กลไกราคาในระบบเศรษฐกิจ

เศรษฐศาสตร์ คือ วชิ าทศ่ี ึกษา เกย่ี วกบั การใช้ทรัพยากรทม่ี อี ยู่อย่าง จากดั เพ่ือตอบสนองความต้องการของ มนุษย์ทม่ี ไี ม่สิ้นสุด เพื่อพฒั นาคุณภาพ ชีวติ ให้เกดิ ประโยชน์สูงสุดแก่มนุษย์ โดยนาทรัพยากรมาผลติ สินค้าและ บริการ จาหน่ายสินค้าและบริการ ใช้ สินค้าและบริการให้เกดิ ประสิทธิภาพ

การเรียนรู้เศรษฐศาสตร์ จะช่วยทาให้เรารักษาสิทธิ ประโยชน์ต่าง ๆ ป้องกนั การถูก เอารัดเอาเปรียบ และทาให้เรา สามารถเลือกส่ิงทดี่ ที ี่สุด และ เกดิ ประโยชน์สูงสุด ในฐานะที่ เป็ นผู้ผลติ และผู้บริโภค

ความหมายของตลาด การซื้อขายในระบบตลาด มบี ทบาทในฐานะเป็ น ตวั กลางระหว่างผู้ผลติ (ขายสินค้า และนาไปกาไปสู่ระบบ การผลติ ) และผู้บริโภค (ซื้อสินค้า และนาสินค้ามาสนอง ความต้องการของตน) ตลาดมีส่วนช่วยทาให้ผู้บริโภคมี สินค้าทร่ี าคาเหมาะสมกบั คุณภาพ และผู้ผลติ สามารถ ดาเนินการผลติ ได้อย่างดี

ตลาด หมายถึง สถานทท่ี ผี่ ู้ซื้อและผู้ขายมาพบกนั มกี าร แลกเปลยี่ นสินค้าและบริการ เช่น ตลาดสินค้าเกษตร ตลาดสด ตลาดนัด เป็ นต้น ส่วนมากจะต้งั ตามสถานทตี่ ้งั ๆ น้ัน เช่น ตลาด นัดสวนจตุจักร ตลาดนา้ บางนา้ ผงึ้ ตลาด ในทางเศรษฐศาสตร์ หมายถึง กจิ กรรมการตกลง ซื้อขายสินค้า และบริการ โดยมผี ู้ซื้อ ผู้ขายสินค้าและบริการ และ กระบวนการท่ที าให้เกดิ การตกลงซื้อขาย

ตลาด แบ่งตามลกั ษณะสินค้า และบริการ - ตลาดการเงนิ และการลงทุน - ตลาดสินค้าเกษตร - ตลาดปัจจยั การผลติ ตลาดแบ่งตามลกั ษณะการซื้อขาย - ตลาดค้าปลกี - ตลาดขายส่ง - ตลาดกลาง

1. ตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ 2. ตลาดแข่งขนั ไม่สมบูรณ์ ตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ หมายถงึ ตลาดท่มี ีการแข่งขนั กนั อย่างเตม็ ทร่ี ะหว่างผู้ขาย กบั ผู้ซื้อ ซึ่งแต่ละฝ่ ายไม่มี อทิ ธิพลในการกาหนดราคาตลาด

ลกั ษณะของตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ 1. มผี ู้ซื้อและผู้ขายจานวนมาก ต่างฝ่ ายแบ่งเป็ นรายย่อย ไม่มกี ารรวมตวั กนั เป็ นกล่มุ กนั ต้งั ราคาสินค้าและบริการตามใจ ของตนเอง 2. สามารถซื้อกบั ผู้ขายรายได้กไ็ ด้ เพราะสินค้าและบริการ เหมือนกนั ทุกประการ 3. ข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ เกย่ี วกบั สินค้า ท้งั ผู้ซื้อและผู้ขาย ได้รับโดยทว่ั ถงึ เช่น คุณภาพ วตั ถุดบิ ราคาของสินค้า

4. ไม่มกี ารกดี กนั ในตวั ของผู้ผลติ ผู้ซื้อ ผู้ขาย เช่น ถ้ามี สินค้ามาก ราคาจะตา่ ลง ผู้ผลติ บางรายอาจต้องเลกิ ผลติ 5. ปัจจัยการผลติ ต่าง ๆ สามารถเคลื่อนย้ายได้อย่างเสรี และรวดเร็ว “กลไกราคา” ถูกกาหนดขนึ้ ในตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ อย่างแท้จริง คือ ถูกกาหนดโดยอปุ สงค์ และอุปทาน พบได้มาก ในสินค้าทางการเกษตร เช่น ตลาดยางพารา ตลาดข้าวเปลือก

