ใชม้ อื จับหรอื แตะต้องภาชนะลงบนส่วนทผ่ี ู้รบั ประทาน อาหารจะเอาเขา้ ปาก หรือบรเิ วณทร่ี องรบั อาหาร การหยบิ จับหรือแตะตอ้ งภาชนะเหล่าน้ีควรปฏบิ ตั ิให้ ถูกวิธี ดงั ตอ่ ไปน้ี -แก้วน้ำ ให้จบั กึ่งกลางแก้วลงมา หัวแมม่ อื กบั น้วิ อน่ื ๆ จบั โอบแกว้ เอาไวค้ นละด้าน แล้วงอนิว้ ก้อย รองรับกน้ แกว้ เอาไว้ -มดี ชอ้ นส้อม ทัพพี ควรจบั ทางด้ามเสมอ อย่าจบั ส่วนทจี่ ะตอ้ งตัก จม้ิ หรอื สมั ผัสอาหาร -จาน ชาม ถ้วย อย่าจับปากและภายในภาชนะนัน้ ควรใช้ฝา่ มอื รองรบั กน้ แล้วใช้หัวแม่มือประคองไมใ่ ห้ ตก -ถ้วยแก้วทม่ี ีหหู ิ้วหรอื มดี ้ามถือ ใหห้ ยิบจบั ทหี่ หู รือด้ามนนั้ เสมอ

ความสะอาดและความปลอดภัยของน้ำ (1) น้ำดืม่ เพอ่ื ความปลอดภัยควรต้มแลว้ เกบ็ ใสภ่ าชนะทมี่ ฝี าปิดมดิ ชดิ และภาชนะนนั้ ควรมี กอ๊ กไขน้ำออก เช่น หมอ้ คลู เล่อร์ หรือกาน้ำก็ได้ ถา้ ไม่อาจตม้ นำ้ ดม่ื ได้ ก็ใช้น้ำประปา นำ้ ฝน หรือนำ้ ผสมปูนคลอรีนในอัตราสว่ น ปูนคลอรีน 1 ช้อนชา ต่อน้ำ 20 ปีบ๊ (2) นํา้ ใช้ ควรเป็นนำ้ ประปา หรอื น้ำบ่อ ซงึ่ ถ้าขนุ่ ให้แกวง่ สารส้มเสียกอ่ นแล้วใสป่ ูนคลอรีน ตามอัตราสว่ นทกี่ ล่าวแลว้ น้ำทีใ่ ช้ประกอบอาหารนอกจากต้องสะอาดแลว้ ถ้าต้องการกะทสิ ด ควรคน้ั ดว้ ยน้ำสุก ส่วนนำ้ ลา้ งภาชนะนอกจากต้องสะอาดแล้ว ควรใชน้ ้ำรอ้ นและสบลู่ ้าง จะงา่ ยและสะอาดทสี่ ดุ (3) นำ้ แขง็ ถ้าใชส้ ำหรับรับประทานจะตอ้ งทำจากน้ำสะอาดเชน่ เดยี วกับนำ้ ด่มื และในการ ขนส่งตอ้ งบรรจุในภาชนะท่ีมขี ้อความว่า “นาแข็งใชร้ ับประทาน” เปน็ สีนำ้ เงินไว้ใหช้ ัดเจน หากเป็น น้ำแข็งใชใ้ นกิจการอตุ สาหกรรม เชน่ แชป่ ลา ทำไอสครีมหรอื อ่ืนๆ จะต้องมอี กั ษรสีแดงระบไุ วบ้ น ภาชนะวา่ “ห้ามรบั ประทาน” หรอื ใส่ถุงพลาสติกหรอื ปกปดิ ใหม้ ดิ ชิด และเกบ็ ในทส่ี ะอาด ไม่ควรวาง น้ำแขง็ เปลา่ ไวบ้ นพ้ืนดิน ถนน ทางเดนิ เมอ่ื จะใชใ้ ช้ทจี่ ับทต่ี กั นำ้ แขง็ อย่าใช้มอื แกลบ และขเ้ี ล่ือยท่ีใช้ ฝังนำ้ แขง็ ควรเป็นของใหมห่ รือเปลย่ี นเสมอๆ การเก็บรกั ษาอาหาร (1) อาหารสดทเ่ี สยี งา่ ย เชน่ เนือ้ ปลา กงุ้ ปู หอย ควรล้างใหส้ ะอาดแล้วใส่ถงุ พลาสติก นำไป เก็บในตู้เยน็ ท่ีสะอาด มอี ณุ หภมู ิ 45°F หรือเก็บในตนู้ ำ้ แข็งกไ็ ด้ (2) อาหารท่ีเตรียมไวก้ อ่ นปรงุ ควรเก็บไว้ในตูเ้ ย็นทนั ที ไมค่ วรเก็บไวบ้ นพน้ื หรอื วางใกลส้ ่ิง สกปรก เชน่ หนา้ ห้องนำ้ ห้องสว้ ม (3) ผกั และผลไมส้ ด เม่อื เลอื กและล้างสะอาดดแี ล้ว ควรเก็บในภาชนะที่สะอาด วางไวบ้ นโต๊ะท่ี สงู ประมาณ 75 ซม. ท่ีไมม่ ีลมโกรก หรอื ใสถ่ งุ พลาสติกเกบ็ ไวใ้ นต้เู ย็นก็จะยิ่งดี (4) อาหารที่ปรุงเสรจ็ แลว้ ควรเก็บในทม่ี ิดชิด เชน่ ในภาชนะทม่ี ฝี าปิด มฝี าชคี รอบ เกบ็ ในตู้ ลวดตาข่าย หรอื ตกู้ ระจกทีส่ ะอาด เพื่อป้องกันฝุน่ ละอองและแมลงวนั ตอม (5) อาหารทป่ี รงุ เสร็จใหม่ ควรรบี กินทนั ที ไมค่ วรเก็บไวน้ าน ถา้ ตอ้ งการเกบ็ กค็ วรตง้ั ไฟใหเ้ ดอื ด ก่อน ถ้าเป็นชนิดทีอ่ ่นุ ไม่ได้ ต้องหาวิธเี กบ็ ไม่ใหบ้ ดู เสีย เชน่ เกบ็ ในตู้เยน็ หรอื ปรุงแต่พอกินมื้อหน่งึ ๆ อย่า ให้เหลือ การลา้ งและเก็บภาชนะเคร่ืองใช้ในการปรงุ อาหาร ก. การลา้ ง 1. อปุ กรณใ์ นการลา้ ง มี (1) อ่างสำหรบั ใส่นำ้ ล้างภาชนะ 3 ใบ (2) ถังใส่เศษอาหาร

(3) โต๊ะสำหรบั วางภาชนะทจ่ี ะนำมาลา้ ง (4) ที่คว่ำจาน ถ้วย ชาม ชอ้ นส้อม แก้วน้ำ ตะเกยี บ ฯลฯ (5) ผงซักฟอกหรอื สบู่ (6) น้ำรอ้ น ผงคลอรีนหรือนำ้ ยาคลอรนี (CLOROX) (7) ฟองน้ำหรือเศษผ้าทส่ี ะอาด 2. วธิ ลี ้าง กอ่ นลงมอื ลา้ ง ด้วยแยกภาชนะออกเปน็ พวกๆ โดยเฉพาะแก้วน้ำและถว้ ยของหวานไม่ควรลา้ งปนกบั ภาชนะใส่ของคาว ถ้าจำเปน็ ต้องล้างรวมกนั ตอ้ งล้างภาชนะพวกแกว้ น้ำและถ้วยของหวานก่อน (1) ลา้ งดว้ ยมือ (Hand Washing) การลา้ งดำเนนิ เปน็ ขน้ั ๆ ดังน้ี ข้นั ท่ี 1 กวาดเศษอาหารใสถ่ ังขยะทเี่ ตรียมไว้ให้หมด แลว้ ลา้ งน้ำเปล่า ซ่ึงถังขยะควรแยกเป็น 2 ถงั คือ ถงั ใส่เศษอาหาร