1-65 PPTแผน2ทัศนธาตุและหลักการจัดองค์ประกอบศิลป์

รายวชิ า PPT การสอน กล่มุ สาระการเรียนรู้ศิลปะ ระดับช้ัน: มัธยมศึกษาปี ที่ 3 ครูผู้สอน : นางสาวสมฤดี ตราชู เรื่อง :หลกั การออกแบบองค์ประกอบศิลป์ สังกดั สานักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 2

เรือ่ ง :หลักการออกแบบองคป์ ระกอบศลิ ป์ มาตรฐานการเรียนรู้ ศ 1.1 สรา้ งสรรค์งานทัศนศลิ ปต์ ามจนิ ตนาการ และความคิดสรา้ งสรรค์ วิเคราะห์ วพิ ากษ์ วิจารณ์ คุณคา่ งานทัศนศิลป์ ถ่ายทอดความรู้สกึ ความคดิ ตอ่ งานศิลปะอยา่ งอสิ ระ ชน่ื ชมและประยุกต์ใช้ใน ชีวติ ประจาวนั ตวั ชว้ี ดั ศ 1.1 ม. 3/1 อภิปรายเกี่ยวกบั ทัศนธาตุในด้านรปู แบบและแนวคิดของงานทัศนศลิ ป์ทเี่ ลือกมา จดุ ประสงค์กาเรียนรู้ 1. รหู้ ลกั การใช้ทศั นธาตใุ นการสร้างงานศลิ ปะโดยใช้หลกั การออกแบบการจดั องคป์ ระกอบศลิ ป์ (K) 2.บรรยาย หลกั การใช้ทัศนธาตุในการสร้างงานศิลปะโดยใชห้ ลักการจดั องคป์ ระกอบศิลป์ (P) 3.ชนื่ ชมผลงานของศลิ ปิน (A)

หมายถึง ศิลปะท่ีนาไปประยกุ ตเ์ ขา้ ศิลปะบริสุทธ์ิ หรือประณตี ศิลป์ กบั สิ่งของเครื่องใชใ้ นชีวติ ประจาวนั ที่สนองความต้องการด้านอารมณ์ ของมนุษย์ และจติ ใจเป็ นสาคญั เพอื่ ประโยชนใ์ ชส้ อยเป็นสาคญั และ มีคุณคา่ ทางความงามอยดู่ ว้ ย

หลกั การออกแบบองค์ประกอบศิลป์ องค์ประกอบศิลป์ องค์ประกอบศิลป์ หมายถึง การนาส่วนประกอบต่าง ๆ ของ ทศั นธาตุต่าง ๆ เช่น จุด เส้น รูปร่าง รูปทรง แสงเงา สี ช่องว่าง และลกั ษณะผวิ มาสร้างสรรค์เป็ น ผลงาน การเรียนรู้องค์ประกอบศิลป์ จงึ เป็ นพืน้ ฐานสาคญั ในการ สร้างสรรค์ผลงานศิลปะทุกแขนงเพื่อให้เกดิ ความงามหรือส่ือ ความหมายทางศิลปะได้ โดยยดึ หลกั การจดั ดงั นี้

องค์ประกอบศิลปะ 1. เอกภาพ (Unity) 2. ความสมดุล (Balance) 3. จงั หวะ จุดเด่น (Dominance) 4. ความกลมกลืน (Harmony) 5. ความขัดแย้ง (Contrast) 6. ขนาด สัดส่วน (Size Proporty)

เอกภาพ (Unity) เอกภาพ หมายถึง ความเป็นอนั หน่ึงอนั เดียวกนั ความสอดคลอ้ งกลมกลืน เป็นหน่วย เดียวกนั ดว้ ยการจดั องคป์ ระกอบใหม้ ีความสมั พนั ธ์ เกี่ยวขอ้ งกนั เป็นกลุ่มกอ้ นไม่กระจดั กระจาย โดย การจดั ระเบียบของรูปทรง จงั หวะ เน้ือหาใหเ้ กิด ดุลยภาพจะไดส้ ื่ออารมณ์ ความรู้สึก ความหมาย ไดง้ ่ายและรวดเร็ว

ความเป็ นอนั หนึ่งอนั เดยี วกนั

เอกภาพทางแนวคดิ เรื่องรูปแบบ และเนื้อหา

องค์ประกอบศิลปะ 1. เอกภาพ (Unity) 2. ความสมดุล (Balance) 3. จงั หวะ จุดเด่น (Dominance) 4. ความกลมกลืน (Harmony) 5. ความขัดแย้ง (Contrast) 6. ขนาด สัดส่วน (Size Proporty)