ตลาดแข่งขนั ไม่สมบูรณ์ หมายถงึ ตลาดทมี่ กี ารแข่งขัน แตกต่างกนั ไป คือ 1) ตลาดผูกขาด หมายถงึ ตลาดทม่ี ผี ู้ขายเป็ นผู้ผูกขาด มี การกาหนดราคาเอง โดยไม่มผี ู้แข่งขนั ในตลาดเลย ลกั ษณะที่ สาคญั คือ มผี ู้ผลติ หรือผู้ขายเพยี งรายเดยี ว, ไม่สามารถหาสินค้า อ่ืนมาทดแทนได้ เช่น ไฟฟ้า ประปา นา้ มนั เป็ นต้น, การเข้ามา เป็ นส่วนหน่ึงของตลาดทาได้ยาก ไม่สามารถเข้าไปแข่งขันได้

ตลาดผูกขาด

ตลาดผูกขาด

สาเหตุของการเกดิ ตลาดผูกขาด เช่น การทรี่ ัฐบาล เข้าไปควบคุมราคา หรือเข้าไปแทรกแซงราคา (กจิ การ สาธารณูปโภค) หรือการผูกขาดสินค้าและบริการมีการ คดิ ค้นสิ่งประดิษฐ์ใหม่ ๆ

2) ตลาดผู้ขายน้อยราย หมายถงึ ตลาดทม่ี ผี ู้ผลติ หรือ ผู้ขายจานวนน้อย ซ่ึงมลี กั ษณะสาคญั ดงั นี้ (1) มจี านวนผู้ผลติ หรือผู้ขายไม่มาก มกี าลงั การผลติ ค่อนข้างมาก เช่น บริษทั ผลติ รถยนต์ นา้ อดั ลม เป็ นต้น (2) สินค้าอาจเหมือนกนั หรือแตกต่างกนั ได้ เช่น หนังสือพมิ พ์ รถยนต์ ปูนซีเมนต์ เป็ นต้น (3) ผู้ผลติ รายใหม่มกั ถูกกดี กนั หรือมกี ารกดี กนั ในการ เข้ามาแข่งขนั กบั รายเดมิ







3) ตลาดกงึ่ แข่งขนั กง่ึ ผูกขาด หมายถงึ ตลาดทผ่ี ้ผู ลติ และ ผู้ขายบางรายอาจมสี ่วนในการกาหนดราคาสินค้าและบริการได้ บ้าง มลี กั ษณะคล้ายกบั ตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ มลี กั ษณะทสี่ าคญั (1) มผี ู้ผลติ และผู้ขายจานวนมาก (2) สินค้าของผู้ผลติ และผู้ขายทม่ี คี วามแตกต่างกนั แต่ใช้ แทนกนั ได้ เช่น สินค้าอปุ โภคบริโภค อปุ กรณ์เคร่ืองใช้ไฟฟ้า (3) ไม่มกี ารกดี กนั จากผู้ผลติ หรือผู้ขายรายเดมิ

ตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ ตรงข้ามกบั ตลาดผูกขาด ระบบตลาดแบบผูกขาด และตลาดผู้ขายน้อยราย อาจ ทาให้เกดิ ปัญหาทางเศรษฐกจิ และปัญหาสังคมได้ ทางแก้ไข คือ รัฐบาลต้องใช้นโยบายกากบั ตดิ ตาม แทรกแซง

เป็ นกระบวนการปรับตวั ของราคาสินค้า และบริการ หรือปัจจัยการผลติ ทเี่ กดิ ขนึ้ จากแรงผลกั ดนั ของอุปสงค์ และ อปุ ทานในตลาด โดยปราศจากการแทรกแซงใด ๆ หรือราคา สินค้าในตลาดเปลย่ี นแปลงไปตามอุปสงค์ และอุปทาน เช่น ราคาของข้าวสาร ราคาของไข่ไก่ ราคาของมะนาว เป็ นต้น

กลไกราคา ท้งั สินค้าและบริการในตลาด ยกตวั อย่าง เช่น ถ้าผู้ซื้อ (ผู้บริโภค) ต้องการซื้อสินค้าจานวนมาก ส่งผลให้ราคาสินค้าน้ันเพมิ่ สูงขนึ้ ส่งผลให้สินค้าน้ันขาด ตลาด ในทางตรงกนั ข้าม ถ้าผู้ซื้อมคี วามต้องการซื้อสินค้า และบริการน้อย ราคากจ็ ะลดลง ส่งผลให้ปริมาณการผลติ ลดลงไปด้วย

กลไกราคา มบี ทบาทมากในตลาดแข่งขนั สมบูรณ์ และ ตลาดกง่ึ แข่งขนั กงึ่ ผูกขาด กลไกราคา จะทาให้เกดิ การแข่งขันอย่างเสรีและเป็ นธรรม ระหว่างผู้ผลติ และผู้บริโภค

อุปสงค์ (Demand) คือ ความต้องการซื้อ ซึ่งต้องมี ความเต็มใจซื้อ และความสามารถซื้อเป็ นส่วนประกอบ ด้วย เป็ นเร่ืองของผู้บริโภค

มปี ัจจยั ทก่ี าหนดอปุ สงค์ ได้แก่ - ปริมาณสินค้า - รายได้ - รสนิยม - จานวนประชากร - การกระจายรายได้ของประชากร - ฤดูกาล - วฒั นธรรมประเพณี - การคาดคะเนราคาสินค้าในอนาคต - ราคาสินค้าชนิดอื่นท่ีเกย่ี วข้อง