Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ

Στον LÉON WERTH Ζητώ συγγνώμη από τα παιδιά που αφιέρωσα αυτό το βιβλίο σε έναν ενή- λικα, σε έναν μεγάλο. Ωστόσο, έχω έναν σοβαρό λόγο: αυτός ο μεγάλος είναι ο καλύτερος φίλος μου στον κό- σμο. Έχω κι έναν άλλο λόγο: αυτός ο μεγάλος τα καταλαβαίνει όλα, ακόμη και τα βιβλία για παιδιά. Έχω κι έναν τρίτο λόγο: αυτός ο μεγάλος ζει στη Γαλλία, όπου πεινάει και κρυώνει. Έχει μεγάλη ανάγκη από παρηγοριά. Αν όλοι αυτοί οι λόγοι δεν αρκούν, θα ήθελα να αφιερώσω αυτό το βιβλίο στο παιδί που υπήρξε άλλοτε αυτός ο μεγάλος. Όλοι οι μεγάλοι υπήρξαν κά- ποτε παιδιά (αλλά λίγοι το θυμούνται). Διορθώνω, λοιπόν, την αφιέρωσή μου: Στον LÉON WERTH ΟΤΑΝ ΗΤΑΝ ΜΙΚΡΟ ΠΑΙΔΙ

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Όταν ήμουν έξι χρονών, είδα μια μέρα μια υπέροχη ζω- γραφιά σ’ ένα βιβλίο για το Παρθένο Δάσος, που είχε τίτλο «Αληθινές Ιστορίες». Παρίστανε ένα μεγάλο φίδι, έναν βόα, που κατάπινε ένα αγρίμι. Να το αντίγραφο εκείνης της ζω- γραφιάς: Στο βιβλίο έγραφε: «Οι βόες καταπίνουν τη λεία τους ολό- κληρη, χωρίς να τη μασήσουν. Ύστερα, επειδή δεν μπορούν να σαλέψουν, κοιμούνται για έξι μήνες μέχρι να τη χωνέ- ψουν». Οι περιπέτειες της ζούγκλας τράβηξαν από τότε το ενδι- αφέρον μου, και με τη σειρά μου κατάφερα, με ένα χρω- ματιστό μολύβι, να σκαρώσω την πρώτη μου ζωγραφιά. Τη ζωγραφιά νούμερο 1. Ήταν έτσι: Έδειξα το αριστούργημά μου στους μεγάλους και τους ρώ- τησα αν η ζωγραφιά μου τους τρόμαζε. Μου απάντησαν: «Γιατί να μας τρομάξει ένα καπέλο;» 9 9

ΑΝΤΟΥΆΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝΤ-ΕΞΥΠΕΡΎ Η ζωγραφιά μου δεν παρίστανε ένα καπέλο. Παρίστανε έναν βόα που χώνευε έναν ελέφαντα. Τότε κι εγώ ζωγράφισα το εσωτερικό του βόα, για να μπορέσουν να καταλάβουν οι μεγάλοι. Όλα πρέπει να τα εξηγείς στους μεγάλους. Η ζω- γραφιά μου νούμερο 2 ήταν έτσι: Οι μεγάλοι με συμβούλεψαν να παρατήσω τις ζωγραφιές με βόες, ανοιχτούς ή κλειστούς, και να ασχοληθώ καλύτερα με τη γεωγραφία, την ιστορία, την αριθμητική και τη γραμ- ματική. Κι έτσι, στα έξι μου χρόνια, αποχαιρέτησα μια λα- μπρή καριέρα ζωγράφου. Είχα απογοητευθεί από την απο- τυχία της ζωγραφιάς μου νούμερο 1 και της ζωγραφιάς μου νούμερο 2. Οι μεγάλοι δεν καταλαβαίνουν τίποτε με το πρώ- το, και είναι κουραστικό για τα παιδιά να τους δίνουν και να τους ξαναδίνουν εξηγήσεις. Αναγκάστηκα, λοιπόν, να διαλέξω ένα άλλο επάγγελμα κι έτσι έμαθα να πιλοτάρω αεροπλάνα. Πέταξα σχεδόν σ’ όλο τον κόσμο. Και η γεωγραφία –αυτό πρέπει να το πω– με βοήθησε πολύ. Μπορούσα να ξεχωρίσω με την πρώτη ματιά την Κίνα από την Αριζόνα. Είναι πολύ χρήσιμο, αν χάσεις τον δρόμο σου τη νύχτα. Έτσι, στη ζωή μου ήρθα σε επαφή με πολλούς σοβαρούς ανθρώπους. Πέρασα πολλά χρόνια δίπλα στους μεγάλους. Τους έζησα από πολύ κοντά. Αυτό δεν μ’ έκανε ν’ αλλάξω γνώμη γι’ αυτούς. Όταν τύχαινε να συναντήσω κάποιον που μου φαινόταν κάπως ανοιχτόμυαλος, του έκανα το πείραμα με τη ζωγρα- 10

