สุนทรภู่

ประวตั สิ นุ ทรภแู่ บบยอ่ •พระสนุ ทรโวหาร (ช่ือจรงิ : ภ่,ู ภาษาองั กฤษ: Sunthorn Phu) หรอื ท่ีเรารูจ้ กั กนั ท่วั ไปว่า \"สนุ ทรภ่\"ู เกิดเม่ือวนั ท่ี 26 มิถนุ ายน พ.ศ. 2329 ในสมยั รชั กาลท่ี 1 แหง่ กรุง รตั นโกสนิ ทร์ •มารดาของสนุ ทรภเู่ ป็นแมน่ มของพระธิดาในกรมพระราชวงั หลงั ในวยั หน่มุ สุนทรภ่ไู ด้ ลอบรกั กบั หญิงสาวชาววงั หลงั ช่ือแมจ่ นั จนไดร้ บั โทษขงั คกุ เม่ือพน้ โทษสนุ ทรภเู่ ดนิ ทาง ไปหาบดิ าท่ีบวชเป็นพระ ณ บา้ นกร่า อาเภอแกลง จงั หวดั ระยอง ตอ่ มาไดส้ มคั รเป็น มหาดเลก็ ของพระองคเ์ จา้ ปฐมวงศ์ พระโอรสในกรมพระราชวงั หลงั และเรม่ิ แต่งผลงาน 3 เรอ่ื ง ไดแ้ ก่ นทิ านคากลอนเร่อื งโคบตุ ร นริ าศเมืองแกลง และนิราศพระบาท ระหวา่ งปี พ.ศ. 2349-2350 •ในปี พ.ศ. 2363 สนุ ทรภเู่ ขา้ รบั ราชการในสมยั พระบาทสมเด็จพระพทุ ธเลิศหลา้ นภาลยั รชั กาลท่ี 2 ไดร้ บั ตาแหน่ง \"ขนุ สนุ ทรโวหาร\" และเรม่ิ แตง่ นิทานคากลอนเรอ่ื ง พระอภยั มณี ขณะท่ีตดิ คกุ จากโทษฐานท่ีทารา้ ยญาติผใู้ หญ่ของแม่จนั •ชีวติ ของสนุ ทรภ่ตู กอบั ในชว่ งรชั กาลท่ี 3 สง่ ผลใหต้ อ้ งสรา้ งสรรคผ์ ลงานมากมายเม่ือ เลีย้ งชีพ ก่อนท่ีจะกลบั มาไดด้ ีอีกครงั้ ในสมยั รชั กาลท่ี 4 โดยไดร้ บั ราชการเป็น \"พระ สนุ ทรโวหาร\" •สนุ ทรภ่ถู งึ แก่กรรมในปี พ.ศ. 2398 สมยั พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา้ เจา้ อย่หู วั รชั กาลท่ี 4 ผลงานเรอ่ื งสดุ ทา้ ย คือ บทละครเร่อื งอภยั นรุ าช •สนุ ทรภ่เู ป็นกวีในสมยั รตั นโกสินทรท์ ่ีมีชีวิตและสรา้ งสรรคผ์ ลงานใน 4 รชั กาล จงึ ไดร้ บั การขนานนามว่ากวีส่ีแผ่นดนิ

พระสนุ ทรโวหาร (นามเดิม “ภ่”ู ) หรอื ท่ีเรารูจ้ กั กนั ท่วั ไปวา่ “สนุ ทรภ่”ู เกิดเม่ือวนั ท่ี 26 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2329 ท่ีบรเิ วณดา้ นเหนือของ “พระราชวงั หลงั ” หรอื บรเิ วณสถานี รถไฟบางกอกนอ้ ยในปัจจบุ นั ตรงกบั รชั สมยั ของพระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟา้ จฬุ า โลกมหาราช รชั กาลท่ี 1 แห่งกรุงรตั นโกสนิ ทร์ บดิ าของสนุ ทรภ่เู ป็นชาวบา้ นกร่า อาเภอ แกลง จงั หวดั ระยอง สว่ นมารดาเป็นชาวเมืองอ่ืน ในวยั เด็ก สนุ ทรภอู่ าศยั อยู่ใน พระราชวงั หลงั กบั มารดา และมีโอกาสไดศ้ กึ ษาเลา่ เรยี นวิชาการตา่ ง ๆ ในสานกั พระภกิ ษุท่ีมีช่ือเสียง สานกั ชีปะขาว (ปัจจบุ นั คือวดั ศรสี ดุ าราม) และไดเ้ ขา้ รบั ราชการ เป็นอาลกั ษณร์ าชสานกั (หรอื ผทู้ าหนา้ ท่ีทางหนงั สือในราชสานกั ) ในรชั สมยั พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลศิ หลา้ นภาลยั รชั กาลท่ี 2 แห่งราชวงศจ์ กั รี “สนุ ทรภ่”ู ไม่ใช่ช่ือจรงิ แตเ่ ป็นนามแฝงท่ีเกิดจากการนาคาวา่ “สนุ ทร” ในช่ือบรรดาศกั ดิ์ “ขนุ สนุ ทรโวหาร” ท่ีไดร้ บั พระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระพทุ ธเลศิ หลา้ นภาลยั มา รวมกบั ช่ือจรงิ วา่ “ภ่”ู สนุ ทรภ่มู ีใจรกั รกั ดา้ นกาพยก์ ลอนและเป็นกวีท่ีมีความชานาญทางการประพนั ธ์ เป็นอยา่ งย่ิง โดยอาจเป็นผลมากจากประสบการณใ์ นวยั เด็กท่ีมีโอกาสไดซ้ มึ ซบั ความรู้ เก่ียวกบั วรรณกรรม และศลิ ปะการแสดงตา่ ง ๆ ในพระราชวงั หลงั สนุ ทรภ่หู ม่นั เพ่มิ พนู ประสบการณใ์ นการประพนั ธด์ ว้ ยการรบั จา้ งแต่งเพลงและบทกลอนมากมายท่ีมี เอกลกั ษณเ์ ฉพาะตวั และคารมท่ีคมคาย สนุ ทรภ่จู งึ เรม่ิ เป็นท่ีรูจ้ กั ในวงกวี และมีช่ือเสียง มากขนึ้ ตอ่ มาในสมยั รชั กาลท่ี 4 สนุ ทรภไู่ ดเ้ ล่ือนตาแหน่งเป็น “พระสนุ ทรโวหาร” เจา้ กรมอาลกั ษณฝ์ ่ายพระราชวงั บวร ซง่ึ เป็นตาแหน่งราชการสดุ ทา้ ยก่อนสิน้ ชีวติ ในปี พ.ศ. 2398 ขณะท่ีอายุ 69 ปี และเน่ืองจากสนุ ทรภมู่ ีชีวติ อย่ใู นรชั สมยั รชั กาลท่ี 1 ถึงรชั สมยั รชั กาลท่ี 4 แหง่ กรุงรตั นโกสนิ ทร์ สนุ ทรภ่จู งึ ไดร้ บั สมญานามว่า “กวีส่ีแผน่ ดิน”

ผลงานท่ีมีช่ือเสียงของสนุ ทรภู่ สนุ ทรภ่เู ป็นกวีเอกท่ีมีผลงานอนั เป็นท่ียอมรบั มากมาย จนไดร้ บั การขนานนามว่า เป็น “เชกสเปียรแ์ หง่ ประเทศไทย” สนุ ทรภ่มู ีความชานาญทางดา้ นกลอนเป็นพิเศษ และ ไดป้ รบั ปรุงกลอนโบราณ จนกลายเป็นกลอนท่ีมีลกั ษณะเดน่ เป็นเอกลกั ษณท์ ่ีมีความ ไพเราะดว้ ยการใชค้ าสมั ผสั ในในกลอนทกุ วรรค ทงั้ ยงั นยิ มใชค้ าง่าย ๆ เพ่ือใหผ้ ฟู้ ังและ ผอู้ ่านเขา้ ใจเนือ้ หาไดอ้ ยา่ งชดั เจน กลอนนทิ านและกลอนนิราศของสนุ ทรภจู่ งึ กลายเป็นท่ี นยิ มอย่างกวา้ งขวางมาจนถงึ ปัจจบุ นั ผลงานท่ีมีช่ือเสียงของสนุ ทรภ่มู ีมากมายหลาย เร่อื ง แต่ผลงานท่ีโดดเด่นและเป็นท่ีรูจ้ กั มากท่ีสดุ ของสนุ ทรภ่คู งหนีไม่พน้ “พระอภยั มณี” ซง่ึ เป็นเร่อื งราวเก่ียวกบั ประวตั ิชีวติ ความรกั และการผจญภยั ของพระอภยั มณี รวมทง้ั ของตวั ละครอ่ืน ๆ ท่ีเก่ียวขอ้ งกบั พระอภยั มณี ในพระอภยั มณีสนุ ทรภไู่ ดส้ รา้ งเนือ้ หาท่ีแปลกใหม่ โดยนาเรอ่ื งราวจากแหลง่ ต่าง ๆ มาผสมผสานกนั เพ่อื สรา้ งเร่อื งราวท่ีสนกุ ต่ืนเตน้ แหล่งท่ีมาของพระอภยั มณีนน้ั มีทง้ั นิทานและการเมืองการปกครองของต่างประเทศ วฒั นธรรมของต่างชาติโดยเฉพาะอย่าง ย่งิ ของชาวตะวนั ตก นิทานไทย และเรอ่ื งราวท่ีมาจากจนิ ตนาการของสนุ ทรภเู่ อง นอกจากนี้ สนุ ทรภยู่ งั ไดส้ รา้ งตวั ละครท่ีเป็นเอกลกั ษณแ์ ละมีความแปลกใหม่ ทาใหน้ ทิ าน กลอนเรอ่ื งพระอภยั มณีมีความน่าสนใจย่งิ ขนึ้ โดยเฉพาะตวั ละครเดก็ ท่ีเก่งกลา้ เช่น สดุ สาคร ซง่ึ เป็นลกู ของพระอภยั มณีกบั นางเงือก สินสมทุ ร ซง่ึ เป็นลกู ของพระอภยั มณีกบั นางผีเสือ้ สมทุ ร และมา้ นิลมงั กร ซง่ึ เป็นลกู ของมา้ กบั มงั กร บทกลอนนิทานเรอ่ื งพระอภยั มณีของสนุ ทรภ่นู ีไ้ ดร้ บั การยกยอ่ งจากวรรณคดีสโมสรว่า เป็นสดุ ยอดวรรณคดีไทยประเภทกลอนนิทาน และเรอ่ื งนีไ้ ดร้ บั การแปลเป็น ภาษาต่างประเทศมากมาย และเม่ือปี พ.ศ. 2529 หรอื ในวาระท่ีครบรอบ 200 ปีเกิด สนุ ทรภไู่ ดร้ บั การยกยอ่ งจากยเู นสโก (UNESCO) ใหเ้ ป็นบคุ คลสาคญั ของโลกดา้ น วรรณกรรม ผลงานของสนุ ทรภสู่ อดแทรกขอ้ คิดและคติธรรมท่ีเหมาะสมกบั กาลเวลา รวมทงั้ สะทอ้ นถงึ ทกั ษะ ความรู้ และทศั นะของสนุ ทรภ่อู ย่างมาก งานประพนั ธห์ ลายชิน้ ของ สนุ ทรภ่ไู ดร้ บั เลือกใหเ้ ป็นส่วนหน่งึ ในหลกั สตู รการเรยี นการสอนมาอยา่ งตอ่ เน่ืองจนถึง ปัจจบุ นั เชน่ นริ าศภเู ขาทอง นิราศพระบาท นริ าศภเู ขาทองและอีกหลาย ๆ เร่อื ง โดย นิราศ หมายถงึ งานประพนั ธป์ ระเภทหน่งึ มกั มีเนือ้ หาในเชงิ พรรณนาถึงการเดินทางเป็น หลกั มกั จะสอดแทรกความคดิ ความรูส้ กึ ต่าง ๆ ท่ีเกิดขนึ้ ระหวา่ งการเดินทางนนั้ ผลงานของสนุ ทรภเู่ ป็นท่ีนิยมในสงั คมไทยอย่างตอ่ เน่ืองตง้ั แตใ่ นอดีตจนถึงปัจจบุ นั เห็น ไดจ้ ากการนาผลงานของท่านไปดดั แปลงเป็นส่ือต่าง ๆ เช่น ละคร ภาพยนตร์ เพลง รวมถึงหนงั สือการต์ นู และนิทาน

