จากญี่ปุ่น ฉบับที่ 4 ตุลาคม-ธันวาคม 2560

ฉบบั ท่ี 4/2560 เพลดิวนเั พขลน้ึ นิปกใี หบั มกแ่าบรบเฉญลมปิี่ นฉุ่ ลอง โอะเซจิ เรียวริ ©ごはんの写真/amanaimages

เพลิดเพลินกับการเฉลิมฉลองวันขึ้นปีใหมแ่ บบญปี่ ุน่ วันสน้ิ ปี วนั ที่ 31 ธันวาคม เปน็ วนั สุดท้ายของปี ที่ประเทศญ่ปี ุน่ เรียกวันน้ี ดงั่ เสน้ โซบะ ว่า “โอมิโซะกะ” เพ่ือต้อนรับความรู้สึกที่สดชื่นในวันปีใหม่ท่ีจะมาถึง เมื่อใกล้เวลาเท่ียงคืนอันเป็นช่วงเวลาท่ีจะเข้าสู่ปีใหม่ วัดวาอาราม ครอบครัวชาวญี่ปุ่นจะท�ำความสะอาดบ้าน และเตรียมพร้อมส�ำหรับ ท่ัวประเทศจะเร่ิมตีระฆังเป็นจ�ำนวน 108 คร้ัง ด้วยความเช่ือในทาง การต้อนรบั ปีใหม่จนถึงวนั สน้ิ ปี พระพทุ ธศาสนาทวี่ า่ มนษุ ยม์ ตี ณั หาในความลมุ่ หลงทางโลกจำ� นวน 108 ผู้คนจ�ำนวนมากมายที่เดินทางจากบ้านเกิดไปยังเมืองใหญ่เพ่ือ ประการทจี่ ะต้องขจัดเพือ่ น�ำไปสู่การหลุดพ้น และทุกๆครั้งท่ีตี จะชว่ ย ทำ� งานและเรยี นหนงั สอื จะเดนิ ทางกลบั มายงั บา้ นเกดิ เพอื่ ใชเ้ วลาเฉลมิ ขจดั ตณั หาทางโลกในแตล่ ะประการออกไป การตรี ะฆงั แตล่ ะครงั้ จะรอ ฉลองในช่วงปใี หม่รว่ มกับครอบครวั ญาตพิ ีน่ ้อง และเพ่อื นฝงู ในวันส้นิ จนกว่าเสยี งระฆงั จะหยดุ ดัง และตอ้ งใช้เวลาประมาณ 1 ชัว่ โมง กว่าจะ ปี หลายครอบครวั สมาชกิ ในครอบครวั จะรวมตวั กนั อยหู่ นา้ จอโทรทศั น์ ตรี ะฆังครบ 108 ครง้ั เพื่อชมรายการพิเศษในวันสิน้ ปี รบั ประทานเส้นโซบะ ที่เรียกว่า “โทะ นอกจากนย้ี งั มถี า่ ยทอดสดการตรี ะฆงั ในวดั บางแหง่ ทมี่ ชี อ่ื เสยี งผา่ น ชโิ คะช”ิ เพอื่ ขอพรใหส้ ขุ ภาพรา่ งกายแขง็ แรงและมชี วี ติ ทย่ี ดื ยาวเหมอื น โทรทศั น์ ชาวญปี่ นุ่ หลายคนตอ้ นรบั ปใี หมจ่ ากการฟงั เสยี งตรี ะฆงั เหลา่ น้ี © RYO/a.collectionRF /amanaimages  © Marta Sadowska (https://flic.kr/p/4hhvhr) 2

วันขนึ้ ปใี หม่ วันที่ 1 มกราคม ถือเป็นวันข้ึนปีใหม่ เป็นวันหยุดราชการ และ เป็นพิธีกรรมทางศาสนาท่ีส�ำคัญที่สุดอย่างหน่ึงในหนึ่งปี และทักทาย เทศกาลปีใหม่ยังเป็นหน่ึงในเทศกาลที่ใหญ่ท่ีสุดเทศกาลหน่ึงในปฏิทิน คนรู้จักด้วยค�ำว่า “อะเคะมะชิเทะ-โอะเมะเดะโตโกะซะอิมะสุ (สวัสดี ประจำ� ปขี องประเทศญป่ี ุ่น โรงเรยี นจะหยดุ ประมาณ 2 สัปดาหใ์ นช่วง ปีใหม)่ ” เพอ่ื อวยพรให้ผ้ทู ไ่ี ด้รับมคี วามสขุ และสขุ ภาพทด่ี ีตลอดปีใหมน่ ้ี ฤดูหนาวก่อนและหลังเทศกาลปีใหม่ บริษัทเอกชนส่วนมากจะเร่ิมต้น อาหารในช่วงเทศกาลปีใหม่ เป็นอาหารพเิ ศษทีเ่ รียกว่า “โอะเซะจิ หยดุ ต้ังแตว่ นั ท่ี 30 ธนั วาคม ไปจนถึง วันท่ี 3 มกราคม เรียวริ” ได้ถูกเตรียมไว้ตั้งแต่ก่อนจะส้ินปีเพ่ือรับประทานระหว่างวันที่ ตามประเพณีในช่วงปีใหม่ เป็นช่วงเวลาท่ี ชาวญี่ปุ่น แสดงความ 1 – 3 มกราคม ประกอบไปด้วยเมนูอาหารแบบดงั้ เดมิ เชน่ ถ่วั ต้ม ปลา ขอบคุณต่อเทพเจ้าส�ำหรับการเก็บเก่ียวผลผลิต และขอให้บรรพบุรุษ ย่าง ของหมัก (ผักและอาหารทะเลท่ีปรุงรสด้วยน้�ำส้มสายชูรสหวาน) ที่ล่วงลับไปแล้วช่วยคุ้มครองสมาชิกทุกคนในครอบครัว ชาวญี่ปุ่นจึงมี เป็นต้น เสริ ์ฟดว้ ยการใสล่ งในกล่องเปน็ ช้นั ๆ เนอ่ื งจากการใช้กลอ่ งเป็น ประเพณปี ระดบั “คะโดมทั ซึ (ทำ� จากกง่ิ สนและกงิ่ ไผป่ ระดบั บรเิ วณหนา้ ชน้ั ๆนน้ั งา่ ยตอ่ การเกบ็ รกั ษาอาหารเพยี งวางกลอ่ งซอ้ นกนั ขน้ึ ไป ชว่ ยให้ บ้านทั้ง 2 ขา้ ง)” และ “ชเิ มะคะซะริ (ของประดบั ซง่ึ ท�ำจากฟางขา้ ว)” ไม่ตอ้ งทำ� อาหารตลอดชว่ งวนั หยุด เพื่อเชิญเทพเจ้าและส่ิงศกั ดส์ิ ทิ ธ์ิมาปกปักษ์รกั ษาครอบครัว เช้าของวันข้ึนปใี หม่เด็กๆจะรออยา่ งใจจดใจจ่อทีจ่ ะอ่าน “เนงกะโจ ชาวญี่ปุ่นเดินทางไปยังวัดและศาลเจ้าตั้งแต่คืนวันปีใหม่ก่อนท่ี (การด์ ปใี หม)่ ” ทไี่ ดร้ บั จากเพอื่ นๆและคนรจู้ กั แตเ่ หนอื สง่ิ อนื่ ใด เดก็ ๆจะ พระอาทิตยข์ องวันใหม่จะขึน้ เพื่อขอบคุณเทพเจา้ และบรรพบุรุษผลู้ ่วง ไดร้ ับ “โอะโทะชิดามะ (เงนิ ขวัญถุงเปน็ ของขวัญในวนั ข้ึนปีใหม่)” จาก ลับ รวมถึงอธิษฐานขอให้สขุ ภาพแขง็ แรงและมีความสุขตลอดท้ังปี ชาว พอ่ แมแ่ ละญาติผใู้ หญ่ ทีไ่ ด้พบเจอตลอดช่วงปใี หม่ ญป่ี นุ่ เรยี กการไปวดั เพอื่ ขอพรสง่ิ ศกั ดส์ิ ทิ ธใิ์ นวนั ปใี หมว่ า่ “ฮทั ซโึ มะเดะ” ©JNTO เทศกาลตกุ๊ ตาดะรมุ ะ ในปัจจุบัน ตลอดทั้งสองวันในเทศกาลตุ๊กตาดะรุมะ ภายในพื้นท่ีวัดมี แผงขายต๊กุ ตาดะรุมะ ประมาณ 110 แผง มจี ำ� นวนการซ้ือขายตุ๊กตาดะรุมะ วัดในเมอื งทะคะซะกิ จงั หวดั กนุ มะ จะจัดงานเทศกาลตุ๊กตาดะรุมะ ใน ประมาณ 2 หม่นื ตัวในทุกปี และมีผคู้ นเดินทางมาร่วมเทศกาลนี้ มากกว่า วนั ที่ 6 และ 7 มกราคม ของทกุ ปี “ตุ๊กตาดะรุมะ” มสี ีแดงสดคล้ายกบั พระ 3 แสนคน เริ่มแรก ตุ๊กตาดะรุมะที่ซ้ือมาใหม่จะไมม่ ดี วงตา จากน้นั ผซู้ อื้ จะ โพธิธรรม (Bodhi dharma) พระสงฆช์ าวอินเดียผู้ก่อต้งั นิกายเซน ในช่วง อธษิ ฐานและเขียนตาใหต้ ุ๊กตา 1 ดวง และจะเขยี นอกี 1 ดวงที่เหลือหลงั จาก ศตวรรษท่ี 6 ตามต�ำนานเล่าขานวา่ ท่านได้นั่งสมาธอิ ย่ภู ายในถ�ำ้ เป็นระยะ ทคี่ �ำอธิษฐานสำ� เรจ็ ผล เวลานานกวา่ 9 ปี จนทำ� ใหข้ าของทา่ นสญู เสยี การทำ� งาน ดว้ ยเหตนุ จ้ี งึ ทำ� ให้ ตกุ๊ ตาดะรมุ ะ เปน็ ตกุ๊ ตาลม้ ลกุ ทไ่ี มม่ ขี า เมอื่ ลม้ เอยี งไปทางดา้ นใดกจ็ ะลกุ กลบั ©JNTO มายังท่ีเดมิ นอกจากน้ี ยังเชื่อวา่ เปน็ เครอื่ งลางนำ� โชคลาภมาใหผ้ คู้ นสำ� เรจ็ ตามทไี่ ดอ้ ธษิ ฐาน เนอ่ื งจากเมอ่ื ลม้ หรอื ผดิ หวงั กข็ อใหพ้ ยายามลกุ ขนึ้ เหมอื น ดัง่ ตุ๊กตาดะรุมะและก้าวตอ่ ไปจนกวา่ จะส�ำเร็จดงั่ จดุ มุง่ หมายทีต่ นต้งั ไว้ 3

