นวัตกกรรมการสอน นาฏลีลา ฟาฝึกฝน สำหรับนักเรียน

48 ทLอนเพลง มะ มาฝกv รำ ทLอนเพลง มะ มาฝกv รำ ปฏิบัตดิ ังนี้ 1. การใชเ% อียงขวา 2. การใช%มอื ซา% ย คว่ำเหยยี ดมอื ไป ข%างหน%าเลก็ นอ% ย ทำทPาเรียก มือขวาจับเอว 3. การใชเ% ท%าเท%ายำ่ ตามจงั หวะ ทLอนเพลง กนั ใหส1 ุขใจ ทLอนเพลง ฝ>กรำแบบนี้นาL รักชืน่ ชม ดงั นี้ 1. การใชเ% อียงขวา 2. การใชม% อื ซ%ายทาบมือวางไปทอี่ กขวา มือขวาจบั เอว 3. การยำ่ เท%า ตามจงั หวะ ทอL นเพลง รอ1 ง รำ กนั ให1 ทอL นเพลง รอ1 ง รำ กัน ให1 ปฏบิ ัติดังน้ี 1. การใชศ% ีรษะเอยี งขวา 2. มอื ซา% ยทำหนา% ปอ• งปาก มอื ขวาจบั เอว 3. การใชเ% ทา% ยำ่ ตามจงั หวะ หมายเหตุ ศีรษะจะเอียงไปมา ตามจังหวะของเพลง

ทอL นเพลง สนกุ สขุ เอย 49 ทLอนเพลง สนุก สขุ เอย ปฏิบัติดังนี้ 1. การใช%ศีรษะเอยี งซ%าย 2. มอื ทั้งสองตั้งวงแขนตงึ ระดบั ไหลP 3. การใช%เท%า ยำ่ ตามจังหวะ

50 สรปุ เกรด็ ความรหู้ ลงั การเรียน ทา่ ราํ นาฏศลิ ป์ ไทยแบง่ ออกเป็น W แบบ คอื X.ทา่ ราํ ในการแสดงโขนและละคร จาํ แนกออกเป็น Z ประเภท - ทา่ ราํ ทเVี ป็นแบบฝึกหดั เบอ<ื งตน้ - ทา่ ราํ ประกอบเพลงหน้าพาทย์ - ทา่ ราํ ทปVี ระกอบการขบั รอ้ ง - ทา่ ราํ ทเVี ป็นการสอVื สารหรอื ภาษานาฏศลิ ป์ W.ทา่ ราํ ในการแสดง ระบาํ ราํ ฟ้อน - ทา่ ราํ ทมVี าจากประเพณแี ละวฒั นธรรมการละเลน่ ชาวบา้ น - ทา่ ราํ ทมVี าจากความเชอVื ศรทั ธาเกยVี วกบั พธิ กี รรม - ทา่ ราํ ทมVี าจากสภาพวถิ ชี วี ติ ความเป็นอยแู่ ละอาชพี การ งาน ลกั ษณะการเคลอVื นไหวนาฏศลิ ป์ ไทย แบง่ ออกได้ W ลกั ษณะ คอื X. ลกั ษณะการเคลอVื นไหวทเVี ลยี นแบบธรรมชาติ W. ลกั ษณะการเคลอVื นไหวทมVี นุษยป์ ระดษิ ฐข์ น<ึ

51 นาฏยศพั ท์ นาฏยศพั ท์ หมายถึง ประเภทของนาฏยศพั ท์ คาํ ศพั ทท์ ี3ใช้ในการฟ้อนราํ นาฏย หมายถงึ ศพั ท์ หมายถงึ คาํ ศลิ ปะการแสดงละคร นามศพั ท์ หมายถงึ กริ ยิ าศพั ท์ นาฏยศพั ทเ์ บด็ เตลด็ หรอื การฟ้อนราํ คาํ ทเ2ี รยี กชอ2ื ทา่ ราํ หมายถงึ หมายถงึ ศพั ทต์ ่าง ๆท2ี คาํ ทบ2ี อกกริ ยิ า ใชเ้ รยี กในภาษา อาการ ต่างๆ นาฏศลิ ป์ นอกเหนือไปจาก นามศพั ทท์ ใ2ี ชก้ บั ศรี ษะ นามศพั ทแ์ ละกริ ยิ าศพั ท์ เชน่ เอยี งศรี ษะ ลกั คอ กลอ่ มหน้า เชน่ เหลย2ี ม,เดนิ มอื ,เอยี งทางวง,ทา่ เชอ2ื ม,ยนื นามศพั ทท์ ใ2ี ชก้ บั แขนและมอื เครอ2ื ง ,คนื ตวั ,แมท่ า่ เชน่ จบี วง ฯลฯ เป็นตน้ ศพั ทเ์ สรมิ ศพั ทท์ ใ2ี ชส้ รมิ แต่งละทว่ งทที า่ ราํ ใหถ้ กู ตอ้ ง งดงาม นามศพั ทท์ ใ2ี ชก้ บั ขาและเทา้ ศพั ทเ์ สอ2ื มทใ2ี ช้ เชน่ ยกเทา้ กระดกเทา้ กา้ วเทา้ เรยี กชอ2ื ทา่ ราํ ทป2ี ฏบิ ตั ิ ไมถ่ กู ตอ้ ง เพอSื แกไ้ ข จรดเทา้ กระทงุ้ เทา้ ทา่ ราํ ใหถ้ กู ตอ้ ง

