ตัวอย่างก้างปลา

Group Project การศึกษาปัญหาเชิงระบบ

ระบบงานสาคญั ของโรงพยาบาล • กระบวนการดแู ลผปู้ ่วย • ระบบคณุ ภาพ/ความเส่ยี ง/ความปลอดภยั • ระบบเวชระเบียน • ระบบจดั การดา้ นยา • การตรวจทดสอบ/ปฏบิ ตั กิ าร • การปอ้ งกนั การติดเชือ้ ในโรงพยาบาล • การจดั การสง่ิ แวดลอ้ มในการดแู ลผปู้ ่วย • การกากบั ดแู ลวชิ าชีพ • การเฝา้ ระวงั โรคและภยั สขุ ภาพ

แนวคดิ การแก้ไขความผดิ พลาดทเ่ี กดิ จากมนุษย์ • Personal approach (การแก้ปัญหาเชงิ บุคคล) • เช่ือวา่ ความผดิ พลาดนนั้ เกิดจากความบกพรอ่ งดา้ นจิตใจ เชน่ หลงลืม เหมอ่ ลอย สะเพรา่ • การแกไ้ ขคือการควบคมุ พฤตกิ รรมโดยการกาหนดกฎเกณฑ์ ตกั เตือน มาตรการลงโทษ • คนทาพลาดเป็นคนทาผดิ • System approach (การแก้ปัญหาเชิงระบบ) • ความผิดพลาดเป็นผลลพั ธ์ ไมใ่ ช่สาเหตุ • การปอ้ งกนั ความผดิ พลาดไมใ่ ชก่ ารเปล่ียนพฤติกรรมมนษุ ย์ แตอ่ าศยั การเปล่ยี นสงิ่ แวดลอ้ มหรอื ระบบ

ข้นั ตอนการศึกษา • ขัน้ ตอนที่ 1 ระบปุ ัญหา • ขัน้ ตอนท่ี 2 ศกึ ษาระบบงานท่ีเก่ียวขอ้ ง • ขัน้ ตอนที่ 3 ระบขุ นั้ ตอนท่ีเป็นปัญหาหรอื มีความเส่ยี ง • ขัน้ ตอนที่ 4 รวบรวมขอ้ มลู และวิเคราะหส์ าเหตขุ องปัญหา • ขัน้ ตอนท่ี 5 จดั ลาดบั ความสาคญั ของสาเหตุ • ขั้นตอนท่ี 6 เสนอแนวทางแกป้ ัญหา

ข้นั ตอนที่ 1 ระบุปัญหา • ระบปุ ัญหาใหช้ ดั เจนและเฉพาะเจาะจง • ปัญหาอาจไดจ้ าก • การพดู คยุ ซกั ถามจากผรู้ บั ผิดชอบแผนกตา่ ง ๆ • อาจารยพ์ ่ีเลยี้ งเตรยี มไวใ้ ห้ • ขอ้ พิจารณาเลือกปัญหาท่ีจะศกึ ษา • มีความสาคญั เหมาะสมกบั สถานการณป์ ัญหาของโรงพยาบาลขณะนนั้ • สมาชิกในกลมุ่ มีความสนใจรว่ มกนั • ลกั ษณะของปัญหา • การบรรลตุ วั ชีว้ ดั • ความเส่ยี งทางคลินิก (Clinical risk)

• ตวั อย่างการไมบ่ รรลตุ วั ชีว้ ดั • อตั ราการ re-admit ของผปู้ ่วย COPD สงู กวา่ เกณฑ์ • ทารกแรกเกิดนา้ หนกั ตวั นอ้ ยกวา่ เกณฑ์ • อตั ราการคดั กรองมะเรง็ ปากมดลกู ต่า • ผปู้ ่วยวณั โรคท่ีขนึ้ ทะเบียนรกั ษาเสยี ชีวติ มาก

• ความเส่ียงทางคลนิ ิก (Clinical Risk) • เหตกุ ารณท์ ่ีอาจกอ่ ใหเ้ กิดความเสยี หายกบั ผปู้ ่วย เกิดจาก กระบวนการใหบ้ รกิ ารหรือการตรวจวินิจฉยั และการดแู ลรกั ษาพยาบาล หรอื อบุ ตั ิการณไ์ มพ่ งึ ประสงค์ • Common clinical risk • ความเส่ยี งโดยท่วั ไปในกระบวนการทางการพยาบาล • Specific clinical risk • ความเส่ยี งเฉพาะตามกลมุ่ โรคหรอื หตั ถการท่ีสาคญั

Common clinical risk • ผลตรวจทางหอ้ งปฏิบตั กิ าร/ X-ray ผดิ พลาด • การใหย้ า/ สารนา้ ผดิ พลาด • การใหเ้ ลือดผิดคน • การตดิ เชือ้ ในโรงพยาบาล • แผลกดทบั • ตกเตยี ง • ฆา่ ตวั ตาย ถกู ฆาตกรรม

Specific clinical risk • OB • Ectopic pregnancy • Pre-eclampsia/ Eclampsia • Ped • DHF • Hypoglycemia in newborn

ข้นั ตอนที่ 2 ศึกษาระบบงานที่เกย่ี วข้อง • ระบรุ ะบบงานท่ีเก่ียวขอ้ งกบั ปัญหา • รวบรวมขอ้ มลู • ศกึ ษาขอ้ มลู ทตุ ิยภมู ิ • เก็บขอ้ มลู ปฐมภมู ิ : สงั เกตการปฏิบตั ิงาน สมั ภาษณผ์ เู้ ก่ียวขอ้ ง ศกึ ษาเวชระเบยี น • เขียน Workflow ท่ีแสดงขนั้ ตอนการทางานท่ีเก่ียวขอ้ งกบั ปัญหาตามท่ีปฏิบตั จิ รงิ

ตัวอย่าง • ผตู้ ดิ เชือ้ เอชไอวีไมไ่ ดร้ บั การรกั ษาดว้ ยยาตา้ นไวรสั อยา่ งตอ่ เน่ือง



ข้นั ตอนท่ี 3 ระบุข้นั ตอนทเ่ี ป็ นปัญหาหรือมคี วามเส่ียง • ใหใ้ ชห้ ลกั วิชาการและมาตรฐานการจดั บรกิ ารเรอ่ื งนนั้ ๆ วเิ คราะหว์ า่ ขนั้ ตอนใดบา้ งท่ี • เป็นปัญหา • มีความเส่ยี งท่ีจะก่อใหเ้ กิดปัญหา • ควรมีแตไ่ มม่ ี • ทาเครอ่ื งหมายแสดงตาแหนง่ ของปัญหายอ่ ยท่ีพบในแผนผงั ลาดบั งาน • เขียนรายการปัญหาวา่ มีอะไรบา้ ง



รายการปัญหาทพี่ บ • 1. ผรู้ บั บรกิ ารไมก่ ลบั มาฟังผลเลอื ด • 2. ผรู้ บั บรกิ ารตดั สนิ ใจไมก่ ินยาตา้ นไวรสั • 3. ผปู้ ่วยกินยาไมส่ ม่าเสมอ

ข้นั ตอนท่ี 4 รวบรวมข้อมูลและ วเิ คราะห์สาเหตุของปัญหา • Root cause analysis • เนน้ หาจดุ อ่อนของระบบ ไมใ่ ช่การกระทาของบคุ คล • เทคนคิ • เชิงคณุ ภาพ: why why analysis จนไมส่ ามารถถามตอ่ ไปได้ • เชิงปรมิ าณ: สารวจ เชน่ ความรู้ ความคิดเห็น ทศั นคติ • ใชเ้ ครอ่ื งมือ เช่น Mind map, Tree diagram, Cause and effect diagram

Cause and effect diagram

ตวั อย่าง ผู้รับบริการไม่กลบั มาฟังผลเลือด

ข้นั ตอนท่ี 5 จัดลาดบั ความสาคญั ของสาเหตุ • กรณีท่ีพบสาเหตขุ องปัญหาจานวนมาก ใหเ้ ลือกเพียงบางสาเหตเุ พ่ือเสนอแนวทางแกไ้ ข • ใชเ้ ทคนิค Matrix data analysis • ผมู้ ีสว่ นเก่ียวขอ้ งทกุ ฝ่ายรว่ มจดั ลาดบั ความสาคญั

Matrix data analysis • ระบสุ าเหตขุ องปัญหา • กาหนดเกณฑท์ ่ีจะใชจ้ ดั ลาดบั ความสาคญั • ใหน้ า้ หนกั (ตวั คณู ) • กาหนดคะแนน • รวมคะแนน