ในชว่ องาเทหศากราทล่รี ปบั ใีปหรมะข่ทอางนญป่ี ุ่น โอะเซจิ เรยี วริ “โอะเซจิ เรยี วริ” อาหารท่ที ำ� ขนึ้ อย่างพถิ ีพิถันดว้ ยวธิ กี ารต่างๆ เชน่ ต้ม ย่าง เป็นตน้ เพอื่ เฉลิมฉลองในช่วงเทศกาลปีใหม่ และเพ่ือใหค้ นทำ� อาหารได้หยดุ พกั ผอ่ นในช่วงนี้ อาหารจงึ มีการดดั แปลงใหร้ ับประทานได้อย่างอรอ่ ยถึงแมว้ ่าอาหารจะเย็น ในครั้งนจี้ ะขอแนะน�ำเมนอู าหารบางส่วนพรอ้ มทั้งความหมายของแตล่ ะเมนใู น อาหาร “โอะเซจิ เรียวริ” คุโระมะเมะ (ถ่ัวด�ำ) ถว่ั ภาษาญป่ี นุ่ เรยี กวา่ “มะเมะ” มเี สยี งพอ้ ง กบั คำ� วา่ “มะเมะมะเมะชอิ ”ิ ซง่ึ แปลวา่ ขยนั ทำ� งาน มนี ยั ยะวา่ ขอใหส้ มาชกิ ในครอบครวั มสี ุขภาพร่างกายแขง็ แรง สามารถท�ำงานได้ อย่างขยนั ขนั แขง็ ไปตลอดทั้งปี Photo/AFLO ทะทะคิโกะโบ โกะโบเปน็ พชื ชนดิ หนง่ึ ทใ่ี ชร้ ากนำ� มาทำ� อาหาร ดว้ ยลักษณะท่ีมรี ากยาวหย่ังลึก ลงไปในใตด้ ิน จึงมีความหมายวา่ ขอให้ ครอบครวั มคี วามมน่ั คงดจุ ดง่ั รากทห่ี ยง่ั ลึกลงไปยังพ้นื ดนิ โคะฮะกุ คะมะโบะโกะ (ปลาบดน่ึงเปน็ ก้อนสขี าวและแดง) ดะเตะมะกิ (ไข่ม้วน) มีรูปร่างลักษณะคล้ายกับพระอาทิตย์ กำ� ลังขึ้น โดยสแี ดง เชือ่ ว่า ช่วยไลส่ ่งิ ชัว่ คำ� วา่ “ดะเตะ” มคี วามหมายวา่ งดงาม รา้ ยใหห้ า่ งไกล และ สขี าวเปน็ สที บ่ี รสิ ทุ ธิ์ มีลักษณะคล้ายกับม้วนต�ำราหนังสือใน สมยั โบราณ มคี วามหมายนยั ยะ ในการ ขอพรดา้ นการเรียน การพฒั นา ครุ ิคินตน เอะบิ (กุ้ง) คินตน แปลว่า หีบเก็บเงินทองทรัพย์ น�ำมาต้ม หรือ น�ำมาย่าง เนื่องจากกุ้งมี สมบตั ิ ขนมเปน็ กอ้ นสที องทำ� จากเกาลดั ลกั ษณะโค้งงอเป็นวงกลม มีหนวดยาว จงึ มีความหมายในเรื่องทรัพย์สมบัติเงิน เป็นการขอพรให้มีชีวิตท่ียืนยาว สุขภาพ ทอง เปน็ การขอพรในเรือ่ งเงินทอง แขง็ แรงจนแก่เฒ่า (หลังงอ หนวดยาว) โคฮะกุ นะมะซุ คนบมุ ะกิ สีขาวของหัวไช้เท้า ทานเพื่อขอให้ด�ำเนิน สาหร่ายคนบุ (โคะบ)ุ มเี สยี งทพ่ี อ้ ง ชีวิตที่ใสสะอาด นอกจากน้ี หัวไช้เท้ายัง กบั คำ� ว่า “โคะบุ” ซ่ึงแปลว่า ยนิ ดี เปน็ พชื ทม่ี รี ากยง่ั ลกึ ลงไปในดนิ จงึ เปน็ การ ปรดี า ขอพรให้พ้ืนบ้านมั่นคงไม่ทรุด และเจริญ รุ่งเรอื ง 4