52 ใบงานที่ 2 เรอื่ ง นาฏยศัพทJและภาษาทา6 ช่ือ-นามสกลุ ...................................................... ชั้น ................ เลขที่ ........... ************************************************** คำช้แี จง นักเรยี นสงั เกตภาพทPารำตอP ไปนว้ี าP มีทาP นาฏยศัพทปI ระเภทไหนบาง คำตอบลงในชอP งวPางใหถ% ูกต%อง 1) 2) 3) 4)

53 5)

54 ใบงานท่ี 3 เรือ่ ง นาฏยศัพทJ ช่ือ-นามสกลุ .............................................................................................. ช้นั ................ เลขท่ี .............. วันท่.ี .............................. เดือน........................................... พ.ศ....................... คำช้แี จง ให%นักเรียนบนั ทึกสรปุ ผลการเรียนร%จู ากหนวP ยการเรียนร%ูนี้ การตัง้ วงมกี ปี่ ระเภทอะไรบาง นาฏยศัพทI หมายถงึ อะไร นาฏยศัพทIแบงP ออกเปZนก่ี .................................................. .............................................. ประเภทอะไรบาง .................................................. .............................................. .................................................. .............................................. ............................................ .................................................. .............................................. ............................................ .................................................. .............................................. ............................................ .................................................. .............................................. ............................................ .................................................. .......................................... ............................................ ............................................ ... นาฏลีลา พาฝกB ฝน .......................................... นาฏยศัพทสI วP นเทา% ทไี่ ด%รบั นักเรียนจะนำความรู% ความ นกั เรยี นได%ทำกจิ กรรมอะไรบา% ง การปฏบิ ัติ ประกอบดว% ยทPา เขา% ใจจากหนวP ยการเรียนรน%ู ้ี ในหนวP ยการเรียนรู%น้ี ไปใช% ในชวี ิตประจำวนั อยPางไร .................................................... ไหนบาง บ%าง .................................................... .............................................. ................................................ .................................................... .............................................. ................................................ .................................................... .............................................. ................................................ .................................................... .............................................. ................................................ .................................................... .............................................. ................................................ .................................................... .............................................. .................................................... ..............................................

55 แบบทดสอบหลงั เรียน ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู1 เรือ่ ง นาฏลลี า พาฝ>กฝน สำหรบั นกั เรยี นชั้นประถมศกึ ษาปทT ี่ 5 เรือ่ ง นาฏยศพั ทX ****************************************************** คำชแ้ี จง ให%นกั เรยี นทำเคร่ืองหมาย √ ทับอกั ษรหนา% คำตอบที่ถกู ทีส่ ดุ 1. นาฏยศพั ทI หมายถึงอะไร ก. ศัพททI ี่ใช%เรียกทาP ทางในการบรรเลงดนตรไี ทย ข. ศพั ททI ใ่ี ชเ% ฉพาะตัวแสดงทเ่ี ปนZ ยักษI ค. ศพั ทIท่ใี ช%เรียกช่อื ทาP รำ ที่ใชฝ% vกพนื้ ฐานการแสดงนาฏศิลปT ง. ศพั ททI ี่ใชเ% ฉพาะตวั ละครเดPนๆ ในการแสดง 2. ประเภทของนาฏยศัพทIแบPงออกเปนZ กีป่ ระเภท ก. 2 ประเภท ข. 3 ประเภท ค. 4 ประเภท ง. 5 ประเภท 3. การต้ังวงบน ของตัวพระอยูPระดับใด ก. หางค้วิ ข. แงศP รี ษะ ค. ไหลP ง. เอว 4. การต้ังวงหงายอยPรู ะดบั แงศP รี ษะ หกั ขอ% มอื ลง นาฏยศัพทIนีเ้ รยี กวาP ทาP อะไร ก. ทาP ตง้ั วงบน ข. วงกลาง ค. วงบวั บาน ง. วงหงาย 5. ข%อใดคือลกั ษณะการจีบท่ีถูกตอ% ง ก. ข. ค. ง.

