บอนไซ

บอนไซคอื ศิลปะในญี่ปุน่ แขนงหน่งึ ท่ีพัฒนาข้นึ ใหม้ ลี กั ษณะเฉพาะไมเ่ หมอื นใคร เป็นการเพาะต้นไม้ ลงในกระถางขนาดเลก็ แล้วดแู ลอย่างทะนุถนอม โดย เนน้ ยอ่ ส่วนตน้ ไม้ใหญ่ในปา่ ธรรมชาติให้มาอยู่ใน กระถางตน้ ไม้(การจาลอง) เพือ่ ทจี่ ะทาใหเ้ หมอื นกบั ต้นไมใ้ หญใ่ นปา่ จงึ มกี ารดัดกิง่ กา้ นใหโ้ ค้งงอโดยใชล้ วด ยดึ ไวใ้ ห้อยูก่ บั ท่ี หรือให้รากไต่ก่งิ กา้ นบนโขดหนิ เนื่องจากเป็นศลิ ปะใช้เทคนคิ ทห่ี ลากหลายในการ ปรับเปลีย่ นดัดแปลงใหเ้ หมาะสม การปลูกบอนไซจงึ ถูกจัดให้เปน็ ความเพลิดเพลนิ อยา่ งหนงึ่

ถงึ แมว้ า่ บอนไซเปน็ การดดั ไม้ของประเทศญ่ปี ่นุ จรงิ ๆ แล้วในเอเชยี จะมีการเลีย้ งไม้ดดั แบบนอี้ ยู่ แค่ 3 ประเทศ คือ ญ่ีปุ่น จีน และไทย บอนไซเปน็ ไมย้ ืนตน้ ที่ใชก้ ารเพาะเมลด็ เพาะลงในแปลง เมื่องอกเมด็ ข้ึนมาแลว้ จาเป็นตอ้ งมรี ากแกว้ เสยี กอ่ น และก็คอ่ ยนาไปเลย้ี งในพ้ืนที่ จากัด ใหด้ ินจากัด ให้ปุย๋ จากัด ใหน้ า้ จากัด ทกุ อยา่ งตอ้ ง จากัดหมด ถึงจะเรียกได้ว่าเปน็ ไม้ยอ่ สว่ น หรือบอนไซ น่ันเอง และเราก็ค่อยมองดรู ูปร่างวา่ เค้าจะถกู ดัดไปทาง ไหน บอนไซบางตน้ ไมต่ ้องดัดเลยใชแ้ ค่การตกแต่งฟอร์ม อย่างเดยี ว ไม้ดัดท่ีเราพดู ถึงนี้ คอื การดดั ใหต้ ้นไมเ้ ปน็ รูป เป็นทรงตา่ งๆ ตามท่เี จ้าของชืน่ ชอบ จริงแล้วไม้ดัดบอนไซมี วธิ ดี ดั ทไ่ี มแ่ ตกต่างกนั เพยี งแค่ดัดใหใ้ กลเ้ คียงกับ ของจริง ตามธรรมชาติ บอนไซสามารถนาต้นอะไรมาทากไ็ ด้ แม้กระทั่งต้นหญ้า ตน้ ไผ่ ตน้ กลว้ ยตน้ อ้อย ได้หมดทุกชนิด แต่มขี อ้ จากดั อยตู่ รงที่ว่าตอ้ งเป็นไม้ทีม่ อี ายุยนื ไมใ่ ช่ ไม้ลม้ ลุก ต้นไมท้ จี่ ะนามาดดั ควรเปน็ ต้นทม่ี ีใบละเอียด เป็น ใบขนาดเล็ก และท่ีสาคญั ตอ้ งเปน็ ไม้ท่ีกงิ่ กา้ นยงั อ่อนอยู่ และขึ้นอย่กู บั อายขุ องตน้ ไม้ในการดัดอีกดว้ ยครบั

สาหรับประเทศไทยนนั้ ไม้ดัดมีเลน่ กันมานาน แลว้ ตง้ั แตส่ มยั สุโขทัย ส่วนบอนไซคาดวา่ เริ่มร้จู ักกนั ใน สมยั อยธุ ยา โดยชาวญป่ี ุน่ เป็นผนู้ าเขา้ มา เรอื่ งของไม้ ดัดและบอนไซนจี้ ะเห็นไดจ้ ากวรรณคดีเรือ่ งขนุ ชา้ ง ขนุ แผนวรรณคดี ของไทย เนอ่ื งจากไมบ้ อนไซเปน็ ไมย้ อ่ สว่ น มันย่อสว่ นมา จากไม้ใหญๆ่ จากธรรมชาติ เพราะฉะนั้นในการดัด ตดั แตง่ หรอื การสรา้ งบอนไซใหส้ วยงามเป็นธรรมชาติ ก็จะตอ้ งเลียนแบบตน้ ไม้ใหญ่ทอี่ ยใู่ นธรรมชาติ น่ีแหละ ถงึ จะเปน็ สดุ ยอดสาหรบั นักเล่นบอนไซ เพราะงาน ของบอนไซมนั เป็นงานทงั้ ศาสตร์ และศลิ ป์ ตอ้ งมี ความรูเ้ ร่ืองการปลูกพชื และในขณะเดยี วกนั ตอ้ งมี ความเป็นศิลปะในการตกแตง่ ตน้ บอนไซอกี ดว้ ย