ซปุ โอะโซนิ ซปุ โอะโซนิ อาหารตม้ ประเภทหนงึ่ ทม่ี ี โมจิ และผลผลติ ทมี่ ใี นแตล่ ะทอ้ ง ถิ่นเป็นสว่ นประกอบ ในสมยั มุโระมะจิ (ค.ศ. 1333-1568) คนในสงั คมช้นั สงู เชน่ เจา้ นายและนกั รบ เปน็ ตน้ มธี รรมเนยี มการรบั ประทานอาหารชนดิ นเ้ี พอ่ื การเฉลมิ ฉลองและถอื เปน็ อาหารมงคล จากนน้ั จงึ คอ่ ยๆแพรห่ ลายใน หมชู่ าวบ้านในชว่ งสมยั เกนโระคุ (ค.ศ. 1688-1704) เริ่มแรกเดิมที โมจิ ถอื เปน็ อาหารทมี่ คี วามสำ� คญั ยงิ่ สำ� หรบั เกษตรกรญปี่ นุ่ เนอื่ งจากเปน็ อาหารที่ มีจิตวิญญาณของข้าวอยู่ จึงน�ำโมจิมาปรุงรสเป็นซุปโอะโซนิเพ่ือถวายแด่ เทพเจา้ และแสดงความขอบคณุ พรอ้ มกบั นำ� มารบั ประทานในชว่ งเทศกาล เนื่องจากเป็นอาหารมงคล จึงน�ำมารับประทานในช่วงเทศกาลปีใหม่ จน กลายมาเป็นเมนอู าหารในช่วงเทศกาลปีใหม่ และสืบทอดมาจนถึงปจั จุบนั รปู แบบของซปุ โอะโซนนิ นั้ แตกตา่ งกนั ไปในแตล่ ะทอ้ งถน่ิ ทวั่ ทงั้ ประเทศ เชน่ รปู ทรงของโมจิ วตั ถดุ บิ ในการปรงุ นำ�้ ซปุ รวมไปถงึ วตั ถดุ บิ ตา่ งๆ เปน็ ตน้ หากแบง่ ออกอยา่ งงา่ ยๆ ทางดา้ นภาคตะวนั ตก ซงึ่ สบื ทอดวฒั นธรรมดง้ั เดมิ แบบชาววงั ใชโ้ มจทิ รงกลม และซปุ ปรงุ รสดว้ ยมโิ ซะ ทางดา้ นภาคตะวนั ออก ซ่ึงถูกปกครองโดยนักรบมาอย่างยาวนาน โดยส่วนมากใช้โมจิทรงเหล่ียม และซปุ ใส นอกจากน้ี ในแตล่ ะพ้นื ท่ยี ังมวี ธิ กี ารปรุงโมจิ ที่แตกตา่ งกนั ออก ไป เชน่ ยา่ ง หรือ ต้ม อกี ด้วย ผักสมุนไพร 7 ชนิดของฤดูใบไม้ผลิ (ฮะรุ-โนะ-นะนะคซุ ะ) ในวนั ที่ 7 มกราคม ครอบครวั ชาวญป่ี นุ จะเตรยี มขา้ วตม้ ซง่ึ มสี ว่ นผสมจากผกั สมนุ ไพร 7 ชนิด เรยี กวา่ (ฮะรุ-โนะ-นะนะคซุ ะ) โดยข้าวต้มจะใชน้ �้ำปริมาณมากกวา่ ปกตถิ งึ สองเท่า เพ่อื ใหข้ า้ วนม่ิ ผักสมุนไพรทั้ง 7 ชนิด น้ันแตกต่างไปตามท้องถ่ินและยุคสมัย แต่ในปัจจุบัน โดย ทวั่ ไป ผกั สมนุ ไพรท้ัง 7 ชนดิ ประกอบไปด้วย ใบของผกั ชีล้อม (Dropwort) หูปลาชอ่ น (Shepherd’s Purse) หญ้านวล (Cotton weed) หญ้าลูกไก่ (Chickweed) เฮนบิท (Henbit) หัวผกั กาด (Turnip) หัวไชเ้ ทา้ (Radish) เช่ือว่าการรับประทานผักสมุนไพรเหล่าน้ี ในช่วงเทศกาลปีใหม่ จะช่วยเติมพลังงาน จากธรรมชาติให้กับร่างกาย และยังส่ง เสริมสุขภาพท่ีดี ช่วยให้มีอายุยืนยาว นอกจากน้ี ประเพณีที่สืบทอดมาต้ังแต่ โบราณนี้ สามารถน�ำมาปรับใช้จริง ได้อย่างเหมาะสม เน่ืองจาก การรับ ประทานผกั สมนุ ไพร มคี ณุ สมบตั เิ ปน็ ยา และช่วยระบบย่อยอาหาร จากการรับ ประทานอาหาร เชน่ โมจิ และ อาหาร เมนอู น่ื ๆทร่ี บั ประทานตลอดชว่ งวนั หยดุ เทศกาลปใี หม่ในปรมิ าณมาก โอะโทะโซะ สุราที่ใช้เฉลิมฉลองในปีใหม่ มีส่วน ผสมเคร่ืองเทศซ่ึงมีคุณสมบัติเป็นยา จากธรรมชาติ 7 ชนิด ยกตัวอย่างเช่น อบเชย พรกิ ไทยญ่ปี นุ่ ดอกบอลลูน ฝาง เฟิง เป็นต้น แช่อยู่ในสุรา หรือ เหล้ามิ รนิ เช่ือว่า ผสู้ งู อายุเม่ือดืม่ แล้วจะมพี ละ ก�ำลงั วังชาเหมือนกบั คนหนมุ่ สาว 5

ในกชาว่รงลเะทเลศ่นกโาบลรปาีใณหม่ ในช่วงเทศกาลปีใหม่ ท่ีประเทศญ่ปี นุ่ มีการละเล่นท่ีสบื ทอดมาแต่โบราณเพื่อสร้างความสนกุ สนาน เพลดิ เพลินให้กบั เดก็ ๆอยู่มากมาย ยกตวั อย่างเชน่ ว่าว ลกู ข่าง และ บัตรอโิ ระฮะคะรตุ ะ เปน็ ต้น ถงึ แมว้ ่ากาลเวลาจะเปล่ียนแปลงไป แต่ในปัจจบุ ันเด็กๆกย็ ังเพลดิ เพลนิ กบั การละเล่นโบราณเหล่าน้ีอยู่ ในคร้งั น้จี ะขอแนะน�ำการละเล่นทีส่ รา้ งความสนุกสนานให้กับเดก็ ๆญ่ปี นุ่ ในช่วงเทศกาลปีใหม่ วา่ ว ลกู ข่าง “ว่าว” เปน็ การละเลน่ ที่ได้รบั ความช่นื ชอบจากทว่ั ทกุ มุมโลก และ ในปัจจุบันก็ยังเป็นการ ลกู ขา่ งสามารถเลน่ ได้ โดยใชเ้ ชอื กพนั รอบ หรอื ใชม้ อื ในการหมนุ ลกู ละเล่นในช่วงเทศกาลปี ©JNTO ขา่ ง เปน็ ตน้ ในสมยั เอโดะ (ค.ศ. 1600 -1868) มกี ารละเลน่ ทชี่ อื่ วา่ “เบ โกะมะ” เป็นลกู ข่างขนาดเลก็ ที่ทำ� ข้นึ จากไมห้ รือเหล็ก เล่นโดยใช้เชอื ก ใหม่ที่ได้รับความนิยม พันรอบเพ่อื หมนุ ลูกขา่ งใหช้ นลกู ขา่ งของฝงั่ ตรงขา้ มออกจากเขต อ ย ่ า ง ม า ก ใ น ห มู ่ เ ด็ ก ผู้ชาย ว่าวของญี่ปุ่น มี รปู ลกั ษณะทห่ี ลากหลาย ทงั้ รปู ทรงหกเหลย่ี ม ทรง สี่เหล่ียมจตุรสั นอกจาก น้ียังมีการตกแต่งว่าว ด้วยภาพและลวดลาย แบบโบราณ ซ่ึงท�ำให้ ว่าวมีความสวยงาม ใน สมยั กอ่ นยงั มกี ารแขง่ ขนั โดยชกั วา่ วทมี่ ขี นาดใหญ่ ตอ่ สกู้ นั โดยฝง่ั ทสี่ ามารถ ตดั เชอื กวา่ วของฝา่ ยตรง ขา้ มไดก้ อ่ นจะเปน็ ผชู้ นะ “บัตรคะรุตะ” เป็นการละเล่นอีกชนิด บัตรอโิ ระฮะคะรุตะ หน่ึงที่ได้รับความนิยมจากเด็กๆชาวญี่ปุ่นใน ปจั จบุ นั บตั รคะรตุ ะ มลี กั ษณะคลา้ ยกบั ไพข่ อง ชาวตะวนั ตก ในหนงึ่ ชดุ มจี ำ� นวนมากมายหลาย สบิ ใบ ใชภ้ าพ ตวั อกั ษร หรอื แมก้ ระทง่ั คำ� กลอน แทนตัวเลข ส�ำหรบั “บตั รอิโระฮะคะรตุ ะ” ที่ เล่นกันในช่วงเทศกาลปีใหม่ ผู้อ่านจะอ่านค�ำ สุภาษิตท่ีอยู่บนบัตร จากน้ันผู้เล่นคนอื่นๆ จะพยายามหาบัตรที่มีตัวอักษรตัวแรกของ ประโยคพรอ้ มภาพประกอบทต่ี รงกบั คำ� สภุ าษติ ที่กระจายปะปนกับบัตรใบอ่ืนๆตรงหน้าผู้เล่น ผเู้ ลน่ ทหี่ าบตั รทค่ี กู่ นั เจอจะเกบ็ บตั รใบนน้ั และ เปน็ ผชู้ นะในรอบนน้ั ผเู้ ลน่ ทเี่ กบ็ บตั รไดจ้ ำ� นวน มากทสี่ ดุ จะเปน็ ผชู้ นะในการแขง่ ขนั นนั้ “บตั รอิ โระฮะคะรตุ ะ” ถกู ประดิษฐข์ ึ้นต้งั แตใ่ นสมยั เอ โดะ ขอ้ ความทเ่ี ขยี นอยบู่ นบตั รนนั้ เปน็ คำ� สอน ทไี่ ดร้ บั ความนยิ ม และพบเหน็ อยบู่ อ่ ยๆในชวี ติ ประจ�ำวนั 6

