Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore SCERT Kerala State Syllabus 9th Standard Hindi Textbooks

SCERT Kerala State Syllabus 9th Standard Hindi Textbooks

Published by shiyasahmad184, 2023-06-08 17:48:35

Description: SCERT Kerala State Syllabus 9th Standard Hindi Textbooks

Search

Read the Text Version

<EÚ…<« 3 ®…W…§…⁄Æ˙“ BEÚ n˘…¥…i… ®… ®…±÷ ±…… x…∫…“Ø˚n˘¬n˘“x… n˘…x‰ ……Â Ω˛…l…… ∫…‰ J……x…… J…… Æ˙Ω˛… l……*  EÚ∫…“x…‰ ]ı…E‰ Ú…, \"\"®…±÷ ±……, ™…Ω˛ C™…… EÚÆ˙ Æ˙Ω˛‰ Ω˛…?‰ n˘…x‰ ……Â Ω˛…l…… ∫…‰ J…… Æ˙Ω˛‰ Ω˛…?‰ '' \"\"i…“∫…Æ˙… Ω˛…l… V……‰ x…Ω˛” Ω˛Ë*'' ®…±÷ ±…… x…‰ V…¥……§…  n˘™……* • V…“x…‰ EÚ‰  ±…B  EÚi…x…‰ Ω˛…l…… EÚ“ W…∞¸Æ˙i… Ω˛Ë? • C™…… EÚ¶…“ ∫……S‰ …… Ω˛Ë V……‰  §…x…… Ω˛…l… V…“x…‰ EÚ…‰ ®…W…§…Æ⁄ ˙ Ω˛È? 5511

¥…E Ú]ı‰∂… ®……b˜M…±÷ …EÚÆ˙ n˘…{‰ …Ω˛Æ˙ EÚ… ∫…®…™… l……* §…§‰ …“ +{…x…‰ {…±…MΔ … {…Æ˙ §…`Ë ˆ“  J…c˜EÚ“ ∫…‰ §……Ω˛Æ˙ n˘‰J… Æ˙Ω˛“ l…“* §…“S… Ω˛…±Ï … ®… Æ˙J…‰ Æ˙‰ b˜™……‰ ®… ∫……g¯‰ §……Æ˙Ω˛ §…V…‰ EÚ‰  Æ˙EÚ…bÏ ˜« §…V… Æ˙Ω˛‰ l…*‰ ∂……iΔ … ®……Ω˛…±Ë … ®… M…“i…… EÚ‰ ∫…Æ÷ ˙ M…Vƒ⁄ … Æ˙Ω˛‰ l…*‰ ∫……®…x…‰ EÚ… §…nΔ ˘ °Ú…]ıEÚ J……±‰ …EÚÆ˙ {……∫‰ ]ı®…xË … ¶…“i…Æ˙ +…™……* +Ω˛…i…‰ EÚ“ §…V…Æ˙“ {…Æ˙ =∫…EÚ“ +…Ω˛]ı ∫…x÷ ……<« n˘“* {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ“ +…¥……W… =∫…EÚ‰ EÚ…x…… ®… +…<,« {…Æ˙ °Ú∂…« {…Æ˙ b˜…EÚ EÚ‰  M…Æ˙x…‰ EÚ“ +…¥……W… ∫…x÷ ……<« x…Ω˛” n˘“* §…§‰ …“ {…“UÙ‰ ®…c÷ ˜“* ∫…¶ƒ …±…EÚÆ˙ {…±…MΔ … ∫…‰ =i…Æ˙“*  °ÚÆ˙ §…∫Ë …… J…™…… EÚ‰ ∫…Ω˛…Æ˙‰ BEÚ-BEÚ EÚn˘®… S…±…EÚÆ˙ n˘Æ˙¥……W…‰ i…EÚ +…<*« §…nΔ ˘ n˘Æ˙¥……W…… J……±‰ …x…‰ ®… =∫…‰ l……c‰ ˜… ∫…®…™… ±…M……* n˘Æ˙¥……W…‰ ∫…‰ §……Ω˛Æ˙ +…ÆË ˙ Ω˛…±Ï … EÚ…‰ {……Æ˙EÚÆ˙ +…M…‰ +…x…‰ ®… n˘‰Æ˙ ±…M…“* ¥…Ω˛ n˘Æ˙¥……W…‰ {…Æ˙ \"§…nΔ ˘ n˘Æ˙¥……W…˜… J……±‰ …x…‰ ®… =∫…‰ l……c‰ ˜… {…Ω˛ƒ÷S…“* ¥…Ω˛…ƒ Ω˛…l… ∫…®…™… ±…M……* n˘Æ˙¥……W…‰ ∫…‰ §……Ω˛Æ˙ +…ÆË ˙ ®… b˜…EÚ  ±…B Ω˛…±Ï … EÚ…‰ {……Æ˙EÚÆ˙ +…M…‰ +…x…‰ ®… n˘‰Æ˙ {……∫‰ ]ı®…xË … J…c˜… l……* ±…M…“*' n˘‰Æ˙ ±…M…x…‰ EÚ… C™…… EÚ…Æ˙h… °Ú∂…« {…Æ˙ b˜…EÚ ˛Ω˲? °Ú EÚEÚÆ˙ +¶…“ M…™…… x…Ω˛” l……* ∫…“ g¯™…… EÚ‰ >{…Æ˙ Ω˛…E‰ ÚÆ˙ =∫…x…‰ Ω˛…l… §…g¯…™……* =∫…x…‰ v™……x…  n˘™……  EÚ +…V… {……∫‰ ]ı®…xË … n˘⁄∫…Æ˙… Ω˛“ Ω˛Ë* ∫…n˘… EÚ… ¥…Ω˛ n˘…g¯“ ¥……±…… {……∫‰ ]ı®…xË … x…Ω˛” Ω˛Ë* §…SS…… EÚ‰ ∫…‰ S…Ω‰ ˛Æ˙‰ ¥……±…… ™…Ω˛ x…™…… {……∫‰ ]ı®…xË … Ω˛Ë* =∫…x…‰ BEÚ x…W…Æ˙ §…§‰ …“ EÚ‰ {…ÆË ˙… EÚ“ +…Ɖ ˙ n˘‰J……* =∫…‰ ∂……™…n˘ v…CEÚ…-∫…… ±…M……* =∫…x…‰ b˜…EÚ §…§‰ …“ EÚ‰ Ω˛…l… ®… n˘‰ n˘“* §…g⁄ ¯‰ {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ“ i…Æ˙Ω˛ <∫… {……∫‰ ]ı®…xË … x…‰ =∫…∫…‰ 52

EÚ…<‰ « §……i… x… EÚ“* ®……ƒ EÚ‰ Ω˛…l… ®… b˜…EÚ n˘‰EÚÆ˙ §…§‰ …“ C™…… x…Ω˛”  n˘B? B∫‰ …… ∂……™…n˘ =∫…‰ ±…M…… Ω˛…M‰ ……* ¥…Ω˛ {…“UÙ‰ EÚ“ +…Ɖ ˙ ®…c÷ ˜“ +…Æ‰Ë ˙ §…c˜“ EÚ÷ ∫…‘ {…Æ˙ §…`Ë ˆEÚÆ˙ EÚ÷ UÙ §……±‰ …… x…Ω˛”, {…Æ˙ =∫…EÚ“ +…Jƒ …… ∫…‰ EÚ÷ UÙ ™…Ω˛“ §……±‰ …“, \"\"®……,ƒ +…V… EÚ… {……∫‰ ]ı®…xË … x…™…… l……*'' ¶……¥… Z…±…EÚ…* \"\"i……‰, <∫…®… +…∂S…™…« EÚ“ EÚ…Ëx…-∫…“ §……i… Ω˲? =∫…x…‰ §…Ω˛÷i… Ω˛“ EÚ…®‰ …±… i…l…… n˘§…“ +…¥……W… ®… §…n˘±… M…™…… Ω˛…M‰ ……*'' EÚΩ˛…, \"\"±…M…x…‰ n˘…‰ §… Ω˛x…! {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ… EÚ…®… §…§‰ …“ EÚ“ ®……ƒ x…‰ §……±… ®…j… EÚ… x…™…… +EΔ Ú §…§‰ …“ EÚ‰  V…∫…- i…∫… EÚ“ b˜…EÚ EÚ…‰  V…∫…- i…∫… EÚ‰ Ω˛…l… ®… +…SΔ …±… ®… Æ˙J……*  °ÚÆ˙ Æ˙‰ b˜™……‰ §…nΔ ˘ ˘EÚÆ˙EÚ‰ ¥…Ω˛ ∫……{È …x…‰ EÚ… Ω˛Ë- +Ω˛…i…‰ ®… °Ú EÚx…‰ EÚ… x…Ω˛”!'' +{…x…‰ EÚ®…Æ˙‰ ®… S…±…“ M…<*« n˘…{‰ …Ω˛Æ˙ ®… §…§‰ …“ EÚ…‰ \"±…M…x…‰ n˘…‰ §… Ω˛x…! {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ… EÚ…®…  V…∫…- i…∫… EÚ“ b˜…EÚ EÚ…‰  V…∫…- i…∫… Ω˛®…∂‰ …… +EÚ‰ ±……{…x… EÚ‰ Ω˛…l… ®… ∫……{È …x…‰ EÚ… Ω˛Ë- +Ω˛…i…‰ ®… \"n˘…‰{…Ω˛Æ˙ ®… §…‰§…“ EÚ…‰ +E‰Ú±……{…x… ±…M…i……* ¥…Ω˛ °Ú EÚx…‰ EÚ… x…Ω˛”!' ™…Ω˛…ƒ EÚ…xË …-∫…… ±…M…i……...' §…§‰ …“ §……Ω˛Æ˙  x…EÚ±… x…  EÚ∫…EÚ‰ ∫……l… §……i… ®…x……¶‰ ……¥… |…EÚ]ı Ω˛…i‰ …… Ω˛Ë? {……i…“* V……‰ +EÚ‰ ±……{…x… ∫…Ω˛i…‰ Ω˛È, ¥…‰ EÚÆ‰˙?  EÚ∫…E‰Ú Ω˛®…∫…‰ C™……-C™…… S……Ω˛i…‰ Ω˛…M …?‰ ∫……l… Ωƒ˛∫…‰? ™…Ω˛ |…∂x… ∫…n˘… Ω˛“ §…x…… Æ˙Ω˛i……* B∫‰ …‰ Ω˛“ ∫…®…™… ®… ¥…Ω˛ §…g⁄ ¯… {……∫‰ ]ı®…xË … +… V……™…… EÚÆ˙i……* ¥…Ω˛ Ω˛®…∂‰ …… Ω˛“ V…±n˘“ ®… Æ˙Ω˛i……,  °ÚÆ˙ ¶…“ EÚ¶…“-EÚ¶…“  J…c˜EÚ“ i…EÚ V……EÚÆ˙ b˜…EÚ n˘‰i……* EÚ…<‰ « x… EÚ…<‰ « {… Æ˙ S…i… +…™…… n˘‰J…EÚÆ˙ §…§‰ …“ EÚ…‰ +SUÙ… ±…M…i……* <∫…EÚ‰ §……n˘ i…“∫…Æ˙‰  n˘x…  °ÚÆ˙ {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ“ +…¥……W… +…<*« b˜…EÚ  M…Æ˙x…‰ EÚ“ +…¥……W… x…Ω˛” ∫…x÷ ……<« n˘“* S…±…i…“ Ω˛÷<« §…§‰ …“ +Ω˛…i…‰ ®… +…<*« {……∫‰ ]ı®…xË … +¶…“ J…c˜… l……* §…§‰ …“ EÚ“ +…Ɖ ˙ n˘‰J…EÚÆ˙ ¥…Ω˛ ®…∫÷ EÚÆ˙…™……* §…§‰ …“ ¶…“ Ω˛ƒ∫…“* b˜…EÚ ±…E‰ ÚÆ˙ §…§‰ …“ x…‰ {…U⁄ Ù…, \"\"C™…… i…®÷ … x…B {……∫‰ ]ı®…xË … Ω˛…?‰ '' \"\"V…“, Ω˛…*ƒ '' \"\"b˜…EÚ °Ú EÚEÚÆ˙ i…®÷ … S…±…‰ V……™…… EÚÆ˙…*‰ ®…Z÷ …‰ +…x…‰ ®… n˘‰Æ˙ ±…M…i…“ Ω˛Ë*'' {……‰∫]ı®…xË … x…‰ §…§‰ …“ E‰Ú {…ÆË ˙… EÚ“ +…‰Æ˙ n‰˘J…… +…ËÆ˙ n˘‰Æ˙ i…EÚ ®……xË … Æ˙Ω˛…* <∫… ±…c˜EÚ“ EÚ…‰ ¶…M…¥……x… x…‰ {…ÆË ˙ 53