อีกถงั หนงึ่ ใส่ขยะแหง้ เช่น กระดาษ ใบตอง ถงุ พลาสตกิ ฯลฯ ขน้ั ที่ 2 เอาลงลา้ งในอ่างใบที่ 1 ซงึ่ มนี ำ้ ผสมสบหู่ รือผงซกั ฟอกโดยใช้ฟองนำ้ ถู นำ้ ที่ใชถ้ า้ เป็นนำ้ ร้อน 110°-120° F ย่งิ ดี สงิ่ สกปรกแล คราบไขมันออกเกล้ยี ง ข้ันที่ 3 เอาลงล้างในอ่างใบท่ี 2 ซง่ึ มนี ้ำธรรมดาทส่ี ะอาด ถ้าเปน็ นำ้ อนุ่ ได้ยง่ิ ดี (Rinsing) ขนั้ ท่ี 4 เอาลงแชใ่ นอา่ งใบที่ 3 ซงึ่ มนี ้ำร้อนจดั (170° F) หรอื น้ำผสมนำ้ ยาคลอรีน 100 ppm. นาน 2 นาที หรอื จะเอาไปตม้ ใหเ้ ดือด (212° F) 1 นาที กไ็ ดเ้ พ่อื ฆ่าเชือ้ โรค (Sanitizing) เมื่อลา้ งเสร็จ แลว้ หา้ มใช้ผ้าเชด็ เดด็ ขาด ให้นำไปผึ่งแดดให้แหง้ (2) ล้างด้วยเครือ่ ง (Machine Washing) เปน็ วิธีทถ่ี กู อนามยั กวา่ การลา้ งดว้ ยมอื แต่ขณะนย้ี ัง ไม่แพรห่ ลายในประเทศไทย แตใ่ นโรงพยาบาลบางแหง่ มีใชแ้ ลว้ การลา้ งท่ถี ูกอนามัย กเ็ พราะใชน้ ้ำรอ้ น มไี อน้ำร้อนอบฆ่าเชอ้ื โรคดว้ ย เครอื่ งล้างประกอบด้วยอ่างลา้ ง 3 ตอน (Three Compartment Sink) ดังแผนผงั การทดลองความสะอาดของภาชนะ ถ้าเปน็ ถ้วยแกว้ หยดโซดาลงไป ถา้ ไมม่ ีฟองแปลวา่ สะอาด ถา้ มีฟองแสดงวา่ ไมส่ ะอาด สำหรบั จาน หยด แอมโมเนยี ลงไป ถา้ สะอาดจะไม่มรี อยแอมโมเนียตดิ หรอื จมุ่ นำ้ ถ้าไมต่ ดิ น้ำทัว่ แปลว่าจานสะอาด ข.การเก็บ ภาชนะเครือ่ งใช้เม่อื ล้างและตากแดดแห้งแลว้ ควรเกบ็ ในตทู้ สี่ ะอาด มิดชดิ หนูและ แมลงสาบเข้าไม่ได้ โดยแยกเก็บดงั น้ี (1) จาน ถ้วย และชามทีล่ า้ งแล้ว ควรวางในทค่ี ว่ำจานเปน็ ชอ่ งๆ ปลอ่ ยให้แหง้ เอง หรือผ่งึ แดด จนแห้ง แลว้ เก็บคว่ำในตะกร้าเอาไปไวใ้ นตหู้ รอื บนห้ิงท่ีสะอาดและอยูส่ งู จากพน้ื พอควร (2) แก้วน้ำ หรือถว้ ยน้ำชา ใหค้ วํา่ ในตะแกรงทย่ี กสงู จากโต๊ะพอควร เมือ่ แหง้ แล้วนำโปเกบ็ ในตู้ หรือบนหง้ิ ทสี่ ะอาดและสงู จากพน้ื พอควร