ฮะเนทซึกิ “ฮะเนทซึกิ” เป็นการละเล่นในช่วง เทศกาลปีใหม่ท่ีได้รับความนิยมอย่างยิ่งใน หมเู่ ดก็ ผ้หู ญิง มีวธิ กี ารละเลน่ คลา้ ยกบั กฬี า แบดมินตัน โดยใช้ไม้ท่ีท�ำจากไม้ มีรูปทรง สี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียกว่า “ฮะโกะอิตะ” ตีลูก ขนไก่ ทำ� จากเมล็ดพืชติดดว้ ยขนไก่ การละ เลน่ ชนดิ น้ี สบื ทอดมาอยา่ งตอ่ เนอื่ งมากกวา่ 500 กวา่ ปที ผี่ ่านมา กาลเวลาเปล่ียนแปลง ไปพร้อมกับมีการประดับตกแต่งไม้ “ฮะ โกะอิตะ” ดว้ ยภาพตา่ งๆ เช่น ผ้หู ญงิ ในชุด กิโมโน นักแสดงคะบุกิ เป็นต้น ในปัจจุบัน เด็กๆยังคงเพลิดเพลินกับการเล่นฮะเนะท ซกึ ิ แตย่ งั มอี กี หลายคนทน่ี ยิ มเกบ็ สะสมไมต้ ี “ฮะโกะอติ ะ” ซ่ึงบางชิ้นมรี าคาแพงสูงถึง 1 แสนเยน ฟุควุ ะระอิ “ฟุคุวะระอิ” เป็นการละเล่นในช่วงเทศกาล ปีใหม่ที่จะลืมไม่ได้เลย โดยมีกระดาษท่ีเขียนภาพ เฉพาะเค้าโครงใบหน้าของเทพเจ้าแห่งโชคลาภ ต่างๆ ตัง้ แต่ในสมยั โบราณของญ่ีป่นุ จากนนั้ ผเู้ ล่น จะปิดตา และแปะภาพอวัยวะส่วนอื่นๆ เช่น ตา จมูก ปาก เป็นต้น ลงบนใบหน้าให้ถูกต้องตาม ต�ำแหน่ง การละเล่นชนิดน้ี เริ่มแพร่หลายในช่วง ปลายยคุ สมยั เอโดะ (ค.ศ.1603 – 1868) และเร่มิ นยิ มน�ำมาเล่นในช่วงเทศกาลปใี หม่ ในช่วงยุคสมัย เมจิ (ค.ศ. 1868-1912) จนกระทงั่ ในช่วง ปี ค.ศ. 1960 เด็กๆนิยมนำ� มาเล่นในครัวเรอื น ในปจั จุบนั ไม่เพียงแต่ใบหน้าของเทพเจ้าน�ำโชคแบบโบราณ ของญป่ี นุ่ เพยี งเทา่ นนั้ ยงั มใี บหนา้ ของนกั แสดงทไี่ ด้ รบั ความนยิ ม ตัวละครเอกในการต์ นู มังงะ เปน็ ตน้ © Yasuo Kida (https://flic.kr/p/4iMAky) ซุโงะโระคุ “ซุโงะโระคุ” เกมการละเล่นบนกระดานของญ่ีปุ่น บนแผ่นกระดาน จะเขียนช่องต่างๆจ�ำนวนมาก ผู้เล่นจะใช้หมากเดินจากจุดเริ่มต้นไปยังช่อง ตา่ งๆตามจำ� นวนทท่ี อดลูกเตา๋ ได้ ผทู้ ่ถี งึ เสน้ ชยั เรว็ ที่สุดจะเป็นผชู้ นะในการแข่งขนั 7

ในช่วขงอเงทปศรกะาดลับปีใหม่ สง่ิ ของที่นำ� มาใชป้ ระดับในช่วงเทศกาลปีใหม่เพอื่ ตอ้ นรับเทพเจา้ ซึ่งเปน็ ของทจี่ ะน�ำความโชคดีมา คะโดมัทซึ ประกอบด้วยกิ่งและก้านของต้นสน ประดับ ดว้ ยไมไ้ ผ่ และดอกบว๊ ยเปน็ ต้น “คะโดมทั ซ”ึ จะ ตงั้ ประดบั ไวห้ นา้ บา้ นเพอ่ื เฉลมิ ฉลองปใี หม่ สำ� หรบั ประเทศญ่ีปุ่น ต้นสน ต้นไผ่ และ ดอกบ๊วยเป็น สญั ลกั ษณ์ของสริ มิ งคล โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ต้นสน มีความหมายวา่ มีชีวิตยนื ยาว Photo/AFLO ชิเมะคะซะริ ประดับท่ปี ระตทู างเขา้ ของบา้ น เพ่อื ตอ้ นรับเทพเจา้ ในช่วงปใี หม่ เช่น เดยี วกบั “คะโดมทั ซ”ึ “ชเิ มะคะซะร”ิ มคี วามหมาย ขบั ไลว่ ญิ ญาณชวั่ รา้ ย ทำ� จากวสั ดทุ ม่ี คี วามหมายมงคลตา่ งๆ หลงั จากสน้ิ สดุ ชว่ งปใี หมแ่ ลว้ จะนำ� ไปเผารวมกบั “คะโดมทั ซ”ึ ท่ีศาลเจ้า คะงะมโิ มจิ Photo/AFLO Photo/AFLO “โมจิ” เป็นส่งิ ทข่ี าดไม่ไดใ้ นช่วงเทศกาลปีใหม่ โมจิ ท�ำจากขา้ วเหนยี ว โดยน�ำมานึ่งและตำ� จนเป็นก้อน ในอดีตในแต่ละครัวเรือนจะท�ำโมจิข้ึนเอง แต่ในปัจจุบัน ครอบครัวส่วนใหญ่ซ้ือหาโมจิท�ำที่ส�ำเร็จรูปแล้ว ในช่วงวัน หยุดเทศกาลปีใหม่ จะวางโมจิทรงกลมซึ่งมีขนาดเท่าจานข้าว (คะงะมิโม จ)ิ 1 ช้ิน และวางซ้อนดว้ ยโมจอิ ีก 1 ชน้ิ ทีม่ ีขนาดเล็กกว่ากนั เล็กน้อย ตงั้ อยู่ บริเวณมุมของห้องในบ้าน เพ่อื ถวายแด่เทพเจ้าท่เี ขา้ มาในบ้านชว่ งเทศกาล ปีใหม่ ในวนั ที่ 11 มกราคม โมจทิ ี่ใช้ประดับตกแตง่ นี้ จะถูกนำ� มาทบุ ใหแ้ ตก เปน็ ช้ินเล็กๆ ก่อนจะน�ำไปรับประทาน ในชว่ งเวลาน้ี คะงะมโิ มจิ จะแขง็ กวา่ ปกติ และเรมิ่ ปรากฎรอยแตกบนผวิ โมจิจะไม่ใช้มีดในการตัด ด้วยคำ� ว่า ตดั น้นั มีความหมายที่ไมค่ ่อยเปน็ มงคล (เชน่ ตดั โชคลาภ เปน็ ตน้ ) จงึ ใชม้ อื หรอื ฆอ้ นทบุ โมจแิ ละเรยี กธรรมเนยี มนวี้ า่ “คะงะมิ บิระกิ” มาต้ังแต่สมัยโบราณ ช้ินส่วนเล็กๆของโมจิที่ถูกทุบ น�ำมาย่างไฟ หรือต้มในซุปถั่วแดงท่ีมีรส หวาน นอกจากนี้ ยงั นำ� มาทำ� โอะโซนิ อกี ดว้ ย คนในสมยั โบราณเชอ่ื วา่ สง่ิ ของ ทน่ี ำ� ไปถวายใหแ้ กเ่ ทพเจา้ จะนำ� มาซง่ึ การปกปอ้ งรกั ษาคมุ้ ครองจากเทพเจา้ 8

