แผนงานเครื่องยนต์ดีเซล หน่วยที่ 3

แผนการสอนมุ่งเน้นสมรรถนะ วิชางานเครื่องยนต์ดีเซล รหัสวิชา 20101-2002 หลักสูตาประกาศนียบัตรวิชาชีพ ประเภทวิชา อุตสาหกรรม ระบบไอเสียของเครื่องยหนน่ต์วดยีเทซี่ ล3 นายธนาธิป ทองศิริ เเผนกวิชาช่างยนต์ วิทยาลัยเทคนิคชุมพร

แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 3 สอนครง้ั ที่ 3

43 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 3 ช่อื วชิ า งานเครอื่ งยนต์ดีเซล เวลาเรยี นรวม 126 ชั่วโมง ช่อื หน่วย ระบบไอเสียของเคร่ืองยนต์ดเี ซล สอนครง้ั ที่ 3 ชอื่ เร่ือง ระบบไอเสยี ของเคร่อื งยนตด์ เี ซล จานวนชวั่ โมง 7 ชวั่ โมง หวั ขอ้ เรอ่ื ง 1 หนา้ ทีแ่ ละหลกั การทางานของระบบไอดเี ครอ่ื งยนต์ดีเซล 2 ทอ่ รว่ มไอเสีย 3 แคตตาไลท์ติกคอนเวิร์ทเตอร์ 4 ชุดระบบท่อไอเสยี สาระสาคญั เครือ่ งยนตด์ ีเซล ระบบไอดเี ป็นระบบที่ทำหน้ำทีป่ ้อนอำกำศเข้ำกระบอกสูบของเครื่องยนต์ ด้วย ปรมิ ำณ อุณหภมู ิและสว่ นผสมทเี่ หมำะสมกับกำรเผำไหม้ และขบั ไลก่ ๊ำซไอเสยี ออกจำกเคร่ืองยนตโ์ ดยใช้ อำกำศทเ่ี ขำ้ ไปใหม่สกปรกเนื่องจำกอำกำศไปรวมตัวกบั ไอเสยี ทำใหป้ ระสทิ ธิภำพของกำรเผำไหม้ลดลง หน้ำทขี่ องระบบไอดี มดี งั นี้ดังนัน้ กำลงั ท่ีไดจ้ ำเคร่ืองยนตน์ ้ัน จะมำกหรือน้อยมปี ัจจัยทม่ี ีควำมสำคญั คือ กำรนำอำกำศจำนวนมำกเขำ้ สหู่ อ้ งเผำไหม้ และกำรจำ่ ยน้ำมันเชอื้ เพลิงในปริมำณท่พี อเหมะ เพ่ือให้อำกำศ ถูกดดู เขำ้ ไปในกระบอกสบู ได้โดยสะดวก จำเปน็ ต้องขับไล่ไอเสียจำกกำรเผำไหม้ ก่อนหนำ้ ออกจำก กระบอกสบู ให้มำกทส่ี ดุ เทำ่ ที่จะสำมำรถทำได้ กำรพฒั นำประสิทธิภำพของระบบไอดีไอเสยี นน้ั ส่วนใหญ่ ข้ึนอยูก่ ับสมรรถนะของกรองอำกำศ ทอ่ ร่วมไอดี ทอ่ รว่ มไอเสีย ช่องไอดี-ไอเสยี ในฝำสูบ ทอ่ ไอเสยี และทอ่ พักไอเสีย สมรรถนะหลัก (สมรรถนะประจาหน่วย) 1 ถอดประกอบชิน้ ส่วนระบบไอเสียของเครอ่ื งยนต์ดเี ซล ตามคู่มือ 2 ตรวจสภาพช้ินสว่ นระบบไอเสยี ของเครื่องยนต์ดีเซล ตามคูม่ ือ 3 บารุงรักษาช้ินสว่ นระบบไอเสียของเครอ่ื งยนต์ดเี ซล ตามคู่มอื 4 ปรับแต่งระบบระบบไอเสียของเคร่อื งยนตด์ เี ซล คูม่ ือ