¥…Ω˛ §……±‰ … Æ˙Ω˛… l……, i…§… §…§‰ …“ x…‰ =∫…EÚ‰ {…ÆË ˙… EÚ“ +…Ɖ ˙ n˘‰J……*  EÚi…x…‰ ®…W…§…i⁄ … +…ÆË ˙ M……±‰ …-M……±‰ …... <∫… {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ‰ {…ÆË ˙  EÚi…x…‰ +SUÙ‰ l…*‰ +S……x…EÚ §…§‰ …“ EÚ‰ v™……x… ®… +…™……  EÚ ™…‰ +SUÙ‰ {…ÆË ˙ x…MΔ …‰ Ω˛È* <∫…x…‰ {…ÆË ˙… ®… EÚ÷ UÙ {…Ω˛x…… C™…… x…Ω˛”? {……∫‰ ]ı®…xË … ±……]Ë ı M…™……* ∫…nΔ÷ ˘Æ˙ {…M… v…Æ˙i…‰ Ω˛÷B S…±…… M…™……* §…§‰ …“ x…‰ ∫……S‰ ……  EÚ EÚn˘… S…i… =∫…EÚ‰ V…i⁄ …‰ °Ú]ı M…B Ω˛…M …,‰ ¥…‰ ®…Æ˙®®…i… Ω˛…E‰ ÚÆ˙ +…i…‰ Ω˛…M …*‰ l……c‰ ˜“ n˘‰Æ˙ EÚ‰  ±…B Ω˛“ ∫…Ω˛“, <∫… i…EÚ« ∫…‰ §…§‰ …“ EÚ…‰ +SUÙ… ±…M……* b˜…EÚ ±…E‰ ÚÆ˙ ¥…Ω˛ EÚ÷ ∫…‘ {…Æ˙ §…`Ë ˆ M…<*« {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ‰ x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ =∫…EÚ‰ ®…x… ∫…‰ v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ S…±…‰ M…B* V……c˜… M…™…… +…ÆË ˙ M…®…‘ +…<*« v…{⁄ … EÚ÷ UÙ i…W‰ … {…c˜x…‰ ±…M…“ l…“* EÚ…±‰ …i……Æ˙ EÚ“ ∫…c˜EÚ i…{…x…‰ ±…M…“ l…“* \"§…§‰ …“ x…‰ ®…x… Ω˛“ ®…x…  x…∂S…™… Ω˛®…∂‰ …… +…x…‰ ¥……±…… {…Æ˙ {……∫‰ ]ı®…xË … +…i……* =∫…EÚ‰ {……∫… UÙ…i…… x…Ω˛”,  EÚ™……  EÚ ¥…Ω˛ =∫… {……∫‰ ]ı®…xË … ®……‰S…“ V…§… P…Æ˙ ∫……< EÚ±… x…Ω˛” +…ÆË ˙ V…i⁄ …… ¶…“ x…Ω˛” l……* v…{⁄ … ∫…‰ EÚ…‰ x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ S…±…x…‰ x…Ω˛” +…™……, i…§… §…§‰ …“ x…‰ =∫…EÚ… S…Ω‰ ˛Æ˙… ±……±…-{…“±…… Ω˛…i‰ ……* {…∫…“x…‰ ∫…‰ =∫…EÚ“ n˘‰M…“* ™…Ω˛ i…™… EÚÆ˙i…‰ Ω˛“ =∫…‰ {……∫… §…÷±……™…… EÚ®…“W… {…“`ˆ ∫…‰  S…{…EÚ“ Æ˙Ω˛i…“* ∫…J⁄ …‰ +v…Æ˙… {…Æ˙ =∫…‰ ∫…J÷ …n˘ +x…¶÷ … ⁄ i… Ω˛÷<'« - +…ËÆ˙ {……ƒS… Ø˚{…™…… ¥…Ω˛ W…§……x…  °ÚÆ˙…EÚÆ˙ ±…V…“±…“ Ω˛ƒ∫…“ Ω˛ƒ∫…i…… +…ÆË ˙ -EÚ…Æ˙h… C™…… Ω˛…M‰ ……? =∫…EÚ‰ Ω˛…l… ®… n˘‰EÚÆ˙ v…“®…“ +…¥……W… ®… b˜…EÚ n˘‰EÚÆ˙ ±……]Ë ı V……i……, v…{⁄ … ∫…‰ V…±…i…,‰ x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ EÚΩ˛…, \"\"®…Z÷ …‰ <∫…EÚ‰ V…i⁄ …‰ §…x…… n˘…*‰ '' P…®⁄ …i…… Æ˙Ω˛i……* Ω˛Æ˙“§…… x…‰  ∫…Æ˙  Ω˛±……EÚÆ˙ EÚΩ˛…, \"\"§…x…… n˘ƒ⁄M……, =∫…x…‰ ®……ƒ ∫…‰ {…U⁄ Ù…, \"\"®……,ƒ ¥…Ω˛ {……∫‰ ]ı®…xË … x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ Ω˛“ §… Ω˛x…! x……{… ±…‰ ±…?ƒ⁄ '' ¥…Ω˛ §……±‰ …“, \"\"+Æ˙‰ ®…Ɖ ˙‰ {…ÆË ˙ C™…… P…®⁄ …i…… Ω˛Ë?'' EÚ… x…Ω˛”*'' \"\" °ÚÆ˙  EÚ∫…EÚ‰  ±…B?'' Ω˛Æ˙“§…… x…‰ ®……ƒ x…‰ EÚΩ˛…, \"\"S…xË … ∫…‰ EÚ…<‰ « x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ P…®⁄ …M‰ ……, §…]‰ ı“? {…⁄UÙ…* {…ÆË ˙… ®… b˜…±…x…‰ EÚ‰  ±…B =∫…‰  ®…±…i…… x… Ω˛…M‰ ……*'' <∫… |…∂x… EÚ…‰ ∫…x÷ …EÚÆ˙ §…§‰ …“ BEÚ =±…Z…x… ®… {…c˜ §…§‰ …“ x…‰ ®…x… Ω˛“ ®…x…  x…∂S…™…  EÚ™……  EÚ ¥…Ω˛ =∫… M…<*« =∫…EÚ…‰ ±…M……  EÚ ®……x……‰ +§… ∫……Æ˙… J…±‰ … {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ…‰ x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ S…±…x…‰ x…Ω˛” n˘‰M…“* ™…Ω˛ i…™…  §…M…c˜x…‰ V…… Æ˙Ω˛… l……* +iΔ … ®…, |…i…“I…… EÚÆ˙i…‰ Ω˛÷B EÚÆ˙i…‰ Ω˛“ =∫…‰ ∫…J÷ …n˘ +x…¶÷ … ⁄ i… Ω˛÷<*« ®……S‰ …“ ∫…‰ =∫…x…‰ EÚΩ˛…, \"\"n˘…‰  n˘x… EÚ‰ §……n˘ +…+…,‰ 54