แสหัก่งกโชาครละเาทภพทเั้งจา้ 7 ในช่วงเทศกาลปใี หม่ เราจะสามารถมองเหน็ วัยรนุ่ หนุ่มสาวไปจนถงึ ผูส้ ูงอายุเดนิ ทางไปยังวดั และศาลเจ้าใกลบ้ ้าน เพ่ือสกั การะบชู าสงิ่ ศักด์ิสิทธิ์ในช่วงเทศกาลปีใหม่ ผคู้ นเหลา่ นน้ั เดนิ ทางไปสกั การะเทพเจ้าแห่งโชคลาภทง้ั 7 เพือ่ ของพรให้ประสบความส�ำเรจ็ ในหนา้ ท่กี ารงาน และคุ้มครองให้ครอบครัวปลอดภัย เทพเจา้ แหง่ โชคลาภท้ัง 7 มที ีม่ าจาก 3 ประเทศ และ 3 ลัทธิและศาสนา (พุทธ เต๋า และชนิ โต) กล่าวกันว่าจะน�ำมาซึ่งความสุข ความมัง่ คงั่ และอายยุ ืน ในกรงุ โตเกียว มีกลุ่มของวดั และศาลเจา้ มากกวา่ 20 กลมุ่ ท่ีสร้าง ผคู้ นจำ� นวนมากกวา่ 100,000 คนจะเรม่ิ ตน้ สกั การะบชู าเทพเจา้ ที่ ศาล ขนึ้ เพอ่ื บูชาเทพเจา้ แหง่ โชคลาภท้งั 7 หนึ่งในกลุ่มของวดั และศาลเจ้าที่ เจา้ มิเมะกุริ ซ่ึงเปน็ จุดเรม่ิ ต้นของกล่มุ ดังกลา่ ว ในขณะที่ “ยะนะกะ ชจิ ิ ไดร้ บั ความนยิ มมากทสี่ ดุ คอื “สมุ ดิ ะคะวะ ชจิ ฟิ คุ จุ นิ ” ซงึ่ เรม่ิ ตน้ ขน้ึ ตงั้ แต่ ฟคุ จุ นิ ” กลมุ่ ของวดั และศาลเจา้ ทเ่ี กา่ แกท่ ส่ี ดุ ในกรงุ โตเกยี ว มผี เู้ ดนิ ทาง ในสมยั เอโดะ (ค.ศ. 1603-1867) ในทุกๆปีระหว่างวนั ที่ 1- 7 มกราคม มาสักการะจนถงึ วันที่ 15 มกราคม โดยเฉล่ยี ประมาณ 30,000 คนทกุ ปี โฮะเทซง (บทชิ า้ ะวมเวอสนวเตัณน) โฮะเทซง เป็นเทพเจ้าเพียงองค์เดียวท่ีมีประวัติ อ้างอิงตามประวัติศาสตร์ ว่าเป็นพระในศาสนา บิชะมอนเตน เทพเจ้า พุทธนิกายเซน ซ่ึงอยู่ในประเทศจีน และเช่ือว่า ท่ีสวมชุดเกราะ มีต้น เปน็ ภาคหนงึ่ ของพระศรอี รยิ เมตไตรยศทล่ี งมาจตุ ิ ก�ำเนิดจากประเทศ เทพเจา้ โฮะเทซง มรี ปู ลกั ษณะ อว้ นและมหี นา้ ทอ้ ง อินเดีย เช่ือว่าเทพเจ้า ใหญ่โต ท่ีมอื ถือถงุ และพัด องค์น้ีจะช่วยคุ้มครอง ผู ้ ค น จ า ก สิ่ ง ช่ั ว ร ้ า ย ไดโคะคุเตน (มหากาฬ) แ ล ะ ป ก ป ั ก ษ ์ รั ก ษ า ทรพั ยส์ มบัติ อีกทงั้ นำ� มีต้นก�ำเนิดมาจากประเทศอินเดีย มือหน่ึงถือ โชคลาภมาสคู่ นยากจน ฆ้อนแหง่ โชคลาภ อกี มือหน่ึงถือถงุ ท่เี ตม็ ไปดว้ ย ทรัพย์สมบัติสะพายขึ้นบนบ่า “ไดโคะคุเตน” ฟุคุโระคจุ ู เป็นเทพเจ้าทงุ่ ธญั พืช เทพเจา้ แหง่ ความเจรญิ มงั่ คง่ั เอะบสิ ุ จูโระจนิ ความสุข และชีวิตยืนยาว มีลักษณะเป็นชายสูงอายุ เทพเจ้า “เอะบิสุ” เทพเจ้าในลัทธิเต๋า มี ศรีษะยาว มือถือไม้เท้ายาว มือซ้ายถือปลากระ ลักษณะเป็นชายชราถือ มีนกกระเรียนอยู่ข้างกาย พงตัวสีแดง และ ไมเ้ ทา้ ยาว มกี วางอยขู่ า้ ง เสมอ (นกกระเรียนเป็น มือขวาถือคันเบ็ดตก กายเสมอ เป็นเทพเจ้า สัญลักษณ์แห่งชีวิตยืนยาว ปลา เป็นเทพเจ้าที่ แห่งการมชี วี ติ ยนื ยาว ของประเทศญี่ปุ่น) เทพเจ้า สืบทอดมาแต่โบราณ องค์นี้เป็นเทพในลัทธิเต๋า ของญี่ปุ่น ที่คอยปก ของประเทศจีน ปกั ษร์ กั ษา การเกษตร การประมง และการ คา้ ขาย เบนไซเทน (พระสรสั วด)ี เทพที เี่ ปน็ ผหู้ ญงิ จากประเทศ อินเดีย เป็นผู้ดูแล ดนตรี อักษรศาสตร์ และทรัพย์ สมบัติ ที่มือถือเคร่ืองดนตรี “บวิ ะ” ของญปี่ ุ่น 9

การสนับสนุนด้านโครงสรา้ งพื้นฐานจากประเทศญ่ีปนุ่ ประเทศญีป่ ุ่นได้ให้ความรว่ มมือทางดา้ นการเงินและวชิ าการแก่ประเทศก�ำลงั พฒั นา ในรปู แบบของความชว่ ยเหลอื เพอ่ื การ พัฒนาอย่างเปน็ ทางการ (ODA : Official Development Assistance) ต้งั แตป่ พี .ศ.2497 โดยมอี งค์การความร่วมมอื ระหวา่ งประเทศของญป่ี นุ่ (ไจก้า) เป็นหนว่ ยงานหลกั ในการประสานความรว่ มมอื ในระดบั ทวิภาคี อย่างบรู ณาการ (ไมร่ วมการสนับสนนุ ทางการเงินแก่องคก์ รระหว่างประเทศในระดบั พหภุ าคี) ไจกา้ เปน็ องคก์ รความรว่ มมอื ระดับทวิภาคที ่ีใหญท่ ่ีสุดในโลก โดยมสี ำ� นกั งานผู้แทนในกวา่ 100 ประเทศทัว่ โลก และมีเครือข่ายเช่ือมโยงการท�ำงานมากกว่า 150 ประเทศ โครงการพัฒนาชายฝงั่ ทะเลภาคตะวนั ออก ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2523-2533 รัฐบาลไทยได้ริเริ่มโครงการพัฒนา พื้นท่ีชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก ซ่ึงครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด ได้แก่ ฉะเชงิ เทรา ชลบรุ ี และระยอง มีเปา้ หมายมงุ่ เนน้ ในการพฒั นาฐานการผลติ อุตสาหกรรมในประเทศไทย โดยไจก้าให้ความร่วมมือในรูปแบบต่างๆ ท้ัง ด้านเงินกู้ และด้านวิชาการ ส่งผลให้เขตพ้ืนท่ีชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก กลายเป็นเขตอุตสาหกรรมการผลิตที่ใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศไทย รองจากกรุงเทพมหานครมูลค่าผลิตภณั ฑม์ วลรวมประชาชาติ (GNP : Gross National Product) ต่อคน/ปี ใน 3 จังหวดั พื้นทชี่ ายฝ่งั ทะเลภาคตะวนั ออก เพมิ่ ขึ้นอย่างกา้ วกระโดด จากเดิมประมาณ 27,000 บาทในปพี .ศ.2524 เพิ่ม ขน้ึ เปน็ 528,000 บาทในปี พ.ศ.2552 ท้ังนี้การพัฒนาในเขตมาบตาพุดและแหลมฉบัง นับว่ามีการเติบโตโดด เด่นทสี่ ดุ โดยเฉพาะอยา่ งยิ่งเขตอุตสาหกรรมมาบตาพดุ ซ่งึ ใช้ประโยชน์จาก ก๊าซธรรมชาตินั้น ได้รับการพัฒนาเป็นฐานการผลิตอุตสาหกรรมหนักและ อุตสาหกรรมเคมีอันดับหน่ึงของไทย ขณะที่เขตอุตสาหกรรมแหลมฉบัง ซึ่ง เป็นแหล่งอุตสาหกรรมเคร่ืองจักรไฟฟ้าและรถยนต์ได้เจริญเติบโตอย่างต่อ เน่ือง กลายเป็นฐานการผลิตทางอุตสาหกรรมท่ีส�ำคัญในภาคตะวันออก โครงการพัฒนาชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกนี้ ส่งผลให้มีการจ้างงานสูงถึง 564,000 คน 10