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ φιά νούμερο 1, που την έχω πάντα μαζί μου. Ήθελα να δω αν θα την καταλάβει. Αλλά κι εκείνος μου έδινε πάντα την ίδια στερεότυπη απάντηση: «Είναι καπέλο». Τότε κι εγώ άλ- λαζα θέμα και δεν του μιλούσα ούτε για βόες, ούτε για άγρια δάση, ούτε γι’ αστέρια. Κατέβαινα στο επίπεδό του. Του μι- λούσα για μπριτζ, για γκολφ, για πολιτική και για γραβάτες. Κι ο μεγάλος ήταν κατευχαριστημένος που είχε γνωρίσει έναν τόσο λογικό άνθρωπο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έτσι, έζησα μόνος, χωρίς να έχω δίπλα μου έναν άνθρωπο για να κάνω μια αληθινή συζήτηση μαζί του, μέχρι τη μέρα που έπαθα μια βλάβη στην έρημο Σαχάρα, πριν από έξι χρό- νια. Είχε σπάσει ένα εξάρτημα του κινητήρα μου. Δεν είχα μαζί μου ούτε μηχανικό ούτε επιβάτες και προσπαθούσα να κάνω ολομόναχος μια δύσκολη επισκευή. Ήταν για μένα ζή- τημα ζωής ή θανάτου. Το πόσιμο νερό που είχα έφτανε μόλις για οχτώ μέρες. Κοιμήθηκα λοιπόν το πρώτο βράδυ πάνω στην άμμο, χί- λια μίλια μακριά από κάθε κατοικημένη περιοχή. Ήμουν πιο απομονωμένος κι από ναυαγό πάνω σε σχεδία στη μέση του ωκεανού. Μπορείτε να φανταστείτε λοιπόν την έκπληξή μου όταν, τα χαράματα, με ξύπνησε μια παράξενη φωνούλα που έλεγε: – Σε παρακαλώ… ζωγράφισέ μου ένα αρνάκι! – Τι είπες; – Ζωγράφισέ μου ένα αρνάκι… Τινάχτηκα όρθιος σαν να με είχε χτυπήσει κεραυνός. Έτρι- 11

ΑΝΤΟΥΆΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝΤ-ΕΞΥΠΕΡΎ ψα καλά καλά τα μάτια μου. Κοίταξα γύρω μου. Και είδα ένα πολύ παράξενο ανθρωπάκι, που με κοιτούσε σοβαρά. Να το καλύτερο πορτρέτο που κατάφερα να κάνω αργότερα. Βέβαια, η ζωγραφιά μου δεν είναι τόσο γοητευτική όσο το μοντέλο. Δεν φταίω εγώ. Όταν ήμουν έξι χρονών, οι μεγάλοι είχαν αποθαρρύνει την προσπάθειά μου να κάνω καριέρα ζωγράφου και δεν είχα μάθει να ζωγραφίζω παρά μόνο βόες ανοιχτούς και βόες κλειστούς. Κοίταξα, λοιπόν, εκείνη την οπτασία με τα μάτια μου γουρλωμένα από την έκπληξη. Μην ξεχνάτε πως ήμουν χί- λια μίλια μακριά από κάθε κατοικημένη περιοχή. Ωστόσο, το ανθρωπάκι μου δεν φαινόταν να έχει χαθεί ούτε ήταν εξαντλημένο από την κούραση, από την πείνα, από τη δίψα ή από τον φόβο. Δεν φαινόταν παιδί χαμένο στη μέση της ερήμου, χίλια μίλια μακριά από κάθε κατοικημένη περιοχή. Όταν κατάφερα, επιτέλους, να του μιλήσω, του είπα: – Μα… τι κάνεις εδώ εσύ; Μου ξανάπε, σε ήρεμο τόνο σαν να μου έλεγε κάτι πολύ σοβαρό: – Σε παρακαλώ… ζωγράφισέ μου ένα αρνάκι… Όταν ένα μυστήριο σε εντυπωσιάζει, δεν τολμάς να μην υπακούσεις. Όσο παράλογα κι αν μου φαίνονταν όλα αυτά, χίλια μίλια μακριά από κάθε κατοικημένη περιοχή και με κίνδυνο να πεθάνω, έβγαλα από την τσέπη μου ένα φύλλο χαρτί και ένα στιλό. Όμως τότε θυμήθηκα ότι είχα μελετήσει τη γεωγραφία, την ιστορία, την αριθμητική και τη γραμματι- κή και είπα στο ανθρωπάκι (λίγο θυμωμένος) ότι δεν ήξερα να ζωγραφίζω. Μου απάντησε: – Δεν πειράζει. Ζωγράφισέ μου ένα αρνάκι. Δεν είχα όμως ζωγραφίσει ποτέ ένα αρνάκι και ξαναζω- 12

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ Εδώ βλέπετε το καλύτερο πορτρέτο που κατάφερα να κάνω αργότερα. 13

ΑΝΤΟΥΆΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝΤ-ΕΞΥΠΕΡΎ γράφισα τη μία από τις δύο ζωγραφιές που ήξερα, τη ζωγρα- φιά με τον κλειστό βόα. Και με έκπληξη άκουσα το ανθρω- πάκι να μου απαντά: – Όχι! Όχι! Δεν θέλω έναν ελέφαντα μέσα σ’ έναν βόα. Ο βόας είναι πολύ επικίνδυνος κι ο ελέφαντας πιάνει πολύ χώρο. Στον τόπο μου όλα είναι μικρά. Χρειάζομαι ένα αρνά- κι. Ζωγράφισέ μου ένα αρνάκι. Τότε ζωγράφισα αυτό: Το κοίταξε με προσοχή και είπε: – Όχι! Αυτό είναι πολύ άρρωστο. Κάνε ένα άλλο. Ζωγράφισα αυτό: Ο φίλος μου χαμο- γέλασε και μου είπε ευγενικά: – Το βλέπεις πολύ καλά… αυτό δεν εί- ναι αρνάκι, είναι κριάρι. Έχει κέρατα... Έκανα ξανά τη ζωγραφιά μου: Αλλά δεν το δέχτηκε ούτε αυτό, όπως και τα προηγούμε- να: – Αυτό είναι πολύ γέρικο. Θέλω ένα αρ- νάκι που να έχει μπροστά του μια ολό- κληρη ζωή. Άρχισα να χάνω την υπομονή μου και, επειδή βιαζόμουν να αρχίσω το ξεμοντά- ρισμα του κινητήρα μου, σκάρωσα στο πι και φι αυτό εδώ το σχέδιο. Και είπα: – Αυτό εδώ είναι το κουτί. Το αρνάκι που θέλεις είναι μέσα. 14