44 แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 3 ชือ่ วชิ า งานเครอื่ งยนต์ดีเซล เวลาเรียนรวม 126 ชัว่ โมง ช่อื หน่วย ระบบไอเสียของเครื่องยนต์ดีเซล สอนครงั้ ท่ี 3 ชอ่ื เรอ่ื ง ระบบไอเสยี ของเครอ่ื งยนตด์ เี ซล จานวนชวั่ โมง 7 ชวั่ โมง สมรรถนะย่อย (สมรรถนะการเรียนรู้) สมรรถนะทว่ั ไป (ทฤษฎี) 1 แสดงความรเู้ ก่ียวกบั หนา้ ที่และหลักการทางานของระบบไอดเี คร่ืองยนตด์ ีเซลได้ถกู ต้อง 2 แสดงความรทู้ ่อรว่ มไอเสียเครื่องยนต์ดเี ซลได้ถกู ต้อง 3 แสดงความรเู้ กีย่ วกบั แคตตาไลทต์ ิกคอนเวริ ท์ เตอรเ์ ครื่องยนต์ดีเซลได้ถูกต้อง สมรรถนะท่พี งึ ประสงค์ (ทฤษฎี) เมอ่ื ผเู้ รยี นไดศ้ ึกษำเนือ้ หำในบทนแี้ ลว้ ผเู้ รยี นสำมำรถ 1 บอกชื่อและหน้าที่และหลักการทางานของระบบไอดเี ครื่องยนต์ดีเซลได้ถูกตอ้ ง 2 อธิบายหน้าทีเ่ กย่ี วกับท่อร่วมไอเสียเครื่องยนต์ดเี ซลได้ถูกต้อง 3 อธบิ ายหน้าทเ่ี ก่ียวกบั แคตตาไลทต์ ิกคอนเวิร์ทเตอรเ์ ครื่องยนต์ดเี ซลได้ถกู ต้อง สมรรถนะทว่ั ไป (ปฏบิ ัติ) 1 แสดงทกั ษะในการถอดประกอบตรวจสอบชดุ ระบบท่อไอเสยี เคร่อื งยนตด์ ีเซล สมรรถนะท่ีพงึ ประสงค์ (ปฏบิ ตั ิ) เมอื่ ผู้เรยี นไดศ้ ึกษำเน้อื หำในบทนแ้ี ลว้ ผเู้ รยี นสำมำรถ 1 สามารถถอดประกอบตรวจสอบชดุ ระบบท่อไอเสยี เคร่ืองยนตด์ ีเซลได้ถูกต้องไดถ้ กู ต้องตาม คู่มือ