ผรเขอู้ว้าเงา่ยรน่ียาาชมยกคกาารรรัฐจวมงัะนหตวดัรีมเิ อะ วันท่ี 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560 นายซุซุกิ ผู้ว่าราชการจังหวัดมิเอะ เดนิ ทางเยอื นประเทศไทย และเข้าเย่ียมคารวะ ดร.สมคิด จาตุศรพี ทิ ักษ์ รอง นายกรฐั มนตรี ในโอกาสนไี้ ดแ้ ลกเปลย่ี นความคดิ เหน็ ในหวั ขอ้ ตา่ งๆ เชน่ การ ใหค้ วามรว่ มมอื ซงึ่ กนั และกนั กบั ประเทศไทย และการสง่ เสรมิ การแลกเปลย่ี น ในอนาคต เพอื่ ขยายการดำ� เนนิ ธรุ กจิ และการลงทนุ จากบรษิ ทั เอกชนทม่ี กี ำ� ลงั การผลติ และเทคโนโลยีในระดับสงู ของจังหวดั มิเอะ นอกจากน้ี ผ้วู ่าราชการจังหวดั มเิ อะได้มอบ “สม้ ” ซึง่ เป็นผลติ ภณั ฑข์ ึน้ ชอ่ื ของจงั หวดั มเิ อะใหก้ บั รองนายกรฐั มนตรี และกลา่ วเพม่ิ เตมิ วา่ “ในจำ� นวน สม้ ทสี่ ่งออกของญป่ี นุ่ มายังประเทศไทย ส้มของจังหวัดมิเอะมปี ริมาณการส่ง ออกมากเป็นอันดับที่ 1 ขอความกรุณาจากท่านรองนายกรัฐมนตรี ให้การ สนับสนุนในการเพิ่มจ�ำนวนการน�ำเข้าส้มของจังหวัดมิเอะในประเทศไทย” รองนายกรฐั มนตรี ไดต้ อบรับวา่ “ส้มของญีป่ นุ่ มรี สชาติอรอ่ ยมาก และคาด หวังวา่ จะเพิ่มจำ� นวนการน�ำเข้าสม้ ของจงั หวัดมเิ อะ” ศาลเจา้ อเิ สะจงิ กุ ศาลเจ้าอิเสะจิงกุ มีประวัติอันยาวนานกว่า 2,000 ปี เป็นศาลเจ้าทมี่ ีชื่อเสยี งและได้รบั ความ นับถือในระดับสูงท่ีสุดของประเทศญ่ีปุ่น สร้าง ข้ึนเพ่อื สกั การะเทพเจา้ Amaterasu-Omikami เทพเจ้าซึ่งเชื่อกันว่าเป็น บรรพบุรุษขององค์ สมเด็จพระจักรพรรดิญี่ปุ่น ตลอดท้ังปีมีผู้มา เยือนศาลเจา้ แห่งนม้ี ากกว่า 8 ล้านคน เนื่องจาก สถาปตั ยกรรมท่ีย่ิงใหญ่สวยงามของศาลเจา้ อีก ทั้งยังมีจุดถ่ายรูปท่ีสวยงามของต้นซากุระและ ใบไม้แดงมากมาย รวมไปถึงมุมมองท่ีมีความ หลากหลายตลอดท้งั ปี นอกจากน้ีบรเิ วณใกลๆ้ ศาลเจ้า ยังสามารถเพลิดเพลินกับการซ้ือสินค้า และรบั ประทานอาหารอรอ่ ยในบรรยากาศเกา่ ๆ ซ่งึ ยอ้ นกลับไปในสมยั โบราณของญี่ปุน่ นนิ จา เมอื งอกิ ะในจังหวดั มเิ อะ เปน็ สถานทกี่ ำ� เนดิ นนิ จาสายอิ กะรวิ ทม่ี ชี อ่ื เสยี งของญปี่ นุ่ ซง่ึ มบี ทบาทในการชว่ ยเหลอื โทคงุ ะวะ อเิ อะยะสุ ผสู้ ถาปนารฐั บาลทหารเอโดะ ภายใน พิพิธภัณฑ์ Ninja Museum of Igaryu ท่านสามารถ ศกึ ษาเรอื่ งราวตา่ งๆเก่ียวกับนินจา เชน่ การดำ� เนนิ ชวี ิต ประจ�ำวันที่เต็มไปด้วยปริศนาท่ีลึกลับ รวมไปถึงอาวุธ ของจริงของนินจา นอกจากนี้ยังสามารถชมการแสดงที่ ตืน่ เตน้ เรา้ ใจ จากการแสดงวชิ านนิ จาจากนนิ จาตัวจรงิ 11

เสดจ็ เรจ่วา้ มชพายรอะราากชิชพิโนิธพถี รวอ้ายมพด้วรยะเเพจ้าลหงิ ญพรงิ ะคบโิ รกมะศพฯ ในระหว่างวนั ท่ี 26 - 27 ตุลาคม ทีผ่ า่ นมา เจา้ ชายอากชิ ิโน แหง่ ญปี่ นุ่ และเจ้าหญงิ คโิ กะ พระชายา เสดจ็ พระราชด�ำเนนิ เยอื นประเทศไทย เพอ่ื ทรงเขา้ รว่ มงานพระราชพธิ ถี วายพระเพลงิ พระบรมศพ พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช บรมนาถบพิตร 12