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ Και με έκπληξη είδα να φωτίζεται το πρόσωπο του μικρού μου κριτή: – Είναι ακριβώς όπως το ήθελα! Νομίζεις πως θα χρειάζε- ται να τρώει πολύ χορτάρι αυτό το αρνάκι; – Γιατί; – Γιατί ο τόπος μου είναι πολύ μικρός. – Το χορτάρι θα είναι σίγουρα αρκετό. Σου έδωσα ένα πολύ μικρό αρνάκι. Έσκυψε το κεφάλι του πάνω από τη ζωγραφιά. – Δεν είναι και τόσο μικρό… Για κοίτα! Αποκοιμήθηκε... Έτσι λοιπόν γνώρισα τον μικρό πρίγκιπα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Χρειάστηκα πολύ χρόνο για να καταλάβω από πού είχε έρθει. Ο μικρός πρίγκιπας μου έκανε πολλές ερωτήσεις αλλά έδειχνε ότι δεν ήθελε ποτέ να ακούει τις δικές μου. Μερικά λόγια που του ξέφευγαν λίγο λίγο μού τα φανέρωσαν όλα. Έτσι, όταν είδε για πρώτη φορά το αεροπλάνο μου (δεν θα σχεδιάσω το αεροπλάνο μου, είναι πολύ δύσκολο σχέδιο για μένα), με ρώτησε: – Τι είναι αυτό το πράγμα; – Δεν είναι πράγμα. Πετάει. Είναι αεροπλάνο. Είναι το αεροπλάνο μου. Και τον πληροφόρησα, περήφα- νος, ότι πετούσα. Τότε φώναξε: – Πώς! Έπεσες από τον ουρανό; – Ναι, είπα ταπεινά. 15

ΑΝΤΟΥΆΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝΤ-ΕΞΥΠΕΡΎ – Α! Αυτό έχει πλάκα… Κι ο μικρός πρίγκιπας δεν μπόρεσε να κρατηθεί και ξέ- σπασε σ’ ένα πανέμορφο γέλιο, που με εκνεύρισε πολύ. Δεν μου αρέσει να μην παίρνουν οι άλλοι στα σοβαρά τις κακο- τυχίες μου. Ύστερα πρόσθεσε: – Ώστε, λοιπόν, ήρθες κι εσύ από τον ουρανό; Από ποιον πλανήτη είσαι; Αμέσως διέκρινα ένα φως στο μυστήριο της παρουσίας του και τον ρώτησα απότομα: – Ήρθες, λοιπόν, από άλλον πλανήτη; Δεν απάντησε όμως. Κουνούσε απαλά το κεφάλι και κοί- ταζε το αεροπλάνο μου. – Η αλήθεια είναι ότι, καβάλα πάνω σ’ αυτό το πράγμα, δεν θα πρέπει να έχεις έρθει από πολύ μακριά… Και βυθίστηκε σε μια ονειροπόληση που κράτησε αρκετή ώρα. Ύστερα έβγαλε το αρνάκι μου από την τσέπη του και βάλθηκε να θαυμάζει τον θησαυρό του. Μπορείτε να φανταστείτε σε πόσες υποψίες με έβαλαν αυτά τα μισόλογα για «άλλους πλανήτες». Προσπάθησα, λοιπόν, να μάθω περισσότερα: – Από πού έχεις έρθει, ανθρωπάκι μου; Πού είναι «ο τόπος σου»; Πού θέλεις να το πας το αρνάκι μου; Σώπασε για λίγο, φάνηκε να σκέφτεται και μου απάντησε: – Το καλό με το κουτί που μου έδωσες είναι ότι θα το έχει για σπίτι τη νύχτα. – Βέβαια. Και, αν είσαι ευγενικός μαζί μου, θα σου δώσω κι ένα σχοινί για να το δένεις τη μέρα. Κι έναν πάσσαλο. Η πρότασή μου φάνηκε να ξαφνιάζει τον μικρό πρίγκιπα. – Να το δένω; Τι είναι αυτά που λες; 16