Ω˛Æ˙“§……! ®…È ®……{… n˘ƒ⁄M…“*'' n˘⁄∫…Æ˙‰  n˘x… {……∫‰ ]ı®…xË … +…™…… +…ÆË ˙ l……c‰ ˜“ n˘‰Æ˙ i…EÚ BEÚ-BEÚ EÚÆ˙ b˜…EÚ n˘‰EÚÆ˙ S…±…… M…™……* b˜…EÚ EÚ…‰ EÚ÷ ∫…‘ {…Æ˙ Æ˙J…EÚÆ˙ §…§‰ …“ +Ω˛…i…‰ EÚ‰  EÚx……Æ˙‰ +…<« +…ÆË ˙ ∫…“ g¯™…… ∫…‰ x…“S…‰ =i…Æ˙ M…<*«  °ÚÆ˙ £Ú…EÏ Ú EÚ“ V…§‰ … ∫…‰ {…Æ˙EÚ…Æ˙  x…EÚ…±…EÚÆ˙ V……x…‰ ¥……±…‰ {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ‰ {…ÆË ˙… EÚ‰  x…∂……x… EÚ… x……{…V……J‰ …  EÚ™……* {…ÆË ˙… EÚ“ M……±‰ ……<« +… n˘ EÚ… `ˆ“EÚ-`ˆ“EÚ ®……{…* ®……{… ±…E‰ ÚÆ˙ ¥…Ω˛  °ÚÆ˙ EÚ®…Æ˙‰ ®… +… M…<*« Ω˛Æ˙“§…… ®……S‰ …“ EÚ…‰ EÚ…®…  ®…±……* =∫…x…‰  Ω˛∫……§… ∫…‰ V…i⁄ …‰ i…™Ë ……Æ˙  EÚB +…ÆË ˙ §…§‰ …“ EÚ…‰ ±……EÚÆ˙ n˘‰  n˘B* i…§… Ω˛…‰±…“ EÚ… \"i…§… Ω˛…±‰ …“ EÚ… i™……Ω‰ ˛…Æ˙ ®…x……™…… i™……ΩË ˛…Æ˙ ®…x……™…… V…… V…… S…E÷ Ú… l……*' -<∫… |…∫i……¥… EÚ… S…E÷ Ú… l……* n˘…{‰ …Ω˛Æ˙ i……i{…™…« C™…… Ω˛Ë? EÚ…‰ {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ§… +…BM……, <∫…EÚ“ |…i…“I…… EÚÆ˙i…“ Ω˛÷<« §…§‰ …“ §…`Ë ˆ M…<*« n˘…{‰ …Ω˛Æ˙ EÚ…‰ {……∫‰ ]ı®…xË … +…™…… +…ÆË ˙ §…§‰ …“ EÚ‰ +…x…‰ EÚ“ Æ˙…Ω˛ n˘‰J…x…‰ ±…M……* v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ §…§‰ …“ +…<« +…ÆË ˙ {…Æ÷ ˙…x…‰ +J…§……Æ˙ ®…  ±…{…]ı… BEÚ §…bΔ ˜±… ±…E‰ ÚÆ˙ +Ω˛…i…‰ ®… J…c˜“ Ω˛…‰ M…<*« {…ÆË ˙ EÚ…‰ V…i⁄ …‰  n˘B* =∫…EÚ‰ {…ÆË ˙ x…Ω˛” Ω˛È, ¥……‰ ®…È EÚË ∫…‰ Ω˛®…∂‰ …… EÚ“ i…Æ˙Ω˛ ¥…Ω˛ ®…∫÷ EÚÆ˙…™…… +…ÆË ˙ {…j…… EÚ… n˘‰ ∫…EÚƒ⁄ M……?'' M…]ı¬`ˆ… =∫…x…‰ §…§‰ …“ EÚ‰ Ω˛…l… ®… n˘‰  n˘™……* EÚ…®… J…i®… EÚÆ˙EÚ‰ ¥…Ω˛ ∫…“v…… {……∫‰ ]ı +… Ï °Ú∫… §…§‰ …“ x…‰ ]ı…E‰ Ú…, \"\"+V…“, i…®÷ …x…‰ Ω˛…±‰ …“ EÚ… ={…Ω˛…Æ˙ M…™……* §…c˜‰ §……§…⁄ EÚ‰ ]ı‰§…±… EÚ‰ ∫……®…x…‰ V……EÚÆ˙ x…Ω˛” ®……Mƒ ……*'' {……∫‰ ]ı®…xË … x…‰ EÚΩ˛…, \"\"®……Mƒ …Mƒ⁄ …… §… Ω˛x…V…“, §……‰±……, \"\"∫……Ω˛§… ∫……Ω˛§… ∫…‰ ¶…] ı x…Ω˛” Ω˛…‰ Æ˙Ω˛“ Ω˛Ë*'' ™…Ω˛ ∫…x÷ …i…-‰ ∫…x÷ …i…‰ ®…Ɖ ˙“ ±……<x… §…n˘±… \"∫……Ω˛§… ®…Ɖ ˙“ ±……<x… §…n˘±… n˘“ V…B, §…§‰ …“ x…‰ {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ‰ Ω˛…l… ®… V…i⁄ …‰ EÚ… §…bΔ ˜±… l…®…… n˘“ V…B,  ∫…]ı“ ®…  ∫…]ı“ ®… EÚΩ˛” ¶…“ §…n˘±…“ EÚÆ˙  n˘™……* +S…Æ˙V… ∫…‰ ∫…EÚ{…EÚ…EÚÆ˙ =∫…x…‰ §…bΔ ˜±… EÚΩ˛” ¶…“ §…n˘±…“ n˘“ V…B' -B∫‰ …… C™…… EÚΩ˛… Ω˛…M‰ ……? J……±‰ ……* ¶…“i…Æ˙ BEÚ V……c‰ ˜“ ∫…nΔ÷ ˘Æ V…i⁄ …‰ l…*‰ {……∫‰ ]ı®…xË … EÚÆ˙ n˘“ V…B*'' ®…x… Ω˛“ ®…x… EÚΩ˛ =`ˆ…, \"\"<∫… §…SS…“ x…‰ i……‰ ®…Z÷ … x…MΔ …‰ 55

\"{……∫‰ ]ı®…xË … EÚ“ +…¥……W… =∫…EÚ‰ EÚ…x…… ®… +…<,« {…Æ˙ °Ú∂…« {…Æ˙ b˜…EÚ  M…Æ˙x…‰ EÚ“ +…¥……W… ∫…x÷ ……<« x…Ω˛” n˘“* §…§‰ …“ {…“UÙ‰ ®…c÷ ˜“* ∫…¶ƒ …±…EÚÆ˙ {…±…MΔ … ∫…‰ =i…Æ˙“*  °ÚÆ˙ §…∫Ë …… J…™…… EÚ‰ ∫…Ω˛…Æ˙‰ BEÚ-BEÚ EÚn˘®… S…±…EÚÆ˙ n˘Æ˙¥……W…‰ i…EÚ +…<«*' §…§‰ …“ Ω˛Æ˙ §……i… EÚ… ∫…I⁄ ®…  x…Æ˙“I…h… EÚÆ˙i…“ Ω˛Ë* =∫…EÚ‰ ®…i÷ …… §…EÚ ¥™…¥…Ω˛…Æ˙ ¶…“ EÚÆ˙i…“ Ω˛Ë* V…Ë∫…‰, {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ“ +…¥……W… =∫…EÚ‰ EÚ…x…… ®… +…<,« {…Æ˙ §…§‰ …“ §…∫Ë …… J…™…… EÚ‰ ∫…Ω˛…Æ˙‰ n˘Æ˙¥……W…‰ i…EÚ +…<*« b˜…EÚ EÚ‰  M…Æ˙x…‰ EÚ“ +…¥……W… ∫…x÷ ……<« x…Ω˛” n˘“*  ±…J…, <x…{…Æ˙ +…{…EÚ“ |… i… GÚ™……* Æ˙∫……<‰ « ∫…‰ J……x…‰ EÚ“ ®…Ω˛EÚ +… Æ˙Ω˛“ Ω˛Ë* .............................................. n˘∫i…EÚ n˘‰x…‰ EÚ“ +…¥……W… +… Æ˙Ω˛“ Ω˛Ë* .............................................. ∫EÚ⁄ ±… ®… P…]Δ ı“ ±…§Δ …“ §…V… Æ˙Ω˛“ Ω˛Ë* .............................................. §……n˘±…… EÚ‰ M…Æ˙V…x…‰ EÚ“ +…¥……W… +… Æ˙Ω˛“ Ω˛Ë* .............................................. EÚ…<‰ « n˘…∫‰ i… {…E÷ Ú…Æ˙ Æ˙Ω˛… Ω˛Ë* .............................................. b˜…™…Æ˙“  ±…J… : \"§…§‰ …“ x…‰ ®…x… Ω˛“ ®…x…  x…∂S…™…  EÚ™……  EÚ ¥…Ω˛ =∫… {……∫‰ ]ı®…xË … EÚ…‰ x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ S…±…x…‰ x…Ω˛” n˘‰M…“* ™…Ω˛ i…™… EÚÆ˙i…‰ Ω˛“ =∫…‰ ∫…J÷ …n˘ +x…¶÷ … ⁄ i… Ω˛÷<*« ' ∫……S‰ …, =∫…  n˘x… §…§‰ …“ EÚ‰ ®…x… ®… EÚ…xË …-EÚ…xË …-∫…‰  ¥…S……Æ˙ +…B Ω˛…M …?‰ §…§‰ …“ EÚ‰  ¥…S……Æ˙… EÚ…‰ b˜…™…Æ˙“ EÚ‰ ∞¸{… ®…  ±…J…*  ]ı{{…h…“  ±…J… : \"x…MΔ …‰ {…ÆË ˙' ∂…“π…E« Ú <∫… EÚΩ˛…x…“ EÚ‰  ±…B EÚΩ˛…ƒ i…EÚ ∫……l…E« Ú Ω˛Ë? +{…x…… ®…i… ∫{…π]ı EÚÆ˙i…‰ Ω˛÷B BEÚ  ]ı{{…h…“  ±…J…* 56

