สรุปผลการดำเนินงานโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทำผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่

คำนำ เอกสารสรุปผลโครงการเล่มนี้ จัดทาขึ้นเพื่อรวบรวมวิธีการดาเนินงาน ปัญหาอุปสรรค ข้อเสนอแนะจากการจัดกจิ กรรม โครงการศนู ยฝ์ กึ อาชีพชมุ ชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจาก ไมไ้ ผ่ ของ กศน.ตาบลทา่ เยีย่ ม ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอโชคชัย คณะผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารเล่มนี้ จะเป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริม และพฒั นา งานการศึกษาตอ่ เน่ือง อ่ืน ๆ ต่อไป กศน.ตาบลท่าเยย่ี ม ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอโชคชยั

สำรบัญ หนา้ ก เนือ้ หา ข คานา สารบัญ 1 1 บทที่ 1 บทนา 1 หลกั การและเหตผุ ล 1 วตั ถุประสงค์ 2 เปา้ หมาย 2 ผู้รบั ผิดชอบโครงการ 2 เครอื ข่ายที่เกยี่ วขอ้ ง 2 ผลลพั ธ์ ดชั นต้ี ัวชว้ี ดั ผลสาเร็จโครงการ 3 การติดตามและประเมินผล 3 4 บทท่ี 2 เอกสารการศึกษาและงานวจิ ยั ท่เี ก่ียวข้อง 7 ไผ่ 8 การนาไปใช้ประโยชน์ 14 เครื่องใช้ท่ที าดว้ ยไม้ไผ่ 21 งานวิจยั ที่เก่ยี วข้อง บทที่ 3 วิธีการดาเนินงาน บทท่ี 4 ผลการวเิ คราะหข์ อ้ มูล บทที่ 5 สรปุ ผล อภปิ รายผล และข้อเสนอแนะ บรรณานุกรม ภาคผนวก รายชอื่ ผเู้ ขา้ รว่ มโครงการ ภาพถ่ายกจิ กรรม ตารางวิเคราะห์ขอ้ มูล โดยใช้ Google Sheet แบบประเมินความพงึ พอใจ โครงการศูนย์ฝึกอาชพี ชมุ ชน หลักสูตรอาชพี การทาผลิตภณั ฑจ์ ักสานจากไมไ้ ผ่ คณะผจู้ ดั ทา

บทท่ี 1 บทนำ หลักกำรและเหตุผล ตามท่ีกระทรวงศึกษาธิการได้มีการกาหนดนโยบาย “Quick Win” 7 วาระเร่งด่วน ได้แก่ ความปลอดภัยของผู้เรียน หลักสูตรฐานสมรรถนะ บ๊ิกดาต้า (Big Data) การขับเคล่ือนศูนย์ความเป็นเลิศ อาชีวศึกษา การพัฒนาทักษะทางอาชีพ การศึกษาตลอดชีวิต และการจัดการศึกษาสาหรับผู้ท่ีมีความ ตอ้ งการเป็นพิเศษ สานักงาน กศน.จึงได้มีการนานโยบายที่เก่ียวข้อง 2 วาระ สาคัญ คือ การพัฒนาทักษะ ทางอาชีพ และการศกึ ษาตลอดชวี ติ มาดาเนินการขบั เคลื่อน โดยการจัดทาโครงการจัดทาหลกั สูตรเพือ่ การ พัฒนาอาชีพ Re - Skill และ Up - Skill จานวนหลักสูตร 5 กลุ่มอาชีพ คือ หลักสูตรกลุ่มอาชีพ เกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณชิ ยกรรมและบริการ ความคิดสร้างสรรค์ และอาชีพเฉพาะทาง เพ่ือพัฒนา ประชาชนให้มีความรู้ ความเข้าใจในการพัฒนาและต่อยอดประกอบอาชีพของตนเองรวมถึงการส่งเสริม การรวมกลุ่มเพื่อผลิต และพัฒนาผลิตภัณฑ์ในชุมชน อันจะส่งผลให้เกิดการสร้างงาน สร้างอาชีพสร้าง รายได้ประชาชนหรอื กลุ่มเป้าหมายทีอ่ ยใู่ นชมุ ชน ต่อไป จกั สานไมไ้ ผ่เป็นผลิตภัณฑห์ ตั ถกรรมทีพ่ บไดใ้ นแหล่งชนบทของประเทศไทยท่ัวทุกภาค ซึ่งจะ เป็นเครื่องมือเคร่ืองใช้ท่ัวทุกภาค ซึ่งจะเป็นเคร่ืองมือเครื่องใช้ของคนในชนบท แบ่งได้เป็นเครื่องใช้ใน ครัวเรือน กระบุง ตะแกรง คานหาบ กระดัง เครื่องใช้ท่ีรองรับพืชผลทางการเกษตร ตะกร้า ชะลอม ใช้ บรรจุผักผลไม้ เครื่องมือจับสตั ว์นา ลอบ ไซ เป็นสิ่งจ้าเป็นในชีวิตประจ้าวันแทบทุกอย่าง สามารถทาเองได้ หรือซือได้ในราคาไม่แพงในแต่ละท้องถ่ิน โดยไม่ทิงความรู้และภูมิปัญญาเดิมของท้องถ่ิน แสดงถึงวิถีชีวิต ของคนในถนิ่ ได้ อย่างชดั เจน อน่งึ กศน.ตาบลท่าเยี่ยม ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอโชคชัย ตระหนักถึงความสาคัญดังกล่าว เพื่อเป็นการส่งเสริม สนับสนุน และตอบสนองกับความต้องการของ ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย ในตาบลท่าเย่ียม กศน.ตาบลท่าเย่ียม จึงได้จัดโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ จานวน 22 ชั่วโมงขึน เพ่ือให้ประชาชน ได้รับความรู้ ทักษะ ในอาชีพจักสานไม้ไผ่ และสามารถนาไปใช้ในชีวิตประจาวัน สามารถลดรายจ่าย สร้างรายได้ สร้าง งาน สร้างอาชีพให้กับตนเองและครอบครัวแก้ไขปัญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิต เสริมสร้างความเข้มแข็ง ใหก้ บั ตนเอง ชุมชน สังคม วตั ถปุ ระสงค์ เพือ่ ให้ประชาชนในเขตพืนทต่ี าบลท่าเยี่ยม ได้รบั ความรู้ทักษะการประกอบอาชีพจักสานไม้ไผ่ นาไปใชใ้ นชีวิตประจาวัน สามารถลดรายจ่าย สร้างรายได้ สรา้ งงาน สรา้ งอาชีพให้กับตนเองและครอบครัว แกไ้ ขปัญหาและพัฒนาคุณภาพชวี ติ เสริมสรา้ งความเข้มแข็งใหก้ บั ตนเอง ชมุ ชน สงั คม 1 สรปุ ผลการดาเนินงานโครงการศนู ยฝ์ กึ อาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จกั สานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

เปำ้ หมำย เชงิ ปริมำณ ประชาชนในเขตพืนท่ีตาบลท่าเย่ยี ม อาเภอโชคชัย จังหวดั นครราชสีมา จานวน 8 คน เชิงคณุ ภำพ ประชาชนทเ่ี ขา้ รว่ มโครงการฯ ร้อยละ 90 มคี วามรทู้ ักษะการประกอบอาชพี จักสานไม้ไผ่ นาไปใชใ้ นชวี ติ ประจาวัน สามารถลดรายจ่าย สร้างรายได้ สร้างงาน สร้างอาชพี ให้กบั ตนเอง และครอบครัว แกไ้ ขปญั หาและพฒั นาคุณภาพชวี ติ เสรมิ สรา้ งความเขม้ แข็งให้กับตนเอง ชมุ ชน สงั คม ผ้รู ับผิดชอบโครงกำร สทิ ธเิ จรญิ ยศ ครู กศน.ตาบล เชือ่ ปญั ญา ครู อาสาสมัคร กศน. นางสาววรรณนภิ า มุ่งภกู่ ลาง ครู อาสาสมคั ร กศน. นางจงรักษ์ นายสมชาย ภำคเี ครือขำ่ ย - ผนู้ าชมุ ชนตาบลท่าเยย่ี ม - อาสาสมคั รสาธารณสขุ ประจาหมบู่ า้ น (อสม) ตาบลทา่ เยี่ยม โครงกำรที่เกี่ยวข้อง โครงการสง่ เสรมิ อาชพี ชา่ งกอ่ สรา้ งเบอื งตน้ ผลลพั ธ์ (Outcome) ประชาชนทีเ่ ขา้ รว่ มโครงการฯ ได้นาความรู้ มีความรู้ ทักษะการประกอบอาชพี จกั สานไมไ้ ผ่ นาไปใช้ ในชีวติ ประจาวนั สามารถลดรายจา่ ย สร้างรายได้ สรา้ งงาน สร้างอาชีพใหก้ บั ตนเองและ ครอบครวั แก้ไขปัญหาและพฒั นาคณุ ภาพชีวิต เสริมสรา้ งความเข้มแขง็ ใหก้ ับตนเอง ชุมชน สังคม ดชั นชี ้ีวดั ผลสำเรจ็ ของโครงกำร ตวั ช้ีวัดผลผลิต (Outputs) ประชาชนทีเ่ ข้าร่วมโครงการฯ จานวน 8 คน มีความรู้ ทกั ษะการประกอบอาชพี จกั สานไมไ้ ผ่ นาไปใชใ้ นชวี ิตประจาวัน สามารถลดรายจา่ ย สรา้ งรายได้ สรา้ งงาน สรา้ งอาชพี ให้กบั ตนเอง และครอบครวั แก้ไขปญั หาและพฒั นาคุณภาพชวี ติ เสริมสร้างความเข้มแข็งใหก้ บั ตนเอง ชุมชน สงั คม ตัวช้วี ัดผลลพั ธ์ (Outcomes) ประชาชนทเี่ ข้ารว่ มโครงการฯ รอ้ ยละ 90 นาความรู้ ทกั ษะการประกอบอาชพี จกั สานไม้ไผ่ นาไปใชใ้ นชีวติ ประจาวัน สามารถลดรายจ่าย สร้างรายได้ สรา้ งงาน สร้างอาชพี ใหก้ บั ตนเอง และครอบครัว แกไ้ ขปญั หาและพัฒนาคุณภาพชวี ติ เสรมิ สรา้ งความเข้มแข็งใหก้ ับตนเอง ชุมชน สงั คม กำรประเมนิ และตดิ ตำมผล -สังเกตการมสี ว่ นร่วม -แบบประเมินโครงการ 2 สรปุ ผลการดาเนนิ งานโครงการศูนยฝ์ ึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลติ ภณั ฑ์จกั สานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

