การศึกษาผลกระทบเชิงเศรษฐกิจและสังคมราย จังหวัดน่าน

การศึกษาผลกระทบ เชิงเศรษฐกิจและสงั คมรายจังหวดั นาน ของโครงการยกระดบั เศรษฐกจิ และสังคมรายตาํ บล แบบบูรณาการ U2T ดวยกลไก อว.สว นหนา สูมหาวิทยาลัย รตาํากบแลกสว รใาหงป ระเทศ โดย : หนว ยปฏบิ ัตกิ ารสวนหนา กระทรวงการอุดมศึกษา วทิ ยาศาสตร วจิ ยั และนวตั กรรม จังหวดั นาน : มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลลา นนา นาน

ข้อมูลสำหรับใส่ใน e-book (flip book format) ค�ำน�ำ คำนำ ตามมติคณะรัฐมนตรี เม่ือวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2563 ได้อนุมัติให้สานักงานปลัดกระทรวง การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) ร่วมกับสถาบันการอุดมศึกษา ดาเนินการยกระดับ เศรษฐกิจและสังคมรายตาบลแบบบูรณาการ ด้วยโครงการมหาวิทยาลัยสู่ตาบล สร้างรากแก้วให้ประเทศ (U2T) โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตาบลแบบบูรณาการ ให้เกิดการจ้างงาน ประชาชนท่ัวไป บัณฑิตจบใหม่ และนักศึกษาให้มีงานทา อีกทั้งมีส่วนร่วมในการพัฒนาพ้ืนท่ี ฟื้นฟูเศรษฐกิจ และสงั คม ตามความต้องการของชมุ ชน โดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลลา้ นนา นา่ น ซึง่ เปน็ หน่วยปฎิบัติ การส่วนหน้าของ อว. ประจาจังหวัดน่าน ได้รับผิดชอบพ้ืนท่ีในการดาเนินงานโครงการดังกล่าวจานวน 50 ต า บ ล ภ า ย ใ น จั ง ห วั ด น่ า น โ ด ย ไ ด้ รั บ ค ว า ม ร่ ว ม มื อ จ า ก 7 ม ห า วิ ท ย า ลั ย ป ร ะ ก อ บ ด้ ว ย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ มหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย สถาบันวิทยาลัยชุมชน 20 แห่ง และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับ ภาคีเครือข่าย 88 หน่วยงาน และจากส่วนราชการระดบั จังหวดั และระดบั ท้องถน่ิ เปน็ อย่างดี บัดน้ี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ได้ดาเนินการรวบรวมข้อมูลจากการดาเนิน โครงการมหาวิทยาลัยสู่ตาบล สร้างรากแก้วให้ประเทศ ทั้ง 50 ตาบลในจงั หวดั น่าน และได้จัดทารายงานสรุป ผลการดาเนินงาน การออกแบบกิจกรรมเพื่อพัฒนาพื้นท่ีที่สอดคล้องกับศักยภาพของตาบล มุ่งแก้ไขปัญหา และตามความต้องการของประชาชนในพน้ื ที่จงั หวัดน่าน ดร.วโิ รจน์ มงคลเทพ ผชู้ ่วยอธกิ ารบดี มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน มกราคม 2565 2 หนว่ ยปฏบิ ัติการส่วนหนา้ กระทรวงการอดุ มศึกษา วทิ ยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จังหวัดน่าน