ข้นั ตอนท่ี 6 เสนอแนวทางแก้ไขปัญหา • เสนอกิจกรรมแกไ้ ขสาเหตขุ องปัญหาท่ีจดั ลาดบั ไว้ 3-5 อนั ดบั แรก • กิจกรรมแกไ้ ขปัญหาควรมีลกั ษณะท่ี • สอดคลอ้ งกบั สาเหตุ • แกไ้ ขในภาพรวม แกไ้ ขหลายสาเหตใุ นเวลาเดยี วกนั • มีวชิ าการหรอื ประสบการณจ์ ากผอู้ ่ืนรองรบั • สอดคลอ้ งกบั บรบิ ทของพืน้ ท่ีและมีความเป็นไปไดใ้ นการปฏิบตั ิ • เสนอแนวทางแกไ้ ขปัญหา 3-5 กิจกรรม โดยใหม้ ีรายละเอียดวา่ • จะทาอะไร • จะทาอยา่ งไร • คาดหวงั ผลอะไร • ปรกึ ษาผเู้ ก่ียวขอ้ งและอาจารยพ์ ่ีเลยี้ งเพ่ือใหค้ วามเหน็ ชอบ (ใหอ้ าจารยพ์ ่ีเลยี้ งลงนามรบั รอง)

กจิ กรรมการให้ความรู้บุคลากรเร่ือง anti-HIV rapid test • จะทาอะไร • พฒั นาความรูค้ วามเขา้ ใจของบคุ ลากรเก่ียวกบั ขอ้ ดีและประโยชนข์ องการตรวจ HIV แบบ Same day result โดยใชช้ ดุ ตรวจ rapid test • จะทาอยา่ งไร • อบรบบคุ ลากรท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การตรวจ anti-HIV (แพทย์ พยาบาล เจา้ หนา้ ท่ีหอ้ งปฏบิ ตั กิ าร) • เชิญวิทยากรมาบรรยายและฝึกใชช้ ดุ ตรวจ rapid test • คาดหวงั ผลอะไร • บคุ ลากรมีความรูค้ วามเขา้ ใจ และทศั นคตเิ ก่ียวกบั anti-HIV rapid test ในเชิงบวกมากขนึ้ และเลอื กใชช้ ดุ ตรวจแบบนีใ้ นการบรกิ ารตอ่ ไป

แนวทางการทางาน • ใหเ้ จา้ หนา้ ท่ีผรู้ บั ผิดชอบปัญหารว่ มใหข้ อ้ มลู และแสดงความ คดิ เห็นตลอดระยะเวลาการดาเนนิ งาน • เพ่ือสรา้ งความรูส้ กึ เป็นเจา้ ของรว่ มและการใหค้ วามรว่ มมือ • เพ่มิ โอกาสการยอมรบั ผลการศกึ ษาและแนวทางแกไ้ ขท่ีนาเสนอ

ผลงาน • การนาเสนอ • Powerpoint เวลาไมเ่ กิน 30 นาที เนือ้ หาตามรายงาน • รายงาน 2 ฉบบั • ความยาวประมาณ 20 หนา้ ไมร่ วมภาคผนวก

ส่ วนประกอบของรายงาน • บทนา • ระบปุ ัญหา ความสาคญั ของปัญหา ผลกระทบจากปัญหา • วธิ ีการศกึ ษา • ทตุ ยิ ภมู ิ จากเอกสารประเภทใดบา้ ง • Evidence based (จาก literature review) • ปฐมภมู ิ: สงั เกต สมั ภาษณ์ อาชีพใด ก่ีคน • ปรกึ ษาอาจารยค์ ณะแพทย์ ผเู้ ช่ียวชาญเร่อื งท่ีศกึ ษา

• ผลการศกึ ษา • Work flow พรอ้ มตดิ ดาวขนั้ ตอนสาคญั • แผนภมู กิ า้ งปลาหรอื mind map • Matrix data analysis (ระบวุ ชิ าชีพ, จานวนผใู้ หค้ ะแนน) • โครงการ • แสดงผลการศกึ ษาท่ีสนบั สนนุ ใหท้ าโครงการนี้ • การวดั ประเมนิ ผลโครงการ: ตวั ชีว้ ดั ความถ่ีของการประเมนิ ผปู้ ระเมนิ