บทที่ 2 เอกสำรกำรศึกษำและงำนวจิ ยั ทเี่ ก่ยี วขอ้ ง ในการจดั ทาโครงการครงั นไี ด้ทาการศกึ ษาคน้ ควา้ เนือหาจากเอกสารการศึกษาและงานวจิ ยั ทเี่ ก่ยี วขอ้ ง ดังต่อไปนี 1. ไผ่ 2. เครื่องใช้ทีท่ าด้วยไม้ไผ่ 3. การนาประโยชน์มาใชข้ องไมไ้ ผ่ 4. งานวจิ ยั ทีเ่ ก่ียวขอ้ ง ไผ่ หรือ ไม้ไผ่ เชื่อเหลือเกินว่ำ ทุกคนรู้จักกันเป็นอย่ำงดี ตั้งแต่เมื่อก่อนเก่ำเนำนำน คนไทย นำมำใชป้ ระโยชนก์ ับชวี ิตประจำวันกันอย่ำงแพร่หลำย ตรำบจนทุกวันน้ี เป็นองค์ประกอบของปัจจัยส่ี ทคี่ ุม้ คำ่ ท่ีสุด เพราะในผืนถิน่ แดนไทยเรามไี ผ่สารพดั ทอี่ ยู่ในป่า หรือเสาะหานามาปลูกไว้ในที่ไร่ท้ายสวน รอบรัว ข้างบา้ น เอาหนอ่ ไม้มาทาอาหาร ใบใช้หอ่ ขนม กระบอกไมไ้ ผใ่ ชเ้ ปน็ อปุ กรณท์ าอาหาร บรรจุนา ไม้ไผ่นามา ทาทพ่ี กั อยอู่ าศยั กระท่อมน้อยคอยรัก สับฟากปูพืน ทาแคร่ ทาก้านตับหญ้าคา ตับจาก ตับแฝกมุงหลังคา ทารัว ทาตอกมัดของมัดรวงข้าว ใช้จักสานทาเครื่องมือเครื่องใช้ อาวุธ ด้ามดาบ ด้ามหอก ด้ามมีดพร้า ขวาน จอบเสยี ม สานกระตบิ ข้าว กระบงุ ตะกร้า เข่ง กระดง้ ตะแกรง ส่มุ ไก่ ลอบ ไซ ข้องหาปลากบเขียด จนถึงยุคปัจจุบันก็ยังนิยมนาหน่อไผ่ ท่ีเรียกหน่อไม้ มาทาอาหาร ต้มผัดแกงทอด หน่อไม้ดอง หน่อไม้ป๊ีบ นาไม้ไผ่มาใช้ทารัว ทาไม้สอย ทาโครงโรงเรือน นั่งร้าน คายันก่ิงต้นไม้ ทาโต๊ะเก้าอีนั่งเล่น ทา กระท่อมนั่งเล่น ทาไม้จิมฟัน ไม้เสียบลูกชิน ไม้เสียบหมู-ปลา ตะเกียบ ไม้ก้านธูป เยื่อกระดาษ ใบรากทา ป๋ยุ ทาเฟอร์นิเจอร์ เครื่องประดับ แมแ้ ต่งานกอ่ สรา้ ง แผงพืนเทปูนคอนกรีต ทาฝายแม้วชะลอการไหลของ นาลาห้วย ลาธาร แมก้ ระท่งั เชือไฟ ไผ่มสี ารพดั ชนิด จะไล่เรยี งใหด้ ูตามขนาดตน้ หน่อกอลา และแหล่งท่มี า ไผ่ไร่…หรือ ไผ่ไห้ ไม้คาย ไม้ผาก ไม้ไล่ เป็นไผ่ดังเดิมพืนเมืองของเรา มีขึนในป่าดงดิบแล้ง ป่า เบญจพรรณหรอื ปา่ โปร่ง เป็นไผ่ลาขนาดเล็ก ขนึ เป็นกอแน่น ปลอ้ งมขี นคายคันขึนท่ัว เนือไม้หนา ลาปล้อง ตัน มีรูกลางปล้องเล็กๆ หน่อนิยมนามาทาอาหาร ต้มเปรอะ แกงหน่อไม้อร่อยมาก ไม้นามาทาค้าง ถ่วั ฝักยาว บวบ ได้ดีและคงทนมากกวา่ 2 ปี ไผ่รวก…หรอื ไผ่ฮวก เปน็ ไผ่พนื เมืองไทย ลาตน้ ตรงเปรา ยาว 7-15 เมตร มีจุดสังเกต คือจะมีกาบ หุ้มลาอยู่นาน นิยมนาหน่อมาทาหน่อไม้อัดป๊ีบ ต้นทาไม้คายัน ทาหลักเลียงหอยแมลงภู่ แหล่งปลูกมากที่ จงั หวัดนา่ น สง่ ไปเมืองชายทะเลเลยี งหอยกนั ปลี ะหลายล้านลามูลคา่ หลายรอ้ ยล้านบาท 3 สรปุ ผลการดาเนินงานโครงการศนู ย์ฝกึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลติ ภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ปงี บประมาณ 2565

ไผ่เฮยี ะ…เปน็ ไผพ่ นื เมอื งของไทย พบในป่าดงดบิ หรอื ป่าเบญจพรรณขนึ ผสมปา่ ไมส้ ัก ขึนรมิ รอ่ ง ห้วย พบมากท่ีป่าภาคเหนอื เปน็ ไมไ้ ผเ่ ปลอื กบาง ผิวไผค่ มมาก ใบใหญ่ ไมน้ ามาทาฝาบ้าน หนอ่ มรี สขื่นไม่ นิยมกนิ คมผวิ ไมไ้ ผ่เฮียะ สมยั ก่อนใช้แทนใบมีดโกนตัดสายสะดือเดก็ ไผ่ปา่ …เปน็ ไผธ่ รรมชาตใิ นปา่ ท่วั ทุกภาคของไทย ถา้ ขนึ ในท่ชี ุ่มชนื ลาโตเปน็ กอแน่น มหี นามเลก็ งุ้ม งอทกุ ข้อ นยิ มใชท้ านงั่ รา้ นกอ่ สร้าง ทาเคร่ืองมือการเกษตร หน่อนามาดอง ไม่นยิ มกินสด ปลอ้ งทากระบอก ข้าวหลาม เช่น ขา้ วหลามหนองมน ชลบรุ ี เครอ่ื งใชท้ ่ที ำด้วยไมไ้ ผ่ เคร่ืองใช้ท่ีทาด้วยไม้ไผ่หรือ หวาย จากฝีมือความคิด ภูมิปัญญาของชาวบ้านมีลักษณะ รูปทรงแตกต่างกนั ไปตามแต่ละทอ้ งถิ่นทังนีขึนอยูก่ ับภูมิประเทศ วัสดุอุปกรณ์คตินิยม และอาชีพของคนใน ท้องถ่นิ นนั ๆคาว่า “ จักสาน” คาว่า จกั คอื การทาใหเ้ ป็นแฉก เป็นหยักๆ ดว้ ยฟันเล่ือย หรืออีกวิธีการหนึ่ง การที่ชาวบ้านใช้คมมีดผ่าไม้ไผ่แล้วทาให้เป็นเส้นบางๆ วิธีการอย่างนีก็เรียกว่า จัก เช่นกัน ส่วนไม้ไผ่ หรือ หวาย ท่จี กั ออกมาเป็นเสน้ บางๆ นนั เรียกว่า ตอก ถงึ ตอนนีการท่ีชาวบา้ นนาตอกมาขัดกันจนเกิดลวดลายท่ี ตอ้ งการ เราเรยี กวา่ สาน ต่อจากนันแลว้ ก็จะเป็นการสรา้ งสรรค์ให้เกดิ รูปทรงต่างๆ จนท้ายท่ีสุดเป็นภาชนะ สามารถนาไปใช้สอยได้ตามต้องการด้านการส่งเสริมอนุรักษ์ภูมิปัญญาผู้นาชุมชน คนในชุมชน สถาบันการศึกษาในพืนที่ พัฒนาชุมชนอาเภอ พัฒนาชุมชนจังหวัด อุตสาหกรรมจังหวัดและหน่วยงานที่ เก่ียวข้องให้ความสาคัญ ส่งเสริมสนับสนุนและอนุรักษ์ภูมิปัญญางานหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ ให้อยู่ได้อย่าง ย่ังยืนผู้นาชุมชน คนในชุมชนและหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง สร้างบทเรียนหรือถอดบทเรียน ในการเรียนรู้ภูมิ ปัญญางานหัตถกรรมจกั สานไมไ้ ผใ่ หก้ บั เยาวชนในทอ้ งถ่นิ และผทู้ สี่ นใจเข้าไปศกึ ษาด้านการออกแบบพฒั นา ผลิตภัณฑ์ผู้ออกแบบควรศึกษาความเป็นเอกลักษณ์ของท้องถ่ิน เพ่ือนามาใช้เป็นแนวคิดในการออกแบบ พัฒนารูปทรงลวดลายและสีสันงานผลิตภัณฑ์หัตถกรรมงานจักสานไม้ไผ่ ให้มีเร่ืองราวความเป็นมาที่ น่าสนใจแล้วถ่ายทอดมาสู่งานหัตถกรรม จักสานไม้ไผ่ให้มีความสวยงาม สร้างความน่าสนใจและสร้าง 4 สรุปผลการดาเนนิ งานโครงการศนู ย์ฝึกอาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลติ ภัณฑจ์ กั สานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