กกสสำำรรรร้ำ้ำบบงงรรรรำำหิหิ กกำำแแรรกกจจ้้ววััดดใใกกหหำำ้้ปปรรรรโโคคะะเเรรททงงศศกกำำแแรรบบยยบบกกบบรรรรููะะณณดดับับำำเเกกศศำำรรรรษษ11ฐฐกกตติจจิ ำำแแบบลลลละะสส11ัังงมมคคหหมมำำรรววำำยยิิททตตยยำำำำบบลลลลยััย 11ร55เทสทแจเสจแททแแรททาา6600ึึงงาาลลลลาาาาีียยกกชชมมงงะะะะปตปตออสสบบาาาามมสสสสาาีีรรกกหหรรัังงเเัังงงงัังงะะบบคคถถคคททคคคคนนคคกกพพีียยมมลลั้ั้งงมมใโใโลลดดมมาาคคนนกกงง่ึงึ่งแแรรลลแแรรขขกกตตภภรราาปปลลาา้้นนาาอองงรรัันนบบยยาาะะจจัันนกกววรรงงเเยยตตหหเเจจออททนน่่ววปปาาศศาาใใุุบบลลรรมมงงรราาาารรนนบบัันนัักกยยไไพพงงษษะะดดจจลลนนกกกกเเฟฟเเััฐฐฒฒปปต้ต้ัังงแแรรททาา่่าา้ื้ืนนกกหหาา้้บบาาะะนนรรนนศศิิฟฟจจมมหหแแดดววบบาาไไภภููศศเเพพััดดับับมมพพซซททบบศศาาักกั รร่ึึ่นนาาเเงง้ืื้นนยยููรรรรยยศศยยรร่่เเยย่่ณณษษาาททใใปปรรภภะะตตแแนนนนฐฐ่ีี่ฟฟษษ็บบ็าานนาาาาลลปปกกกกื้้ืนนพพฐฐาาหหบบททะะิิจจรราากกดดฟฟขขนนลลปปั้้ังงะะรรใใจิจิขขออููเเนนนนใใ่่เเววรรศศแแอองงททนนใใรรี้้ียยะะแแหหลลรรพพงงศศกกะะชชปปนนเเษษะะ้้เเน้ื้ืนชชออาาดดกกาาฎฎสสฐฐววททรร้ืื้ออยยัับบิิดดชชังงักกททิิบบเเไไี่ดีด่่่าาชชคคกกนนออิิจจววััาาตตงงว้้วุุมมาามมาารรเเแแรรงงิิยยงงปปรรชชัสัสชชลุลุนนกกาาแแรรจจ็็นนโโนนนนะะาานนแแาานนคค้้าาววะะสสรรยยรรสสงงววโโดดงงคคััดดงงงงตตรรงง่่คคววกก้้ววคคนนาาววาาาานนิดิดดดยยววมมนนบบาาเเาาปปัังงหหนน้้กกาามมปปลลนน22รรคคงงนนาาิินนยยแแรรัชชั้ั้ันน00ววรร้้าาาาะะงงบบททญญ11าาสสนนขขกกาาชชบบมมาา99รรโโาานนออจจาาใใยยบบตต้้าาเเชช((นนหหงงโโศศงงบบCC้้ออรูรู ดดนน้้ขขงงรรเเณณOOออาางงกกยยาาษษททออกกยยววVVิิาานนดดมมฐฐัั่่ววงงาากก..กกIIกกีีกกไไกกDDรราากกศศปปาาปปาาขขิจิจรราา--รราาาารร11รรพพออฟฟรรรรบบสสะะ99ชชมมงงปปออ้ืื้นนพพััณณตตจจ))ชชะะีีววเเรรฟฟััฒฒรรพพาาไไตัตัุุมมงงฑฑะะดดููาาเเจจัักกถถียียนชนชศศิิเเตต้้สสจจัังงขขุปปุมมงงนนาารรจจงง่่าาหหเเออิิออรรนนษษปปผผบบรรโโววะะงงาาศศฐฐยยลล็นน็ดดใใััดดกกสสชชหหกก์์ัักกกกยยฐฐนนงงาาีีนนพพิิจจมมรราามมยยคครร่่าาาาใใะะนนแแ่่หหภภเ์์เดดนนนนแแยยททพพลลาาาาาาชชลลแแบบะะอ่ือื่ววพพเเไไุุมมะะพพสสนนตตยยิิททดดนนตตชชัังงททกก่อ่อิินน้้ยยรรคคัักกาานนรรรรยยัับบาากกบบศศมมะะะะ์์ลลปปิิจจผผเเึึกกขขดดบบลลพพััยยรริิกกดดออษษัับบบบเเะะื่่ืออรรชชววททงงเเาาเเเเใใรรศศิิเเศศปปออววใใคคหหคคมมหหรรรรศศบบรรโโ้้ชชรรษษตตษษนน้้มมะะพพุุมมาาวว่่าาฐฐเเฐฐโโีีงงื้้ืททนนะะชชะะลลกกงงาากกหหสสๆๆศศนนททนนยยิิจจิิจจีีีี์์่ี่ี หนว่ ยปฏิบตั ิการสว่ นหน้า กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วจิ ัยและนวัตกรรม จังหวัดน่าน 3

ศกั ยภำพตำบลในพ้ืนท่ีจังหวัดน่ำน โดยมีการแบ่งตาบลตามการประเมินศักยภาพได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่ กลุ่มตาบลพ่ึงพาตนเองได้ อย่างย่ังยืน กลุ่มตาบลที่ยกระดับมุ่งสู่ความพอเพียง และกลุ่มตาบลท่ีอยู่รอดจากความยากลาบาก เพื่อใช้เป็น ฐานขอ้ มูลของการออกแบบงาน กิจกรรม และการบรกิ ารวิชาการ ในการแกไ้ ขปัญหาความยากจน โดยตาบลท่ี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ดาเนินงานและประเมินผลทั้งส้ิน 50 ตาบล ปรากฏผลการ ประเมินศักยภาพ คือ กลุ่มตำบลพึ่งพำตนเองได้อย่ำงยั่งยืน จำนวน 81 ตำบล กลุ่มตำบลท่ียกระดับมุ่งสู่ ควำมพอเพยี ง จำนวน 147 ตำบล และกลุ่มตำบลท่ีอย่รู อดจำกควำมยำกลำบำก จำนวน 104 ตำบล โดยมีการดาเนิน 4 กิจกรรมหลักภายใต้กรอบการดาเนินกิจกรรมการบริการวิชาการเพื่อแก้ปัญหา ความยากจน ไดแ้ ก่ การพัฒนาสมั มาชีพและสร้างอาชพี ใหม่ (การยกระดับสินค้า OTOP/อาชีพอืน่ ๆ) การสรา้ ง และพัฒนา Creative Economy (การยกระดบั การทอ่ งเท่ียว) การนาองคค์ วามรู้ไปช่วยบรกิ ารชุมชน (Health Care/เทคโนโลยีด้านต่าง ๆ) และการส่งเสริมด้านสิ่งแวดล้อม/Circular Economy (การเพ่ิมรายได้หมุนเวียน ใหแ้ ก่ชุมชน) ภำพรวมตวั ชีว้ ัด 4 หน่วยปฏิบตั กิ ารส่วนหน้า กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วจิ ัยและนวัตกรรม จังหวัดน่าน