45 แผนการจัดการเรยี นร้ทู ่ี 3 ช่อื วชิ า งานเครอ่ื งยนตด์ ีเซล เวลาเรยี นรวม 126 ช่วั โมง ช่อื หน่วย ระบบไอเสียของเคร่ืองยนต์ดีเซล สอนครัง้ ที่ 3 ช่ือเรือ่ ง ระบบไอดขี องเครื่องยนตด์ เี ซล จานวนชว่ั โมง 7 ชว่ั โมง กิจกรรมการเรยี นการสอน ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชางานเครื่องยนต์ดีเซล ได้กาหนดกิจกรรมการเรียนการสอนให้ ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้โดยใช้วิธีการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก (Active Learning Competency Based) ด้านเทคนิคการจัดการเรียนการสอนแบบ MAIP โดยมีขั้นตอนในการดาเนินกิจกรรมการเรียนการ สอน ดังนี้ กจิ กรรมการเรยี นการสอน (สอนครั้งท่ี ๑ ) เวลา 7 ช่วั โมง/สัปดาห์ ๑. ผู้สอนช้ีแจงรายละเอียดเกี่ยวกับจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคาอธิบาย รายวิชา การวัดและประเมินผลการเรียนรายวิชา คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของรายวิชา และข้อตกลงใน การจัดการเรยี นการสอนในรายวิชา ๒. ผสู้ อนแสดงตวั อยา่ งเก่ยี วกับระบบไอเสยี ของเคร่ืองยนต์ดเี ซล ๓. ผสู้ อนถา่ ยทอดความรใู้ นหน่วยที่ 3 ระบบไอเสียของเคร่ืองยนต์ดเี ซล ๔. ผ้สู อนแสดงใบงานเรอ่ื งระบบไอเสยี ของเคร่อื งยนต์ดีเซลและอธิบายขัน้ ตอนวิธีการในการ ปฏิบตั งิ านตามใบงานเรอ่ื งระบบไอเสียของเครอ่ื งยนต์ดเี ซล ๕. ผู้สอนให้ผูเ้ รยี นปฏบิ ตั ิงานของตนตามใบปฏิบัติงานเรื่องระบบไอเสยี ของเคร่ืองยนตด์ เี ซล ๖. ผสู้ อนประเมินผลการปฏบิ ัติงานของผเู้ รยี นและให้ผู้เรียนสรุปสาระสาคญั ของเรื่องที่เรียน ประจาสปั ดาห์ สอื่ กำรสอน ๑. เอกสำรประกอบกำรสอน ๒. เอกสำรประกอบกำรเรยี น ๓. สื่อนำเสนอ PowerPointงำนทม่ี อบหมำย/กจิ กรรม ใหน้ ักเรยี นทำแบบฝึกเสรมิ ทักษะตำมใบงำนทำ้ ยหนว่ ยกำรเรยี นท่ี 3

46 แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 3 ชื่อวิชา งานเครือ่ งยนต์ดเี ซล เวลาเรียนรวม 126 ช่วั โมง ช่อื หน่วย ระบบไอเสยี ของเคร่ืองยนตด์ ีเซล สอนครงั้ ท่ี 3 ชื่อเรือ่ ง ระบบไอดขี องเครอ่ื งยนตด์ เี ซล จานวนชว่ั โมง 7 ชว่ั โมง การวดั และประเมนิ ผล วดั ผล/ประเมนิ ผล วธิ กี าร เครื่องมือ เกณฑ์ ๑. สมรรถนะที่พงึ - ทาแบบฝึกเสรมิ ทักษะ - ผ่านเกณฑร์ ้อยละ ๖๐ ประสงค์ ทา้ ยหนว่ ย - แบบฝึกเสรมิ ทกั ษะ ท้ายหนว่ ย - ผา่ นเกณฑร์ ้อยละ ๘๐ ๒. คณุ ลกั ษณะอันพึง - ประเมินคุณลักษณะอัน - แบบประเมนิ ประสงค์ (Attitude) พงึ ประสงค์ คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์