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ 17

ΑΝΤΟΥΆΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝΤ-ΕΞΥΠΕΡΎ – Μα, αν δεν το δένεις, θα πάει όπου να ’ναι και θα χαθεί... Κι ο φίλος μου ξέσπασε πάλι σε γέλια: – Μα πού νομίζεις ότι θα πάει; – Όπου να ’ναι. Ίσια μπροστά του… Τότε ο μικρός πρίγκιπας παρατήρησε με ύφος σοβαρό: – Δεν πειράζει, ο τόπος μου είναι τόσο μικρός! Και πρόσθεσε λίγο μελαγχολικά: – Ίσια μπροστά σου, δεν μπορείς να πας πολύ μακριά… ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Έτσι έμαθα μια άλλη πολύ σπουδαία πληροφορία: ο πλα- νήτης του ήταν λίγο μεγαλύτερος από ένα σπίτι! Αυτό δεν με παραξένεψε και τόσο. Ήξερα πολύ καλά ότι εκτός από τους μεγάλους πλανήτες, όπως η Γη, ο Δίας, ο Άρης, η Αφροδίτη, που τους είχαν δώσει και ονόματα, υπάρ- χουν εκατοντάδες άλλοι πλανήτες και πολλοί από αυτούς είναι τόσο μικροί που δυσκολεύεσαι να τους δεις ακόμη και με το τηλεσκόπιο. Όταν ένας αστρονόμος ανακαλύπτει έναν τέτοιο πλανήτη, αντί για όνομα, του δίνει έναν αριθμό. Τον ονομάζει, ας πούμε: «ο αστερο- ειδής 3251». Έχω σοβαρούς λόγους να πιστεύω πως ο πλανήτης από όπου είχε έρθει ο μικρός πρίγκι- πας ήταν ο αστεροειδής Β 612. Αυτόν τον αστεροειδή τον είχε δει μόνο μία φορά με το τηλεσκόπιο, το 1909, ένας Τούρκος αστρονόμος. Είχε κάνει τότε μια μεγαλόπρεπη παρουσία- 18

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ση της ανακάλυψής του σε ένα Διεθνές Συνέδριο Αστρονομίας. Αλλά κανέ- νας δεν τον είχε πάρει στα σοβαρά, επειδή φορού- σε ανατολίτικη φορεσιά. Έτσι είναι οι μεγάλοι. Ευτυχώς για τη φήμη του αστεροειδούς Β 612, ένας Τούρκος δικτάτορας επέβαλε στον λαό του, με την απειλή της θανατικής ποινής, να ντύνεται με τον ευρωπαϊκό τρόπο. Ο αστρονόμος έκανε ξανά την παρουσίασή του το 1920. Φορούσε ένα κοστούμι πολύ κομψό. Κι αυτή τη φορά όλοι συμφώνησαν μαζί του. Αν σας διηγήθηκα όλες αυτές τις λεπτομέρειες για τον αστεροειδή Β 612 και αν σας εμπιστεύτηκα τον αριθμό του, είναι εξαιτίας των μεγάλων. Οι μεγάλοι αγαπούν τους αριθ- μούς. Αν τους μιλήσετε για έναν καινούργιο φίλο σας, δεν θα σας κάνουν ποτέ ερωτήσεις ουσίας. Ποτέ δεν θα σας ρω- τήσουν: «Ποιος είναι ο ήχος της φωνής του; Ποια παιχνίδια προτιμάει να παίζει; Κάνει συλλογή από πεταλούδες;» Θα σας ρωτήσουν: «Πόσων χρονών είναι; Πόσα αδέλφια έχει; Πόσο ζυγίζει; Πόσα λεφτά κερδίζει ο πατέρας του;» Τότε μόνο πιστεύουν ότι τον γνωρίζουν. Αν πείτε στους μεγάλους: «Είδα ένα ωραίο σπίτι χτισμένο με ροζ τούβλα, με γερά- νια στα παράθυρα και με περιστέρια στη στέ- 19