การสารวจเชิงพื้นท่ีด้วยแนวปฏิบัติภายใต้ตัวชี้วัดภำพรวมของตำบล (Tambon System Integrator, TSI) จำนวน 14 ตัวชี้วัด ยกตัวอย่าง เช่น TSI01 เป็นโจทย์การพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหา ความยากจน TSI04 เทคโนโลยีและเครื่องมือที่ใช้ได้ผลดี TSI05 นวัตกรรมการแก้ปัญหา TSI11 การส่งเสริม การสรา้ งธรุ กจิ ใหม่ (Start-up/Social Enterprise) เป็นต้น และตัวชี้วัดภำพรวมของมหำวิทยำลัย (University System Integrator, USI) จำนวน 14 ตัวช้ีวดั ยกตัวอยา่ งเชน่ USI01 โจทย์การพัฒนาเพื่อแก้ปัญหาความยากจนนาไปสู่การออกแบบบริการวิชาการ ที่สอดคล้องกับความจาเป็นของตาบล USI02 บริการวิชาการตามความต้องการของ 4 องค์กรหลัก (องค์กร ปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น ท้องท่ี องค์กรชุมชน และหนว่ ยงานรัฐ) USI14 ข้อมลู การสารวจและเผ้าระวังและป้องกัน โรคติดเช้ือไวรัสโคโรน่า 2019 ข้อมูลการยกระดับเศรษฐกจิ และสงั คม เป็นต้น หนว่ ยปฏบิ ัตกิ ารส่วนหนา้ กระทรวงการอดุ มศกึ ษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวัตกรรม จังหวัดนา่ น 5

โดยผลลพั ธ์ของกำรดำเนินงำนในกิจกรรมนี้ จะได้กล่ำวถึง 2 ประเดน็ 1) ผลลพั ธข์ องขอ้ มูลในภำพรวม ซึ่งจะนาเสนอแตพ่ อสงั เขป ยกตวั อย่างเชน่ ตำบลงอบ มีประชากรจานวน 4,519 คน จาก 1,257 ครัวเรือน ซึ่งมีการประกอบอาชีพเกษตรกร เน้นไปท่ีการทาไร่ โดยมสี ินค้าเด่นของตาบล ได้แก่ ฝกี มีดและการตีมดี การสานไม้กวาด และการทากล้วยฉาบ นอกจากนั้นในพืน้ ท่ียังมแี หลง่ ท่องเท่ียวและเรยี นรู้ ได้แก่ ศาลเจ้าหลวงกรมสาร โรงตัดสินคดีความ บา้ นทาถั่ว เน่า และแหล่งอนุรักษ์พันธุ์ปลา และนอกจากนั้นในพ้ืนที่ดังกล่าวยังมีการเริ่มต้นธุรกิจใหม่ ได้แก่ กลุ่มธุรกิจ ทางการเกษตร ดาเนนิ กิจการเกี่ยวกบั มันสาปะหลัง และมะมว่ งหิมพานต์ ตำบลผำสิงห์ มีจานวน 1,310 ครัวเรือน โดยมีประชากร 3,498 คน โดยประกอบอาชีพรับจ้างท่ัวไป และมีแหล่งเรียนรู้ภายในตาบล ได้แก่ พิพิธภัณฑ์สถานธรรมชาติวิทยาแห่งน่าน และนอกจากนั้นในตาบล ดังกล่าวยังมีศักยภาพด้านธุรกิจสมัยใหม่ ได้แก่ กลุ่มธุรกิจการเรียนรู้นอกห้องเรียน โดยมีการพัฒนา ชุดเครือ่ งมอื เสริมการเรยี นรู้เชงิ รกุ วชิ าชวี วทิ ยา ระดับมัธยมปลาย ตำบลบ่อเกลือใต้ มีประขากร 5,216 คนจาก 1,417 ครัวเรือน ส่วนใหญ่ประกอบการอาชีพ การเกษตร โดยการพัฒนากลุ่มธุรกิจเดิมเพื่อต่อยอด ได้แก่ กลุ่มผู้ผลิตเคร่ืองจักรสาน โดยมีสินค้าเด่น คือ เครื่องจักสานจากหญ้าสามเหลี่ยม กลุ่มผู้ผลิตเกลือ โดยมีสินค้าเด่น คือ เกลือเพ่ือการทาสปา กลุ่มแปรรูป สนิ คา้ ชมุ ชน โดยกลุ่มสตาร์ทอัพของตาบลบอ่ เกลอื ใต้อยู่ระหว่างการจดั รวมกลมุ่ เปน็ ตน้ 6 หนว่ ยปฏิบัตกิ ารสว่ นหน้า กระทรวงการอุดมศกึ ษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวตั กรรม จงั หวดั นา่ น

2) ผลลัพธ์ท่ีเกิดจำกกำรถ่ำยทอดเทคโนโลยีของกลุ่มนวัตกรรมในกลุ่มตำบล (Transfer Technologies) ซึ่งจะนาเสนอแต่พอสังเขป ยกตัวอย่าง ตาบลงอบ มีองค์ความรู้ด้านการย้อมสีผ้าธรรมชาติ การทาสะตวง การทาบายศรี และการทาโมบายจักสาน โดยมีการจัดอบรมเชิงปฏิบัติกิจกรรมลงข่วง โดยจัดเป็นการเวียนฐานการเรียนรู้ ด้วยการใช้กระบวนการคิด แบบมีส่วนร่วม และเกิดการลงมติเห็นชอบ ให้มีการจัดนิทรรศการพิพิธภัณฑ์เฮือนไตล้ือ, ตาบลผาสิงห์ มีองค์ความรู้เร่ืองชีววิทยา นิเวศวิทยาพื้นถิ่น และธรรมชาติวิทยาเมืองน่าน ซงึ่ นาไปสู่การพัฒนานวัตกรรมเครือ่ งมือชีววิทยานิเวศน์วิทยาพ้ืนถิ่น และตาบล บ่อเกลือใต้ มีการพัฒนานวตั กรรมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติโดยเป็นการบูรณาการระหว่างสินค้า บรกิ าร รว่ มกบั แหล่งท่องเท่ียวในพน้ื ทีต่ าบลบอ่ เกลือใต้ หน่วยปฏบิ ตั กิ ารสว่ นหนา้ กระทรวงการอุดมศกึ ษา วิทยาศาสตร์ วิจยั และนวัตกรรม จงั หวัดน่าน 7