ความสมดุล (Balance) ความสมดุลหรือดุลยภาพ หมายถึง ความเท่ากนั เสมอกนั มีน้าหนกั หรือความกลมกลืนพอเหมาะพอดี โดยมีแกน สมมติทาหนา้ ท่ีแบ่งภาพใหซ้ า้ ยขวา บน ล่าง ใหเ้ ท่ากนั การเท่ากนั อาจไม่เท่ากนั จริง ๆ กไ็ ด้ แต่จะเท่ากนั ใน ความรู้สึกตามท่ีตามองเห็น ความสมดุลแบ่งเป็น 2 ประเภท ดงั น้ี

1. ความสมดุล 2 ข้างเท่ากนั (Symmetrical Balance) หมายถึง การจดั วางองคป์ ระกอบต่าง ๆ ของศิลปะใหท้ ้งั 2 ขา้ งแกนสมมติมีขนาด สดั ส่วน และ น้าหนกั เท่ากนั หรือมีรูปแบบเหมือนกนั คลา้ ยกนั เช่น การวาดภาพที่ซา้ ยขวา เหมือนกนั มาก

ความสมดุล 2 ข้างเท่ากนั

ความสมดุล 2 ข้างเท่ากนั

1. ความสมดุล 2 ข้างเท่ากนั (Symmetrical Balance) หมายถึง การจดั วางองคป์ ระกอบต่าง ๆ ของศิลปะใหท้ ้งั 2 ขา้ งแกนสมมติมีขนาด สดั ส่วน และ น้าหนกั เท่ากนั หรือมีรูปแบบเหมือนกนั คลา้ ยกนั เช่น การวาดภาพท่ีซา้ ยขวา เหมือนกนั มาก 2. ความสมดุล 2 ข้างไม่เท่ากนั (Asymmetrical Balance) หมายถึง การจดั องคป์ ระกอบของศิลปะ ท้งั 2 ขา้ งแกนสมมติมีขนาดสดั ส่วนน้าหนกั ไม่เท่ากนั ไม่ เหมือนกนั ไม่เสมอกนั แต่สมดุลกนั ในความรู้สึก

ความสมดุลไม่เท่ากนั

ความสมดุลไม่เท่ากนั

องค์ประกอบศิลปะ 1. เอกภาพ (Unity) 2. ความสมดุล (Balance) 3. จุดเด่น จงั หวะ (Dominance) 4. ความกลมกลืน (Harmony) 5. ความขัดแย้ง (Contrast) 6. ขนาด สัดส่วน (Size Proporty)

จุดเด่น จังหวะ (Dominance) จุดเด่นจุดสนใจ ส่วนท่ีสาคญั ท่ีสุดของภาพท่ีตอ้ งการแสดง ซ่ึงนาไปสู่การบอกเล่าเน้ือหาของภาพหรื อเป็ นจุดท่ี ดึงดูดความสนใจใหม้ อง ในทางทศั นศิลป์ จุดสนใจควรมีเพียงจุด เดียว ซ่ึงอาจเป็นส่วนที่แสดงความสาคญั หรือมีสีสนั สดใสที่สุด จุดสนใจไม่จาเป็นจะตอ้ งอยจู่ ุดก่ึงกลางเสมอไป อาจอยสู่ ่วนใด ส่วนหน่ึงของภาพกไ็ ด้

จุดสนใจและจงั หวะ องค์ประกอบของภาพ

จุดสนใจและจงั หวะ ขาดองคป์ ระกอบภาพ ภาพไม่เด่นไม่น่าสนใจ ใบไมค้ ือองคป์ ระกอบของภาพ

จงั หวะ

จงั หวะ

องค์ประกอบศิลปะ 1. เอกภาพ (Unity) 2. ความสมดุล (Balance) 3. จุดเด่น จงั หวะ (Dominance) 4. ความกลมกลืน (Harmony) 5. ความขัดแย้ง (Contrast) 6. ขนาด สัดส่วน (Size Proporty)

