2-ความรู้พื้นฐานการคลอด

ความรู้พืน้ ฐานเกย่ี วกบั การคลอด ความหมายของการคลอด การคลอด คือ ปรากฏการณ์ตามธรรมชาติท่ีเกิดข้ึนเพ่ือขบั เอา ทารก รก และน้าคร่าออกจากโพรงมดลูกในครรภม์ ารดามาสู่ ภายนอก คาอื่นๆท่ีมีความหมายเดียวกนั คือ Labor, Delivery, Parturition, Confinement, Travail, Childbirth

ความรู้พืน้ ฐานเกยี่ วกบั การคลอด • คลอดครบกาหนด (Full term labor) คือสิ้นสุดของการ ต้งั ครรภท์ ่ีมีอายคุ รรภ์ 37 -42 สปั ดาห์ • คลอดก่อนกาหนด (Premature labor ) คือสิ้นสุดการ ต้งั ครรภท์ ่ีมีอายคุ รรภอ์ ยรู่ ะหวา่ ง 28 สปั ดาห์ ถึงก่อนครบ 37 สปั ดาห์ น้าหนกั ทารกแรกเกิดอยรู่ ะหวา่ ง 1,000- 2,499 กรัม • คลอดเกนิ กาหนด (Post term labor) คือสิ้นสุดการ ต้งั ครรภท์ ี่มีอายคุ รรภเ์ กิน 42 สปั ดาห์ไปแลว้

ความรู้พืน้ ฐานเกย่ี วกบั การคลอด ชนิดของการคลอด 1. การคลอดปกติ (Normal labor or Eutocia) คือการคลอด ไดเ้ องทางช่องคลอด (Spontaneous labor) ซ่ึงประกอบดว้ ย 1.1 อายคุ รรภค์ รบกาหนด (อายคุ รรภต์ ้งั แต่ 37 - 42 สปั ดาห์) 1.2 ส่วนนาเป็นศีรษะควา่ หนา้ คางชิดอก (Vertex presentation) เมื่อศีรษะจะคลอด กระดูก Occiput ตอ้ ง หมุนมาอยใู่ ตก้ ระดูกหวั เหน่า (Occiput anterior)

การคลอดปกติ (Normal labor) (ต่อ) 1.3 ไม่พบภาวะแทรกซอ้ นระหวา่ งการคลอด เช่น การตก เลือด การลว้ งรก 1.4 ใชเ้ วลาในการคลอดท้งั หมดไม่เกิน 24 ชว่ั โมง 1.5 กระบวนการคลอดท้งั หมดเป็นไปตามธรรมชาติ ไม่มีการ ช่วยคลอดดว้ ยเครื่องมือใดๆ เช่น การช่วยคลอดดว้ ยคีม หรือ การใช้ Vacuum extraction เป็นตน้

ความรู้พืน้ ฐานเกยี่ วกบั การคลอด ชนิดของการคลอด 2. การคลอดผดิ ปกติ (Abnormal labor or Dystocia) คือ การคลอดผดิ ปกติที่ไม่ไดป้ ระกอบดว้ ยลกั ษณะ ดงั ท่ีไดก้ ล่าวในการคลอดปกติ ขอ้ ใดขอ้ หน่ึง หรือ ท้งั หมด เช่น การคลอดยาวนาน การผา่ ตดั คลอด การคลอดท่ากน้ การลว้ งรก การใชค้ ีมช่วยคลอด เป็นตน้ ส่วนใหญเ่ กิดจากศีรษะทารกและช่องเชิง กรานไม่ไดส้ ดั ส่วนกนั (CPD)

ระยะของการคลอด (Stage of labor) • การคลอด เป็นกระบวนการที่มีความต่อเน่ือง ต้งั แต่การเริ่มเจบ็ ครรภ์ จนกระทงั่ สิ้นสุดการคลอด แบ่งระยะของการคลอดได้ เป็น 4 ระยะ ดงั น้ี 1. ระยะทหี่ น่ึงของการคลอด (First stage of labor) : ระยะเวลา ต้งั แต่เร่ิมเจบ็ ครรภจ์ ริง (True labor pain) จนกระทงั่ ปากมดลกู เปิ ดหมด (Fully dilatation) ซ่ึงในระยะน้ีปากมดลูกจะมีการ บางตวั ลง และเปิ ดขยายเพ่มิ ข้ึน หรือเราอาจเรียกระยะน้ีวา่ Stage of cervical effacement and dilatation