-วันวพนั ุธอทาที่ 2ติ 7ยท์ ธี่นั1ว8าคกมมุ ภพา.พศนั.ธ2์5พ6.ศ0.2561 นิทรรศการพิเศษณ พิพธิ ภัณฑสถานแหง่ ชาติ พระนคร ในระหว่างวันพุธที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2560 – วัน วถิ แี ห่งศรัทธาอาทติ ยท์ ี่18กมุ ภาพนั ธ์พ.ศ.2561กำ� หนดจดั นทิ รรศการ พิเศษเรอ่ื ง “วถิ ีแหง่ ศรทั ธาจากศลิ ปทัศน์ญปี่ ่นุ ” ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เพ่ือเฉลิม ฉลองในโอกาสครบรอบ 130 ปี การสถาปนา จากศลิ ปทศั น์ความสัมพันธ์ทางการทูตญีป่ ุ่น-ไทย นทิ รรศการในครง้ั น ี้ จดั แสดงศลิ ปวตั ถุ ท่ีได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกชาติ และมรดกวฒั นธรรมสำ� คัญของประเทศญ่ีปนุ่ โดย ศิลปวัตถุที่จัดแสดงส่วนใหญ่มาจากพิพิธภัณฑสถาน ญป่ี นุ่แห่งชาติโตเกียว และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติคิวชู จ�ำนวนทั้งส้ิน 106 รายการ นิทรรศการพิเศษในคร้ังน้ีแนะนำ� โวดฒั ยปสนรำ�ธะนรเทักรกศมิจญแกีป่หานุ่รง่ ศิลปวัฒนธรรมของญี่ปุ่นที่มีความหลากหลายนับตั้งแต่ยุคก่อน ประวัตศิ าสตร์ สมัยโจมน (Ca. 10,000 B.C.) จนถึงยคุ สมัยเอโดะ (ค.ศ. 1600 -1868) ออกเป็นหมวดหมู่ ประกอบไปดว้ ย “การเรมิ่ ต้นของ ศิลปะญปี่ ุน่ ” “ความรงุ่ เรืองของพระพทุ ธศาสนา” “ตระกลู ขุนนางและนกั รบ” “นิกายเซนกบั พธิ กี ารชงชา” “ความหลากหลายทางวัฒนธรรมในสมัยเอโดะ” นทิ รรศการในครงั้ นอี้ ดั แนน่ ไปดว้ ยศลิ ปะทน่ี า่ หลงใหลจากพพิ ธิ ภณั ฑสถานแหง่ ชาติ โตเกยี ว และพพิ ธิ ภณั ฑสถานแห่งชาติควิ ชู เพ่อื ช่วยส่งเสริมใหช้ าวไทยสนใจในวัฒนธรรม ญปี่ ่นุ มากยิง่ ขนึ้ รวมถึงเพ่มิ พูนสัมพันธภาพของทั้งสองประเทศให้มั่นคงยิง่ ข้นึ จงึ ขอเรียนเชญิ ทกุ ทา่ นเขา้ ชมนิทรรศการในคร้งั น้ี ผจู้ ดั และผู้สนับสนุน จัดโดย : กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรมไทย ส�ำนักกิจการวัฒนธรรม แห่งประเทศญี่ปุ่น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติโตเกียว พพิ ธิ ภณั ฑสถานแห่งชาติควิ ชู และเจแปน ฟาวน์เดชน่ั กรงุ เทพฯ สนับสนนุ โดย : JAL, GLASBAU HAHN, TAKIYA Co., Ltd., YUSHISEIHIN Co., Ltd., KANEKA Corporation, Minebea Mitsumi Inc., OKAMURA CORPORATION, รว่ มมือโดย : กระทรวงการจัดการกิจการภายในประเทศและโทรคมนาคม แหง่ ประเทศญป่ี นุ่ ช่วยเหลอื โดย : สถานเอกอคั รราชทูตญป่ี นุ่ ประจ�ำประเทศไทย สมาคมญี่ปุ่นในประเทศไทย Mahāvairocana Tathāgata Nuihaku (Nō costume) -design of lily and court- Plate with Wisteria Trellis Pattern ยุคสมัยเฮอนั ศตวรรษที่ 12 cow-carriage patterns on brown fabric ยคุ สมัยเอโดะ ศตวรรษท่ี 18 (พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติคิวชู) (พิพิธภณั ฑสถานแห่งชาติโตเกียว) ยุคสมัยอะซุฉิ-โมะโมะยะมะ ศตวรรษท่ี 16 (พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติโตเกียว) 13

ขา่ วสถานเอกอัครราชทตู ญป่ี นุ่ งานเฉลิมพระชนมพรรษาสมเดจ็ พระจักรพรรดแิ หง่ ญป่ี นุ่ ในวนั ท่ี 23 พฤศจกิ ายน พ.ศ. 2560 สถานเอกอคั รราชทตู ญีป่ ุน่ ทูต และชาวญ่ีปุ่นในประเทศไทย เข้าร่วมถวายพระพรสมเด็จพระ ประจ�ำประเทศไทย ได้จัดงานเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระ จกั รพรรดแิ หง่ ญ่ปี ุ่น จกั รพรรดิแห่งญี่ป่นุ ประจ�ำปี พ.ศ. 2560 ณ โรงแรม The Athenee อนึง่ ไดม้ กี ารออกบูทของหน่วยงานรฐั บาลในแตล่ ะทอ้ งถิ่นของ ในวันนั้น ผู้ด�ำรงต�ำแหน่งทางด้านการเมือง ข้าราชการ นักธุรกิจ ญป่ี นุ่ เพอื่ ประชาสมั พนั ธแ์ หลง่ ทอ่ งเทยี่ ว ทน่ี า่ ประทบั ใจ และอาหาร ส�ำคัญชาวไทย ผู้ที่เกยี่ วขอ้ งกบั องค์กรไทย-ญีป่ นุ่ ผูส้ ือ่ ขา่ ว นักการ รสเลศิ ของแต่ละทอ้ งถิน่ น้ันๆดว้ ย โครงการเรือเยาวชนเอเชยี อาคเนย์ ประจำ� ปี 2560 ครงั้ ท่ี 44 โครงการเรอื เยาวชนเอเชยี อาคเนย์เรมิ่ ตน้ เมือ่ ปี ค.ศ. 1974 เปน็ โครงการตามข้อตกลงร่วมกันระหว่างประเทศญ่ีปุ่นและประเทศใน กลุ่มอาเซียน โดยในปีน้ีนับเป็นปีที่ 44 ของโครงการ เยาวชนจาก ประเทศญป่ี นุ่ และประเทศอาเซยี นกวา่ 10 ประเทศอนั ไดแ้ ก่ ประเทศ ญี่ปุ่น บรูไนดารุสลาม ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐอินโดนี เชีย สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว สาธารณรัฐมาเลเชีย สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ สาธารณรัฐ สิงคโปร์ ราชอาณาจักรไทย และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม ได้เข้าร่วมโครงการและท�ำกิจกรรมอันหลากหลายเพ่ือเสริมสร้าง มิตรภาพ ความเข้าใจซ่ึงกันและกัน และเปิดโลกทัศน์ของเยาวชน ในระดับนานาชาติ ในคร้ังนี้เรือเยาวชนเอเชียอาคเนย์มีก�ำหนดน�ำเยาวชนจากกลุ่ม ประเทศอาเซียน ประเทศละ 28 คน และหัวหน้าคณะเยาวชน ประเทศละ 1 คน รวมท้งั เยาวชนจากประเทศญีป่ ่นุ จำ� นวน 40 คน รวม 330 คน ร่วมเดินทางไปกับเรอื นปิ ปอนมารู โดยมจี ุดเริ่มตน้ การ เดินทางจากประเทศญีป่ นุ่ และแวะเยือนประเทศต่างๆ ไดแ้ ก่ ราช อาณาจักรกัมพูชา ราชอาณาจักรไทย สาธารณรัฐอินโดนีเชีย และ สาธารณรัฐมาเลเชยี ตงั้ แต่วันท่ี 2 พฤศจกิ ายน ถงึ 12 ธนั วาคม พ.ศ. 2560 ในระหว่างการเดินทางจะมีกิจกรรมต่างๆท้ังบนเรือ และใน แตล่ ะประเทศทแ่ี วะเยือน เชน่ การอภปิ รายหัวขอ้ วชิ าการ กจิ กรรม กฬี าและนนั ทนาการ การแลกเปลย่ี นวฒั นธรรม การเขา้ เยยี่ มคารวะ บุคคลสำ� คัญ การพกั กบั ครอบครัวประเทศเจา้ ภาพ และทศั นศกึ ษา ยังสถานทสี่ ำ� คัญ เปน็ ตน้ รวมระยะเวลาประมาณ 50 วัน 14