ผลงานทงั้ หมดของสนุ ทรภู่ (ตามท่ีมีหลกั ฐานปรากฏ) •นริ าศ - นิราศเมืองแกลง, นริ าศพระบาท, นริ าศภเู ขาทอง, นริ าศสพุ รรณ, นิราศวดั เจา้ ฟา้ , นิราศอิเหนา, ราพนั พลิ าป, นริ าศพระประธม และนริ าศเมืองเพชร •นทิ านกลอน - โคบตุ ร, พระอภยั มณี, พระไชยสรุ ยิ า, ลกั ษณวงศ์ และสิงหไกรภพ •สภุ าษิต - สวสั ดิรกั ษา และเพลงยาวถวายโอวาท •บทละคร - อภยั นรุ าช •บทเสภา - ขนุ ชา้ งขนุ แผน และเสภาพระราชพงศาวดาร •บทเหก่ ล่อมพระบรรทม - เห่เร่อื งพระอภยั มณี, เห่เร่อื งโคบตุ ร, เหเ่ รอ่ื งจบั ระบา และเห่ เร่อื งกากี ขอ้ คดิ สาหรบั เด็ก ๆ จากผลงานของสนุ ทรภู่ นอกจากจะใหค้ วามสนกุ สนานเพลิดเพลนิ แก่ผอู้ ่านแลว้ ผลงานของสนุ ทรภ่ยู งั ใหค้ ตหิ รอื ขอ้ คดิ ท่ี เป็นประโยชนใ์ นการดาเนนิ ชีวิต แมแ้ ต่เดก็ ๆ ก็สามารถนาคาสอนและขอ้ คดิ ในผลงานของสนุ ทร ภ่ไู ปใชไ้ ด้ ตวั อย่างเช่น ขอ้ คิดและคาสอนเก่ียวกบั ความสาคญั ของการศกึ ษา แมน้ ใครรกั รกั ม่งั ชงั ชงั ตอบ ใหร้ อบคอบคิดอา่ นนะหลานหนา รูส้ ่ิงไรไมส่ รู้ ูว้ ชิ า รูร้ กั ษาตวั รอดเป็นยอดดี – พระอภยั มณี รูส้ ่ิงไรไม่สรู้ ูว้ ิชา ไปเบือ้ งหนา้ เติบใหญ่จะใหค้ ณุ – ขนุ ชา้ งขนุ แผน อนั ความคดิ วทิ ยาเหมือนอาวธุ ประเสรฐิ สดุ ซอ่ นใส่เสียในฝัก สงวนคมสมนกึ ใครฮกึ ฮกั จงึ ค่อยชกั เชือดฟันใหบ้ รรลยั – เพลงยาวถวายโอวาท มีความรูอ้ ยกู่ บั ตวั กลวั อะไร ชีวติ ไมป่ ลดปลงคงไดด้ ี – พระอภยั มณี รูว้ ิชาก็ใหร้ ูเ้ ป็นครูเขา จงึ จะเบาแรงตนชว่ ยขวนขวาย มีขา้ ไทใชส้ อย คอ่ ยสบาย ตวั เป็นนายโงเ่ ง่าบา่ วไมเ่ กรง – พระอภยั มณี ขอ้ คดิ และคาสอนเก่ียวกบั การประหยดั อดออม มีสลงึ พงึ ประจบใหค้ รบบาท อย่าใหข้ าดส่ิงของตอ้ งประสงค์ จงมกั นอ้ ยกินนอ้ ยค่อยบรรจง อย่าจ่ายลงใหม้ ากจะยากนาน ไม่ควรซอื้ ก็อยา่ ไปพไิ รซอื้ ใหเ้ ป็นมือ้ เป็นคราวทง้ั คาวหวาน เม่ือพอ่ แม่แก่เฒา่ ชรากาล จงเลีย้ งทา่ นอยา่ ใหอ้ ดระทดใจ – นริ าศภูเขาทอง

บรรณานกุ รม https://www.twinkl.co.th/teaching-wiki/sunthr-phu