85 ภาคผนวก ใบความรู้ – แบบทดสอบ ใบปฏิบตั งิ าน – สื่อการสอน

เนือ้ หาการเรยี นรู้เรอื่ งระบบไอเสยี เคร่อื งยนตด์ เี ซล 8.1 ส่วนประกอบของระบบไอเสยี 8.1.1 ระบบไอเสีย ทำหนำ้ ที่เพมิ่ กำลังม้ำให้กบั เครอื่ งยนตห์ รทอทำใหเ้ สียงดังลดลง และยังชว่ ยในกำรระบำยกำ๊ ซไอ เสยี ทเ่ี กดิ จำกกำรเผำไหม้ให้ออกไปจำกกระบอกสบู ของเคร่อื งยนต์ กำรออกแบบระบบทอ่ ไอเสียของรถยนต์จงึ เป็นส่ิงทสี่ ำคัญ อย่ำยงิ่ จงึ ตอ้ งออกแบบทอ่ ไอเสยี ใหก้ ำ๊ ซไอเสยี ไหลผ่ำนได้สะดวก โดยไม่มคี วำมต้ำนทำนตอ่ กำรไหล เพรำะถ้ำมีควำมตำ้ นทำน ไหลเกดิ ขึ้น จะทำใหเ้ กดิ แรงดนั ย้อนกลับเกิดข้ึนได้ ซ่งึ จะทำใหร้ ะบบไอเสยี ออกได้ยำก ดงั นน้ั จงึ มกี ำรแยกท่อไอเสยี ออกแตล่ ะ สบู โดยเฉพำะและนำมำต่อรว่ มกันเป็นทอ่ ผ่ำนหมอ้ เก็บเสยี ง แล้วจงึ ปลอ่ ยไอเสียออกสู่อำกำศนอกตอ่ ไป ระบบไอเสียจะ ประกอบดว้ ยท่อไอเสยี และหมอ้ พักหรือเรยี กวำ่ หม้อเก็บเสียง(Muffler) จะมีใบเดยี วหรอื หลำยใบกไ็ ด้ ระบบชดุ ท่อไอเสีย 8.1.2 ล้ินไอเสีย(Exhaust Valve) ในเคร่อื งยนต์ดเี ซล 4 จังหวะจะมีอยำ่ งนอ้ ย 1 ตัว ในแต่ละสบู แต่เครื่องยนตใ์ น ปัจจบุ ันมรล้ินไอเสียมำกกวำ่ 1 ตัว เพื่อเพ่มิ ประสิทธภิ ำพของเคร่อื งยนต์ใหม้ ำกขน้ึ ซ่ึงโดยท่ัวไปแล้วลน้ิ ไอเสีย จะมีขนำดเล็ก กวำ่ ลิ้นไอดี ลิน้ ไอเสียทำหนำ้ ทเ่ี ปดิ ก๊ำซไอเสียทเ่ี กดิ จำกกำรเผำไหมส้ ่วนผสมของอำกำศกับเชอ้ื เพลงิ ออกในจังหวะคำย โดย ลูกสูบเลอื่ นขึ้นโดนเพื่อขับไล่กำ๊ ซไอเสยี ผ่ำลิน้ ไอเสยี ออกไปยงั ทอ่ ร่วมไอเสยี และส่งไปยงั ทอ่ ไอเสยี ของรถยนต์อกี ต่อไป ล้ินไอเสยี (Exhaust Valve)

8.1.3 ท่อรว่ มไอเสีย(Exhaust Manifold) จะติดตง้ั อยรู่ ะหวำ่ งเครือ่ งยนต์กับทอ่ ไอเสยี ซ่ึงทำหนำ้ ทีเ่ ปน็ ทอ่ ทำงเดนิ ของไอเสยี หลงั จำกกำรเผำไหม้จังหวะคำย ก๊ำซไอเสยี ในแตล่ ะสบู และส่งไปตำมท่อไอเสยี ตอ่ ไป ท่อไอเสยี จะตอ้ งมี ประสิทธภิ ำพในกำรขับไล่ไอเสยี โดยจะตอ้ งมแี รงย้อนกลับนอ้ ยทส่ี ุด ท่อร่วมไอเสีย(Exhaust Manifold) 8.1.4 หม้อพักหรอื หม้อเก็บเสยี ง(Muffler) กำ๊ ซไอเสียท่ีถกู ขบั ออกทำงลนิ้ ไอเสยี และจะผำ่ นทอ่ ไอเสียหลังจำกเกิดกำรเผำ ไหมโ้ ดยกำซไอเสยี จะมคี วำมดนั สงุ อยู่ ถำ้ ปล่อยไปโดยตรงจะทำใหใ้ หก้ ๊ำซไอเสียเกดิ กำรขยำยตวั อยำ่ งรวดเร็วทำใหเ้ กิดเสียงดงั มำก ฉะนัน้ จึงมีกำรลดเสยี งดงั ของก๊ำซไอเสยี โดยลดควำมดันลงเมื่อถกู ปล่อยออกตรงส่วนปลำยของท่อไอเสียสูบ่ รรยำยกำศ หม้อพักหรือหมอ้ เก็บเสียง(Muffler) 8.1.5 แคตตาไลทต์ กิ คอนเวริ ์ทเตอร(์ Catalytic Converter) จะถูกติดตงั้ อยตู่ รงกลำงระบบไอเสยี เพอ่ื กำจดั สำรทเี่ ป็น อันตรำยออกจำกกำ๊ ซไอเสยี สำรท่ีเปน็ อนั ตรำยในกำ๊ ซไอเสียประกอบไปดว้ ยคำร์บอนมอนออกไซค(์ CO) ไฮโดรคำรบ์ อน(HC) และไนตริกออกไซค์(NOx) แคตตาไลทต์ กิ คอนเวิรท์ เตอร์(Catalytic Converter)