ขอ้ มลู และกำรวเิ ครำะห์ผลกระทบของโครงกำรในมิตเิ ศรษฐกจิ และสงั คม ของจงั หวดั นำ่ น ผลของวิเคราะห์ข้อมูลในมิติเศรษฐกิจและสังคมของจังหวัดน่าน ภายใต้บริบทความรว่ มมือของหลาย ภาคีเครือข่าย ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงบวกเป็นอย่างมากในประเด็นด้านเศรษฐกิจและสังคม ภายใต้แนวคิด ของ Key Strategy Focus โดยพบว่ามีเม็ดเงินหมุนเวียนในการดาเนินโครงการดังกล่าวในพ้ืนที่จังหวัดน่านราว 514.6 ล้านบาท โดย แบ่งออกเป็น ด้านเศรษฐกิจ/การเงิน 277.6 ล้านบาท ด้านศักยภาพของตาบล 70.1 ล้านบาท ด้านการมีส่วนร่วม/ภาคีเครือข่าย 53.8 ล้านบาท ด้านส่ิงแวดล้อม 0.7 ล้านบาท และด้านสุขภาวะกายใจ ราว 112.4 ล้านบาท 8 หน่วยปฏิบัตกิ ารสว่ นหน้า กระทรวงการอดุ มศกึ ษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ัยและนวตั กรรม จงั หวดั นา่ น

ภายใต้การบริการวิชาการ 4 หลักสูตรในการพัฒนาทักษะด้าน Digital Literacy, Financial Literacy, Social Literacy, และ English Literacy ซ่ึงมีผู้เข้าอบรมมากถึง 2,305 คน ใน 461 กิจกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมการพัฒนาสัมมาชีพ (OTOP) 137 กิจกรรม การสร้างและพฒั นา Creative Economy 93 กิจกรรม การนาองค์ความรู้ไปช่วยพัฒนาชุมชน 117 กิจกรรม การส่งเสริมด้านสิ่งแวดล้อม 94 กิจกรรม เป็นต้น โดยจากกิจกรรมต่างๆ ที่ได้ดาเนินการนั้นส่งผลให้เกิดการพัฒนานวัตกรรมในพ้ืนท่ีมากถึง 55 นวัตกรรม เช่น นวัตกรรมเชิงระบบ 13 นวัตกรรม นวัตกรรมเชิงกระบวนการ 25 กิจกรรม และนวัตกรรม เชิงเทคนิค 17 กิจกรรม โดยนวัตกรรมและองค์ความรู้ที่ได้รับและพัฒนาขึ้นน้ันทาให้ได้ผลิตภัณฑ์หรือบริการ ใหมม่ ากถึง 73 ผลติ ภัณฑ์/บริการ โดยแบ่งออกเป็น 28 รายการดา้ นผลติ ภัณฑ์ 17 รายการด้านวัฒนธรรม/ภูมิ ปญั ญา และ 28 รายการดา้ นบริการ หากพิจารณาผลกระทบในมิติเชิงสังคม พบว่าผู้มีส่วนได้ส่วยเสียของโครงการ U2T ได้แก่ ลูกจ้าง โครงการและครอบครัว ภาคเอกชน ตาบลเปา้ หมาย มหาวิทยาลัย/อาจารย์ เจ้าหน้าท่โี ครงการ และหนว่ ยงาน ท้องถ่ิน ล้วนได้รับผลกระทบเชิงบวกในด้านสังคม และนอกจากน้ันยังพบว่าตาบลต่างๆ จานวน 50 ตาบลใน จังหวัดน่านเกิดการเปล่ียนแปลงในมิติดังกล่าวคิดเป็นร้อยละ 77 ของการเปลี่ยนแปลง และกลุ่มลูกจ้าง โครงการและครอบครัว เกิดการเปล่ยี นแปลงทางเศรษฐกจิ มากถึงร้อยละ 85.4 หนว่ ยปฏบิ ตั กิ ารส่วนหน้า กระทรวงการอดุ มศึกษา วทิ ยาศาสตร์ วิจยั และนวตั กรรม จังหวัดน่าน 9