(3) ชอ้ ส้อมมีดและตะเกียบ ใส่ตะกรา้ ผงึ่ ลมหรอื แดดจนแหง้ แล้วเอาไปเก็บในกล่อง หรือท่เี กบ็ โดยเอาดา้ มขึน้ บนเสมอ (4) หมอ้ กะทะ และเครือ่ งใชอ้ น่ื ๆ เมื่อแห้งแลว้ ควรเกบ็ ไว้ในตูท้ ีส่ ะอาดสามารถป้องกนั สัตวน์ ำ โรคได้ หรือแขวนไว้ใหเ้ ป็นระเบียบในบรเิ วณฝาทสี่ ะอาด ใกลเ้ ตา และอยสู่ งู จากพ้นื พอควร เพอ่ื ความ สะดวกในการหยิบใช้ ของทีใ่ ชป้ ระจำควรวางไวใ้ นทที่ ่หี ยบิ ได้สะดวกทสี่ ดุ การกำจัดเศาอาหาร นำ้ ท้ิง และอ่นื ๆ ก. เศษอาหาร (1) ถังเกบ็ เศษอาหารและขยะมลู ฝอยต้องมฝี าปิดมดิ ชดิ แลว้ นำไปท้ิงและทำความสะอาดเปน็ ประจำทุกวนั และถงั น้นั ควรตง้ั ใหส้ งู จากพนื้ ประมาณ 1 ฟตุ (2) เศษอาหารควรเผาหรอื ขุดหลุมฝงั ใหม้ ดิ ชดิ อย่าทง้ิ ไวเ้ ปน็ แหล่งเพาะแมลงวนั หรือหนไู ด้ (3) ไมค่ วรใช้เศษอาหารดิบ เชน่ เศษเนอื้ ดิบใหส้ ตั วเ์ ล้ียงกิน เพราะอาหารดิบเหล่านน้ั อาจมเี ชอื้ พยาธทิ ำให้เกดิ โรคติดตอ่ ไปถึงสัตวเ์ ลีย้ งได้ ถา้ จะให้กินควรทำใหส้ ุกเสียก่อน ข. นำ้ ทิ้ง (1) ขุดบอ่ ซมึ สำหรับน้ำทง้ิ (2) ไม่ควรทงิ้ เศษอาหารลงในร่องหรอื รางระบายน้ำ เพราะจะทำให้อุดตนั และมีกลน่ิ เหม็นได้ ควรหมน่ั ตรวจตราดแู ลซ่อมแซมใหร้ างระบายนำ้ าอยูใ่ นสภาพดเี สมอ ดว้ ยการใช้นำ้ ฉีดลา้ งทำความ สะอาดทุกวัน (3) อย่าปลอ่ ยใหน้ ้ำขงั เฉอะแฉะทีพ่ น้ื บรเิ วณครัว ค. วัตถุที่ไมต่ ้องการอนื่ ๆ เชน่ ใบตอง เศษกระดาษ ถงุ พลาสติก กระป๋อง ควรใสแ่ ยกต่างหากจากถงั ใส่ เศษอาหาร แล้วกำจดั ดว้ ยวิธที เี่ หมาะสมไมใ่ ห้เกิดอนั ตรายในภายหลัง เช่น ขวดแตก กระป๋องไม่ควรโยน ท้งิ ไวต้ ามข้างรวั้ หรอื ทงิ้ ลงคู คลอง บอ่ เพราะอาจเป็นอนั ตรายแก่คนอ่นื ได้ นอกจากน้ันภาชนะ บางอย่างอาจจะขงั นำ้ ไว้ เปน็ แหล่งเพาะยงุ แมลงวัน ฯลฯ ไดอ้ ีกการสขุ าภิบาลสถานทป่ี ระกอบอาหาร เพอื่ สขุ ภาพท่ดี ีและลดอุบตั เิ หตขุ องผทู้ ำงาน และอยู่ในสถานทีน่ ้ี (1) พื้น ควรสรา้ งใหม้ ผี วิ หน้าเรียบ ไมข่ รขุ ระ เปน็ หลุมเปน็ รอ่ ง อยใู่ นสภาพดี ทำความสะอาด ไดง้ ่าย และตอ้ งขัดถูทุกวัน โดยเฉพาะบรเิ วณหนา้ เตาไฟให้ใชน้ ้ำร้อนและสบลู่ า้ งน้ำมนั ท่ีกระเดน็ เกาะตดิ อยู่ทุกวัน พ้ืนห้องควรใหแ้ หง้ สนทิ ไม่เปยี กแฉะ (2) ฝาผนงั และเพดาน ควรสร้างดว้ ยวตั ถุเรียบทำความสะอาดงา่ ย ถ้าทาสีควรเปน็ สอี อ่ น ดู สะอาดตา (3) ประตหู น้าต่าง รวมท้ังช่องระบายอากาศควรมใี หเ้ พยี งพอและควรบดุ ว้ ยตาข่าย เพื่อปอ้ งกัน

แมลงและสตั ว์นำโรค (4) การระบายอากาศ ควรใช้พดั ลมระบายอากาศเสียออกและดดู อากาศดเี ขา้ แทน สำหรบั หอ้ ง ปรุงอาหารควรแยกอยูต่ ่างหากจากหอ้ งรบั ประทานอาหารและมปี ลอ่ งระบายควนั ดว้ ย (5) แสงสว่าง ในห้องเตรียมอาหาร หอ้ งครวั และทล่ี า้ งภาชนะตอ้ งมแี สงสวา่ งอย่างนอ้ ย 20 แรง เทียน (6) หอ้ งน้ำหอ้ งส้วม ควรอยแู่ ยกเปน็ อาคารตา่ งหากจากครวั แตค่ วรอยใู่ กลค้ รวั หอ้ งสวม จะต้องสะอาดไมม่ กี ล่นิ แสงสวา่ งเพยี งพอ การระบายอากาศดี มกี ระดาษชำระและน้ำอยู่เสมอ และตอ้ ง มจี ำนวนท่ีพอกับจำนวนคน คอื 1ท่ี ตอ่ 1-9 คน 2ที่ ต่อ 10-24 คน 3ท่ี ต่อ 25-49 คน 4ที่ ตอ่ 50-75 คน 5ที่ ต่อ 75-100 คน ต้งั แต่ 100 คนขึน้ ไปให้เพิ่ม 1 ที่ตอ่ คนทเ่ี พม่ิ ขน้ึ 30 คน หนา้ ห้องสว้ มควรมอี ่างลา้ งมอื เพียงพอ ท้งั ตอ้ งมสี บู่ กระดาษเช็ดมือ ถงั ขยะ และมีน้ำสะอาดใช้ ตลอดเวลา เพือ่ ใหผ้ ูท้ เ่ี ข้าส้วมลา้ งมอื ฟอกสบทู่ ุกครง้ั และหอ้ งน้ำหอ้ งส้วมจะตอ้ งทำความสะอาดเปน็ อย่างดเี ปน็ ประจำอยา่ ให้มกี ลน่ิ เหมน็ ฉะน้นั หากได้จัดการสขุ าภิบาลอาหารถูกต้องตามหลกั ดงั กลา่ ว แล้วอาหารท่ีนำมาบริโภค จะสะอาดปลอดภยั เปน็ การแกป้ ญั หาโรคติดต่อซึ่งเน่อื งจากอาหารเป็นพาหะ ไดอ้ ย่างดียิ่ง ขอ้ แนะนำในการรับประทานอาหาร 1. รบั ประทานอาหารท่ีสกุ และสะอาด อาหารเนอ้ื สัตวค์ วรปรงุ ใหส้ กุ เพ่อื ฆา่ พยาธิ และเชอื้ โรค ต่างๆ เชน่ เชอ้ื โรคบดิ อหวิ าตกโรค ไขร้ ากสาดน้อย ฯลฯ สำหรบั ผักสด ผลไม้สด ควรล้างใหส้ ะอาด และแชน่ ้ำดา่ งทบั ทมิ สีแดงเข้มอยา่ งนอ้ ย 1 ช่วั โมง 