<∫… ¥……C™… {…Æ˙ v™……x… n˘Â-- \"{…ÆË ˙… EÚ“ M……±‰ ……<« +… n˘ EÚ… `ˆ“EÚ-`ˆ“EÚ ®……{…*' <∫…®… \"M……±‰ ……<'« ∂…§n˘ \"M……±‰ …' +…ÆË ˙ \"+…<'« EÚ‰ ®…±‰ … ∫…‰ §…x…… Ω˛Ë* v™……x… n˘Â, <∫…∫…‰ +l…« ®… EÚ…xË …-∫…… {… Æ˙¥…i…x« … +…i…… Ω˛Ë* <∫… i…… ±…EÚ… ®… <∫…“ |…EÚ…Æ˙ EÚ‰ +…ÆË ˙ EÚ÷ UÙ ∂…§n˘… EÚ…‰ V……c‰ ˜Â*  ¥…∂…‰π…h… |…i™…™… ∫…ΔY…… M……±‰ … +…<« M……±‰ ……<« S…i…Æ÷ ˙ +…<« ............. ∫…nΔ÷ ˘Æ˙ ......... ............. .......... ......... ............. .......... ......... ............. .......... ......... ............. ∫……S‰ …. .. • \"x…MΔ …‰ {…ÆË ˙' EÚΩ˛…x…“ EÚ“ §…§‰ …“ P…Æ˙ EÚ‰ +EÚ‰ ±…{‰ …x… ®… Æ˙Ω˛x…‰ EÚ…‰ C™…… ®…W…§…Æ⁄ ˙ Ω˛Ë? • <∫…“ EÚΩ˛…x…“ EÚ… x…™…… {……∫‰ ]ı®…xË … C™…… x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ S…±…i…… Ω˛Ë? • +{…x…“  ¥…¥…∂…i……+… EÚ‰ |… i… Ω˛®……Æ˙… o˘Œπ]ıEÚ…h‰ … EÚË ∫…… Ω˛…x‰ …… S…… Ω˛B? ¥…E Ú]ı‰∂… ®……b˜M…±÷ …EÚÆ˙ V…x®… : 1927,®……c˜M…±÷ … M……¥ƒ … ®…Ω˛…Æ˙…π]ı≈ |…®…J÷ … ®…Æ˙…`ˆ“ Æ˙S…x……EÚÆ˙* n˘‰Ω˛…i…“ V…“¥…x… EÚ‰ ™…l……l…{« …Æ˙EÚ ±…J‰ …x… EÚ‰  ±…B ®…fii™…÷ : ˙2001  ¥…J™……i…* +…`ˆ ={…x™……∫……, n˘…‰ ∫……Ë ∫…‰ + v…EÚ EÚΩ˛… x…™……, S……±…“∫…… ∫…‰ W™……n˘… {…]ıEÚl……+…, EÚ÷ UÙ ±……E‰ Úx……]ı¬™…… i…l…… ™……j…… ¥…¥…Æ˙h…… ∫…‰ ∫…{Δ …xx… Ω˛Ë +…{…EÚ… Æ˙S…x……-∫…∫Δ ……Æ˙* |…®…J÷ … Æ˙S…x……Bƒ Ω˛È-- ®……h…n˘‰∂…“ ®……h…∫…,‰ §……x…M…Æ˙¥……c˜“ +… n˘* +…{…EÚ“ ®…J÷ ™… Æ˙S…x……+… EÚ… +x…¥÷ ……n˘ +OΔ …W‰ …“, V…®…x« … i…l…… BEÚ… v…EÚ ¶……Æ˙i…“™… ¶……π……+… ®…Â Ω˛÷+… Ω˛Ë* 57

i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ  x…V… {…i…¥……Æ˙  ∂…¥…®…MΔ …±… À∫…Ω˛ \"∫…®÷ …x…' +…V… À∫…v…÷ x…‰  ¥…π… =M…±…… Ω˛Ë \"i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…'‰ -∫…‰ ±…Ω˛Æ˙… EÚ… ™……¥Ë …x… ®…S…±…… Ω˛Ë C™…… i……i{…™…« Ω˛Ë? +…V… æ˛n˘™… ®… +…ÆË ˙ À∫…v…÷ ®… ∫……l… =`ˆ… Ω˛Ë V¥……Æ˙ \"EÚ¶…“-EÚ¶…“  ®…±…i…… V…“¥…x… ®… i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ  x…V… {…i…¥……Æ˙* i…¢⁄ Ú…x…… EÚ… {™……Æ˙' -∫…‰ +…{…x…‰ C™…… ∫…®…Z……? ±…Ω˛Æ˙… EÚ‰ ∫¥…Æ˙ ®… EÚ÷ UÙ §……±‰ ……‰ <∫… +vΔ …c˜ ®… ∫……Ω˛∫… i……±‰ ……‰ \" ®…]¬ı]ı“ E‰Ú {…÷i…±…‰ ®……x…¥… x…‰ EÚ¶…“-EÚ¶…“  ®…±…i…… V…“¥…x… ®… EÚ¶…“ x… ®……x…“ Ω˛…Æ˙' i…¢⁄ Ú…x…… EÚ… {™……Æ˙ <x… {…ŒΔ Ci…™…… n˘¬¥……Æ˙… EÚ ¥… C™…… i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ  x…V… {…i…¥……Æ˙* §…i……x…… S……Ω˛i…‰ Ω˛È? ™…Ω˛ +∫…“®…,  x…V… ∫…“®…… V……x…‰ ∫……M…Æ˙ ¶…“ i……‰ ™…Ω˛ {…Ω˛S……x…‰  ®…]ı¬]ı“ EÚ‰ {…i÷ …±…‰ ®……x…¥… x…‰ EÚ¶…“ x… ®……x…“ Ω˛…Æ˙ i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ  x…V… {…i…¥……Æ˙* 58

∫……M…Æ˙ EÚ“ +{…x…“ I…®…i…… Ω˛Ë {…Æ˙ ®……ZΔ …“ ¶…“ EÚ§… l…EÚi…… Ω˛Ë \"∫……M…Æ˙ EÚ“ +{…x…“ I…®…i…… Ω˛Ë V…§… i…EÚ ∫……∫ƒ …… ®… ∫{…nΔ ˘x… Ω˛Ë {…Æ˙ ®……ZΔ …“ ¶…“ EÚ§… l…EÚi…… Ω˛Ë' =∫…EÚ… Ω˛…l… x…Ω˛” Ø˚EÚi…… Ω˛Ë ™…Ω˛…ƒ \"®……ZΔ …“'  EÚ∫…EÚ“ +…Ɖ ˙ ∫…EΔ Ú‰ i… <∫…EÚ‰ Ω˛“ §…±… {…Æ˙ EÚÆ˙ b˜…±…‰ EÚÆ˙i…… ˛Ω˛Ë? ∫……i…… ∫……M…Æ˙ {……Æ˙ i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ  x…V… {…i…¥……Æ˙* ∫…®……x… +…∂…™…¥……±…“ {…ŒΔ Ci…™……ƒ S…x÷ …EÚÆ˙  ±…J…* EÚ ¥…i…… ∫…x÷ …* • V…“¥…x… ®… EÚ¶…“-EÚ¶…“ ∫…EΔ Ú]ı ∞¸{…“ i…¢÷ Ú…x… EÚ… ∫……®…x…… EÚÆ˙x…… {…c˜i…… Ω˛Ë* • +∫…“®… ∫……M…Æ˙ EÚ“ I…®…i……+… EÚ“ ¶…“ ∫…“®…… Ω˛…i‰ …“ Ω˛Ë* • ®…x…π÷ ™… x…‰ +{…x…“ i……EÚi… EÚ‰ §…±… {…Æ˙ +∫…¶Δ …¥… EÚ…‰ ∫…¶Δ …¥… §…x……™…… Ω˛Ë* • ®……x…¥… + Δ i…®… ∫……∫ƒ … i…EÚ ∫…®…∫™……+… ∫…‰ ±…c˜i…‰ Æ˙Ω˛i…‰ Ω˛È* \"i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ' EÚ ¥…i…… EÚ… ¶……¥…  ±…J…* EÚ ¥…i…… EÚ“ {…ŒΔ Ci…™……ƒ  ¥…∂…π‰ … i……±…-GÚ®… ®…Â Ω˛È* <∫…“ i……±…-GÚ®… ®… EÚ÷ UÙ {…ŒΔ Ci…™……ƒ Æ˙S…* +{…x…“ Æ˙S…x……  ¥…∂…π‰ ……EΔ Ú ®… V……c‰ ˜Â*  ∂…¥…®…MΔ …±… À∫…Ω˛ \"∫…®÷ …x…' V…x®… : 5 +M…∫i… 1915 ®…ifi ™…÷ : 27 x…¥…§Δ …Æ˙ - 2002 ÀΩ˛n˘“ ∫…… Ω˛i™… EÚ‰ +O…h…“ |…M… i…∂…“±… EÚ ¥…  ∂…¥…®…MΔ …±… À∫…Ω˛ \"∫…®÷ …x…' EÚ… V…x®… =ii…Æ˙ |…n˘‰∂… EÚ‰ =xx……¥…  V…±…‰ ®…Â Ω˛÷+… l……* <x…EÚ… EÚ…™…I« …j‰ … + v…EÚ…∂Δ …i…&  ∂…I…… V…M…i… ∫…‰ ∫…§Δ …n˘¬v… Æ˙Ω˛…* ∫…®÷ …x… V…“  |…™… +v™……{…EÚ, EÚ÷ ∂…±… |…∂……∫…EÚ +…ÆË ˙ |…J…Æ˙ ÀS…i…EÚ l…*‰ |…®…J÷ … Æ˙S…x……B:ƒ  Ω˛±±……±‰ …, V…“¥…x… EÚ‰ M……x…, ™…M÷ … EÚ… ®……±‰ …,  ®…]ı¬]ı“ EÚ“ §……Æ˙…i… (EÚ…¥™… ∫…OΔ …Ω˛); ®…Ω˛…n˘‰¥…“ EÚ“ EÚ…¥™… ∫……v…x……, M…“ i… EÚ…¥™…: =n˘¬™…®… +…ÆË ˙  ¥…EÚ…∫…* {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙ : ∫…… Ω˛i™… +EÚ…n˘®…“ {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙, {…n˘¬®…∏…“, {…n˘¬®… ¶…π⁄ …h… +… n˘... 59