ข้อมลู และกำรวเิ ครำะหใ์ นมิติขอ้ มลู ขนำดใหญ่ของชมุ ชนในจังหวดั น่ำน ข้อมูลที่ได้จากการสารวจเชิงพ้ืนที่ในจังหวัดน่านก่อให้เกิดข้อมูลจานวนมาก ซึ่งนาไปสู่การจัดทา ฐานขอ้ มลู ขนาดใหญ่ โดยประกอบด้วยการจัดเกบ็ ขอ้ มูลในจานวน 10 ประเด็น ได้แก่ ผู้ที่ย้ายกลับบ้านเนื่องจากสถานการณ์โควิท แหล่งท่องเที่ยว ที่พัก/โรงแรม ร้านอาหารใน ท้องถ่ิน อาหารที่น่าสนใจประจาท้องถิ่น เกษตรกรในท้องถิ่น พืชในท้องถิ่น สัตว์ในท้องถ่ิน ภูมิปัญญาใน ท้องถนิ่ และแหลง่ น้าในทอ้ งถน่ิ ในท่ีน้ีจะขอยกตัวอย่างประเด็นภูมิปัญญาท้องถิ่นมานาเสนอแต่พอสังเขป ภูมิปัญญาท้องถ่ินในที่นี้ หมายถึง สนิ ค้าหตั ถกรรมของชมุ ชน เชน่ ผา้ ทอ เครื่องเงนิ และงานฝมี ือของชมุ ชนในพ้นื ทจี่ งั หวัดนา่ น เปน็ ต้น ภูมปิ ญั ญาในพน้ื ทจี่ งั หวดั นา่ น แยกออกได้ 3 ประเภท ได้แก่ ภมู ิปัญญาท้องถ่นิ ด้ังเดมิ ภูมิปญั ญาท้องถ่ินที่ไดร้ ับ การพัฒนาและตอ่ ยอด และนวัตกรรมทพ่ี ฒั นาข้นึ มาใหม่ โดยพบว่าภูมิปัญญาดั้งเดิมมีจานวนมากถึงร้อยละ 54 แต่ภูมิปัญญาท่ีได้รับการพัฒนาและต่อยอด กลับมีจานวนเพียงร้อยละ 41 และนอกจากกลับพบว่ามีเพียงร้อยละ 3 เท่านั้นที่จัดเป็นนวัตกรรม ซ่ึงจาก ข้อมูลดังกล่าวช้ีให้เห็นว่าช่องว่างร้อยละ 13 (ร้อยละ 54 – ร้อยละ 41) เป็นช่องว่างของชุมชนที่ยังเข้าไม่ถึง การสนับสนุนจากภาครัฐ ในการพัฒนาภูมิปัญญาดังกล่าวให้สามารถต่อยอดได้ ซ่ึงจะพบว่ามีมากถึง 9 ชุมชน หรือ 9 ตาบลทเ่ี ข้าไม่ถึงการใหโ้ อกาสดังกลา่ วจากภาครฐั ในการพัฒนาภูมปิ ัญญาด้ังเดิมให้สามารถต่อยอดได้ 10 หนว่ ยปฏิบตั กิ ารสว่ นหน้า กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วจิ ยั และนวตั กรรม จงั หวัดน่าน

เช่น ตาบลเรือง อาเภอเมือง ตาบลกองควาย อาเภอเมือง ตาบลงอบ อาเภอทุ่งช้าง ตาบลบ่อ อาเภอเมือง ตาบลนาซาว อาเภอเมือง ตาบลน้าเก๋ียน อาเภอภูเพียง ตาบลบัวใหญ่ อาเภอนาน้อย ตาบลริม อาเภอท่าวังผา และตาบลวรนคร อาเภอปัว ซึ่งอาจกล่าวได้ว่า หากต้องการแก้ปัญหาในประเด็นการพัฒนา ศักยภาพผู้ประกอบการในการเพิ่มมูลค่าสินค้า อาจดาเนินได้โดยการให้โอกาสชุมชนดังกล่าวเข้าถึงโอกาส และแหล่งทุนในการพฒั นาภูมิปญั ญาของตนเอง ผา่ นกระบวนการ หรือกจิ กรรมตา่ งๆ ของภาครัฐ ไม่วา่ จะเป็น การให้ความรู้ การเขา้ ถงึ แหล่งทุน การเขา้ ถึงโอกาสทางการตลาด เปน็ ต้น หน่วยปฏบิ ัตกิ ารสว่ นหน้า กระทรวงการอดุ มศึกษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวัตกรรม จงั หวัดน่าน 11

กำรวเิ ครำะหเ์ ป้ำหมำยและสถำนภำพปจั จบุ ันเพอ่ื เอำชนะควำมยำกจน การทราบถึงเป้าหมายและสถานภาพในปัจจุบันของแต่ละตาบลในจังหวัดน่าน หรือการวิเคราะห์ ชอ่ งวา่ งเป้าประสงค์ หรือ Gap Analysis เป็นกิจกรรมหน่ึงของการดาเนินโครงการ U2T ท่ีกอ่ ให้เกิดประโยชน์ ตอ่ ชุมชนจังหวัดน่าน โดยข้อมูลที่ปรากฏในแต่ละตาบล เป็นภาพทศั น์ที่แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าแตล่ ะพ้ืนท่ี มีสถานภาพในปัจจุบันเป็นอย่างไร และมีเป้าหมายอย่างไร แต่อย่างไรก็ตามด้วยปริมาณของข้อมูลท่ีนาเสนอ ในตารางปัจจัยแห่งความสาเร็จในการพัฒนาตาบลข้างต้นมีเป็นจานวนมาก ดังน้ันเพ่ือให้เกิดความสะดวก ในการใช้ประโยชน์จากข้อมูลดังกล่าว ในลักษณะตารางสรุปข้อมูลอย่างง่าย ซึ่งประกอบด้วย มติ ิของเป้าประสงค์ สถานภาพในปจั จุบัน และนาเอาข้อมลู จากตารางสรุปข้อมลู อย่างง่ายดงั กล่าวไปส่ขู ้ันตอน เสนอแนะแผนเชิงกลยุทธ์โดยใช้แนวคิดของการพิจรณาจุดแข็ง (Strengths, S) จุดอ่อน (Weakness, W) โอกาส (Opportunities, O) และข้อจากัด (Threats, T) ในมิติของเป้าประสงค์ท่ีนาเสนอด้วยตาราง TOWS Matrix ซง่ึ ในท่ีน้ีจะขอยกตัวอย่างพอสงั เขป ดงั นี้ 12 หนว่ ยปฏบิ ตั กิ ารส่วนหนา้ กระทรวงการอุดมศกึ ษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จังหวดั นา่ น