2. อาหารทุกชนดิ ควรใสภ่ าชนะทีส่ ะอาดและปกปิดไม่ให้แมลงวนั ตอม 3. อาหารบางอยา่ งมพี ษิ ตามธรรมชาติ เช่น แมงดาทะเล หอย เหด็ หรอื พชื บางชนดิ ฉะนน้ั ควร ระมัดระวงั ก่อนรับประทาน 4. เมอื่ จะรบั ประทานอาหารกระป๋อง ควรถา่ ยอาหารออกจากกระป๋องใสภ่ าชนะอืน่ เพื่ออุ่น เสยี กอ่ น อยา่ อุ่นทง้ั กระปอ๋ งเพราะความรอ้ นอาจทำให้โลหะจากกระปอ๋ ง เชน่ ตะกว่ั ดีบุก สังกะสี ฯลฯ ละลายปนกบั อาหารและเป็นพิษตอ่ ร่างกายได้

3. โครงการสรา้ งรกั ษามาตรฐานของร้านอาหารท่ดี ีและมคี ณุ ภาพ 3.1 สถานทร่ี บั ประทานอาหาร เตรียม - ปรงุ - ประกอบอาหาร ตอ้ งสะอาดเป็นระเบียบ และ จดั เปน็ สดั ส่วน 3.2 ไมเ่ ตรียมปรงุ อาหารบนพืน้ และบรเิ วณหน้า หรือใกล้หอ้ งนำ้ ห้องสว้ ม และต้องเตรียมปรงุ อาหารบนโตะ๊ ทสี่ งู จากพื้น อย่างนอ้ ย 60 เซนตเิ มตร 3.3 ใชส้ ารปรงุ แต่งอาหารทมี่ คี วามปลอดภัย มเี ครือ่ งหมายรบั รองของอาหารจากทางราชการ เชน่ เลขสารบบอาหาร เคร่ืองหมายรบั รองมาตรฐานของกระทรวงอุตสาหกรรม (มอก.) 3.4 อาหารสดตอ้ งลา้ งใหส้ ะอาดกอ่ นนำมาปรุง หรือเกบ็ รกั ษา การเกบ็ อาหารประเภทตา่ งๆ ต้องแยกเกบ็ เป็นสดั สว่ น อาหารประเภท เน้ือสตั ว์ดิบ ต้องเกบ็ รกั ษาไวท้ ่อี ณุ หภูมิตำ่ (cold storage) กวา่ 5 องศาเซลเซยี ส 3.5 อาหารทป่ี รงุ สำเรจ็ แล้ว เก็บรกั ษาไว้ในภาชนะท่ีสะอาดมกี ารปกปิด วางสงู จากพ้ืนอยา่ ง น้อย 60 เซนตเิ มตร 3.6 นำ้ แข็งที่ใช้บรโิ ภคตอ้ งสะอาดเกบ็ ในภาชนะท่ีสะอาดมีฝาปดิ ใชอ้ ุปกรณ์ที่มีด้ามสำหรบั คบี หรอื ตกั โดยเฉพาะวางสูงจากพน้ื อย่างนอ้ ย 60 เซนตเิ มตร และต้องไมม่ ีสง่ิ ของอย่างอน่ื แชร่ วมไว้ 3.7 ลา้ งภาชนะดว้ ยน้ำยาลา้ งภาชนะแลว้ ล้างดว้ ยนำ้ สะอาด 2 ครัง้ หรอื ลา้ งด้วยนำ้ ไหล และท่ี ลา้ งภาชนะตอ้ งวางสูงจากพ้ืนอย่างน้อย 60 เซนติเมตร 3.8 เขียงและมดี ตอ้ งมีสภาพดี แยกใชร้ ะหวา่ งเน้ือสัตวส์ ุก เนอื้ สตั วด์ บิ และผกั ผลไม้ 3.9 ช้อน ส้อม ตะเกียบ วางต้ังเอาดา้ มขน้ึ ในภาชนะโปรง่ สะอาด หรอื วางเปน็ ระเบยี บใน ภาชนะโปรง่ สะอาดและมกี ารปกปดิ เกบ็ สงู จากพ้ืนอยา่ งนอ้ ย 60 เซนตเิ มตร 3.10 ขยะมลู ฝอย และนำ้ เสียทุกชนดิ ไดร้ ับการกำจดั ดว้ ยวธิ ที ี่ถูกหลกั สุขาภบิ าล 3.11หอ้ งส้วมสำหรบั ผบู้ รโิ ภคและผทู้ ่สี มั ผสั อาหารตอ้ งสะอาด มีอา่ งล้างมือทใี่ ชก้ ารไดด้ ี และมี สบู่ใช้ตลอดเวลา 3.12 ผู้ทส่ี มั ผสั อาหารตอ้ งแต่งกายสะอาด สวมเสอื้ มีแขน ผปู้ รงุ อาหารตอ้ งผูกผา้ กันเปือ้ นที่ สะอาด สวมหมวกหรือเนท็ คลมุ ผม 3.13 ผูท้ สี่ มั ผสั อาหารต้องลา้ งมอื ใหส้ ะอาดก่อนเตรยี มปรงุ ประกอบ และจำหน่ายอาหารทุก ครั้ง ใช้อปุ กรณใ์ นการหยบิ จบั อาหารทป่ี รงุ สำเรจ็ แล้วทกุ ชนิด 3.14 ผู้ทส่ี ัมผสั อาหารทม่ี บี าดแผลท่ีมอื ตอ้ งปกปดิ บาดแผลให้มิดชิด หลีกเล่ียงการปฏบิ ัตงิ านท่ี มโี อกาสสมั ผสั กับอาหาร 3.15 ผู้ทส่ี ัมผสั อาหารทเี่ จบ็ ปว่ ยดว้ ยโรคทส่ี ามารถตดิ ตอ่ ไปยงั ผบู้ ริโภค โดยมนี ้ำและอาหารเปน็

ส่ือ ให้หยดุ ปฏิบตั งิ านจนกว่าจะรักษาใหห้ ายขาด 4. พัฒนาสู่ความสำเรจ็ ในการสร้างสุขอนามยั 4.1 พัฒนาคณุ ภาพในชีวิตทเี่ กีย่ วขอ้ ง กบั สขุ อนามยั และความปลอดภยั 4.2 การนำองคค์ วามรู้และอบรมพนกั งานในเรอ่ื งการรักษาสุขอนามยั เพือ่ เพมิ่ ประสทิ ธิภาพ และความม่นั ใจให้แก่ลกู คา้ ท่ีใชบ้ รกิ าร 4.3 การพฒั นาศกั ยภาพของพนกั งาน เพอื่ เพมิ่ พลงั งานความแข็งแกร่งในการทำงาน ผลทีค่ าดวา่ จะได้รบั 1. พนกั งานมีความเขา้ ใจแนวทางการปอ้ งกันในด้านตา่ งๆ 2. ผบู้ รหิ ารมกี ารสำรวจความปลอดภยั ในสิ่งแวดลอ้ มและความเสี่ยงในเรอื่ งสุขอนามัย 3. พนกั งานมีความรู้ความเข้าใจของการรกั ษาสขุ อนามยั 4. ลกู คา้ มีความประทับและกลบั มาใชบ้ รกิ ารอีกคร้ัง 5. รา้ นอาหารอยู่ในเกณฑท์ ่ดี ีและมคี ุณภาพท่ดี ตี อ่ ลูกค้า 6. ผบู้ รหิ ารมีการปรบั ปรุงพนกั งานให้อยใู่ นเกณฑแ์ ละพฒั นาคุณภาพของสินค้าและการบริการ ที่ดตี ่อลูกค้า