ระบบไอเสีย ระบบไอเสีย ทำหนำ้ ที่เพม่ิ กำลงั มำ้ ใหก้ บั เครื่องยนตห์ รทอทำใหเ้ สียงดงั ลดลง และยงั ช่วยในกำรระบำยก๊ำซไอเสียท่ีเกิดจำกกำรเผำไหมใ้ หอ้ อกไปจำกกระบอกสูบของ เครื่องยนต์ กำรออกแบบระบบท่อไอเสียของรถยนตจ์ ึงเป็นส่ิงท่ีสำคญั อยำ่ ยง่ิ จึงตอ้ ง ออกแบบท่อไอเสียใหก้ ำ๊ ซไอเสียไหลผำ่ นไดส้ ะดวก โดยไม่มีควำมตำ้ นทำนต่อกำรไหล เพรำะถำ้ มีควำมตำ้ นทำนไหลเกิดข้ึน จะทำใหเ้ กิดแรงดนั ยอ้ นกลบั เกิดข้ึนได้ ซ่ึงจะทำให้ ระบบไอเสียออกไดย้ ำก ดงั น้นั จึงมีกำรแยกท่อไอเสียออกแตล่ ะสูบโดยเฉพำะและนำมำ ต่อร่วมกนั เป็นท่อผำ่ นหมอ้ เกบ็ เสียง แลว้ จึงปล่อยไอเสียออกสู่อำกำศนอกต่อไป ระบบไอ เสียจะประกอบดว้ ยท่อไอเสีย และหมอ้ พกั หรือเรียกวำ่ หมอ้ เกบ็ เสียง(Muffler) จะมีใบ เดียวหรือหลำยใบกไ็ ด้

ระบบชุดท่อไอเสีย

ลนิ้ ไอเสีย(Exhaust Valve) ในเคร่ืองยนตด์ ีเซล 4 จงั หวะจะมีอยำ่ ง นอ้ ย 1 ตวั ในแตล่ ะสูบแต่เคร่ืองยนตใ์ นปัจจุบนั มรลิ้นไอเสียมำกกวำ่ 1 ตวั เพื่อเพม่ิ ประสิทธิภำพของเคร่ืองยนตใ์ หม้ ำกข้ึน ซ่ึงโดยทวั่ ไปแลว้ ลิ้นไอเสีย จะมีขนำดเลก็ กวำ่ ลิ้นไอดี ลิ้นไอเสียทำหนำ้ ท่ีเปิ ดก๊ำซไอเสียที่เกิดจำกกำรเผำไหมส้ ่วนผสมของ อำกำศกบั เช้ือเพลิงออกในจงั หวะคำย โดยลูกสูบเล่ือนข้ึนโดนเพอ่ื ขบั ไลก่ ๊ำซไอเสีย ผำ่ ลิ้นไอเสียออกไปยงั ท่อร่วมไอเสีย และส่งไปยงั ท่อไอเสียของรถยนตอ์ ีกต่อไป ล้ินไอเสีย(Exhaust Valve)