ระยะทหี่ นึ่งของการคลอด (First stage of labor) แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ 1. Latent phase เป็นระยะที่ปากมดลูกเปิ ดชา้ มาก เริ่มต้งั แต่เจบ็ ครรภจ์ ริง จนถึงปากมดลูกเปิ ด 3 ซม. ใชเ้ วลาเฉลี่ย 8 ชม.ใน ครรภแ์ รก และ 5 ชม.ในครรภห์ ลงั เป็นระยะเตรียมตวั และมี การบางตวั ของปากมดลูก ทาใหม้ ีการเปิ ดขยายของปากมดลูก 2. Active phase เป็นระยะที่ปากมดลูกเปิ ดเร็วข้ึน จาก 3 -10 ซม. ครรภแ์ รกเปิ ด1.2 ซม./ ชม. ครรภห์ ลงั เปิ ด 1.5 ซม./ชม. แบ่งยอ่ ย เป็น 3 ระยะ ดงั น้ี

ระยะทห่ี น่ึงของการคลอด (First stage of labor) (ต่อ) 2.1 Acceleration phase เป็นระยะท่ีปากมดลูกเปิ ด 3-4 ซม. ใช้ เวลา 2 ชม.ในครรภแ์ รก และ 1 ชม.ในครรภห์ ลงั 2.2 Phase of Maximum slope เป็นระยะที่ปากมดลูกเปิ ดเร็ว ต้งั แต่ปากมดลูกเปิ ด 4-9 ซม. ใชเ้ วลา 2 ชม.ในครรภแ์ รก และ 1 ชม.ในครรภห์ ลงั อตั ราการเปิ ดขยายของปากมดลูกเร็วที่สุด 2.3 Deceleration phase เป็นระยะท่ีปากมดลูกเปิ ดชา้ ลง ต้งั แต่ 9- 10 ซม. ใชเ้ วลา 1 ชม.ในครรภแ์ รก และ ½ ชม.ในครรภห์ ลงั ระยะน้ีจะมีอตั ราการเปิ ดขยายของปากมดลูกเร่ิมชา้ ลงก่อนที่ ปากมดลกู จะเปิ ดหมด

ระยะของการคลอด (Stage of labor) 2. ระยะที่สองของการคลอด (Second stage of labor) หมายถึง ระยะต้งั แต่ปากมดลูกเปิ ดขยายเตม็ ท่ี จนกระทง่ั ทารกคลอด ออกมาหมดท้งั ตวั หรือเราอาจจะเรียกระยะน้ีวา่ stage of expulsion of the fetus

ระยะของการคลอด (Stage of labor) 3. ระยะทส่ี ามของการคลอด (Third stage of labor) หมายถึง ระยะเวลาต้งั แต่ทารกคลอดออกมาหมดท้งั ตวั จนกระทง่ั รก และเยอ่ื หุม้ รกคลอด และเราเรียกระยะน้ีวา่ stage of separation and expulsion of the placenta

ระยะของการคลอด (Stage of labor) 4. ระยะท่ีส่ีของการคลอด ( Fourth stage of labor) หมายถึง ระยะเวลาต้งั แต่รกคลอดออกมา จนกระทงั่ ถึง 2 ชว่ั โมง หลงั คลอด ซ่ึงเป็นระยะท่ีมีความสาคญั ท่ีตอ้ งสงั เกตอาการ เปล่ียนแปลงของมารดาหลงั คลอดอยา่ งใกลช้ ิด เพราะมีความ เส่ียงต่อการตกเลือดหลงั คลอดมากท่ีสุด

ระยะเวลาของการคลอด การคลอดในระยะท่ี 1 ครรภ์แรกใช้เวลาประมาณ 8-20ชม. เฉลย่ี 12ชม. ครรภ์หลงั ใช้เวลาประมาณ 4-12 ชม. เฉลยี่ 6 ชม. การคลอดในระยะที่ 2 ครรภ์แรกใช้เวลาประมาณ 1-2 ชม. ครรภ์หลงั ใช้เวลาประมาณ ½ - 1 ชม. การคลอดในระยะท่ี 3 ท้งั ในครรภ์แรกและครรภ์หลงั ใช้เวลาประมาณ 5-15 นาที แต่ไม่เกนิ 30 นาที ระยะที่ 4 ของการคลอด ใช้เวลาประมาณ 2 ช่ัวโมงหลงั คลอด