แรงจงู ใจในการเลือกซือของผู้บรโิ ภคใหเ้ หมาะสมกบั สภาพเศรษฐกิจ สงั คม วถิ ีชวี ติ ความเปน็ อย่ตู ามยุคสมัย เพื่อตอบสนองความตอ้ งการของผูบ้ รโิ ภค กำรนำประโยชน์มำใชข้ องไม้ไผ่ ไผเ่ ปน็ พืชท่มี กี ารแพร่กระจายพันธุอ์ ยทู่ ่ัวไป ลาตน้ แข็งแรงมีเนอื ไม้แขง็ เกลาใหเ้ รียบได้ ยืดหยุน่ มนี าหนกั เบา แข็งแต่ดดั ให้โคง้ งอได้ ถ้าจักเนอื ไม้ใหบ้ างลงสามารถตดั ทอนเปน็ ขนาดต่าง ๆ ได้ ทงั ความยาวและ ความหนาให้เหมาะสมตอ่ ลกั ษณะการใช้งานว่าเป็นงานท่ีตอ้ งรบั นาหนักมาก หรืองานประดิษฐ์ตกแตง่ ใน ปัจจุบันไผเ่ ปน็ พืชเศรษฐกจิ ทม่ี บี ทบาทสาคัญในตลาดโลกมาก โดยถกู นามาใชเ้ ปน็ เยอ่ื กระดาษ ไมป้ าร์เกป้ ู พนื กระดานอดั และหนอ่ ไมก้ ระป๋อง การนาไมไ้ ผ่มาใชป้ ระโยชนส์ ามารถจาแนกไดด้ ังนี 1. ใช้ในงำนกอ่ สรำ้ ง ไผ่ที่มลี าต้นขนาดใหญ่เนอื ไม้หนา ปล้องสันมักถูกนามาใชใ้ นการกอ่ สร้างท่ี ต้องการความแขง็ แรง คงทน และรบั นาหนกั มาก เช่น เสา ฝาผนงั หลังคา และพืน มกี ารนาในมาใช้ กอ่ สร้างสะพาน และทานงั่ ร้าน ใช้เปน็ สว่ นประกอบของบา้ นแบบตา่ ง ๆ ของชนพนื เมอื งทมี่ ีรปู แบบและ รปู ทรงแตกตา่ งกันไป ตาสภาพภมู ิอากาศและวฒั นธรรม เชน่ บ้านในจีน ไทย อินเดีย และแอฟรกิ า มีการ ปลกู สร้างบา้ นจากไมไ้ ผท่ ม่ี ีรปู ทรงแตกต่างกนั มกี ารใช้ไม้ไผ่ทังลาในการก่อสร้างหรืออาจผา่ ครึ่ง หรอื ผา่ ซกี ใหเ้ ปน็ ขนาดตา่ ง ๆ กนั แลว้ นามาจักสานเปน็ แผ่น 2. ใชท้ ำตะกร้ำ มีการนาไมไ้ ผม่ าผา่ คร่ึง และผา่ ซกี เปน็ ชนิ ขนาดต่าง ๆ เพอ่ื นามาใชเ้ ปน็ โครง ของหบี หรือตะกร้าหรือกล่องหรอื กระจาด แลว้ นาชนิ ทีแ่ บนบางมาสานเป็นลวดลายตา่ ง ๆ สาหรับทา ภาชนะบรรจสุ ิ่งของ รวมทังกระด้งทใ่ี ชส้ าหรบั ตากอาหาร หรอื ฝดั แยกเมล็ดพชื ที่มขี นาดและคุณภาพดตี าม ตอ้ งการออกจากสว่ นท่ีไมต่ อ้ งการดว้ ย นอกจากนยี งั ถกู นามาใช้ในการสานเขง่ ใส่ผัก ผลไม้ เข่งขนาดเลก็ ใส่ ปลา และลัวใสห่ มู เปด็ ไก่ รวมทงั สุม่ สาหรับเลยี งเป็ด ไกด่ ้วย 3. ใช้เปน็ อำหำรจำพวกผกั หน่อออ่ นทเี่ จริญจากตาข้างของเหงา้ ที่อยูใ่ ตด้ นิ ถกู นามาใชบ้ ริโภค เป็นอาหารจาพวกผักท่ีเรยี กว่า หนอ่ ไม้ โดยการขดุ หนอ่ อ่อนแล้วแยกออกมาจากต้นแมเ่ ดิม ลอกกาบหุ้มท่ี แขง็ และเต็มไปดว้ ยขนหรอื หนามออก หน่ั ใหเ้ ป็นชินเล็ก ๆ หรอื เปน็ เสน้ ฝอย แลว้ นาไปตม้ ในนาเดอื ด จนกระท่ังสกุ สามารถนาไปปรงุ เป็นอาหารตา่ ง ๆ ได้หลายประเภท เช่น หน่อไมด้ อง ผดั กบั เนือสตั ว์ แกง จืด หรือแกงกะทิ แต่หนอ่ ไมม้ ักจะเจริญเติบโตออมาจากเหงา้ ใตด้ ินในชว่ งฤดูฝนจงึ มีการถนอมอาหารไวใ้ น รปู ของหนอ่ ไมด้ อง เพ่ือสามารถรบั ประทานไดต้ ลอดปี ในปัจจบุ ันประเทศไทยเปน็ ผู้ส่งออกหน่อไม้ไผบ่ ง หรือไผต่ ง (Dendrocalamus asper ( Schultes f .)Backer ex Heyne) รายใหญท่ ่สี ดุ ของโลก เนือ่ งจาก เปน็ ไผ่ทรี สหวาน กรอบอร่อย ไม่ขม จนกระทง่ั มชี ่ือเรยี กทอ้ งถนิ่ วา่ ไผห่ วาน นอกจากนีในประเทศไทยยงั มี หนอ่ ไมไ้ ผร่ วก (Thyrsostachys siaminsis Gamble ) ท่ีนยิ มนามาบรโิ ภค และเกบ็ รกั ษาไวใ้ นรูปของ หนอ่ ไมอ้ ดั ปบี๊ หรอื อัดกระป๋องดว้ ย 5 สรปุ ผลการดาเนินงานโครงการศูนย์ฝกึ อาชีพชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ปงี บประมาณ 2565

4. ใช้ผลิตกระดำษ เป็นเวลาหลายศตวรรษมาแล้วที่ชาวจนี มกี ารประดษิ ฐก์ ระดาษจากไมไ้ ผ่ และ ชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กไ็ ดร้ ับความรนู้ มี าจากประเทศจนี ไผท่ ่ใี ชท้ ากระดาษไดแ้ ก่ ไผ่ปา่ หรือไผ่หนาม (Bambusa bambos ( L) Voss) ไผส่ สี กุ (Bambusa blumeana J.A & J.H. Schultes ) และไผ่ซาง (Dendrocalamus strictus (Roxb ) Nees ) 5. ใช้ทำเครอื่ งดนตรี การนาไม้ไผ่มาทาเคร่อื งดนตรีนัน ถือเปน็ ศิลปวฒั นธรรมดงั เดมิ ของชนชาตใิ น เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเคร่อื งดนตรีที่ใช้ไมไ้ ผ่เป็นโครงสร้างหลกั หรอื เปน็ สว่ นประกอบได้แก่ เครอ่ื งตี หรือเคร่ืองเขย่า(idiophones) เชน่ ลูกระนาดเอก ลกู ระนาดทุ้ม จากไผต่ งหรือไผ่บง(Dendrocalamus asper) อังกะลุง ขนาดตา่ ง ๆ จากไผด่ า (Gigantochloa artroviolaceae) และไผ่ชนิดอื่น ๆ ทอี่ ยใู่ นสกลุ เดยี วกัน คือ G. atter , G. levis , G. pseudoarundinacea และ G. robusta นอกจากนีไผด่ าทม่ี ีขนาด เส้นผา่ นศูนยก์ ลางลาต้นขนาดใหญ่ยังถกู นามาใชป้ ระดษิ ฐเ์ ป็นกลองดว้ ย เคร่อื งเป่าลม(aerophones) ไดแ้ ก่ แตรที่ใหเ้ สียงตา่ ซ่ึงประดษิ ฐจ์ ากไม้ไผ่มาเชือ่ มตอ่ กนั แคนที่ทาขนึ จากไผ่เฮยี ะหรือไผโ่ ป(Schizostachyum) ขลยุ่ แบบตา่ ง ๆ ของเอเชียที่ประดิษฐ์จากไม้ไผ่ นอกจากนียงั มีเคร่ืองสาย (chordophones) ชนดิ ตา่ ง ๆ ท่ี ประดษิ ฐข์ นึ จากไม้ และมไี ม้ไผ่เป็นส่วนประกอบ เช่น จะเข้ พณิ ซงึ และซอ 6. งำนศลิ ปหตั ถกรรม ในปัจจบุ ันนีงานศลิ ปหัตถกรรมถอื เป็นงานอตุ สาหกรรมในครวั เรือนทเี่ ป็นที่ นยิ มชมชอบ และสามารถจาหน่ายได้มากขึน งานทป่ี ระดษิ ฐ์จาก ไม้ไผ่ ไดแ้ ก่ เสอ่ื ปูโต๊ะกันความรอ้ นจาก ชามบรรจุอาหาร กระเป๋าถอื หมวก และเครอ่ื งใชไ้ มส้ อยท่ใี ชส้ าหรบั ทอผา้ 7. เครอ่ื งเรอื น มีการนาไม้ไผ่มาทาเคร่ืองเรอื นต่าง ๆ ภายในบา้ นเรือน ไดแ้ ก่ ตู้ เตียง โตะ๊ เกา้ อี ชนั วางของ ตา่ ง ๆ ซึง่ นยิ มใช้ไมไ้ ผ่ทีม่ ีลาใหญ่ตรง แข็งแรง 8. กำรปลูกเพอ่ื ใช้เปน็ แนวรว้ั บอกเขต แนวปอ้ งกนั ลมและปลูกประดับ ไผห่ ลายชนดิ มีลักษณะ กอและทรงพมุ่ เหมาะสมต่อการนามาปลกู เป็นริวและแนวป้องกนั ลม ได้แก่ ไผ่รวก Thyrsostachys siamensis และ ไผเ่ ลยี ง Bambusa multiplex ไผ่หลายชนิดมีทรงพุ่มสวยงามนยิ มนามาปลูกเป็นไม้ ประดับ ได้แก่ ไผ่เลียง ไผเ่ หลือง ไผเ่ กรียบ ไผ่ท่มี ีหนามแหลมคม เชน่ ไผ่หนาม Bambusa bambos เป็น ไผ่ทน่ี ยิ มปลูกเปน็ แนวรวั กันขโมยให้แกบ่ รเิ วณบา้ น หมบู่ ้าน และสวนผลไม้ รวมทังปอ้ งกันสัตวป์ า่ เขา้ มาทา รา้ ยหรอื ทาลายทรพั ยส์ นิ ด้วย 9. ประโยชน์อ่นื ๆ  ทากระบอกรองรบั นาตาลจากงวงมะพรา้ วและงวงตาล ไดแ้ ก่ ไผต่ ง  นาไมไ้ ผ่ทงั ลามาทะลขุ ้อให้เปน็ ท่อกลวงตลอดลาสาหรับทาเป็นท่อนา ได้แก่ ไผ่ตง  นาไผต่ งมาตัดเปน็ กระบอกสาหรบั ปรงุ อาหาร จาพวก ผกั เนอื สตั ว์ ขา้ วเจา้ และข้าวเหนียว โดย อุดส่วนปลายของกระบอกดว้ ยใบตองกลว้ ย แลว้ นาไปผงิ ไฟให้อาหารภายในกระบอกสกุ เชน่ การ ทาขา้ วหลามจากขา้ วเหนยี วผสมกะทิและนาตาล 6 สรปุ ผลการดาเนนิ งานโครงการศูนยฝ์ ึกอาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลติ ภัณฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

 นามาทาตะเกียบ ไม้จมิ ฟัน ไม้เสียบอาหารสาหรบั ปิง้ หรือย่าง  อปุ กรณด์ ักจบั ปลาชนิดตา่ ง ๆ เช่น ข้อง ไซ ลอบ  นามาทาแพโดยเลอื กใชไ้ ม้ไผท่ ่มี ีขนาดเส้นผ่านศูนยก์ ลางปานกลาง เนือไมบ้ าง นาหนกั เบา  ใบไผน่ ามาใช้เปน็ อาหารจาพวกหญ้าสดสาหรบั เลยี งสตั ว์ ใบของไผ่ที่มีขนาดใหญ่ถกู นามาใชห้ อ่ ขนมจาพวก ขนมจา้ งและบะ๊ จ่าง  ไม้ไผท่ งั ลาถกู นามาใชป้ ระโยชน์ เป็น คานสาหรบั หามส่ิงของ คา้ งสาหรับตน้ พชื จาพวก ผักและไม้ ผลท่ีเปน็ ไม้เลอื ย คนั เบด็ ถอ่ คาเรอื หรือแพ โปะ๊ สาหรับเทยี บเรอื และรวั 4. งำนวิจัยท่เี กยี่ วขอ้ ง อสิ ราพันธ์ ซซู กู ิ (2548) กลา่ วว่า อาชพี เสรมิ หมายถงึ เปน็ อาชพี ทีป่ ระกอบขนึ เปน็ อาชพี ที่ 2 รองจากอาชพี หลักและเปน็ แหลง่ รายได้เสริมเพ่ิมเตมิ จากงานอาชพี หลกั การประกอบอาชพี เสรมิ นนั จะต้องไม่กระทบกบั งานอาชีพหลัก อาชพี เสรมิ นนั จะประกอบธรุ กิจ หรือกิจการใน รูปแบบใดก็ได้ และจะตอ้ งเป็นอาชีพทขี่ ้าไปเสรมิ จากรายได้หลกั เท่านัน เกยี รติศักด์ิ แก้วมหาชยั (2551) กลา่ ววา่ อาชพี เสริม หมายถึง อาชพี ทชี่ าวนาเลอื กทา เพือ่ ให้มรี ายไดน้ อกเหนอื จากการทาอาชพี หลกั ณฐั อรยี า สุขสุวรรณพร (2553) กล่าววา่ อาชพี เสรมิ หมายถึง เป็นอาชพี ทป่ี ระกอบขึน เปน็ อาชีพที่ 2 รองจากอาชีพหลัก และเป็นแหลง่ รายไดเ้ สรมิ เพิม่ เตมิ จากงานหลกั การประกอบ อาชีพเสริมนนั จะต้องไมก่ ระทบกับงานอาชีพหลกั อาชพี เสรมิ นัน อาจประกอบเปน็ ธรุ กจิ หรอื กิจการในรปู แบบใดกไ็ ด้ และจะต้องเป็นอาชพี ทม่ี รี ายได้เสรมิ จากรายไดห้ ลกั 7 สรุปผลการดาเนนิ งานโครงการศนู ย์ฝกึ อาชพี ชุมชน หลักสตู รอาชีพการทาผลติ ภณั ฑ์จกั สานจากไม้ไผ่ ปีงบประมาณ 2565