ท่อร่วมไอเสยี (Exhaust Manifold) ทอ่ ร่วมไอเสยี (Exhaust Manifold) จะติดตงั้ อยรู่ ะหวา่ ง เครื่องยนตก์ บั ทอ่ ไอเสยี ซง่ึ ทาหนา้ ท่ีเป็นทอ่ ทางเดินของไอเสยี หลงั จากการเผา ไหมจ้ งั หวะคาย ก๊าซไอเสยี ในแตล่ ะสบู และสง่ ไปตามทอ่ ไอเสียตอ่ ไป ทอ่ ไอเสยี จะตอ้ งมีประสทิ ธิภาพในการขบั ไลไ่ อเสยี โดยจะตอ้ งมีแรงยอ้ นกลบั นอ้ ยท่ีสดุ

หม้อพักหรือหมอ้ เกบ็ เสยี ง(Muffler) หม้อพกั หรือหม้อเกบ็ เสยี ง(Muffler) ก๊าซไอเสยี ท่ีถกู ขบั ออกทางลนิ้ ไอเสยี และจะผ่านทอ่ ไอเสียหลงั จากเกิดการเผาไหมโ้ ดยกาซไอ เสียจะมีความดนั สงุ อยู่ ถา้ ปลอ่ ยไปโดยตรงจะทาใหใ้ หก้ ๊าซไอเสียเกิดการ ขยายตวั อยา่ งรวดเรว็ ทาใหเ้ กิดเสยี งดงั มาก ฉะนนั้ จงึ มีการลดเสียงดงั ของ ก๊าซไอเสีย โดยลดความดนั ลงเม่ือถกู ปลอ่ ยออกตรงสว่ นปลายของทอ่ ไอเสยี สบู่ รรยายกาศ

แคตตาไลทต์ กิ คอนเวริ ท์ เตอร(์ Catalytic Converter) แคตตาไลทต์ กิ คอนเวริ ท์ เตอร(์ Catalytic Converter) จะถกู ตดิ ตงั้ อยู่ ตรงกลางระบบไอเสยี เพ่ือกาจดั สารท่ีเป็นอนั ตรายออกจากก๊าซไอเสีย สารท่ีเป็นอนั ตราย ในก๊าซไอเสียประกอบไปดว้ ยคารบ์ อนมอนออกไซค(์ CO) ไฮโดรคารบ์ อน(HC) และไนตริ กออกไซค(์ NOx)

สลกั ลกู สูบ สลกั ลูกสูบ เป็นอุปกรณ์ที่ใชส้ ำหรับยดึ ลูกสูบเขำ้ กบั กำ้ นสูบ โดยมีแหวนลอ็ ก สลกั ลูกสูบไม่ใหห้ ลุดออกมำ สลกั ลูกสูบจะเป็นอุปกรณ์ท่ีรับแรงจำกลูกสูบเพ่อื ส่งถ่ำย กำลงั ไปยงั กำ้ นสูบและส่งต่อไปยงั เพลำขอ้ เหวยี่ ง เพื่อนำไปใชง้ ำนตอ่ ไป