À¥…n˘… EÚÆ˙Δn˘“EÚÆ˙ M……c˜“ EÚ“ ∫…“]ı“ EÚ“ W……Ɖ ˙n˘…Æ˙ +…¥……W… Ω˛÷<*« B∫‰ …‰ ¥…Ci… +{…x…‰ ®…x… EÚ“ Œ∫l… i… §…c˜“ +V…“§… Ω˛…i‰ …“ Ω˛Ë* ∫…“]ı“  EÚ∫…“ ¶…“ M……c˜“ EÚ“ C™…… x… Ω˛…‰ ±…M…i…… Ω˛Ë V…∫Ë …‰ +{…x…“ Ω˛“ M……c˜“ EÚ“ Ω˲* {…ÆË ˙… ®… V…⁄i…‰ Ω˛…‰x…‰ ∫…‰ n˘…Ëc˜x…… ¶…“ +…∫……x… x… l……* B∫‰ …‰ ®… ±…M…¶…M… n˘…cË ˜x…‰ V…Ë∫…… i…‰W…-i…W‰ … S…±…i…‰ Ω˛÷B ®…xÈ …‰ ]‰≈ıx… EÚ… n˘Æ˙¥……W…… {…EÚc˜…* ®…È =∫…‰ J……±‰ …x…‰ EÚ“ EÚ… ‰ ∂…∂… EÚ∞¸ƒ <∫…∫…‰ {…Ω˛±…‰ +Δn˘Æ˙ E‰Ú ±……‰M…… EÚ… ∂……‰Æ˙ Ω÷˛+…, \"\"+Ɖ˙ ∫……Ω˛§…! ™…Ω˛ ∫…E‰ ÚΔ b˜ EÚ… b˜§§…… Ω˛Ë* +…M…‰ V……+…*‰ '' ®…W…n‰ ˘…Æ˙ §……i… Ω˛Ë x……-- +nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ ±……M‰ …… EÚ…‰ §……Ω˛Æ˙ EÚ‰ ∫……Æ˙‰ ±……M‰ … l…b˜« C±……∫… EÚ‰ Ω˛“ ±…M…i…‰ Ω˛È* ®…÷Z…‰ +§… B‰∫…… ±…M…i…… Ω˲  EÚ +…n˘®…“ EÚ“ <i…x…‰ ®… n˘⁄∫…Æ˙… §……±‰ ……, \"\"+Æ˙‰, +M…±…‰  b˜§§…‰ ®… <i…x…“ +∫…±… ®… n˘…‰ Ω˛“ V…… i…™……ƒ Ω˛È: \"+nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ ' +…ÆË ˙ V…M…Ω˛ Ω˛Ë* {…Æ⁄ ˙… J……±…“ Ω˛Ë*  °ÚÆ˙ ™…Ω˛…ƒ C™…… P…∫÷ …‰ +… \"§……Ω˛Æ˙ EÚ‰ '* <∫…  ¥…S……Æ˙ EÚ“ Ω˛±…S…±… ®…Ɖ ˙‰ ®…x… Æ˙Ω‰˛ Ω˛…‰? +M…±……  b˜§§…… {…⁄Æ˙… J……±…“ Ω˲! =v…Æ˙ ®… §…“i…‰  EÚi…x…‰ ®…Ω˛“x…… ∫…‰ S…±… Æ˙Ω˛“ l…“* {…Æ˙ V……+…‰*'' +Δn˘Æ˙ E‰Ú ±……‰M…… EÚ…‰ J…÷n˘ EÚ…  b˜§§…… {…Æ˙∫…… ]≈ı‰x… ∫…‰ {…⁄x…… ∫…‰ +…i…‰ ∫…®…™… V……‰ ®……î…EÚ UÙ…c‰ ˜EÚÆ˙ §……EÚ“ ∫…§… +M…±…‰  b˜§§…‰ Ω˛®…∂‰ …… J……±…“ +x…¶÷ …¥… ®…Z÷ …‰ Ω˛÷+… =∫…∫…‰ ™…Ω˛ ∫{…π]ı Ω˛…‰ M…™……*  n˘J…i…‰ Ω˛È! ∫]ı‰∂…x… {…Ω˛ƒ⁄S…x…‰ EÚ“ ®…Z÷ …‰ V…±n˘“ l…“* {…Ω˛±…‰ Ω˛“ {…Æ˙ =∫…“ n˘Æ˙¥……W…‰ ∫…‰  S…{…EÚ‰ Æ˙Ω˛x…‰ EÚ‰  ∫…¥…… ®…Ɖ ˙‰ n˘‰Æ˙ Ω˛…‰ M…<« l…“* {…Æ˙ ®…È +nΔ ˘Æ˙ P…∫÷ …ƒ⁄ <∫…∫…‰ {…Ω˛±…‰ {……∫… EÚ…<‰ « +…ÆË ˙ S……Æ˙… x… l……* ®…È n˘Æ˙¥……W…… J……±‰ …x…‰ 60

EÚ“ EÚ… ‰ ∂…∂… EÚÆ˙ Æ˙Ω˛… l…… +…ÆË ˙ \"+nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ ' ±……M‰ … {…Æ˙ +…∂S…™…« EÚ“ §……i… ™…Ω˛ Ω˛Ë  EÚ ®…Ɖ ˙‰ +nΔ ˘Æ˙ +…x…‰ ®…Ɖ ˙…  ¥…Æ˙…v‰ … EÚÆ˙ Æ˙Ω˛‰ l…*‰ =x…EÚ“ ¶…“ M…±…i…“ x… l…“* EÚ‰ n˘∫…  ®…x…]ı EÚ‰ ¶…“i…Æ˙ Ω˛“ ®…Ɖ ˙… EÚ…™……{…±…]ı Ω˛…‰ M……c˜“ ®… ¶…™……x…EÚ ¶…“c˜ l…“* n˘Æ˙¥……W…… J……±‰ …x…… i…EÚ M…™……* n˘¬¥……Æ˙{……±… {…Æ˙ +…™…… M…∫÷ ∫…… ¶…“ V…±n˘“ Ω˛“ ®…Œ÷ ∂EÚ±… l……* B∫‰ …‰ ®… n˘Æ˙¥……W…‰ ∫…‰  S…{…EÚEÚÆ˙ J…c˜‰ J…i®… Ω˛…‰ M…™……* Ω˛®… {…Æ÷ ˙…x…‰ n˘…∫‰ i…… EÚ“ i…Æ˙Ω˛ M…{{… BEÚ ±…Δ§…‰-S……Ëc‰˜ +…n˘®…“ x…‰ n¬˘¥……Æ˙{……±… EÚ… EÚ…®… ®……Æ˙x…‰ ±…M…‰ l…*‰ =∫…EÚ‰  n˘B EÚ‰ ±…‰ ®…xÈ …‰ J……B* ®…Ɖ ˙“ {…Æ⁄ ˙“  x…π`ˆ… ∫…‰  x…¶…… Æ˙J…… l……* +nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ ±……M‰ …  ∫…M…Æ˙‰]ı =∫…x…‰ {…“* +…ÆË ˙ §……n˘ ®…È Ω˛®… n˘…x‰ …… +{…x…-‰ =∫…EÚ“ i……Æ˙“¢Ú EÚÆ˙ Æ˙Ω˛‰ l…*‰ <∫…∫…‰ =∫…®…  ¥…V…i‰ …… +{…x…‰  ¥…∫i…Æ˙ V……c‰ ˜EÚÆ˙ =∫… {…Æ˙ {…∫…Æ˙ M…B* §……Ω˛Æ˙ Ω˛…x‰ …‰ EÚ‰ ¶……¥… +… Æ˙Ω˛‰ l…*‰ ®…È =∫…EÚ…  ∫…Æ˙ °Ú…c‰ ˜x…‰ EÚ…  ¥…S……Æ˙ EÚÆ˙ Æ˙Ω˛… l……* +… J…Æ˙EÚ…Æ˙ n˘Æ˙¥……W…‰ EÚ… ®……S‰ ……« UÙ…c‰ ˜EÚÆ˙ ®…xÈ …‰ ¶…n‰ ˘x…‰ {…Æ˙ +§… =∫…“ EÚ“ ]ı…±‰ …“ ®… ∂…… ®…±… Ω˛…‰ M…™…… l……* EÚ“ x…“ i… ∫…‰  J…c˜EÚ“ ∫…‰ Ω˛±±……  EÚ™……*  §…∫i…Æ˙ ®…Ɖ ˙“ V……i… §…n˘±… M…<« l…“* +Δn˘Æ˙ °ÂÚEÚ…* E⁄Ún˘EÚÆ˙  ∫…Æ˙  J…c˜EÚ“ E‰Ú +Δn˘Æ˙ +M…±…‰ ∫]ı‰∂…x… {…Æ˙ ™…… j…™…… EÚ“ BEÚ +…ÆË ˙ ]ı…±‰ …“ `⁄ƒˆ∫…… +…ËÆ˙ {…ËÆ˙ =`ˆ…EÚÆ˙ J…÷n˘ EÚ…  j…∂…ΔE÷Ú EÚÆ˙ Ω˛®……Æ˙‰  b˜§§…‰ ®… P…∫÷ …x…‰ ±…M…“* Ω˛®… n˘…x‰ …… x…‰ =x…EÚ‰  n˘™……! ®…Ɖ ˙“ ™…‰ Ω˛…±…i… n˘‰J…EÚÆ˙ +nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ ±……M‰ ……Δ‰ EÚ…‰  ¥…Ø˚n¬˘v…˘ BEÚ ∫…Δ™…÷Ci… Ω˛±±…… §……‰±…  n˘™……* +…ËÆ˙ ®…Z÷ …{…Æ˙ n˘™…… +… M…<*« M……c˜“ S…±…x…‰ ±…M…“ l…“ +…ÆË ˙ \"+nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ ' ±……M‰ …… EÚ‰  Ω˛i…… EÚ“ \"§……Ω˛Æ˙“ ±……M‰ ……' ∫…‰ ®…È +nΔ ˘Æ˙ J…”S…  ±…™…… M…™…… l……* +…ÆË ˙ +§… =∫… Æ˙I…… ®… V…]÷ ı M…B* §……Ω˛Æ˙¥……±…… V…§… +nΔ ˘Æ˙¥……±…… Ω˛…‰ ®…Ω˛…EÚ…™… n˘¬¥……Æ˙{……±… EÚ‰ EÚΔ v…‰ ∫…‰ EÚΔ v……  ®…±……EÚÆ˙ V……i…… Ω˛Ë i……‰ ¥……‰  EÚi…x…… §…n˘±… V……i…… Ω˛Ë-- <∫…EÚ… J…c˜… l……* ®…Z÷ …‰ {…Ω˛±…“ §……Æ˙ +Ω˛∫……∫… Ω˛÷+…* \"§……Ω˛Æ˙¥……±…… V…§… +nΔ ˘Æ˙¥……±…… Ω˛…‰ V……i…… Ω˛Ë i……‰ ¥……‰  EÚi…x…… §…n˘±… V……i…… Ω˛Ë* <∫…EÚ… ®…Z÷ …‰ {…Ω˛±…“ §……Æ˙ +Ω˛∫……∫… Ω˛÷+…*' EÚΩ˛…x…“ EÚ… x……™…EÚ +{…x…“ Æ˙‰±… ™……j…… EÚ‰ n˘…ÆË ˙…x… B∫‰ …… ®…Ω˛∫…∫⁄ … EÚÆ˙i…… Ω˛Ë* <∫…“ |…EÚ…Æ˙ EÚ… EÚ…<‰ « +x…¶÷ …¥… +…{…EÚ… Ω˛Ë? {…∂‰ … EÚÆ˙Â* À¥…n˘… EÚÆ˙Δn˘“EÚÆ˙ +…{…EÚ… V…x®… 23 +M…∫i… 1917 EÚ…‰ Ω˛÷+…* +…{… ®…Æ˙…`ˆ“ EÚ‰ ®…Ω˛…x… EÚ ¥… Ω˛È* +…{… ®…Æ˙…`ˆ“ ∫…… Ω˛i™… ®… ¶……Æ˙i… EÚ‰ ∫…¥……SÊ S… ∫…… Ω˛i™… {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙ Y……x…{…“`ˆ ∫…‰ x…¥……W…… M…B l…*‰ +…{…x…‰ ®…Ω˛…x… ™…x⁄ ……x…“ n˘…∂… « x…EÚ +Æ˙∫i…⁄ EÚ“ EÚ ¥…i……+… EÚ… +x…¥÷ ……n˘  EÚ™…… l……* 61