ความกลมกลืน (Harmony) เป็ นสิ่งทสี่ าคญั ทส่ี ุดของการจัดองค์ประกอบทางทศั นศิลป์ เพราะความ กลมกลืนจะทาให้ภาพงดงาม และนาไปสู่เนื้อหาเร่ืองราวทนี่ าเสนอ ความ กลมกลืนมี 2 แบบ คือ 4.1 ความกลมกลืนแบบคล้อยตามกนั หมายถงึ การนารูปร่าง รูปทรง เส้น หรือ สี ทม่ี ีลกั ษณะเดียวกนั มาจัด เช่น วงกลมท้งั หมด สี่เหลย่ี มท้ังหมด ซึ่งแม้ว่า อาจจะมีขนาดทแ่ี ตกต่างกนั แต่เม่ือนามาจัดเป็ นภาพขึน้ มาแล้วก็จะทาให้ ความรู้สึกกลมกลืนกนั 4.2 ความกลมกลืนแบบขดั แย้ง หมายถึง การนาเอาองค์ประกอบต่างชนิด ต่าง รูปร่าง รูปทรง ต่างสี มาจดั วางในภาพเดียวกนั เช่น รูปวงกลมกบั รูปสามเหลยี่ ม เส้นตรงกบั เส้นโค้ง ซ่ึงจะทาให้เกดิ ความขดั แย้งกนั ขนึ้ แต่กย็ ังให้ความรู้สึก กลมกลืนกนั

ความกลมกลืน

ความกลมกลืน

องค์ประกอบศิลปะ 1. เอกภาพ (Unity) 2. ความสมดุล (Balance) 3. จงั หวะ จุดเด่น (Dominance) 4. ความกลมกลืน (Harmony) 5. ความขัดแย้ง (Contrast) 6. ขนาด สัดส่วน (Size Proporty)

ความขดั แย้ง (Contrast) ความขดั กนั ตดั กนั กห็ มายความ คือ ขาด ความประสานกนั แต่ความขดั กนั ทางศิลปะ เขาถือวา่ เป็นหลกั ใหญ่ซ่ึงเก่ียวกบั การสร้าง องคป์ ระกอบ เพราะฉะน้นั ความขดั กนั จึงเป็น ส่วนหน่ึงของความประสานกนั คือ การตดั หรือขดั แยง้ ของเส้น สี ช่องวา่ ง พ้นื ผวิ แสง และเงา

ความตดั กนั ขดั แย้งด้วยรูปทรง ขดั แย้งด้วยขนาด ขดั แย้งด้วยเส้น ขดั แย้งด้วยลกั ษณะผวิ ขดั แย้งด้วยสี

ความตัดกนั

องค์ประกอบศิลปะ 1. เอกภาพ (Unity) 2. ความสมดุล (Balance) 3. จงั หวะ จุดเด่น (Dominance) 4. ความกลมกลืน (Harmony) 5. ความขัดแย้ง (Contrast) 6. ขนาด สัดส่วน (Size Proporty)

ขนาด สัดส่วน (Size Proporty) ขนาด เป็นสว่ นยอ่ ย (Detail) หมายถงึ ขนาดความใหญ่ ความเล็ก ความกว้าง ความยาว หรือ ความลกึ ของสงิ่ ใดสง่ิ หนึ่ง ซงึ่ วดั ได้ตามมาตรา ท่ีมนุษย์ไดก้ าหนดหนว่ ยวัดขึ้นมา เพอ่ื เปน็ มาตรฐานใชเ้ รยี กกัน สดั สว่ น เปน็ ส่วนรวม (Mass) หมายถงึ ความสัมพนั ธร์ ะหว่าง ส่ิงสองสิง่ ที่มขี นาดตา่ งกนั เชน่ การท่จี ะระบุว่าขนาดน้นั มคี วามใหญ่ เลก็ หรอื มคี วามเหมาะเจาะพอดีแค่ไหนนั้น ต้องนาไป เปรียบกับขนาดโดยส่วนรวม (Mass) ทเ่ี รยี กวา่ สดั สว่ น (Proportion) สดั สว่ น มี2แบบ สัดส่วนทเ่ี ป็นมาตรฐาน จากรูปลักษณะตามธรรมชาติ ของ คน สตั ว์ พืช ซึ่งโดยทว่ั ไป ถือว่า สัดส่วนตามธรรมชาติ สัดสว่ นจากความรู้สกึ แสดงออกถงึ เนอ้ื หา เรือ่ งราว ความร้สู กึ แบบ อดุ มคติ มเี อกลกั ษณ์เป็น ของตนเอง

สดั สว่ นท่เี ป็นมาตรฐาน จากรปู ลกั ษณะตามธรรมชาติ ของ คน

สดั สว่ นจากความร้สู กึ แบบอดุ มคติ มเี อกลกั ษณ์เปน็ ของตนเอง