แบบทดสอบเรอ่ื งระบบไอเสยี ของเคร่ืองยนต์ดเี ซล วิชางานเคร่ืองยนต์ดเี ซล รหสั วิชา 20101 - 2002 คำสง่ั จงเลอื กคำตอบท่ถี กู ต้องทสี่ ดุ (X) ลงในขอ้ สอบเพยี งคำตอบเดยี ว (10 คะแนน) 1. ข้อใดไมใ่ ชผ่ ลของการออกแบบระบบไอเสยี ไม่เหมาะสม ก. กาลงั ของเครอื่ งยนตล์ ดลง ข. เคร่ืองยนต์มีเสยี งดงั ค. ไมม่ ีความต้านทานการไหล ง. เกิดแรงดันย้อนกลับ 2. หนา้ ท่ีของแคตตาไลท์ติกคอนเวริ ท์ เตอร์คอื อะไร ก. เพมิ่ กาลังมา้ ใหแ้ ก่เคร่ืองยนต์ ข. ลดเสียงดงั จากเคร่ืองยนต์ ค. ชว่ ยให้ประหยดั เชื้อเพลิง ง. ลดมลภำวะของก๊ำซไอเสีย 3. แคตตาไลทต์ กิ คอนเวิรท์ เตอร์ไม่เกย่ี วข้องกับขอ้ ใด ก. คารบ์ อนมอนอกไซด์ (CO) ข. คำรบ์ อนไดออกไซด์ (CO2) ค. ไฮโดรคาร์บอน (HC) ง. ไนตริกออกไซด์ (NOX) 4. แคตตาไลทต์ ิกคอนเวิรท์ เตอร์มีก่แี บบ อะไรบา้ ง ก. 2 แบบ คอื แคตตำไลทต์ กิ ทำงเดียว และ 3 ทำง ข. 2 แบบ คือ แคตตาไลท์ตกิ 2 ทาง และ 3 ทาง ค. 2 แบบ คือ แคตตาไลท์ตกิ ทางเดยี ว และ 2 ทาง ง. 3 แบบ คอื แคตตาไลทต์ ิกทางเดยี ว 2 ทาง และ 3 ทาง 5. ข้อใดคอื หนา้ ที่ของ “EGR” ก. ลดอณุ หภูมิก๊าซไอเสีย ข. ลดก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ค. นำก๊ำซไอเสียกลับไปเผำซำ ง. เพม่ิ อากาศเข้ากระบอกสบู 6. ข้อใดตอ่ ไปนี้ ไม่ใช่อปุ กรณใ์ นระบบไอเสยี ก. ท่อรว่ มไอเสยี ข. หมอ้ ปรับสภาพไอเสยี ค. ท่อพกั ไอเสีย ง. ทอ่ ระบำยไอ 7. หม้อเก็บเสยี งทาหน้าท่ีอะไร ก. ลดเสยี งดังของทอ่ ไอเสีย ข. ลดแรงดันแกส๊ ไอเสยี ค. ลดอุณหภมู ขิ องแกสไอเสยี ง. ถกู ทุกข้อ

8. ข้อใดไม่ใช่สารท่ีเปน็ อนั ตราย ในแกสไอเสีย (CO) , (HC) และ (NOx) ออกส่บู รรยากาศภายนอก สาเหตุที่ทาให้เคร่อื งยนตก์ าลงั ตก ก. คารบอนมอนอกไซด ข. ไฮโดรคารบอน ค. ไนตริกออกไซด ง. ไนโตรเจน 9. แกส๊ ไอเสียของเครื่องยนต์ ที่เผาไหมไ้ อดีภายในกระบอกสูบ ในจงั หวะคายจะไหลผ่านอุปกรณใ์ ดกอ่ น ก. แคตตาไลทตกิ คอนเวริ ทเตอร ข. ท่อพกั ไอเสีย ค. ท่อรว่ มไอเสยี ง. ท่อไอเสีย 10. อุปกรณ์ใด ติดต้ังอย่รู ะหวา่ งทอ่ ร่วมไอเสียกบั ท่อไอเสียเคร่ืองยนต์ ก. แคตตำไลทติกคอนเวริ ทเตอร ข. ท่อไอเสยี ค. หม้อพกั ไอเสยี ง. ทอ่ พกั ไอเสีย