x…MΔ …‰ {…ÆË ˙ - ∫…ΔJ™…… - +…∂S…™…« +ΔEÚ - S……Æ˙n˘“¥……Æ˙“ +S…Æ˙V… - +±…EÚi…Æ˙…, (BEÚ M……g¯… i…Æ˙±… {…n˘…l…« V……‰ ∫…c˜EÚ  §…UÙ…x…‰ ®… +Ω˛…i…… EÚ…‰±…i……Æ˙ EÚ…®…+…i…… Ω˛Ë) - S…®…EÚx……, +…¶……∫… Ω˛…x‰ …… Z…±…EÚx…… - Æ˙…‰EÚx…… ]ı…‰EÚx…… - x……{…x…… x……{…V……‰J… - {…ËÆ˙ {…M… - x……{…x…‰ +… n˘ EÚ… ={…EÚÆ˙h… {…Æ˙EÚ…Æ˙ - S……Æ˙{……<« {…±…ΔM… - §…c˜… n˘Æ˙¥……W…… °Ú…]ıEÚ - Nc¬ gravel NWp LtLs »fl⁄ ¡◊⁄ fl⁄ Oƒ⁄ fl« §…V…Æ˙“ - ±…MΔ …c˜‰ ±……M‰ …… EÚ‰ S…±…x…‰ EÚ‰  ±…B BEÚ |…EÚ…Æ˙ EÚ… b˜Δb˜… §…Ë∫……J…“ - ¥……i……¥…Æ˙h… ®……Ω˛…˱… - V…⁄i…… ∫…“x…‰¥……±…… ®……‰S…“ - |…i…“I…… EÚÆ˙x…… Æ˙…Ω˛ n˘‰J…x…… - GÚ…‰v… ®… +…x…… ±……±…-{…“±…… Ω˛…‰x…… - S… EÚi… Ω˛…E‰ ÚÆ˙ ∫…EÚ{…EÚ…EÚÆ˙ 62

i…¢⁄ Ú…x…… EÚ“ +…Ɖ ˙ P…®÷ …… n˘…‰ x…… ¥…EÚ ˜+Δv…c˜ - sImSp-¶m‰v storm ◊Vp ∏¡fl⁄ V¤ÿ ˜P…÷®……x…… - Xncn-°pI to rotate ß⁄l◊Rp ~¡fl⁄ W—fl⁄ V¥……Æ˙ - then-tb‰w flood tide ˙Y≠˙Vt\\m ∫¡⁄ }⁄ B⁄ ÿ}⁄ i…⁄¢Ú…x… - +Δv…c˜ ˜{…i…¥……Æ˙ - Xpg oar ’”l◊ •‡Ê fi{æfl⁄ ‘fl⁄ lflo {…÷i…±…… - ]mh an idol TÙ˚Y ∑‡Ê M∑Ê ˜®……ƒZ…“ - tXmWn-°m-c≥ boatman TP˙LÙh• @M∏V⁄ ˜ ¥…π… =M…±…x…… - Ω˛… x… {…Ω˛ƒ⁄S……x…… ∫……i… ∫……M…Æ˙ - ∫…{i…∫……M…Æ˙- {……ÆË ˙… h…EÚ O…xl…… ®… EÚΩ˛… M…™……  EÚ {…lfi ¥…“ ∫……i… n˘¬¥…“{…… ®… ∫……Ω˛∫… i……‰±…x…… §…Δ]ı“ Ω÷˛<« ΩÈ˛* ™…‰ ∫……i… n¬˘¥…˘“{… S……Æ˙… +…‰Æ˙ ∫…‰ ∫……i…˙ ∫…®…÷p˘… ∫…‰  P…Ɖ˙ ΩÈ˛* - ss[cyw Af-°pI to measure courage U] Eflß A[jRp ®ÁÊæfl⁄ %»´⁄ fl⁄ ≠ @◊æÊ fl⁄ fl +nΔ ˘Æ˙ EÚ‰ +…ÆË ˙ §……Ω˛Æ˙ EÚ‰ Ω˛±…S…±… - =l…±…-{…÷l…±…, J…±…§…±…“ P…÷∫…x…… J…÷n˘ - |…¥…∂‰ … EÚÆ˙x……  S…{…EÚx…… i……Æ˙“¢Ú - ∫¥…™…Δ S……Æ˙… - ∫…]ıx…… ]‰nt®cpI to stick Jh•d˘LÙsY’ @MnO‡Ê ◊ƒ⁄ fl Ω˛±±…… EÚÆ˙x…… - {]iwk praise £Û£Ï¥¢ Æ√⁄ÀM⁄ —Ê `⁄ƒˆ∫…x…… - D]mbw/am¿Kw a remedy RkßWm / YØ DƤæfl⁄ - _lfw D≠m°pI NjRm ˙TÙ” ∑‡Ê ∑πÊ»·⁄ ¤sfl⁄ »¥‚⁄•fl⁄ ®……‰S……« - _eambn {]thin∏n°pI. to penetrate by force. {…∫…Æ˙x…… ]ı…‰±…“ LhPÙVUÙL ÷˚ZV ˚YlT’ ∂ƒ»¤WÆ√⁄»fiÊ Ã—fl⁄ »¥‚⁄•fl⁄ +Ω˛∫……∫… - ±…c…<« - ±…‰]ıx…… - ∫…®…⁄Ω˛ - tXm∂¬ feeling GiQm, ˙RÙuflRp E’—fl⁄ 63

Æ˙…Ω˛ - Æ˙…∫i…… ]ı…‰EÚx…… l…®…x…… - tNmZyw sNøpI to interrogate ˙LsÆ ˙LhT’ Æ⁄√Ã≠—⁄fl - XSbs∏SpI to be prevented R”jRp, R”dLlTP +S…Æ˙V… ˙Yi•V’ }s⁄ ’Ê tæfl⁄ fl ∫…EÚ{…EÚ…x…… - +…∂S…™…« B›cyw/A¤pXw surprise BfN¨Vm / §…‰v…c˜EÚ +… J…Æ˙ At◊Rm AÀ`⁄æfl⁄ % - Aºc°pI to be confounded - ©W™jRp ^P⁄ }V⁄ ‡Ê ◊fl⁄ Ÿ - \\n¿`bambn without fear TVUt\\ ¨∫%⁄ æfl⁄ ¶M•⁄ - +iΔ … ®… 64

<EÚ…<« 4 |…EÚfi  i… EÚ… x… EÚÆ˙Â Ω˛Æ˙h…, +…+…‰ §…S……Bƒ {…™……¥« …Æ˙h…* 6655

§…Æ˙∫…… §…“i…‰ ™…‰ {…ŒΔ Ci…™……ƒ  EÚ∫… Ω˛…±…i… EÚ“ +…Ɖ ˙ §……n˘±…… EÚ…‰ <v…Æ˙ ∫…EΔ Ú‰ i… EÚÆ˙i…“ Ω˛È? §…Æ˙∫…‰ x…Ω˛”* EÚ ¥…i…… EÚ‰ n˘…Æ˙x……l… À∫…Ω˛ i…“x… §…V…‰  n˘x… ®… v……x… EÚ“ ∫…J⁄ …“ \"v……x… EÚ“ ∫…J⁄ …“ +… M…B ¥…‰ {… ii…™…… EÚ“ M…vΔ … {…Œii…™…… EÚ“ M…vΔ …' V…§… ¥…‰ +…B  EÚ∫…“x…‰ ∫……S‰ …… i…EÚ x…Ω˛” l…… +S……x…EÚ -∫…‰  EÚ∫…EÚ…  EÚ B∫‰ …‰ ¶…“ +… ∫…EÚi…‰ Ω˛È ∫……Æ˙∫… BEÚ §… ÷ g¯™…… x…‰ =xΩ˛Â n˘‰J…… +…¶……∫… Ω˛…‰i…… BEÚ EÚ‰ §……n˘ BEÚ ¥…‰ Z…Δ÷b˜ EÚ‰ Z…b÷Δ ˜ W…∞¸Æ˙ W…∞¸Æ˙ Ω˲? v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ +…B v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ ¥…‰ UÙ… M…B ¥…‰ {……x…“ EÚ“ i…±……∂… ®… +…B Ω˛È ∫……Æ˙‰ +…∫…®……x… ®… v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ =x…EÚ‰ GÚ EÚ…Æ˙ ∫…‰ ¶…Æ˙ M…™…… =∫…x…‰ ∫……S‰ …… ∫……Æ˙… EÚ… ∫……Æ˙… ∂…Ω˛Æ˙ ¥…Ω˛ Æ˙∫……‰<« ®… M…<« ¥…‰ n˘‰Æ˙ i…EÚ EÚÆ˙i…‰ Æ˙Ω˛‰ +…ÆË ˙ +…Mƒ …x… EÚ‰ §…“S……§Â …“S… ∂…Ω˛Æ˙ EÚ“ {… Æ˙GÚ®…… ±……EÚÆ˙ Æ˙J…  n˘™…… n˘‰Æ˙ i…EÚ UÙi…… +…ÆË ˙ §……Æ˙V…… {…Æ˙ BEÚ V…±…¶…Æ˙… EÚ]ı…Ɖ ˙… =x…EÚ‰ b˜Ëx…… ∫…‰ Z…Æ˙i…“ Æ˙Ω˛“ ±… ‰ EÚx… ∫……Æ˙∫… =∫…“ i…Æ˙Ω˛ EÚÆ˙i…‰ Æ˙Ω˛‰ ∂…Ω˛Æ˙ EÚ“ {… Æ˙GÚ®…… x… i……‰ =xΩ˛…x …‰ §… ÷ g¯™…… EÚ…‰ n˘‰J…… x… V…±…¶…Æ˙ EÚ]ı…Ɖ ˙‰ EÚ…‰ 66