บทที่ 3 วิธกี ำรดำเนินงำน การดาเนินงานโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ คณะทางาน ได้ดาเนินงาน ดังนี 1. สารวจกลมุ่ เป้าหมาย ประชาชนในพืนท่ตี าบลท่าเยี่ยม อาเภอโชคชัย จานวน 8 คน 2. ประชุม/ชีแจงวางแผนการดาเนนิ งาน บุคลากร กศน.อาเภอโชคชัย เพื่อกาหนดรูปแบบและวาง แผนการดาเนินงาน ในวันท่ี 20 พฤษภาคม. 2565 ณ กศน.อาเภอโชคชัย อาเภอโชคชัย จงั หวัดนครราชสมี า 3. จัดเตรียมสื่อ/วัสดุอุปกรณ์ และประสานงาน เพ่ือเตรียมความพร้อมด้านเอกสารวัสดุอุปกรณ์ และสถานที่ ในวนั ที่ 4 มิถนุ ายน พ.ศ. 2565 4. ดาเนินการจัดโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่ ณ บ้านนาใหม่ หมู่ 12 ตาบลทา่ เยย่ี ม อาเภอโชคชัย จงั หวัดนครราชสีมา ดาเนนิ การ ในวนั ท่ี 7-11 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2565 โดยมี นางสาวสาลนิ ี หมวกน้อย เป็นวทิ ยากรใหค้ วามรู้ ดงั นี 1.1 ควำมสำคญั ในกำรประกอบอำชีพกำรทำผลติ ภัณฑ์จักสำนจำกไม้ไผ่ ควำมสำคญั ของอำชพี 1. ความสาคญั ของอาชพี ต่อตนเอง การประกอบอาชีพของแต่ละบคุ คล มคี วามสาคัญหลายประการดังนี - อาชพี ชว่ ยสรา้ งรายได้ - ไดใ้ ช้ทกั ษะและความสามารถ - สะทอ้ นบคุ ลิกภาพและความเปน็ ตวั เอง - สรา้ งคณุ คา่ ให้แก่ตัวเอง 2. ความสาคัญของอาชพี ตอ่ ครอบครวั ครอบครัวเป็นหนว่ ยสังคมทเี่ ลก็ ที่สุด สมาชกิ ของครอบครัวประกอบดว้ ย พอ่ แม่ ลูก ซึง่ มภี าระหน้าทที่ จ่ี ะต้องปฏิบัตติ อ่ กัน เชน่ พอ่ แม่มหี น้าท่ีเลยี งดูลูกและให้การศึกษา เพอื่ ประกอบอาชพี ในอนาคต ลกู มหี น้าท่ศี กึ ษาเล่าเรยี นจนสาเร็จการศกึ ษา แล้วแสวงหาอาชพี เพื่อหารายไดม้ าเลยี งดู ตนเอง พ่อแม่ และทุกคนในครอบครัว ให้มมี าตรฐานความเป็นอยู่ที่ดขี นึ 3. ความสาคญั ของอาชพี ตอ่ ชมุ ชน ครอบครัวเปน็ สว่ นหน่ึงของชุมชนหรือสงั คม หากสมาชกิ แตล่ ะครอบครัวประกอบอาชพี ทส่ี ุดจรติ ถกู ต้องตามกฎหมาย และมอี าชพี ท่มี ่ันคง รายไดด้ ี และมโี อกาสก้าวหน้าภายในชมุ ชน ทาให้ ชุมชนเข้มแขง็ เศรษฐกจิ ของชมุ ชนเจริญรงุ่ เรืองสามารถพึ่งพาตนเองได้ 8 สรุปผลการดาเนนิ งานโครงการศูนยฝ์ ึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลติ ภณั ฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

4. ความสาคญั ของอาชพี ตอ่ ประเทศชาติ เมอื่ ประชาชนในชาตมิ กี ารประกอบอาชพี มีรายไดม้ าเลยี งตนเองและครอบครวั ทาใหอ้ ตั ราการวา่ งงานลดน้อยลง ยอ่ มเป็นการแกไ้ ขปญั หาสงั คมใหก้ บั รฐั บาล สภาพสงั คมมีความเปน็ อยู่ ทด่ี ี มกี ารใช้ทรัพยากรภายในชมุ ชน รายไดเ้ กดิ การหมนุ เวียน ทาให้เศรษฐกจิ โดยรวมของประเทศ ก้าวหน้า ผลจากการท่ปี ระชาชนประกอบอาชพี มงี านทา มรี ายได้ชุมชนมคี วามเขา้ แขง็ และชาระภาษใี ห้แก่ รฐั เพ่ือรัฐจะไดน้ าไปพัฒนาประเทศในด้านตา่ งๆ เช่น การสร้างถนน สะพาน เขอื่ น โรงไฟฟา้ เป็นต้น การ ประกอบอาชพี ของประชาชน ในชุมชนและในประเทศ จึงเปน็ การช่วยพฒั นาประเทศชาติได้อกี ทางหนึ่ง 1.2 ควำมรเู้ บอ้ื งตน้ เก่ียวกบั อำชีพกำรทำผลติ ภณั ฑจ์ กั สำนจำกไม้ไผ่ ปัจจุบันการสานในกลุ่มสมาชิกแต่ละครัวเรือนได้มีการเปลี่ยนแปลงไปเป็นการ จดั ตงั กลมุ่ จักสานในหมูบ่ ้าน รบั งานเครื่องจักสานทีละมากๆโดยรูปแบบผลิตภัณฑ์ ตลาดจะเป็นผู้ออกแบบ มาให้ แบ่งงานกระจายงานกันทาเครื่องจักสานไม้ไผ่จึงกลายเป็นสินค้าส่งออกท่ีน่าสนใจทังในประเทศและ ต่างประเทศ ทารายได้ให้กับราษฎรในชนบทที่มีฝีมือในการทาเคร่ืองจักสานไม้ไผ่ในแต่ละท้องถิ่นได้เป็น อยา่ งดี 1.3 วัสดุ อปุ กรณ์ท่ีเปน็ ในกำรประกอบอำชพี กำรทำผลติ ภัณฑ์จักสำนจำกไมไ้ ผ่ 1. เลอื่ ยคนั ธนู (เล่ือยตัดไม้ ใช้ตดั ไม้ไผใ่ ห้ได้ขนาด และท่ีสาคัญจะได้หน้าของลาไผท่ ่ีเรยี บ งา่ ยสาหรับการผ่าไม้ไผแ่ ละจกั ตอก 2. มีดโค้ง มีดขดู ผวิ ไม้ไผ่ ใช้ขูดผิวไผอ่ อกเพราะผวิ ไผ่จะมคี วามคม จะงา่ ยในการจกั ตอก เสน้ ตอกทีม่ ีผวิ ไผ่ตดิ จะกรอบและหักง่าย ไมไ่ ผ่หรอื เสน้ ตอกท่ขี ูดผิวไผ่ออกแลว้ เมอื่ นาไปย้อมสธี รรมชาติ หรือสีเคมีจะติดสไี ด้งา่ ย การทานามันชกั เงาทับลงไป จะติดทนนานไมห่ ลดุ ออกง่าย 3. มดี ผา่ ไม้ไผ่ เป็นมดี ที่มีนาหนักพอเหมาะ ผ่าไม่ไผ่ออกจากกันในแนวตัง โดยจะผา่ ไมไ้ ผอ่ อกทีละครง่ึ แบ่งเปน็ 2 ส่วนเท่าๆ กันทกุ ครงั ไป ไมไ่ ผ่ที่ผา่ ออกแลว้ จะเรยี กว่า ซ่ึ 4. มดี เหลาไม้ไผ่ เป็นมีดขนาดเลก็ นาหนักของตวั มดี จะเบากวา่ มดี จกั ตอกปลายแหลม และคมมาก ดม้ มดี จะยาวกวา่ มดี ธรรมดาทว่ั ๆไปเพราะจะใชส้ ว่ นยาวของต้ามมีดสอดไวร้ ะหวา่ งเอวดา้ นข้าง แลว้ ใช้สว่ นแขนกดเข้าหาลาตวั ปลายมดี ท่แี หลมคมจะกดลงบนไมไ้ ผ่ ด็งไม่ไผ่เข้าหาตัวมีดพรอ้ มกดใบมีด โยกไปขา้ งหนา้ เบาๆ ใชต้ กแต่งซ่ไี ม้ผ่ใหเ้ รยี บร้อย ตกแต่งเส้นตอก 5. มีดจักตอก เปน็ การใชม้ ดี ทมี่ นี าหนักเบาพอเหมาะมีอ สันมีดหนา สว่ นคมมดี จะคมและ บาง กดสว่ นคมมดี ลงบนซ่ไี ม้ไผ่ แบง่ ไมไ่ ผ่ออกเป็นแผ่นบางๆ เรียกว่า เสน้ ตอก เพือ่ จะนาไปสานเป็น ผลติ ภณั ฑ์จักสานต่อไป 6. ที่เลยี ดดอกกวา้ ง เปน็ การใชเ้ ทคโนโลยีหรือเครอ่ื งทุ่นแรงมาช่วยโดยการนาใบมดี มา เป็นตัวบงั คับเหลาตอกให้มีขนาดความกวา้ งเทา่ กนั ทกุ เสน้ ตอก ปรบั แต่งใบมืด บงั คับเสน้ ตอกให้มคี วาม กว้างตามต้องการ โดยเสน้ ตอกจะไม่ฉกี ขาดหรอื เสียหาย สามารถบงั คบั เส้นตอกทม่ี ีความกวา้ งเลก็ สดุ โดยท่ี การเหลาดว้ ยมอื และมีดธรรมดาไม่สามารถทาไดด้ ีเท่ากับการใช้ที่เลยี ดตอกกวา้ งใหอ้ ่อนนุ่ม 9 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศนู ย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