ใบงำน รหสั วชิ ำ 20101-2102 ชื่อวิชำ งานเครือ่ งยนต์ดเี ซล ชื่อหน่วย ระบบไอเสยี ของเครื่องยนต์ดเี ซล หัวข้อเรือ่ ง/งำน ระบบไอเสยี ของเคร่ืองยนตด์ เี ซล เวลำ 6 ชั่วโมง ------------------------------ คำสั่ง ให้นักเรียน-นกั ศึกษาฝกึ ปฏิบตั ิถอด-ประกอบ ตรวจหาข้อบกพรอ่ งของระบบไอเสยี รถยนต์ เครอื่ งมอื /อปุ กรณ์ 1. เครือ่ งยนต์ดเี ซล 2. เคร่ืองมอื เบ้อื งต้น ลำดบั ขนั ตอนกำรปฏิบตั งิ ำน 2 6 3 7 4 5 1 ภาพท่ี 1 แสดง สว่ นประกอบท่อไอเสียการถอด-ประกอบทอ่ ไอเสีย 1. คลายนอ๊ ตยึดท่อรว่ มไอเสีย สว่ นทตี่ ิดกับฝาสบู ของเคร่ืองยนต์ออก 2. ถอดนอ๊ ตยึดแป้นท่อไอเสีย แล้วถอดท่อไอเสียออก 3. ถอดทอ่ ไอเสยี เดย่ี วเขา้ หม้อพักเกบ็ เสยี งออก 4. ถอดอุปกรณบ์ าบดั ไอเสีย-แคตตาไลตกิ คอนเวอรเ์ ตอร์ออก 5. ถอดหม้อพักเก็บเสยี งออก 6. ถอดท่อไอเสียเดย่ี วเข้าหม้อพกั เกบ็ เสียงออก

7. ถอดปลายทอ่ ระบายไอเสยี ออก การตรวจสอบระบบไอเสีย สามารถกระทาได้ดังนี้ 1. ตรวจแกส๊ ไอเสียร่วั ออกตามขอ้ ต่อต่างๆ 2. ตรวจสอบการผกุ ร่อนของทอ่ ไอเสยี และท่อพกั ไอเสยี ซ่งึ จะทาใหเ้ กดิ การรั่วและมเี สยี งดงั 3. อุปกรณจ์ บั ยดึ ท่อไอเสียจะต้องไม่ชารดุ หรอื หลดุ ออกจากทจี่ บั ยดึ 4. ยางกนั สะเทือนจะตอ้ งไม่ฉกี ขาด

ใบประเมนิ ผล เรื่อง/งำน ระบบไอเสียของเครอื่ งยนต์ดเี ซล ชื่อ – นามสกลุ ……………………………………………… วันท่ี ....................... เลขประจาตวั …………………………………ชน้ั …………… ผปู้ ระเมิน.................. คำแนะนำ ใหท้ าเคร่ืองหมาย  ในช่องคะแนนท่ีเหมาะสม โดยพิจารณาจากเกณฑ์คะแนนทใี่ ห้มา จดุ ประเมนิ คะแนน คะแนนทไี่ ด้ 10 6 1 0 กระบวนกำรแก้ปญั หำ 1. การเตรยี มเครอ่ื งมอื วสั ดุ อุปกรณ์ 2. ความถูกต้องในการใชเ้ ครื่องมอื 3. ขน้ั ตอนการปฏิบัตงิ าน 4. ความตั้งใจในการทางาน คุณภาพของ 1. ผลสาเรจ็ ของงาน ผลงาน 2. วิธีแกป้ ัญหาเหมาะกบั สถานการณ์ 3. มีการรายงานผลการปฏิบตั งิ าน เจตคติ 1. การทางานร่วมกบั ผ้อู ่นื 2. มีมารยาทและสมั มาคาราวะ 3. มีความรบั ผดิ ชอบ ซอื่ สตั ย์ และตรงต่อเวลา รวมคะแนน เร่ิมงานเวลา.................... เสร็จงานเวลา.................................. ใชเ้ วลา...........ชม.............นาที สรปุ ผลการประเมนิ ผ่าน ไม่ผา่ น เพราะ............................................................... เกณฑก์ ำรให้คะแนน คะแนน 10 หมายถงึ มผี ลการปฏิบตั งิ านอยา่ งครบถว้ น คะแนน 6 หมายถึง มีผลการปฏิบตั ิงานบางส่วน แตไ่ มน่ ้อยกวา่ ร้อยละ 50 คะแนน 1 หมายถึง มีผลการปฏิบตั งิ านบางสว่ น แตน่ อ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 50 คะแนน 0 หมายถึง ไมม่ ผี ลการปฏบิ ตั ิงาน