1. กำรพัฒนำสมั มำชพี และสร้ำงอำชพี ใหม่ (กำรยกระดบั สนิ ค้ำ OTOP/สินคำ้ ) ประเดน็ สถำนภำพในปจั จบุ นั เป้ำหมำย กำรยกระดับสนิ คำ้ - ผลิตภัณฑ์ชุมชนจังหวัดน่านมีระดับ - ผลิตภัณฑ์ชุมชนมีคุณภาพเป็นที่ OTOP/สนิ ค้ำ ของคุณภาพสินค้าที่แตกต่างกันมาก ยอมรับจากตลาดภายในจังหวัด และ เช่น สินค้าระดับคุณภาพท่ีได้รับการ จากตลาดภายนอกจังหวดั น่าน รับรองโดยตราน่าน แบรนด์ และสินค้า - การเข้าถึงช่องทางออนไลน์เพื่อ ท่ีจาเป็นต้องได้รับพัฒนาเพื่อรับรอง การตลาดของผลติ ภณั ฑ์ชมุ ชน คณุ ภาพ - ในกระบวนการห่วงโซ่ผลิตภัณฑ์ต้ังแต่ ต้นน้า กลางน้า และปลายน้า ยังขาด การแปรรูปผลผลิตหรือสินค้า ขาดการ พัฒนาบรรจุภัณฑ์ และรวมถึงการ พฒั นาคุณภาพผลติ ภณั ฑ์ - ผู้ประกอบการ/ชุมชนสินค้า OTOP ข า ด ช่ อ ง ท า ง ก า ร ต ล า ด อ อ น ไ ล น์ ท่ี เหมาะสมกบั ผลิตภัณฑข์ องตน SWOTกำรยกระดับสินค้ำ OTOP/สินค้ำ จดุ แข็ง (Strengths, S) จุดอ่อน (Weakness, W) โอกำส กลยุทธ์เชิงรุก กลยุทธเ์ ชิงแก้ไข (Opportunities, O) - ทาการตลาดสินค้าระดับคุณภาพสูง - การรวมกลมุ่ เป็นคลสั เตอร์ (Cluster) (Premium) ของจังหวัดน่านอย่าง เพื่อแลกเปล่ียนความรู้ และเทคโนโลยี ต่อเนอ่ื ง การแปรรูป รวมถึงการพัฒนาบรรจุ -แสวงหาโอกาสในตลาดรอง สาหรับ ภณั ฑ์ และการตลาดออนไลนร์ ว่ มกนั สินค้าที่ยังไม่ได้รับการรับรองคุณภาพ ในระดบั สูง ข้อจำกัด กลยุทธเ์ ชงิ ปอ้ งกัน กลยทุ ธเ์ ชงิ รับ (Threats, T) - การร่วมลงทุน/พัฒนาผลิตภัณฑ์กับ - ทบทวน แก้ไขมาตรฐานต่างๆ ของ ชุมชน โดยภาครัฐหรือเอกชนร่วม ผลิตภัณฑ์ชุนชนจังหวัดน่านเกรดรอง ลงทุน เพ่ือโ อก าส ในกา รพัฒนา เพื่อที่จะนาไปสู่การพัฒนาคุณภาพ ผลิตภัณฑ์ท่ีมีคุณภาพและสอดรับกับ และตอบสนองกาลังซ้ือในตลาดรอง ความตอ้ งการของตลาด นอกเหนอื จากตลาดระดบั บน - สนับสนุนการเข้าถึงแหล่งหรือองค์ ความรู้ และความช่วยเหลือวิชาการ แปรรูป และพัฒนาผลิตภัณฑ์เพ่ือสร้าง โอกาสในการแขง่ ขัน หน่วยปฏิบัตกิ ารส่วนหนา้ กระทรวงการอุดมศกึ ษา วทิ ยาศาสตร์ วิจยั และนวัตกรรม จังหวดั น่าน 13