7. ที่เลยี ดตอกหนา-บาง การใชใ้ บมดี เป็นตวั บงั คบั เหลาตอกให้มขี นาดของเสน้ ตอกหนา บางเทา่ กันทุกเสนั สมรถบังคับใบมีดกดลงบนเสน้ ตอกหนาบางตามความตอ้ งการ โดยเส้นตอกจะไมฉ่ ีกขาด และเสมอกันการเหลาด้วยมือและมีดธรรมดาไม่สามรถทาได้ ทาใหส้ ะดวกและงา่ ยในการเหลาตอกและได้ เส้นตอกท่มี คี ณุ ภาพดี 8. กรรไกร ใชใ้ นการตดั แต่งตอกให้ไดข้ นาดตามต้องการ 9. เหล็กปลายแหลมหรือเหล็กนาหวาย ใชแ้ ทงเจาะรู เพ่อื ร้อยหวายผกู หวายใหเ้ กิดเป็น ลวดลายต่างๆ 10. หวาย เปน็ ส่วนประกอบที่ใชผ้ กู หรือมดั ผลติ ภณั ฑ์จกั สานไมไ้ ผ่ ให้เกดิ ความแข็งแรง และสวยงามทาใหเ้ กดิ คณุ คา่ และมรี าคาท่สี ูงขนึ ไปอีกแลว้ แต่ตวามละเอยี ด ยากชา่ ย หวายทใี่ ชท้ ว่ั ๆไปจะ เป็นหวายผวิ ทจ่ี กั ออกมาจากหวายเสน้ จะมีขนาด 2 - 4 มิลลเิ มตร ตามความตอ้ งการ ส่วนหวายเสน้ จะเป็น ส่วนท่ปี ระกอบใหเ้ กิดความแข็งแรง ทนทาน เขา้ รูปได้ดี 1.4 ชนิดของไม้ไผ่ในกำรนำมำจกั สำน 1. ไมไ้ ผบ่ ง ไผ่บงบ้านลาไผโ่ ตปานกลาง ปลอ้ งยาวประมาณ15 นวิ แต่ไม่เกนิ 18 นิวผวิ คาย หมน่ เห็นไดช้ ัด สนั ข้อและเนอื ไผ่หนา กอไผค่ ่อนข้างห่างไม่อดั กันแนน่ เสน้ ผ่าศูนยก์ ลางของลาตัน โดยประมาณ 4-5 นิว มกั จะพบเห็นในหมูบ่ า้ นชนบททวั่ ไปไผบ่ งป่าลาไผ่ค่อนข้างเล็กกว่าไผบ่ งบ้าน แต่ ปล้องไผ่จะยาวกวา่ ไผบ่ งบ้าน ผวิ คายหมน่ เหมอื นกัน สันข้อจะตืนไม่หนามากเหมอื นไผบ่ งบา้ น เนือไผ่หนา ไผบ่ งบา้ นและไผ่บงป่านิยมนามาทาเครอ่ื งจักสานไดห้ ลากหลายชนิด เพราะเสน้ ตอกเหนียวและจักตอกไดท้ ี ละหลายๆปลอ้ ง โดยทวั่ ไปจะนามาจักตอกแนวตะแคงเพราะจะไดเ้ ส้นตอกมาก สามารถใช้สานตะกราา กระบงุ กระดงั 2. ไม้ไผ่ชาง ไผ่ซางบา้ นลาไผ่โตปานกลาง ปลอ้ งไผย่ าวประมาณ 12 นิว ถงึ 16 นวิ ผวิ ไผ่ซาง จะเขยี วเป็นมนั สนั ขอ้ ตืนเล็ก กอไผ่จะไมอ่ ัดกันแน่นนักเสน้ ผ่าศูนย์กลางประมาณ 4-5 นิว เนอื ไมไ่ ผไ่ มห่ นา เทา่ กับไผบ่ งบ้าน พบเห็นได้ตามชนบททว่ั ๆ ไปไผ่ฮางป่าไผซ่ างป้พบเหน็ ไดม้ ากในเขตภาคเหนือตอนบน ใน เขตป่าเขามีมากกวา่ ไผช่ นิดอ่นื ขนึ เปน็ ผนื บาาบรเิ วณกวาั ง ผวิ ไผ่ซางปจ่ ะเขยี วเปน็ มนั สันข้อตืนเล็ก แตเ่ นอื ไผ่บางกวา่ ไผ่ซางบา้ น 3. ไม้ไผ่เฮียะ เป็นไผ่ท่ีชอบขึนตามป่ชืนเชิงเขาใกล้แหล่งนา เป็นไผ่ท่ีลาปล้องยาวมากบางตันมีลาปล้อง ยาวถึง 4 ฟุต กอไผห่ า่ ง ผิวไผ่จะออกคายเหลอื ง หรอื เขียวหมน่ ๆ ผิวไผไ่ มม่ ัน เนือไผ่เฮียะบาง สันข้อตืน ลา ต้นตงั ตรง ยาวประมาณ 6-8 เมตร สงั กตไดว้ ่าจะไม่มีแขนงไผย่ ่นื ออกมา ไผ่เฮียะเป็นไผ่ท่ีให้เนือไม้ไผ่ไม่มาก 10 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศูนยฝ์ กึ อาชีพชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลิตภณั ฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

ลาตันกลวง นิยมนามาสานเป็นฝากระท่อมในชนบทไม้ไผ่เฮี๊ยะเป็นตัวประกอบของงานจักสานได้เป็น บางส่วน เพราะเนือไมไ่ ผเ่ ม่อื แห้งจะกรอบหกั ง่าย 1.5 ขันตอนการดูแล และรกั ษาความปลอดภัยในการใชเ้ ครือ่ งในการประกอบอาชพี การทา ผลติ ภณั ฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ควรเก็บรักษาผลติ ภัณฑจ์ ักสานจากไม้ไผ่ไวใ้ นพนื ทแี่ หง้ วิทยากรแนะนาใหค้ วามรูแ้ นะนาเกี่ยวกบั จกั สานไม้ไผ่ พรอ้ มกบั ให้สมาชกิ กลุม่ ฝกึ ปฏิบัติ วสั ดอุ ุปกรณ์ 1. ไม้ไผ่เฮียะ 2. สีย้อมกก 3. ลวดขนาดเลก็ 11 สรปุ ผลการดาเนนิ งานโครงการศูนย์ฝึกอาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลิตภณั ฑ์จกั สานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

ข้นั ตอนวิธีกำรสำนตะกร้ำ วธิ ีกำรทำตะกรำ้ 1. ตัดไมไ้ ผแ่ ก่มาผา่ ซกี และผ่าแบ่งเป็นเสยี วเล็ก ๆ ขนาดประมาณ 1 ซม. และอีกส่วนหนง่ึ ผา่ ประมาณ 1 นวิ เพื่อใชท้ าขอบปากตะกรา้ และมือจบั 2. นาแตล่ ะชนิ ทผ่ี า่ ไว้ ลอกใชแ้ ต่สว่ นเปลอื ก โดยใช้มดี คม ๆ เหลาหรอื ขูดเนือไม้ออกและเหลอื แต่ สว่ นเปลอื กบาง ๆ และเหนยี ว 3. เร่มิ ต้นสานตะกรา้ โดยเรมิ่ ท่กี ้นก่อน โดยใชส้ ว่ นที่แข็งกวา่ และหนากว่าสานทก่ี ้น ความยาวของ ไมต้ ามขนาดของตะกร้า เสน้ ทีแ่ ข็งกวา่ สานขึนตามแนวตัง ความหา่ งเทา่ ๆ กนั สว่ นเส้นไมไ้ ผ่ท่ีบาง นม่ิ สานตามขวางชนั มาเรอ่ื ย ๆ แน่น มีลักษณะเปน็ วงกลมแตป่ ากตะกรา้ จะกวา้ งกวา่ กน้ ตะกร้า พอไดข้ นาด ตามตอ้ งการใชไ้ ม้ไผ่ขนาด 1 นวิ ทาให้เป็นวงกลมและวางไวท้ ีข่ อบปากตะกร้า ใช้ไมไ่ ผ่ส่วนทต่ี งั ขึน พัน หรือ บิดลงไปด้านล่าง สานลงไปประมาณ 1 นวิ จนแน่นไม่หลดุ ตดั เศษทเี่ หลอื ทงิ ตกแต่งใหส้ วยงาม 4. ใส่หหู รอื ท่ีหิว ซึง่ ทาจากไมไ้ ผ่และโค้งงอได้ ใชเ้ ชอื กหรอื หวายพันให้แน่น หรอื ใชเ้ ชอื กทเ่ี ปน็ สพี นั ทีม่ อื จบั จนมิด นาไปใช้งานหรอื ขายได้ 5. หากต้องการเก็บไว้ใชง้ านไดน้ าน ทาเลก็ เกอรเ์ คลอื บไม้ไผ่ทงั ด้านในและด้านนอก แลว้ นาไปตาก แดดให้แห้ง ข้ันตอนกำรทำ นาตอกยนื 4 เสน้ วัดกงึ่ กลางเส้นแลว้ วางตดั กนั เป็นเคร่ืองหมาย + เพอ่ื ก่อกน้ โดยสานลายสองขดั บีในขนั ตอนนีจะใชต้ อกยืนทงั หมด จนได้แผน่ พนื ตะกร้าตามขนาดที่ตอ้ งการจากนนั นาเข้าแบบพิมพ์ตะกร้า (ตวั แบบพิมพ์ทาจากทอ่ นไม้เปน็ รูปกลมขนาดใหญ่ – เลก็ ) เพือ่ สานผนังตะกร้าตอ่ จากก้นโดยใชต้ อกสาน เสน้ กลมสานลายหนึ่งคอื ข้ามหนง่ึ สอดหน่งึ โดยใช้เส้นตอกยนื เป็นหลักสานไปเร่อื ยๆจนไดข้ นาดของตะกร้า ตามตอ้ งการโดยใหเ้ หลอื สว่ นปลายของตอกยืนไว้ ประมาณ 15 ซม. เผ่ือไว้พับเป็นปากตะกรา้ จากนนั นา ออกจากแบบพมิ พ์ การล้มปาก คือการพบั ปากตะกร้า โดยตอกยนื ทเี่ หลอื ไว้นนั จับรวมกนั จบั ละ 4-5เส้นแลว้ มว้ น สอดเขา้ ตามชอ่ งของปากตะกรา้ ในลกั ษณะเอยี งล้มไปในทศิ ทางเดยี วกนั ใหส้ วยงาม และแข็งแรง ใชไ้ มค้ ัด ก้น 2 อนั สอดปลายแหลมเขา้ ทมี่ มุ ก้นตะกร้าในลกั ษณะไขวก้ ัน (เคร่อื งหมาย X) เพ่อื ใหเ้ กิดความคงรปู แข็งแรง และตอกตีนคอื ไมต้ รงปล้องไมไ้ ผท่ าเปน็ ปุ่มปลายแหลม จมุ่ เทยี นแลว้ ตเี ขา้ มุมก้นเปน็ ขาของตะกร้า 4 มุม การรมควันนาตะกรา้ ไปรมควนั ไฟใชฟ้ างข้าวท่ีไม่ใชแ้ ลว้ เปน็ เชือเพลงิ รวมควันเพื่อกันมอดแมลง เพื่อใหเ้ ศษไม้ เศษเสยี นไม้ไผท่ ่ีสานหลดุ ออกสรา้ งสสี ันดใู ห้เกิดความแข็งแรงแล้วนาไปเขา้ รวงตะกรา้ รวง ตะกรา้ ใช้ไมเ้ สียวหรือตอไมไ้ ผ่กไ็ ดเ้ ปน็ ไม้ท่หี าไดจ้ ากหมู่บา้ นเปน็ ทรัพยากรในชมุ ชนท่นี ามาใชป้ ระโยชนไ์ ด้ โดยแตง่ ไม้กลมขนาดเล็กเส้นผา่ ศนู ยก์ ลาง 1.5 ซม.ดัดให้โค้งเสยี บเขา้ ขอบปากตะกรา้ แลว้ ใชห้ วายหรอื เครอื ไมผ้ กู รอ้ ยใหห้ รู วงและขอบตะกรา้ ยดึ ติดกันแนน่ นาไปใชป้ ระโยชนห์ รอื จาหน่ายได้ หากต้องการความ สวยงามเพ่มิ ขึนกท็ าแลกเกอร์เพ่ือรกั ษาไม้และใหค้ วามสวยงาม 12 สรุปผลการดาเนนิ งานโครงการศูนยฝ์ ึกอาชพี ชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภัณฑจ์ ักสานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