∫……Æ˙∫…… EÚ…‰ i……‰ {…i…… i…EÚ x…Ω˛” l…… ∫……Æ˙∫…… x…‰ V…±…¶…Æ˙  EÚ x…“S…‰ Æ˙Ω˛i…‰ Ω˛È ±……M‰ … EÚ]ı…Ɖ ˙‰ EÚ…‰ C™…… x… n˘J‰ …… V……‰ =xΩ˛Â EÚΩ˛i…‰ Ω˛È ∫……Æ˙∫… Ω˛…M‰ ……? {……x…“ EÚ…‰ J……V‰ …i…‰ ∫……Æ˙∫…… x…‰ V……i…-‰ V……i…‰ ∂…Ω˛Æ˙ EÚ“ n⁄˘Æ˙-n‰˘∫……¥…Æ˙ ∫…‰ +…B l…‰ ¥…‰ +…Ɖ ˙ C™…… ®…c÷ ˜EÚÆ˙ n˘‰J…… Ω˛…M‰ ……? {……x…“ EÚ…‰ J……V‰ …i…‰ n˘⁄Æ˙-n˘‰∫……¥…Æ˙ i…EÚ V……x…… l…… =xΩ˛Â ∫……,‰ =xΩ˛…x …‰ M…n˘«x… =`ˆ…<« BEÚ §……Æ˙ {…“UÙ‰ EÚ“ +…Ɖ ˙ n˘‰J…… x… V……x…‰ C™…… l…… =∫…  x…M……Ω˛ ®… n˘™……  EÚ P…hfi …… {…Æ˙ BEÚ §……Æ˙ V……i…-‰ V……i…‰ =xΩ˛…x …‰ ∂…Ω˛Æ˙ EÚ“ +…Ɖ ˙ ®…c÷ ˜EÚÆ˙ n˘‰J…… W…∞¸Æ˙  °ÚÆ˙ Ω¥…… ®… +{…x…‰ b˜Ëx…‰ {…“]ıi…‰ Ω˛÷B n⁄˘ Æ˙™…… ®… v…“Ɖ˙-v…“Ɖ˙ J……‰ M…B ∫……Æ˙∫… 67

i…±÷ …x…… EÚÆ˙ : \"i…“x… §…V…‰  n˘x… ®… +… M…B ¥…*‰ ' ¥…‰  n˘x… ®… i…“x… §…V…‰ +… M…B*  EÚ ¥…i……∂Δ … EÚ“ ∫…ÆΔ ˙S…x…… +…ÆË ˙ ¥……C™… EÚ“ ∫…ÆΔ ˙S…x…… EÚ… +iΔ …Æ˙ {…Ω˛S……x…*  EÚ ¥…i…… EÚ…‰ M…n˘¬™… ®… §…n˘±…x…‰ {…Æ˙ ∂…§n˘… EÚ‰ GÚ®… ®… C™…… {… Æ˙¥…i…x« … +…™…… Ω˛Ë? <x… {…ŒΔ Ci…™…… EÚ…‰ M…n˘¬™… EÚ“ ∫…ÆΔ ˙S…x…… ®… §…n˘±…EÚÆ˙  ±…J…* {…ŒΔ Ci…™……ƒ ¥……C™… BEÚ EÚ‰ §……n˘ BEÚ ¥…‰ Z…bΔ÷ ˜ EÚ‰ Z…Δb÷ ˜ v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ +…B* ¥…‰ n˘‰Æ˙ i…EÚ EÚÆ˙i…‰ Æ˙Ω‰˛ ∂…Ω˛Æ˙ EÚ“ {… Æ˙GÚ®……* ±…J‰ …  ±…J… : ®…x…π÷ ™… EÚ‰ Ω˛∫i…I…{‰ … ∫…‰ |…EÚfi  i… EÚ… x……∂… Ω˛…‰ Æ˙Ω˛… Ω˛Ë* |…EÚfi  i… EÚ‰ V…±…-ª……i‰ …… EÚ… x……∂… Ω˛…i‰ …… V…… Æ˙Ω˛… Ω˛Ë* {…™……¥« …Æ˙h… EÚ… ∫…iΔ …±÷ …x…  §…M…c˜ Æ˙Ω˛… Ω˛Ë* <x… §……i…… EÚ…‰ v™……x… ®… Æ˙J…i…‰ Ω˛÷B \"+EÚ…±… ®… ∫……Æ˙∫…' EÚ ¥…i…… EÚ“ ¥™……J™…… EÚÆ˙ ±…J‰ …  ±…J…* EÚ‰ n˘…Æ˙x……l… À∫…Ω˛ +…{…EÚ… V…x®… 1934 EÚ…‰ =ii…Æ˙ |…n˘‰∂… EÚ‰ §… ±…™……  W…±…‰ EÚ‰ S… EÚ™…… M……¥ƒ … ®…Â Ω˛÷+…* ¥…‰ +Y…™‰ … n˘¬¥……Æ˙… ∫…{Δ …… n˘i… 'i…“∫…Æ˙… ∫…{i…E'Ú EÚ‰ EÚ ¥… Ω˛È* ¶……Æ˙i…“™… Y……x…{…“`ˆ n˘¬¥……Æ˙… =xΩ˛Â ¥…π…« 2013 EÚ… 49¥……ƒ Y……x…{…“`ˆ {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙  n˘™…… M…™……* |…®…J÷ … Æ˙S…x……B:ƒ +¶…“  §…±EÚ÷ ±… +¶…“, W…®…“x… {…EÚ Æ˙Ω˛“ Ω˛Ë, §……P…, i……±…∫i……™… +…ÆË ˙ ∫……< « EÚ±…, ∫…Œfi π]ı {…Æ˙ {…Ω˛Æ˙…, i……x……-§……x……, ®…Ɖ ˙‰ ∫…®…™… EÚ‰ ∂…§n˘ +… n˘... 68

§……i… §…c˜“ Ω˛Ë {…Æ÷ ˙…x…“ |…EfiÚ i… EÚ“ EÚΩ˛…x…“ l…“ |…EÚfi  i… EÚ“ ¶…“ EÚΩ˛…x…“ C™…… Ω˛Ë? +…V… +…{…EÚ…‰ ¶…“ Ω˛Ë ∫…x÷ ……x…“... V…¥……Ω˛Æ˙±……±… x…Ω‰ ˛∞¸ +x…¥÷ ……n˘EÚ : |…®‰ …S…nΔ ˘ V…§… i…®÷ … ®…Ɖ ˙‰ ∫……l… Æ˙Ω˛i…“ Ω˛…‰ i……‰ +EÚ∫…Æ˙ ®…Z÷ …∫…‰ §…Ω˛÷i…-∫…“ §……i… {…U⁄ Ù… EÚÆ˙i…“ Ω˛…‰ +…ÆË ˙ ®…È =x…EÚ… V…¥……§… n˘‰x…‰ EÚ“ EÚ… ‰ ∂…∂… EÚÆ˙i…… Ω˛ƒ⁄* ±… ‰ EÚx… +§…, V…§… i…®÷ … ®…∫…Æ⁄ ˙“ ®…Â Ω˛…‰ +…ÆË ˙ ®…È <±……Ω˛…§……n˘ ®…,Â Ω˛®… n˘…x‰ …… =∫… i…Æ˙Ω˛ §……i…S…“i… x…Ω˛” EÚÆ˙ ∫…EÚi…*‰ <∫… ±…B ®…xÈ …‰ <Æ˙…n˘…  EÚ™…… Ω˛Ë  EÚ EÚ¶…“-EÚ¶…“ i…®÷ Ω˛Â <∫… n˘÷ x…™…… EÚ“ +…ÆË ˙ =x… UÙ…]‰ ı‰-§…c˜‰ n˘‰∂…… EÚ“ V……‰ <∫… n˘÷ x…™…… ®…Â Ω˛È, UÙ…]‰ ı“- UÙ…]‰ ı“ EÚl……Bƒ  ±…J…… EÚ∞¸ƒ * i…®÷ …x…‰ ÀΩ˛n˘÷∫i……x… +…ÆË ˙ <MΔ ±…bÈ ˜ EÚ… EÚ÷ UÙ Ω˛…±… < i…Ω˛…∫… ®… {…g¯… Ω˛Ë* ±… ‰ EÚx… <MΔ ±…bÈ ˜ EÚ‰ ¥…±… BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫…… ]ı…{…⁄ Ω˛Ë +…ÆË ˙ ÀΩ˛n˘÷∫i……x…, V……‰ BEÚ §…Ω˛÷i… §…c˜… n˘‰∂… Ω˛Ë,  °ÚÆ˙ ¶…“ n˘÷ x…™…… EÚ… BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫……  Ω˛∫∫…… Ω˛Ë* +M…Æ˙ i…®÷ Ω˛Â <∫… n˘÷ x…™…… EÚ… EÚ÷ UÙ Ω˛…±… V……x…x…‰ \"ÀΩ˛n˘÷∫i……x…, V……‰ BEÚ §…Ω˛÷i… §…c˜… EÚ… ∂……ËEÚ Ω˲, i……‰ i…÷®Ω² ∫…§… n˘‰∂… Ω˛Ë,  °ÚÆ˙ ¶…“ n˘÷ x…™…… EÚ… BEÚ n˘∂‰ …… EÚ…, +…ÆË ˙ =x… ∫…§… V…… i…™…… UÙ…]‰ ı…-∫……  Ω˛∫∫…… Ω˛Ë* +M…Æ˙ i…®÷ Ω˛Â EÚ… V……‰ <∫…®… §…∫…“ Ω÷˛<« ΩÈ˛, <∫… n˘÷ x…™…… EÚ…... i…®÷ … {…nË ˘… Ω˛÷<« v™……x… Æ˙J…x…… {…c˜‰M……, EÚ‰ ¥…±… =∫… Ω˛…'‰ -<∫…∫…‰ +…{…x…‰ C™…… ∫…®…Z……? BEÚ UÙ…]‰ ı‰-∫…‰ n˘‰∂… EÚ… x…Ω˛”  V…∫…®… i…®÷ … {…nË ˘… Ω˛÷<« Ω˛…*‰ ®…Z÷ …‰ ®……±…®⁄ … Ω˛Ë  EÚ <x… UÙ…]‰ ı‰-UÙ…]‰ ı‰ J…i…… ®… ®…È §…Ω˛÷i… l……c‰ ˜“-∫…“ §……i…Â Ω˛“ §…i…±…… ∫…EÚi…… Ω*ƒ⁄ ±… ‰ EÚx… ®…Z÷ …‰ +…∂…… Ω˛Ë  EÚ <x… l……‰c˜“-∫…“ §……i…… EÚ…‰ ¶…“ i…÷®… ∂……ËEÚ ∫…‰ {…g¯…‰M…“ +…ÆË ˙ ∫…®…Z……M‰ …“  EÚ n˘÷ x…™…… BEÚ Ω˛Ë +…ÆË ˙ n˘⁄∫…Æ˙‰ ±……M‰ … V……‰ <∫…®… 69