ส่งิ สาคัญคอื ภาพลกั ษณ์ของธรรมชาติอัน ย่งิ ใหญ่ทถี่ ูกยอ่ ลงมาอยใู่ นกระถางใหช้ ืน่ ชมได้ บอนไซ ไม่ดเู พยี งแค่รูปทรงทัง้ หมดอย่างเดยี ว แต่ยังดูถึงจุด อืน่ ๆด้วยท้ังราก ลาตน้ กงิ่ ก้านและใบ

เมื่อช่ืนชมบอนไซให้ดูการแผ่ขยายของรากกอ่ น รูปทรงของรากซอ้ นทับกนั ผ่านกาลเวลาและเกาะกับ ดนิ จนแน่น แสดงใหเ้ หน็ ถึงพลังชวี ติ อนั แรงกลา้ ของ ตน้ ไม้ หากรากแผ่ขยายไปทุกทางจะเรียกวา่ เปน็ “การ ขยายรากแบบ 8 ทศิ (Happo)” ซึง่ เปน็ รากแบบทีท่ ุก คนตอ้ งการ

ลาตน้ ท่ีหนุนต้นไมไ้ วเ้ ป็นอีกหนง่ึ จดุ ในการดู บอนไซ ลาต้นจากรากจนถงึ กงิ่ แรกสุดจะเรยี กว่า “การตงั้ ลาตน้ ” การแผข่ ยายออกจากส่วนน้ไี ปสู่ ด้านบนจะแสดงออกถงึ พลังแบบตน้ ไมใ้ หญ่

การสรา้ งลาตน้ ของบอนไซเกดิ จากการแตกกง่ิ กา้ นจากลาตน้ สิง่ ท่บี อนไซท่ีดพี งึ มีคอื ความสมดุลท่ดี ี ของลาต้นขนาดใหญ่กบั กิง่ ทแ่ี ตกขยายออกมา อกี ทั้ง ต้นไมท้ ี่ใบรว่ งหล่นกจ็ ะมองเห็นก่ิงก้านทแ่ี ตกสาขา ออกไปได้อยา่ งละเอียด

ไม่ใช่แค่ลาตน้ แต่ใบไม้ก็มอี ิทธพิ ลต่อบอนไซเปน็ อยา่ งย่ิง ถึงแมจ้ ะเป็นต้นไมช้ นิดเดียวกนั ต้นไม้ทม่ี ีใบ สั้นและความมนั เงาจะถือว่าเป็นบอนไซที่ดี

เม่ือกลา่ วถึงบอนไซน้นั เราไม่ได้เพยี งแคเ่ ชยชม เพยี งแต่ความสวยงามเท่านัน้ แต่ว่าส่งิ ทีเ่ ราได้จากบอนไซ นนั้ กม็ ีมากมายเหมือนกันบางคน อาจจะคดิ วา่ ปลูกไปแลว้ ไดอ้ ะไร แค่ความสวยงาม ความเพลิดเพลนิ ก็เพียงเทา่ น้นั เองหรอกเหรอ ซง่ึ ความจริงแลว้ ถ้าเราไดล้ งมือทาหรอื สร้างสรรค์ ศิลปะบอนไซข้ึนมาเพียงแค่สกั ช้ินนนั้ คุณก็จะ ไดร้ บั ประโยชน์มากมาย ไมใ่ ช่เพยี งแค่ ความงาม ความ เพลดิ เพลนิ ของมนั เท่านน้ั ได้สมาธิ ซงึ่ แน่นอน เป็นทีเ่ ขา้ ใจกนั ว่ากว่าจะไดบ้ อน ไซทีส่ มบรู ณ์ สวยงาม คณุ ต้องใชส้ มาธเิ ปน็ อย่างมากในการ ทา ซึ่งทุกขนั้ ตอน มนั มีความละเอียดอยา่ งมาก ไม่ใช่แค่ เพยี ง ตัดๆ อยากตัดตรงใหนยังไง กไ็ ด้ ทาให้คุณเปน็ คนมี สมาธิที่ดี และแนน่ อนมันทาใหค้ ุณกลายเปน็ คนทมี่ คี วาม อดทนมากข้ึนดว้ ย คุณจะกลายเปน็ คนทีต่ รงต่อเวลา มาก ข้ึน เพราะ ต้องขยันรดนา้ มัน เปน็ ประจาทุกวนั ดแู ลเอาใจ ใส่บอนไซด้วยและแน่นอนในเรอื่ งของความคดิ สรา้ งสรรค์ ในการจะทาให้บอนไซเกดิ เป็นตน้ ไม้แหง่ ความสวยและ งดงาม หรอื คณุ อาจจะประกอบ อาชีพที่เกี่ยวกบั บอนไซ ได้เลยทีเดียว ซงึ่ กท็ าเงนิ ได้อย่างมากมาย เพราะ บอนไซ น้ันจะมรี าคาทีคอ่ นข้างแพงมาก ซงึ่ จะเหน็ ได้อยา่ งชดั เจนวา่ บอนไซ นน้ั ไมเ่ พยี งแคใ่ หค้ วามสวยงาม แต่ ยงั มปี ระโยชน์ อน่ื ๆอกี มากมายเลยทีเดยี ว

https://www.jnto.or.th/newsletter/bonsai/#leaves https://www.sanook.com/home/385/