5. วัดและประเมนิ ผลกิจกรรม หลังจากเสร็จสนิ โครงการ ใหผ้ เู้ ขา้ รว่ มกจิ กรรมตอบแบบประเมนิ โครงการศูนย์ฝึกอาชีพชมุ ชน หลกั สูตรอาชพี การทาผลติ ภัณฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ และผู้เกยี่ วข้องประเมินผล โดยการรว่ มสงั เกตการณ์ 6. สรุปผล รายงานผลและการตดิ ตามผลการดาเนนิ การจดั กิจกรรม ผู้เกี่ยวข้องจดั ทาสรปุ ผล โครงการ ฯ เพอ่ื เปน็ แนวทางการพฒั นากิจกรรมครงั ต่อไป 13 สรปุ ผลการดาเนินงานโครงการศูนย์ฝกึ อาชพี ชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภณั ฑจ์ กั สานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

บทท่ี 4 ผลกำรวเิ ครำะหข์ อ้ มลู การวิเคราะห์ข้อมูลครังนี มีวัตถุประสงค์เพ่ือประเมินผลโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ มีกลุ่มเป้าหมาย ประชาชนในพืนที่ ตาบลท่าเย่ียม จานวน 8 คน เคร่ืองมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบประเมินโครงการ ได้นาเสนอผลการ วิเคราะห์ข้อมูลในแบบตารางความถ่ี ค่าเฉล่ีย และค่าเบ่ียงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) ซึ่งใช้ Google sheet เพือ่ วเิ คราะหค์ า่ สถติ ิทังหมด ดงั มรี ายละเอียดตอ่ ไปนี ตอนที่ 1 วิเคราะหข์ ้อมลู สว่ นตัวของผู้ตอบแบบประเมินโครงการ โดยการแจกแจงความถีแ่ ละ ค่าร้อยละของตวั แปร ตอนท่ี 2 วิเคราะห์ผลการประเมินโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทา ผลิตภัณฑจ์ ักสานจากไม้ไผ่ โดยการแจกแจงคา่ เฉล่ยี ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ตอนที่ 3 ความคดิ เห็น และข้อเสนอแนะอน่ื ๆ ตอนที่ 1 วเิ ครำะหข์ ้อมูลสว่ นตวั ของผ้ตู อบแบบประเมินโครงกำร โดยกำรแจกแจงควำมถแี่ ละ ค่ำรอ้ ยละของตัวแปร ขอ้ มลู สว่ นตวั ของผู้ตอบแบบประเมนิ โครงการท่ีเข้าร่วมกิจกรรม โดยการแจกแจงความถี่และ คา่ รอ้ ยละของตวั แปร ดังตารางท่ี 1 ตารางที่ 1 จานวน และค่าร้อยละ ของผู้สอบแบบประเมินโครงการ จาแนกตามเพศ อายุ ระดบั การศกึ ษา และอาชพี (N=8) ข้อมลู สว่ นตัว จำนวน รอ้ ยละ 1. เพศ หญิง 8 100.0* รวม 8 100 2. อำยุ ต่ากว่า 15 ปี -- 15 – 39 ปี -- 40 – 59 ปี 8 100.00* 60 ปีขนึ ไป -- รวม 8 100 14 สรปุ ผลการดาเนินงานโครงการศูนยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ปงี บประมาณ 2565

ขอ้ มลู ส่วนตวั จำนวน ร้อยละ 5 62.50* 3. ระดับกำรศึกษำ ประถมศกึ ษา 2 25.00 1 12.50 มธั ยมศึกษาตอนต้น 8 100 มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย - - 1 12.50 4. อำชพี รวม 7 87.50* รับจา้ ง 8 100 ค้าขาย แม่บา้ น รวม หมายเหตุ : * หมายถงึ ขอ้ มลู ส่วนใหญ่ จากตาราง ที่ 1 พบว่า ผู้ตอบแบบประเมินโครงการ จานวน 8 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง จานวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ 100 ส่วนใหญ่มีอายุ 40 - 59 ปี จานวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ ส่วนใหญ่มี ระดับการศึกษา ประถมศึกษา จานวน 5 คน คิดเป็นร้อยละ 62.50 รองลงมา คือ ระดับมัธยมศึกษา ตอนต้น จานวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 25.00 มัธยมศึกษาตอนปลาย จานวน 1 คน คิดเป็นร้อยละ 12.50 สาหรับอาชีพ ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพแม่บ้าน จานวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 87.50 รองลงมาคืออาชีพ คา้ ขาย จานวน 1 คน คิดเปน็ ร้อยละ 12.50 ตามลาดบั ตอนที่ 2 วิเครำะห์ผลกำรประเมินกิจกรรมโครงกำรศูนย์ฝึกอำชีพชุมชน หลักสูตรอำชีพกำรทำ ผลิตภณั ฑ์จักสำนจำกไมไ้ ผ่ โดยกำรแจกแจงค่ำเฉล่ยี คำ่ เบ่ยี งเบนมำตรฐำน การจาแนกระดับผลการประเมนิ โครงการ แบบมาตรฐานประมาณคา่ (Rating Scale) มี 5 ระดับ ดงั นี 5 คะแนน หมายถึง ระดับผลการประเมนิ มากทีส่ ุด 4 คะแนน หมายถึง ระดบั ผลการประเมินมาก 3 คะแนน หมายถงึ ระดบั ผลการประเมินปานกลาง 2 คะแนน หมายถึง ระดับผลการประเมนิ นอ้ ย 1 คะแนน หมายถึง ระดับผลการประเมนิ น้อยที่สุด N หมายถงึ จานวนผู้ตอบแบบประเมิน ̅ หมายถึง ระดับคา่ เฉลย่ี ผลการประเมนิ S.D. (Standard deviation) หมายถงึ คา่ เบ่ยี งเบนมาตรฐาน 15 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลิตภัณฑจ์ ักสานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

คา่ เฉล่ียระดบั ผลการประเมินของผู้ตอบแบบประเมินโครงการ ค่าเฉล่ีย 4.50 – 5.00 คะแนน หมายถงึ ระดบั ผลการประเมนิ มากทสี่ ุด ค่าเฉลยี่ 3.50 – 4.49 คะแนน หมายถึง ระดับผลการประเมนิ มาก คา่ เฉลยี่ 2.50 – 3.49 คะแนน หมายถงึ ระดับผลการประเมนิ ปานกลาง คา่ เฉลี่ย 1.50 – 2.49 คะแนน หมายถึง ระดบั ผลการประเมนิ น้อย ค่าเฉล่ยี 1.00 – 1.49 คะแนน หมายถึง ระดบั ผลการประเมนิ น้อยท่สี ดุ ตำรำงที่ 2.1 ค่ำเฉล่ีย ค่ำเบี่ยงเบนมำตรฐำน และระดับผลกำรประเมินกิจกรรมโครงกำร ศนู ยฝ์ กึ อำชพี ชุมชน หลักสตู รอำชพี กำรทำผลติ ภัณฑจ์ ักสำนจำกไม้ไผ่ ของผตู้ อบแบบประเมินโครงกำร ในภำพรวมและรำยด้ำน รำยกำร N = 8 ระดบั ผลกำร ̅ S.D. ประเมิน 1. ดำ้ นเนื้อหำ 2. ดำ้ นกระบวนกำรจัดกจิ กรรมกำรอบรม 4.38 0.05 มำก 3. ดำ้ นวทิ ยำกร 4. ดำ้ นกำรอำนวยควำมสะดวก 4.20 0.05 มำก 4.33 0.73 มำก 4.17 0.00 มำก รวม 4.18 0.00 มำก จากตารางท่ี 2.1 พบวา่ โครงการศูนย์ฝกึ อาชีพชมุ ชน หลกั สตู รอาชพี การทาผลิตภัณฑ์จักสาน จากไมไ้ ผ่ มีผลการประเมนิ โครงการอยใู่ นระดับมาก (̅=4.18 ) เม่ือพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า มีผลการ ประเมินโครงการ ด้านเนือหา มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมาก (̅=4.38) รองลงมาคือวิทยากร มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมาก (̅= 4.33) ด้านกระบวนการจัดกิจกรรมการอบรม มีผลการประเมิน อย่ใู นระดับมาก (̅=4.20) และดา้ นการอานวยความสะดวก มีผลการประเมนิ อย่ใู นระดับมาก (̅= 4.17) ตามลาดับ 16 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศนู ย์ฝกึ อาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

ตำรำงท่ี 2.2 ค่ำเฉลี่ย ค่ำเบี่ยงเบนมำตรฐำน และระดับผลกำรประเมินกิจกรรมโครงกำร ศูนย์ฝึกอำชีพชุมชน หลักสูตรอำชีพจักสำนไม้ไผ่ ของผู้ตอบแบบประเมินโครงกำร ด้ำนเนื้อหำ โดยจำแนกเป็นรำยข้อ ดังน้ี รำยกำร N = 8 ระดบั ผล ̅ S.D. กำรประเมนิ ด้ำนเนือ้ หำ 1. เนอื หาตรงตามความตอ้ งการ 4.33 0.52 มาก 2. เนอื หาเพยี งพอต่อความตอ้ งการ 4.17 0.41 มาก 3. เนือหาปจั จบุ ันทนั สมัย 4.33 0.52 มาก 4. เนอื หามปี ระโยชน์ตอ่ การนาไปใชใ้ นการพัฒนาคุณภาพชีวติ 4.67 0.52 มากทสี่ ุด 4.38 0.05 มำก รวม จากตารางที่ 2.2 พบวา่ โครงการศูนยฝ์ ึกอาชพี ชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลิตภณั ฑจ์ กั สาน จากไม้ไผ่ มีผลการประเมินโครงการในด้านเนือหา อยู่ในระดับมาก (̅=4.38) เม่ือพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า เนือหามีประโยชน์ต่อการนาไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมากที่สุด (̅=4.67) รองลงมาคือ เนือหาตรงตามความต้องการ เนือหาปัจจุบันทันสมัย มีผลการประเมิน อยู่ใน ระดับมาก (̅=4.33) และเนือหาเพียงพอต่อความต้องการ มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมาก (̅=4.17) ตามลาดับ 17 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศนู ยฝ์ ึกอาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลติ ภณั ฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

ตำรำงท่ี 2.3 ค่ำเฉล่ยี คำ่ เบย่ี งเบนมำตรฐำน และระดบั ผลกำรประเมินกจิ กรรมโครงกำร ศนู ยฝ์ กึ อำชพี ชมุ ชน หลกั สูตรอำชพี กำรทำผลติ ภณั ฑ์จักสำนจำกไม้ไผ่ ของผู้ตอบแบบประเมิน โครงกำร ด้ำนกระบวน กำรจัดกจิ กรรมกำรอบรม โดยจำแนกเป็นรำยข้อ ดังน้ี รำยกำร N=8 ระดับผลกำร ̅ S.D. ประเมิน ด้ำนกระบวนกำรจัดกจิ กรรมกำรอบรม 5. การเตรียมความพร้อมก่อนอบรม 4.17 0.41 มาก 6. การออกแบบกิจกรรมเหมาะสมกบั วตั ถุประสงค์ 4.17 0.41 มาก 7. การจดั กจิ กรรมเหมาะสมกบั เวลา 4.17 0.41 มาก 8. การจัดกจิ กรรมเหมาะสมกบั กลุ่มเปา้ หมาย 4.33 0.52 มาก 9. วิธกี ารวัดผล/ประเมนิ ผลเหมาะสมกับวัตถปุ ระสงค์ 4.17 0.77 มาก 4.20 0.05 มำก รวม จากตารางที่ 2.3 พบวา่ โครงการศูนยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลติ ภัณฑจ์ กั สาน จากไม้ไผ่ มีผลการประเมินโครงการ ในด้านกระบวนการจัดกิจกรรมการอบรม อยู่ในระดับมาก (̅=4.20) เม่อื พิจารณาเป็นรายขอ้ พบว่า การจดั กิจกรรมเหมาะสมกับกล่มุ เป้าหมาย มผี ลการประเมินอยูใ่ นระดบั มาก (̅=4.33) รองลงมาคอื การเตรยี มความพร้อมก่อนอบรม การออกแบบกจิ กรรมเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ การจัดกิจกรรมเหมาะสมกบั เวลา และวิธีการวัดผล/ประเมินผลเหมาะสมกับวัตถุประสงค์มีผลการประเมิน อยู่ในระดบั มาก (̅=4.17) ตามลาดับ 18 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศูนยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ปงี บประมาณ 2565