2. กำรสรำ้ งและพฒั นำ Creative Economy (กำรยกระดบั กำรทอ่ งเทย่ี ว) ประเด็น สถำนภำพในปัจจบุ นั เป้ำหมำย กำรยกระดับกำรท่องเท่ียว - การประชาสัมพันธ์ข้อมูลแหล่ง - ข้อมูลประชาสัมพันธ์ที่ครอบคุลมทุก ทอ่ งเที่ยวที่ยังไม่ทั่วถึงในสอ่ื ตา่ งๆ และ ประเภทของแหล่งท่องเท่ียวในจังหวัด ยังไม่ครอบคลุมทุกประเภทของแหล่ง นา่ น ท่องเท่ียวทมี่ ีในจังหวดั น่าน - ความหลากหลายของช่องทางในการ - คุณภาพของท่ีพักโดยเฉพาะ Home ประชาสัมพันธ์ข้อมูลแหล่งท่องเที่ยว Stay ยงั ไมม่ มี าตรฐานท่ีชดั เจน จงั หวดั นา่ น SWOT กำรยกระดบั กำรทอ่ งเทีย่ ว จดุ แขง็ (Strengths, S) จดุ อ่อน (Weakness, W) โอกำส กลยุทธ์เชิงรกุ กลยุทธ์เชงิ แก้ไข (Opportunities, O) -ทาการตลาดสาหรับกลุ่มลูกค้า -พัฒนาข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวให้ ผู้สูงอายุ และการตลาดสาหรับกลุ่ม ครอบคลุมทุกประเภทของแหล่ง ลูกคา้ ผู้มกี าลงั ซ้อื สูง ท่องเทยี่ วในจังหวัดนา่ น ข้อจำกดั กลยทุ ธเ์ ชิงป้องกนั กลยทุ ธเ์ ชิงรบั (Threats, T) -เปิดโอกาสให้ชุมชนในพื้นที่แหล่ง - ส นั บ ส นุ น ทุ น ใ น ก า ร พั ฒ น า สื่ อ ท่ อ ง เ ท่ี ย ว น า เ ส น อ ข้ อ มู ล แ ห ล่ ง ประชาสัมพันธแ์ หลง่ ทอ่ งเที่ยว ท่องเ ท่ีย ว ข องต น ผ่ า นช่ อ งทา ง -สนบั สนนุ การยกระดับแหล่งท่องเที่ยว ประชาสัมพันธ์ต่างๆ ของภาครัฐและ ของจังหวัดน่านให้มีคุณภาพในด้านส่ิง ภาคเอกชน และรวมถงึ ภาคประชาชน อานวยความสะดวกแกน่ ักท่องเท่ียวให้ เพยี งพอ 14 หน่วยปฏบิ ัติการส่วนหนา้ กระทรวงการอุดมศกึ ษา วิทยาศาสตร์ วจิ ัยและนวัตกรรม จงั หวดั น่าน

3. กำรนำองค์ควำมรไู้ ปชว่ ยบริกำรชุมชน (HealthCare/เทคโนโลยดี ำ้ นต่ำงๆ) ประเด็น สถำนภำพในปจั จุบนั เป้ำหมำย HealthCare/เทคโนโลยีด้ำนตำ่ งๆ - ผู้สูงวัยมีข้อจากัดในการเรียนรู้ และ - มีความต่อเน่ืองของการจัดกิจกรรม ใช้เทคโนโลยี เช่น จาพวกสมาร์ทโฟน ดา้ นสขุ ภาวะเพอื่ ผ้สู ูงวัยในชุมชน เปน็ ตน้ - กองทุนสวัสดิการชุมชน หรือกองทุน - เข้าไม่ถึงการมีส่วนร่วมของกิจกรรม หมู่บา้ นเพอื่ ผู้สูงวยั ตา่ งๆ ภายในชุมชน - สามารถเข้าถึงและใช้งานเทคโนโลยี - กิจกรรมเพื่อการพัฒนาการด้าน สมาร์ทโฟน สุขภาพของผู้สูงวัยขาดความต่อเน่ือง - ผู้สูงวัยรู้ และเข้าถึงสิทธิ์ประโยชน์ ในการจัดกจิ กรรม ของตนเอง - ศักยภาพทางการเงนิ ของผู้สูงวัยสว่ น ใหญ่ยังอยู่ในระดับตอ้ งพึง่ พาบุคคลอน่ื - การเข้าไม่ถึง และขาดการตระหนัก รู้ถึงสิทธิ์และประโยชน์ด้านสวัสดิการ ของผสู้ งู วัย SWOT HealthCare/เทคโนโลยดี ้ำนต่ำงๆ จดุ แขง็ (Strengths, S) จดุ อ่อน (Weakness, W) โอกำส กลยทุ ธ์เชิงรกุ กลยุทธเ์ ชงิ แก้ไข (Opportunities, O) - ส่ ง เ ส ริ ม ก า ร บ ริ ห า ร จั ด ก า ร - จั ด กิ จ ก ร ร ม ส่ ง เ ส ริ ม สุ ข ภ า ว ะ ผลประโยชน์ของกองทุนหมู่บ้านแก่ ที่เหมาะสมสาหรบั ผ้สู ูงวยั ภายในชุมชน ผู้สงู วยั ในชุมชนของตน -ประชาสัมพนั ธ์ให้ขอ้ มูลสุขภาวะ สิทธ์ิ - ส่งเสริมและสนับสนุนการเข้าถึง ประโยชน์ สวัสดิการสังคม รวมถึงการ ทักษะการใช้งานสมารท์ โฟนผา่ นความ ใช้เทคโนโลยีสมาร์ทโฟน แก่ผู้สูงวัยใน เ ข็ ม แ ข็ ง ข อ ง เ ห ล่ า อ า ส า ส มั ค ร ชุมชน สาธารณสขุ หมบู่ ้าน - ส่งเสริมอาชีพผู้สูงวัยด้วยฐานองค์ ความรู้ปราชญ์ชมุ ชน ขอ้ จำกัด กลยทุ ธ์เชิงปอ้ งกัน กลยุทธเ์ ชงิ รบั (Threats, T) - กิจกรรมให้ความรู้ และการป้องกัน - ปรับปรุงแก้ไขระเบียนปฏิบัติของ โรค และความเจ็บป่วยในวันสูงวัย แก่ กองทุนหมู่บ้าน หรือกองทุนสวัสดิการ ผู้สูงอายุในชุมชนด้วยการขับเคล่ือน ชุมชนให้เกิดความคล่องตัว และ จาก กลุ่ม อาสาสมัครสาธารณสุข สะดวกในการเข้าถึงประโยชน์ของผู้สูง หม่บู า้ น วัย - จัดกลุ่มผู้สูงอายุในแต่ละชุมชนเพ่ือ จัดลาดับความสาคัญ และพัฒนา กิจกรรมท่ีตอบสนองความต้องการใน แต่ละกลุ่มผสู้ งู วัย หน่วยปฏบิ ตั กิ ารส่วนหนา้ กระทรวงการอดุ มศึกษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวัตกรรม จังหวัดน่าน 15