56 6. ข%อใดเปนZ การจีบท่ีถกู ต%อง ก. ปลายนิว้ หวั แมPมอื และปลายน้ิวชจ้ี รดกัน น้วิ ทีเหลือกรดี ออก ข. ปลายนวิ้ หัวแมPมอื จรดข%อที่ 1 ของน้วิ ชีน้ ิ้วทเี่ หลอื กรีดออก ค. ปลายหวั แมมP อื จรด ปลายนิ้วกลาง นว้ิ ทเี่ หลอื กรีดออก ง. ปลายหวั แมPมอื จรด ขอ% ที่ 1 ของนิ้วกลาง น้วิ ทเี่ หลือกรดี ออก 7. การประเทา% ต%องใช%สวP นใดของเท%าแตะพื้น ก. จมูกเทา% ข. นวิ้ เทา% ค. ส%นเท%า ง. ฝyาเทา% 8. การวางฝyาเทา% ลงบนพน้ื ข%างหน%า โดยวางสน% เทา% ลงกอP นตวั พระจะกา% วเฉียงไปข%างๆลำตวั เล็กน%อยเฉียง ปลายเท%า กนั เขPาแบะให%ไดเ% หลย่ี มสPวนตวั นางวางเท%าลงข%างหนา% ไมPกันเขาP ทาP ทก่ี ลาP วมาน้คี ือนาฏยศพั ทIในข%อ ใด ก. ตบเท%า ข. ขยนั เท%า ค.ก%าวหน%า ง. กา% วขา% ง 9. ลกั ษณะของการก%าวหน%า นำ้ หนกั ตวั ควรอยูPตำแหนPงใด ก. กลางลำตวั ข. ปลายเท%าทัง้ สองขา% ง ค. เท%าหลัง ง. เทา% หน%า 10. ถ%าเช่อื มของการฝกv หัดกPอนการกระดกเท%า คอื นาฏยศัพททI ี่มชี ือ่ ทPาวPาอะไร ก. การปะเท%า ข. การผสมเท%า ค. การกระทุ%งเทา% ง. การจรดเท%า

57 บรรณานกุ รม กรมวิชาการ. (2545). คLมู ือการจัดการเรียนร1ู กลLุมสาระการเรยี นร1ูศลิ ปะ. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพI องคกI ารรับสงP สินค%าและพัสดภุ ณั ฑI. . (2551). หลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพน้ื ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551. กรงุ เทพมหานคร : บริษทั ไทยรมP เกล%า จำกัด. จรญู ศรี วีระวานิช. (2526). คูLมือครูการสอนและการจดั การแสดง. กรุงเทพฯ : ชวนิ และคณะ. เตม็ สิริ บญุ ยสิงหIและเจอื สตะเวทนิ (2506). วชิ านาฏศลิ ปO. กรุงเทพมหานคร : ครุ ุสภาลาดพรา% ว. ธนติ อยโูP พธ.์ิ (2516). คมLู อื นาฏศิลปไO ทย. พระนคร : ศิวพร. ประทิน พวงสำล.ี (2514). หลักนาฏศิลปO. กรุงเทพมหานคร : วิทยาลยั ครสู วนสนุ ันทา พนั ธIทพิ ยI ทอP งอรPาม. (2537). สนุ ทรยี ะทางนาฏศลิ ปOไทย. สุรินทรI : ศูนยคI อมพวิ เตอรI วทิ ยาลัยครสู ุรินทรI สหวิทยาลัยอีสานใต%. พาณี สีสวย. (2526). ดนตรีและนาฏศลิ ปOสำหรบั ครปู ระถมศกึ ษาและผส1ู นใจทว่ั ไป. กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พIจู จนี ไทย. . (2539).สุนทรียะของนาฏศลิ ปOไทย. กรุงเทพมหานคร : ธนะการพิมพ.I ราชบัณฑติ ยสถาน. (2542). พจนานุกรมฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน พ.ศ.2542. กรุงเทพมหานคร : อกั ษรเจรญิ ทศั น.I รานี ชัยสงคราม. (2544). นาฏศิลปไO ทยเบอ้ื งตน1 . กรุงเทพมหานคร : องคกI ารคา% คุรสุ ภา. เรณู โกศินานนท.I (2546). นาฏยศัพทภX าษาทLานาฏศิลปไO ทย. กรุงเทพมหานคร : ไทยวฒั นาพานิช. . (2545). นาฏศลิ ปไO ทย. กรงุ เทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช. อุดม กลุ เมธพนธ.I (2556). นาฏยศพั ทฉX บับครลู มุล. เชยี งใหมP : สเุ ทพการพมิ พI.

58 ผ)ูจดั ทำนวัตกรรมการจัดการเรียนการสอน เร่อื ง นาฏลีลา พาฝกB ฝน ด)วยกระบวนการ IPPAN Model ชื6อ นายวีรวฒั น์ กาญจนัษฐายี ตาํ แหน่งครู ครู คศ.1 สอนประจาํ รายวิชานาฏศิลป์ สงั กดั โรงเรยี นบา้ นดอนปิ น สาํ นักงานเขตพนืL ท6ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาเชียงใหม่ เขต 1 สาํ นักงานคณะกรรมการศกึ ษาขนัL พนืL ฐาน ประวตั ิการศึกษา ระดบั ชนัL ประกาศนียบตั รวิชาชีพ วิทยาลยั นาฏศิลปเชียงใหม่ สาขา นาฏศิลป์ ไทย โขนพระ ระดบั ชนัL ปริญญาตรี สถาบนั บณั ฑิตพฒั นศิลป์ ห้องเรยี นเครอื ขา่ ยวิทยาลยั นาฏศิลปเชียงใหม่

โรงเรียนบ้านดอนปิน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