เยาวชนไทยเขา้ รว่ มเทศกาลภาพยนตรเ์ ยาวชนนานาชาตเิ อเชยี ภายใต้โครงการ JENESYS 2017 วนั ที่ 20 - 29 พฤศจิกายน ท่ีผา่ นมา เยาวชนผชู้ นะการประกวด ภาพยนตร์ส้ัน 9 คน เดินทางไปเข้ารว่ ม เทศกาลภาพยนตร์เยาวชน นานาชาตเิ อเชีย ณ เมอื งคิตะมิ ฮอกไกโด ประเทศญี่ปุ่น ซ่ึงถือเป็น อีกหนึ่งโครงการภายใตโ้ ครงการ JENESYS 2017 เมื่อวันท่ี 10 กันยายน มีการประกาศผลงานท่ีชนะเลิศการ ประกวดในเทศกาลภาพยนตร์ส้ันคร้ังที่ 22 ซ่ึงจัดโดยมูลนิธิหนัง ไทย จ�ำนวน 3 เร่ือง ได้ถูกคัดเลือกให้เป็นตัวแทนภาพยนตร์ของ ประเทศไทยในเทศกาลภาพยนตรเ์ ยาวชนนานาชาตเิ อเชยี ครงั้ ท่ี 11 ณ ประเทศญปี่ นุ่ เทศกาลภาพยนตร์เยาวชนนานาชาติเอเชีย ครั้งท่ี 11 จดั ข้ึนใน วันท่ี 25 พฤศจิกายน ณ ศาลากลางเมืองคิตะมิ ฮอกไกโด คัดเลือก ภาพยนตรส์ น้ั เวลา 3 นาที ภายใต้หัวข้อ “คุณครปู ระจ�ำโรงเรยี น” สร้างข้ึนจากฝีมือของเยาวชนในประเทศและเขตการปกครอง ภายในทวีปเอเชีย จ�ำนวน 16 ประเทศ และผลการแขง่ ขนั ในครั้งน้ี ภาพยนตร์ เรอื่ ง “My Teacher” โดยนายสทิ ธนิ นั ท์ จนั ทมล นกั เรยี น โรงเรยี นเลยอนกุ ูลวิทยา ได้รับรางวัล ”Jury's Special Award” “โตคJะรวaงันpกอaาอรnกแ-ลAJกSEเปENลAEี่ยNSนYเยSSาtว2uช0dน1eร7nะหtsCวา่oCงmปoรpnะofเทesศritญeenีป่ c1นุ่ eแs”ลtะกลุ่มประเทศเอเชีย โครงการแลกเปลี่ยน JENESYS2017 Composite 1 st เรยี นรู้เกย่ี วกบั ปัญหาสังคมในดา้ นต่างๆ “Japan-ASEAN Students Conference” ได้เชิญนักศึกษา เนอ่ื งจากขา้ พเจา้ ไดอ้ ยใู่ นกลมุ่ ภายใตห้ วั ขอ้ “กจิ กรรมทางสงั คม ระดับมหาวิทยาลัยจากประเทศอาเซียนและประเทศญี่ปุ่น เข้าร่วม เพ่ือชมุ ชน”กลุ่มของขา้ พเจา้ ได้เดนิ ทางไปยังจงั หวดั คุมาโมโตะ เพ่ือ โครงการภายใต้หัวข้อ “เยาวชนจากประเทศอาเซียนและญี่ปุ่นจะ สงั เกตกุ ารณเ์ กยี่ วกบั ความเสยี หายทเ่ี กดิ ขนึ้ หลงั จากประสบแผน่ ดนิ ทำ� อยา่ งไรเพอ่ื สรา้ งสนั ตภิ าพและความเจรญิ รงุ่ เรอื ง” โดยมกี ารแบง่ ไหวเม่ือปีท่ีแล้ว เราได้มีโอกาสเยี่ยมชมสถานที่ทางประวัติศาสตร์ เป็นกล่มุ ท�ำกิจกรรม 5 กลุ่ม ภายใตห้ วั ข้อต่างๆ ไดแ้ ก่ ภัยธรรมชาติ ที่ได้รับผลกระทบ และเรียนรู้วิธีรับมือภัยธรรมชาติในเวลาฉุกเฉิน การพัฒนาเศรษฐกจิ ปัญหาดา้ นสิง่ แวดล้อม กจิ กรรมทางสงั คมเพอ่ื ของคนในชมุ ชน ซงึ่ แมว้ า่ ทางผปู้ ระสบภยั จะไดร้ บั การสนบั สนนุ จาก ชมุ ชน และวฒั นธรรมประเพณี โดยจดั ขน้ึ ระหวา่ งวนั ที่ 19 กนั ยายน ทางรฐั บาลการจดั หาทพี่ กั อาศยั ชวั่ คราว และปจั จยั ในชวี ติ ประจำ� วนั ถึง 26 กนั ยายน พ.ศ. 2560 ณ กรงุ โตเกียว โทโฮคุ และควิ ชวิ อยู่แลว้ แต่คนในชมุ ชนกย็ ังท�ำกจิ กกรรมอาสาสมัครเพอื่ ช่วยเหลือผู้ นางสาวธนพร เออื้ อรชรพงศ์ ผเู้ ขา้ รว่ มโครงการจากมหาวทิ ยาลยั ประสบภัย จฬุ าลงกรณ์ ไดเ้ ลา่ ถงึ ประสบการณข์ องตนวา่ “ขา้ พเจา้ ไดร้ บั โอกาส ส�ำหรับข้าพเจ้าแล้วโครงการน้ีเป็นประสบการณ์ล�้ำค่าในการ เข้าร่วมโครงการน้ี ซ่ึงจัดข้ึนโดยรัฐบาลญ่ีปุ่นส�ำหรับนักเรียนจาก เพม่ิ พนู ความรเู้ กย่ี วกบั การจดั การโครงการอาสาสมคั รในญปี่ นุ่ และ อาเซียนเพื่อจะได้เรียนรู้เกยี่ วกับวัฒนธรรมญป่ี ่นุ ไปพร้อมๆกบั การ ทำ� ความรู้จกั เพ่อื นใหมจ่ ากนานาประเทศ” 15

สภุ าษิตไทย-ญ่ปี นุ่ สภุ าษิต คอื ถอ้ ยคำ� หรือข้อความทส่ี บื ทอดตอ่ กันมา ใหค้ วามรู้จากข้อสงั เกตุการณ์ และประสบการณ์ ท่ีสัง่ สมเปน็ ระยะเวลานาน ให้สามารถเขา้ ใจไดด้ ว้ ยระยะเวลาสั้น มีสมั ผัสท่ีคล้องจอง ในอีกด้านหน่ึงก็สะทอ้ นความเป็นจริงได้อย่าง เฉียบแหลม แตล่ ะประเทศทว่ั โลกรวมถงึ ประเทศไทยและญปี่ นุ่ ตา่ งมคี ำ� สภุ าษติ ตา่ งๆมากมาย ตลอดทง้ั ปนี จ้ี งึ ขอแนะนำ� สภุ าษติ เพอื่ ให้เขา้ ใจมมุ มองทางดา้ นวฒั นธรรมและประวตั ิศาสตรข์ องประเทศไทยและประเทศญีป่ ุ่น ถา้ เร่งรีบใหอ้ อ้ ม (急がば回れ อ่านว่า อโิ ซะงะบะมะวะเระ) สภุ าษติ “急がば回れ (ถา้ เรง่ รบี ใหอ้ อ้ ม)” หมายความวา่ เมอ่ื เวลาทจ่ี ะทำ� อะไรใหส้ ำ� เรจ็ ดว้ ยความเรง่ รบี ใหเ้ ลอื กทจ่ี ะใชว้ ธิ ที างทป่ี ลอดภยั ถงึ แมว้ า่ ไกลและตอ้ งออ้ ม แต่ดกี ว่าเลอื กเส้นทางใกล้ๆที่มอี นั ตรายอยู่ สภุ าษติ ดงั กลา่ วมคี วามหมายเดยี วกบั สภุ าษติ ไทยทวี่ า่ “ชา้ ชา้ ไดพ้ รา้ สองเลม่ งาม” เมอ่ื เวลาจะคดิ ทำ� การใด ใหไ้ ตรต่ รองใหด้ แี ละคอ่ ยๆลงมอื ท�ำถึงจะส�ำเร็จ เม่ือเวลาเร่งรีบ อย่าเลือกใช้วิธีการที่เร็วกว่าและอันตรายกว่า บางคร้ังการเดินทางอ้อมด้วยความม่ันใจว่าเป็นวิถีทางท่ีมีความ ปลอดภยั อาจจะส�ำเรจ็ ลลุ ว่ งไดร้ วดเร็วกวา่ วิธีทีเ่ ร็วก็ได้ นอกจากน้ี ยงั มคี วามหมายเน้นยำ�้ ให้คนคอ่ ยๆท�ำดว้ ยความม่นั ใจ อยา่ ท�ำด้วยความเรง่ รบี หากมคี วามตอ้ งการจะประสบความส�ำเร็จ เวลามกั จะน�ำโชคมาให้ ยกตัวอย่างเช่น “เมื่อต้องเดินทางไปยังที่ ท่ีๆไม่เคยเดินทางไปมาก่อน ใช้เส้นทางท่ีรู้จักแต่อ้อมนิดหน่อยดีกว่านะ เส้นทางใกล้แต่ไม่รู้จัก อาจจะหลงได้ ถึงแม้จะเร่งรีบแตเ่ ราไปทางทอ่ี ้อมดีกวา่ นะ”