4. กำรสง่ เสรมิ สิง่ แวดล้อม/Circular Economy (กำรเพม่ิ รำยไดห้ มุนเวยี นใหแ้ ก่ชุมชน) ประเดน็ สถำนภำพในปัจจบุ นั เป้ำหมำย กำรเพ่มิ รำยได้หมนุ เวยี นใหแ้ กช่ มุ ชน - ขาดการพฒั นาตลาดสินคา้ ผลิตภณั ฑ์ - เกษตรกร และหรือผู้อาศัยในชุมชน ชมุ ชน ได้รับความรู้ และการประยุกต์ใช้บัญชี - ทักษะ และความรู้ของเกษตรกร ครัวเรือนในการบริหารจัดการการเงิน ในชุมชนยังจากัดในด้านบัญชีครัวเรือน ส่วนบคุ คล และการเกษตรเพื่อเพ่ิมรายได้ เช่น - การบริหารจัดการทรัพยากรและ เกษตรอินทรยี ์ เกษตรปลอดภัย เปน็ ต้น ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม ภ า ย ใ น ชุ ม ช น มี - การประชาสัมพันธ์ข้อมูลแหล่ง ประสิทธิภาพ ท่องเที่ยวชุมชนยังไม่แพร่หลาย และ - แหล่งท่องเท่ียว และผลิตผลทางการ ขาดการส่งเสริมการท่องเท่ียวเชิง เกษตรเชิงชุมชนสร้างรายได้ให้เกิดแก่ ชมุ ชน ชุมชน - ขาดองค์ความรู้ในการจัดการชุมชน ในด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิง่ แวดลอ้ ม ขยะ และไฟปา่ SWOT กำรเพมิ่ รำยไดห้ มุนเวยี นใหแ้ กช่ ุมชน จดุ แข็ง (Strengths, S) จุดอ่อน (Weakness, W) โอกำส กลยุทธ์เชงิ รกุ กลยทุ ธ์เชิงแก้ไข (Opportunities, O) - สร้างช่องทางประชาสัมพันธ์แหล่ง - ส่งเสริมความรู้บัญชีครัวเรือนแก่ ท่องเท่ียวเชิงชุมชน และผลิตภัณฑ์ ชมุ ชน และการจัดการส่งิ แวดล้อมและ ชุมชน ทรัพยากรธรรมชาติภายในชุมชนเพ่ือ - รวมกลุ่มชุมชนด้านการเกษตร ความปลอดภยั ของชุมชน ปลอดภัย เกษตรอินทรีย์ และหรือการ - พัฒนาสินค้าเกษตร หรือผลิตภัณฑ์ ท่องเท่ียวเชิงชุมชนเพื่อความเข็มแข็ง ชุมชนภายในชมุ ชนให้มีคุณภาพ แ ล ะ ส ร้ า งค ว า ม น่ า ส น ใ จ ใน ก า ร ท่ อ ง เ ที่ ย ว ใ น ลั ก ษ ณ ะ โ ป ร แ ก ร ม ท่องเทีย่ วเชิงชมุ ชนวิถีเกษตรปลอดภยั ขอ้ จำกัด กลยุทธเ์ ชิงปอ้ งกัน กลยุทธ์เชงิ รบั (Threats, T) - ก อ ง ทุ น ห มู่ บ้ า น ห รื อ ก อ ง ทุ น - ส่งเสริมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ สวัสดิการชุมชน จาเป็นต้องมีมาตรกร ในด้านการจัดการการท่องเท่ียวใน เชิงตรวจสอบผู้กู้เงินให้มีประสิทธิภาพ ชุมชน เช่น HomeStay ในชุมชน การ มากขึ้นในการตรวจสอบผู้กู้ และมี บริหารจดั การแหล่งท่องเท่ียวในชุมชน แนวทางพฒั นาศกั ยภาพผู้กู้ให้มีความรู้ ด้านส่ิงแวดล้อม และการจัดการขยะ หรือทักษะด้านการเงินส่วนบุคคลหรือ และการจัดการรูปแบบการทอ่ งเที่ยว การเงนิ ครวั เรอื นมากขึ้น 16 หนว่ ยปฏิบตั ิการสว่ นหนา้ กระทรวงการอดุ มศกึ ษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวตั กรรม จงั หวัดน่าน

เรอื่ งเลา่ ความสาเร็จ https://youtu.be/RyyYcZbuCf4 เล่มรายงานฉบับสมบรู ณ์ อว.ส่วนหน้า น่าน https://shorturl.asia/5WBfJ หนว่ ยปฏิบตั ิการสว่ นหนา้ กระทรวงการอดุ มศึกษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวตั กรรม จังหวัดน่าน 17

หนว ยปฏิบตั กิ ารสว นหนา กระทรวงการอุดมศกึ ษา วทิ ยาศาสตร วจิ ัยและนวัตกรรม จงั หวัดนา น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลลา นนา นา น 59 หมู 13 ตาํ บลฝายแกว อําเภอภเู พียง จังหวัดนาน 55000 054 710 259 https://nan.rmutl.ac.th/ 18 หนว่ ยปฏบิ ัติการส่วนหน้า กระทรวงการอดุ มศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจยั และนวตั กรรม จงั หวัดน่าน