ตำรำงที่ 2.4 คำ่ เฉลย่ี คำ่ เบี่ยงเบนมำตรฐำน และระดบั ผลกำรประเมนิ กิจกรรมโครงกำร ศนู ย์ฝกึ อำชีพชุมชน หลักสูตรอำชพี กำรทำผลติ ภณั ฑ์จกั สำนจำกไมไ้ ผ่ ด้ำนวทิ ยำกร โดยจำแนกเปน็ รำยข้อ ดังน้ี รำยกำร N=8 ระดบั ผลกำร ̅ S.D. ประเมนิ ดำ้ นวิทยำกร 10. วทิ ยากรมคี วามรคู้ วามสามารถในเรอื่ งทถ่ี ่ายทอด 4.33 0.52 มาก 11. วทิ ยากรมเี ทคนคิ การถ่ายทอดใช้สือ่ เหมาะสม 4.33 0.52 มาก 12. วทิ ยากรเปดิ โอกาสให้มสี ่วนรว่ มและซกั ถาม 4.33 0.52 มาก 4.33 0.00 มำก รวม จากตารางท่ี 2.4 พบวา่ โครงการศูนยฝ์ กึ อาชพี ชมุ ชน หลกั สูตรอาชีพการทาผลติ ภัณฑจ์ กั สาน จากไมไ้ ผ่ มผี ลการประเมนิ โครงการ ในดา้ นวิทยากร อยู่ในระดับมาก (̅=4.33 ) เม่ือพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า วิทยากรมีความรู้ความสามารถในเรื่องท่ีถ่ายทอด วิทยากรมีเทคนิคการถ่ายทอดใช้สื่อเหมาะสม และวทิ ยากรเปดิ โอกาสให้มสี ่วนร่วมและซักถาม มผี ลการประเมิน อย่ใู นระดบั มาก (̅=4.33) ตามลาดับ 19 สรุปผลการดาเนินงานโครงการศนู ยฝ์ ึกอาชพี ชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภณั ฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ปีงบประมาณ 2565

ตำรำงที่ 2.5 ค่ำเฉลี่ย ค่ำเบ่ียงเบนมำตรฐำน และระดับผลกำรประเมินกิจกรรมโครงกำร ศูนย์ฝึกอำชีพชุมชน หลักสูตรอำชีพกำรทำผลิตภัณฑ์จักสำนจำกไม้ไผ่ ของผู้ตอบแบบประเมิน โครงกำร ด้ำนกำรอำนวยควำมสะดวก โดยจำแนกเปน็ รำยขอ้ ดังนี้ รายการ N=8 ระดบั ผลการ ̅ S.D. ประเมิน ดำ้ นกำรอำนวยควำมสะดวก 13. สถานท่ี วัสดุ อุปกรณแ์ ละสง่ิ อานวยความสะดวก 4.17 0.41 มาก 14. การสอื่ สาร การสรา้ งบรรยากาศเพ่อื ให้เกิดการเรยี นรู้ 4.17 0.41 มาก 15. การบริการ การช่วยเหลอื และการแกป้ ญั หา 4.17 0.41 มาก 4.17 0.00 มำก รวม จากตารางที่ 2.5 พบวา่ โครงการศนู ยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลติ ภัณฑ์จักสาน จากไม้ไผ่ มีผลการประเมินโครงการ ในด้านการอานวยความสะดวก อยู่ในระดับมาก (̅=4.17) เม่ือ พิจารณา เป็นรายข้อพบว่า สถานที่ วัสดุ อุปกรณ์และส่ิงอานวยความสะดวก การส่ือสาร การสร้าง บรรยากาศเพอ่ื ให้เกดิ การเรยี นรู้ และการบริการ การช่วยเหลือและการแก้ปัญหา มีผลการประเมิน อยู่ใน ระดบั มาก (̅=4.17) ตามลาดบั ตอนที่ 3 ควำมคดิ เหน็ และข้อเสนอแนะอน่ื ๆ -ควรจัดหาวัสดุเพ่มิ เตมิ อปุ กรณใ์ นฝกึ ปฏิบัติ 20 สรปุ ผลการดาเนินงานโครงการศูนยฝ์ ึกอาชีพชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภณั ฑจ์ กั สานจากไม้ไผ่ ปงี บประมาณ 2565

บทท่ี 5 สรุปผล อภปิ รำยผล และขอ้ เสนอแนะ จากการวเิ คราะห์ขอ้ มลู ผลการดาเนนิ งาน โครงการศนู ย์ฝึกอาชพี ชุมชน หลักสตู รอาชพี การทาผลิตภณั ฑจ์ กั สานจากไมไ้ ผ่ สามารถสรปุ ผล อภิปรายผล และมีข้อเสนอแนะดงั นี ตอนท่ี 1 วเิ ครำะหข์ อ้ มลู ส่วนตัวของผู้ตอบแบบประเมินในภำพรวม พบว่า ผู้ตอบแบบประเมินโครงการ จานวน 8 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง จานวน 8 คน คดิ เปน็ ร้อยละ 100 ส่วนใหญ่มีอายุ 40 - 59 ปี จานวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ ส่วนใหญ่มีระดับการศึกษา ประถมศกึ ษา จานวน 5 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 62.50 รองลงมา คือ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น จานวน 2 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 25.00 มธั ยมศึกษาตอนปลาย จานวน 1 คน คิดเป็นร้อยละ 12.50 สาหรับอาชีพ ส่วนใหญ่ ประกอบอาชีพแม่บ้าน จานวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 87.50 รองลงมาคืออาชีพค้าขาย จานวน 1 คน คิดเป็นร้อยละ 12.50 ตามลาดบั ตอนที่ 2 วเิ ครำะห์ผลกำรประเมนิ กิจกรรมโครงกำรศูนย์ฝกึ อำชพี ชุมชน หลักสูตรอำชีพกำรทำผลิตภัณฑ์ จักสำนจำกไม้ไผ่ จากตารางท่ี 2.1 พบวา่ โครงการศนู ยฝ์ ึกอาชีพชมุ ชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภัณฑ์จักสาน จากไมไ้ ผ่ มผี ลการประเมินโครงการอยู่ในระดับมาก (̅=4.18 ) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า มีผลการ ประเมินโครงการ ด้านเนือหา มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมาก (̅=4.38) รองลงมาคือวิทยากร มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมาก (̅= 4.33) ด้านกระบวนการจัดกิจกรรมการอบรม มีผลการประเมิน อยใู่ นระดบั มาก (̅=4.20) และดา้ นการอานวยความสะดวก มีผลการประเมนิ อยูใ่ นระดับมาก (̅= 4.17) ตามลาดับ จากตารางที่ 2.2 พบว่า โครงการศนู ยฝ์ กึ อาชพี ชมุ ชน หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภัณฑจ์ ักสาน จากไม้ไผ่ มีผลการประเมินโครงการในด้านเนือหา อยู่ในระดับมาก (̅=4.38) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า เนือหามีประโยชน์ต่อการนาไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมากท่ีสุด (̅=4.67) รองลงมาคือ เนือหาตรงตามความต้องการ เนือหาปัจจุบันทันสมัย มีผลการประเมิน อยู่ใน ระดับมาก (̅=4.33) และเนือหาเพียงพอต่อความต้องการ มีผลการประเมิน อยู่ในระดับมาก (̅=4.17) ตามลาดับ 21 สรุปผลการดาเนนิ งานโครงการศูนยฝ์ ึกอาชีพชุมชน หลักสตู รอาชีพการทาผลติ ภณั ฑ์จกั สานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

จากตารางที่ 2.3 พบวา่ โครงการศูนย์ฝกึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลติ ภณั ฑจ์ กั สาน จากไม้ไผ่ มีผลการประเมนิ โครงการ ในดา้ นกระบวนการจัดกิจกรรมการอบรม อยู่ในระดับมาก (̅=4.20) เมือ่ พิจารณาเปน็ รายข้อพบว่า การจัดกจิ กรรมเหมาะสมกบั กลุม่ เปา้ หมาย มีผลการประเมินอยใู่ นระดับมาก (̅=4.33) รองลงมาคือ การเตรยี มความพร้อมกอ่ นอบรม การออกแบบกจิ กรรมเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ การจัดกจิ กรรมเหมาะสมกับเวลา และวิธีการวัดผล/ประเมินผลเหมาะสมกับวัตถุประสงค์มีผลการประเมิน อยูใ่ นระดับมาก (̅=4.17) ตามลาดบั จากตารางท่ี 2.4 พบวา่ โครงการศนู ย์ฝึกอาชพี ชมุ ชน หลกั สูตรอาชีพการทาผลติ ภณั ฑ์จักสาน จากไมไ้ ผ่ มีผลการประเมนิ โครงการ ในด้านวิทยากร อยู่ในระดับมาก (̅=4.33 ) เม่ือพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า วิทยากรมีความรู้ความสามารถในเรื่องที่ถ่ายทอด วิทยากรมีเทคนิคการถ่ายทอดใช้สื่อเหมาะสม และวิทยากรเปิดโอกาสให้มีสว่ นร่วมและซักถาม มผี ลการประเมนิ อยูใ่ นระดบั มาก (̅=4.33) ตามลาดบั จากตารางท่ี 2.5 พบวา่ โครงการศนู ยฝ์ ึกอาชพี ชมุ ชน หลักสูตรอาชพี การทาผลิตภณั ฑ์จักสาน จากไม้ไผ่ มีผลการประเมินโครงการ ในด้านการอานวยความสะดวก อยู่ในระดับมาก (̅=4.17) เม่ือ พิจารณา เป็นรายข้อพบว่า สถานที่ วัสดุ อุปกรณ์และส่ิงอานวยความสะดวก การส่ือสาร การสร้าง บรรยากาศเพือ่ ให้เกิดการเรียนรู้ และการบริการ การช่วยเหลือและการแก้ปัญหา มีผลการประเมิน อยู่ใน ระดบั มาก (̅=4.17) ตามลาดบั . ตอนที่ 3 ควำมคิดเห็นและข้อเสนอแนะอนื่ ๆ ควรจัดหาวสั ดุเพิ่มเติม อุปกรณใ์ นฝึกปฏบิ ัติ อภปิ รำยผล จากการสรุปผลการดาเนินโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จัก สานจากไม้ไผ่ พบว่า มีผลการประเมินโครงการอยู่ในระดับมาก (̅=4.27) เน่ืองจาก คณะทางาน ได้ ประชุม/ชีแจงวางแผนการดาเนินงาน กาหนดรูปแบบ และแผนการดาเนินงาน เตรียมความพร้อมในการ ดาเนินงานโครงการ มีการนิเทศกิจกรรมโครงการอย่างต่อเนื่อง เพ่ือแก้ไขปรับปรุงให้เกิดความเหมาะสม จากผลการประเมินดังกล่าว มีประเด็นที่น่าสนใจนามาอภิปรายผล ดังนี เนือหามีประโยชน์ต่อการนาไปใช้ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต มีผลการประเมินอยู่ในระดับมากท่ีสุด (̅=4.67) ทังนีเป็นเพราะสมาชิกลุ่ม อาชพี จกั สานไมไ้ ผ่ ได้รบั การพฒั นาความรู้ ความสามารถและทักษะในการประกอบอาชีพให้สอดคล้องกับ เศรษฐกิจยุคใหม่เน้นความชานาญเฉพาะเร่ืองพัฒนาคุณภาพ เป็นอาชีพเสริม ที่พึ่งพาตนเองได้ สร้าง รายได้ ให้ครอบครัว และเป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ เกิดความรัก ความสามัคคี รู้จักการดาเนิน ชีวิตอย่างพอเพียงและเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของตนเองและครอบได้เป็นอย่างดี ซ่ึงสอดคล้องกับ งานวิจยั ของ อิสราพันธ์ ซซู กู ิ (2548) กลา่ วว่า อาชีพเสริม หมายถึง เป็นอาชีพท่ีประกอบขึนเป็นอาชีพที่ 2 รองจากอาชีพหลักและเปน็ แหล่งรายไดเ้ สริมเพ่ิมเติมจากงานอาชีพหลัก การประกอบอาชพี เสริมนันจะต้อง ไมก่ ระทบกบั งานอาชพี หลัก อาชพี เสรมิ นัน จะประกอบธรุ กิจ หรอื กิจการในรูปแบบใดก็ได้ และจะต้องเป็น 22 สรปุ ผลการดาเนนิ งานโครงการศนู ย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลติ ภัณฑจ์ ักสานจากไมไ้ ผ่ ปีงบประมาณ 2565

อาชพี ท่ีขา้ ไปเสริมจากรายไดห้ ลักเทา่ นัน ทังนีเป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ สร้างความสามัคคีให้แก่ คนภายในชุมชน และรู้จัก การดาเนินชีวิตอย่างพอเพียง ทาให้ลดปัญหาหนีสินลง สิ่งเหล่านีจะส่งผลดีต่อ การพัฒนาประเทศ และเป็นการสนองแนวพระราชดารัสเก่ียวกับเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวอย่างแท้จริง โดยสมาชิกกลุ่มอาชีพจักสานไม้ไผ่ นาความรู้ และทักษะไปใช้ในการประกอบ อาชพี มีรายได้เพม่ิ ขึน สามารถพึ่งพาตนเองได้ ส่งผลให้โครงการประสบความสาเร็จตามวตั ถปุ ระสงค์ ขอ้ เสนอแนะในกำรพฒั นำคร้ังต่อไป -ควรเพม่ิ วสั ดุ อปุ กรณ์ ใหม้ ากกว่าเดิม เพอื่ ให้เพยี งพอตอ่ การฝึกปฏิบัติ 23 สรุปผลการดาเนนิ งานโครงการศนู ยฝ์ ึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลติ ภณั ฑ์จกั สานจากไมไ้ ผ่ ปงี บประมาณ 2565

บรรณานุกรม ไผ่ [ออนไลน์].เข้าถึงไดจ้ าก. https://www.baanjomyut.com/library_2/extension- 2/bamboo/02.html l (วนั ท่ีคน้ ขอ้ มูล วนั ที่ 11 มิถุนายน 2565) สานักงาน กศน.(2565).ยุทธศาสตร์และจุดเน้นการดาเนนิ งาน สานกั งาน กศน. ประจาปี งบประมาณ พ.ศ. 2565.[ออนไลน์]เขา้ ถงึ ไดจ้ าก http://203.147.24.83/onieWeb/plann/download.html (วันท่คี น้ ข้อมูล วนั ที่ 11 มิถุนายน 2565) อิสราพนั ธ์ ซูซกู ิ (2548) ความหมายของอาชีพเสรมิ .[ออนไลน]์ เข้าถงึ ไดจ้ าก http://digital_collect.lib.buu.ac.th/dcms/files/54930386/chapter2.pdf (วนั ทีค่ ้นข้อมลู วนั ที่ 11 มิถุนายน 2565

ภาคผนวก

รายช่อื ผู้เข้าร่วมโครงการศนู ยฝ์ ึกอาชพี ชมุ ชน หลักสตู รอาชีพการทาผลติ ภัณฑ์จกั สานจากไมไ้ ผ่ วันที่ 7-11 มถิ ุนายน พ.ศ.2565 ณ บา้ นนาใหม่ หม่ทู ี่ 12 ตาบลท่าเยีย่ ม อาเภอโชคชัย จังหวดั นครราชสมี า ลาดบั ท่ี ช่อื - สกุล 1 นางสมมุ่ง สอนครบุรี 2 นางบญุ ช่วย ผยุ ครบุรี 3 นางสายฝน กมลกลาง 4 นางสนี วล เคลอื่ นกระโทก 5 นางสุมาลี ฉมิ สาโรง 6 นางวิลาสินี พากง่ิ 7 นางจุ ใจงาม 8 นางสุกัญญา หงษเ์ วียงจนั ทร์

ภาพกิจกรรม โครงการศนู ย์ฝึกอาชีพชุมชน หลักสูตรอาชพี การทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ ระหวา่ งวนั ท่ี 7-11 มถิ ุนายน พ.ศ.2565 ณ บา้ นนาใหม่ หมู่ 12 ตาบลท่าเย่ียม อาเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา



ตารางวิเคราะห์ขอ้ มูล Google sheet โครงการศนู ยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน กจิ กรรมการศึกษา 1 อาเภอ 1 อาชีพ หลักสตู รอาชพี การทาผลติ ภณั ฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ จานวน 22 ช่ัวโมง ระหวา่ งวนั ท่ี 7-11 มิถุนายน 2565 ณ บ้านนาใหม่ หมทู่ ่ี 12 ตาบลทา่ เยย่ี ม อาเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสมี า

ตารางวิเคราะหข์ ้อมูล Google sheet โครงการศนู ยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน กิจกรรมการศึกษา 1 อาเภอ 1 อาชีพ หลักสตู รอาชีพการทาผลติ ภัณฑจ์ กั สานจากไมไ้ ผ่ จานวน 22 ช่ัวโมง ระหวา่ งวนั ท่ี 7-11 มิถุนายน 2565 ณ บ้านนาใหม่ หมทู่ ่ี 12 ตาบลทา่ เยยี่ ม อาเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสมี า

ตารางวิเคราะห์ขอ้ มลู Google sheet โครงการศนู ยฝ์ กึ อาชพี ชุมชน กจิ กรรมการศึกษา 1 อาเภอ 1 อาชีพ หลักสตู รอาชีพการทาผลติ ภณั ฑ์จักสานจากไมไ้ ผ่ จานวน 22 ช่ัวโมง ระหวา่ งวนั ท่ี 7-11 มิถุนายน 2565 ณ บ้านนาใหม่ หมทู่ ่ี 12 ตาบลทา่ เยย่ี ม อาเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสมี า

แบบ กศ.ตน.10 แบบประเมนิ ความพงึ พอใจ โครงการศนู ย์ฝกึ อาชพี ชุมชน หลักสูตรอาชีพการทาผลิตภัณฑ์จักสานจากไม้ไผ่ ระหวา่ งวนั ที่ 7-11 เดือน มิถนุ ายน 2565 สถานทจี่ ดั ณ บา้ นนาใหม่ หมูท่ ่ี 12 ตาบลทา่ เย่ียม อาเภอโชคชัย จังหวดั นครราชสีมา ข้อมูลพ้นื ฐานของผู้ประเมินความพงึ พอใจ ( ) ชาย ( ) หญิง ( ) 40-59 ปี ( ) 60 ปีขึ้นไป เพศ ( ) ต่ากวา่ 15 ปี ( ) 15–39 ปี ( ) ระดบั ม.ปลาย ( ) ปรญิ ญาตรี ( ) ระดบั ประถม ( ) ระดับ ม.ต้น ( ) ค้าขาย อน่ื ........................ อายุ ( ) เกษตรกร ( ) รบั จา้ งทั่วไป วฒุ ิการศึกษา อาชพี คาชี้แจง 1. แบบประเมินความพึงพอใจ มี 4 ตอน 2. โปรดแสดงเครื่องหมาย √ ในช่องว่างระดับความพึงพอใจตามความคิดเห็นของทา่ น ระดบั ความพึงพอใจ หมายเหตุ ข้อ รายการประเมินความพงึ พอใจ มากท่สี ดุ มาก ปาน นอ้ ย น้อย กลาง ที่สดุ ตอนที่ 1 ความพึงพอใจดา้ นเนอื้ หา 1 เนื้อหาตรงตามความตอ้ งการ 2 เนื้อหาเพยี งพอต่อความต้องการ 3 เนือ้ หาปัจจุบนั ทันสมยั 4 เนอ้ื หามปี ระโยชน์ตอ่ การนาไปใชใ้ นการพัฒนาคณุ ภาพชีวิต ตอนท่ี 2 ความพึงพอใจดา้ นกระบวนการจัดกจิ กรรมการฝึกทักษะ 5 การเตรียมความพรอ้ มก่อนอบรม 6 การออกแบบกิจกรรมเหมาะสมกบั วตั ถปุ ระสงค์ 7 การจดั กิจกรรมเหมาะสมกบั เวลา 8 การจัดกิจกรรมเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย 9 วิธกี ารวดั ผล/ประเมนิ ผลเหมาะสมกบั วตั ถุประสงค์ ตอนท่ี 3 ความพงึ พอใจต่อวิทยากร 10 วทิ ยากรมีความรคู้ วามสามารถในเร่อื งทีถ่ า่ ยทอด 11 วทิ ยากรมีเทคนคิ การถ่ายทอดใชส้ อ่ื เหมาะสม 12 วิทยากรเปดิ โอกาสให้มสี ว่ นรว่ มและซักถาม ตอนที่ 4 ความพงึ พอใจด้านการอานวยความสะดวก 13 สถานท่ี วสั ดุ อปุ กรณแ์ ละสงิ่ อานวยความสะดวก 14 การสอ่ื สาร การสรา้ งบรรยากาศเพอื่ ให้เกิดการเรยี นรู้ 15 การบรกิ าร การช่วยเหลอื และการแกป้ ัญหา ความคดิ เหน็ และขอ้ เสนอแนะอน่ื ๆ ………………………………………………………………………………………………………..…………….…………………………....................... …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………













คณะผ้จู ดั ทำ ท่ีปรึกษำ วฒั นกสกิ าร ผอู้ านวยการ กศน.อาเภอโชคชยั หาญกลา้ บรรณารักษ์ชานาญการพิเศษ นางจีระภา มงุ่ ภูก่ ลาง ครอู าสาสมคั รการศึกษานอกโรงเรยี น นางสุวมิ ล เช่อื ปัญญา ครูอาสาสมคั รการศกึ ษานอกโรงเรยี น นายสมชาย นางจงรักษ์ ครู กศน.ตาบล วิเครำะหข์ อ้ มลู เรยี บเรียงและทำต้นฉบับ ผอู้ านวยการ กศน.อาเภอโชคชัย นางสาววรรณนิภา สทิ ธเิ จรญิ ยศ เจ้าหน้าท่ธี รุ การ บรรณำธกิ ำร นางจรี ะภา วัฒนกสกิ าร นางสาวอรอนงค์ เนอื่ งกระโทก