+…§……n˘ Ω˛È Ω˛®……Æ˙‰ ¶……<-« §…Ω˛x… Ω˛È* V…§… i…®÷ … §…c˜“ Ω˛…‰ +M…Æ˙ Ω˛®… =x…EÚ“  EÚi……§… {…g¯Â +…ÆË ˙ {…Ω˛…c˜… +…ÆË ˙ V……+…M‰ …“ i……‰ i…®÷ … n˘÷ x…™…… +…ÆË ˙ =∫…EÚ‰ +…n˘ ®…™…… V……x…¥…Æ˙… EÚ“ {…Æ÷ ˙…x…“ Ω˛b˜¬ b˜™…… EÚ…‰ M……ÆË ˙ ∫…‰ n˘‰J… i……‰ EÚ… Ω˛…±… ®……]‰ ı“-®……]‰ ı“  EÚi……§…… ®… {…g¯…M‰ …“* =∫…®…Â Ω˛®… J…n÷ ˘ ®……±…®⁄ … Ω˛…M‰ ……  EÚ B∫‰ …… ∫…®…™… W…∞¸Æ˙ Æ˙Ω˛… i…®÷ Ω˛Â  V…i…x…… +…x…nΔ ˘  ®…±…M‰ …… =i…x……  EÚ∫…“ EÚΩ˛…x…“ Ω˛…M‰ ……* ™…… ={…x™……∫… ®… ¶…“ x…  ®…±…… Ω˛…M‰ ……* i…®÷ … < i…Ω˛…∫…  EÚi……§…… ®…Â Ω˛“ {…g¯ ∫…EÚi…“ ™…Ω˛ i……‰ i…®÷ … V……x…i…“ Ω˛“ Ω˛…‰  EÚ ™…Ω˛ v…Æ˙i…“ Ω˛…*‰ ±… ‰ EÚx… {…Æ÷ ˙…x…‰ W…®……x…‰ ®… i……‰ +…n˘®…“ {…nË ˘… Ω˛“ ±……J……- EÚÆ˙…c‰ ˜… ¥…π…« {…Æ÷ ˙…x…“ Ω˛Ë, +…ÆË ˙ §…Ω˛÷i…  n˘x…… x… Ω˛÷+… l……;  EÚi……§… EÚ…xË …  ±…J…i……? i…§… Ω˛®… =∫… i…EÚ <∫…®… EÚ…<‰ « +…n˘®…“ x… l……* +…n˘ ®…™…… EÚ‰ W…®……x…‰ EÚ“ §……i… EÚË ∫…‰ ®……±…®⁄ … Ω˛…? ™…Ω˛ i……‰ x…Ω˛” Ω˛…‰ {…Ω˛±…‰  ∫…¢Ú« V……x…¥…Æ˙ l…,‰ +…ÆË ˙ V……x…¥…Æ˙… ∫…‰ {…Ω˛±…‰ ∫…EÚi……  EÚ Ω˛®… §…`Ë ˆ‰-§…`Ë ˆ‰ Ω˛Æ˙ BEÚ §……i… ∫……S‰ … BEÚ B∫‰ …… ∫…®…™… l…… V…§… <∫… v…Æ˙i…“ {…Æ˙ EÚ…<‰ «  x…EÚ…±…* ™…Ω˛ §…c˜‰ ®…W…‰ EÚ“ §……i… Ω˛…i‰ …“, C™…… Â EÚ V……x…n˘…Æ˙ S…“W… x… l…“* +…V… V…§… ™…Ω˛ n˘÷ x…™…… Ω˛Æ˙ Ω˛®… V……‰ S…“W… S……Ω˛i…‰ ∫……S‰ … ±…i‰ …,‰ +…ÆË ˙ ∫…nΔ÷ ˘Æ˙ {… Æ˙™…… i…Æ˙Ω˛ EÚ‰ V……x…¥…Æ˙… +…ÆË ˙ +…n˘ ®…™…… ∫…‰ ¶…Æ˙“ Ω˛÷<« Ω˛Ë, EÚ“ EÚΩ˛… x…™……ƒ M…g¯ ±…i‰ …*‰ ±… ‰ EÚx… V……‰ EÚΩ˛…x…“ =∫… W…®……x…‰ EÚ… J™……±… EÚÆ˙x…… ¶…“ ®…Œ÷ ∂EÚ±… Ω˛Ë V…§…  EÚ∫…“ §……i… EÚ…‰ n˘‰J…‰  §…x…… Ω˛“ M…g¯ ±…“ V……™… ¥…Ω˛ ™…Ω˛…ƒ EÚ÷ UÙ x… l……* ±… ‰ EÚx…  ¥…Y……x… V……x…x…¥‰ ……±…… EÚË ∫…‰ `ˆ“EÚ Ω˛…‰ ∫…EÚi…“ Ω˛Ë? ±… ‰ EÚx… J…∂÷ …“ EÚ“ §……i… +…ÆË ˙  ¥…n˘¬¥……x…… x…,‰  V…xΩ˛…x …‰ <∫…  ¥…π…™… EÚ…‰ J…§⁄ … Ω˛Ë  EÚ =∫… {…Æ÷ ˙…x…‰ W…®……x…‰ EÚ“  ±…J…“ Ω˛÷<«  EÚi……§… x… ∫……S‰ …… +…ÆË ˙ {…g¯… Ω˛Ë,  ±…J…… Ω˛Ë  EÚ BEÚ ∫…®…™… B∫‰ …… Ω˛…x‰ …‰ {…Æ˙ ¶…“ EÚ÷ UÙ B∫‰ …“ S…“W…Â Ω˛È  V…x…∫…‰ Ω˛®… =i…x…“ l…… V…§… ™…Ω˛ v…Æ˙i…“ §…Ω‰ ˛n˘ M…®…« l…“ +…ÆË ˙ <∫…{…Æ˙ Ω˛“ §……i… ®……±…®⁄ … Ω˛…i‰ …“ Ω˛È  V…i…x…“  EÚ∫…“  EÚi……§… ∫…‰ EÚ…<‰ « V……x…n˘…Æ˙ S…“W… x…Ω˛” Æ˙Ω˛ ∫…EÚi…“ l…“* +…ÆË ˙ Ω˛…i‰ …”* ™…‰ {…Ω˛…c˜, ∫…®…p÷ ˘,  ∫…i……Æ˙‰, x… n˘™……,ƒ V…MΔ …±…, 70

V……x…¥…Æ˙… EÚ“ {…Æ÷ ˙…x…“ Ω˛b˜¬ b˜™……ƒ +…ÆË ˙ ¶…“ <∫…“ i…Æ˙Ω˛ |…EÚfi  i… EÚ‰ +I…Æ˙ EÚ“ +…ÆË ˙  EÚi…x…“ Ω˛“ S…“W… ¥…‰  EÚi……§…Â Ω˛È  V…x…∫…‰ {…g¯x…‰ {…c˜ÂM…,‰ i…¶…“ \"<∫…“ i…Æ˙Ω˛ {…Ω˛±…‰ i…®÷ Ω˛Â |…EÚfi  i… Ω˛®… n˘÷ x…™…… EÚ… {…Æ÷ ˙…x…… Ω˛…±… ®……±…®⁄ … Ω˛…‰ ∫…EÚi…… Ω˛Ë* i…÷®… =∫…EÚ“ EÚ‰ +I…Æ˙ {…g¯x…‰ {…c˜ÂM…'‰ --<∫…EÚ… ®…M…Æ˙ Ω˛…±… V……x…x…‰ \"{…÷Æ˙…x…‰ W…®……x…‰ EÚ“  ±…J…“ Ω÷˛<« EÚΩ˛…x…“ =∫…EÚ“ ®…i…±…§… C™…… Ω˛Ë? EÚ… +∫…±…“  EÚi……§… x… Ω˛…‰x…‰ {…Æ˙ ¶…“ E÷ÚUÙ {…il…Æ˙… +…ÆË ˙ S…]ı¬]ı…x…… EÚ“  EÚi……§… ∫…‰ {…g¯ ∫…EÚ…M‰ …“* i…Æ˙“FÚ… ™…Ω˛ x…Ω˛” B∫‰ …“ S…“W…Â Ω˛È  V…x…∫…‰ Ω˛®… =i…x…“ ∂……™…n˘ +§… ¶…“ i…÷®… =∫…‰ l……‰c˜…-l……‰c˜… {…g¯x…… Ω˛Ë  EÚ Ω˛®… EÚ‰ ¥…±… Ω˛“ §……i… ®……±…®⁄ … Ω˛…i‰ …“ ΩÈ˛  V…i…x…“ V……x…i…“ Ω˛…*‰ V…§… i…®÷ … EÚ…<‰ « UÙ…]‰ ı…-∫…… M……±‰ … S…®…EÚ“±…… n˘⁄∫…Æ˙… EÚ“  ±…J…“  EÚ∫…“  EÚi……§… ∫…‰ Ω˛…i‰ …”*' B∫‰ …… Æ˙…c‰ ˜… n˘‰J…i…“ Ω˛…,‰ i……‰ C™…… ¥…Ω˛ i…®÷ Ω˛Â EÚ÷ UÙ x…Ω˛” Ω˛÷<«  EÚi……§… {…g¯ C™…… EÚΩ˛… M…™…… Ω˛Ë? §…i…±……i……? ™…Ω˛ EÚË ∫…‰ M……±‰ …,  S…EÚx…… +…ÆË ˙ S…®…EÚ“±…… ±…, §…Œ±EÚ J…n÷ ˘ ∫…∫Δ ……Æ˙-∞¸{…“ {…∫÷ i…EÚ EÚ…‰ {…g¯Â* Ω˛…‰ M…™…… +…ÆË ˙ =∫…EÚ‰ J…Æ÷ ˙n˘Æ˙‰  EÚx……Æ˙‰ ™…… EÚ…x‰ …‰ C™…… ®…Z÷ …‰ +…∂…… Ω˛Ë  EÚ {…il…Æ˙… +…ÆË ˙ {…Ω˛…c˜… EÚ…‰ {…g¯EÚÆ˙ Ω˛÷B? +M…Æ˙ i…®÷ …  EÚ∫…“ §…c˜“ S…]ı¬]ı…x… EÚ…‰ i……c‰ ˜EÚÆ˙ i…®÷ … l……c‰ ˜‰ Ω˛“  n˘x…… ®… =x…EÚ… Ω˛…±… V……x…x…… ∫…“J… ]÷ıEÚc‰˜-]÷ıEÚc‰˜ EÚÆ˙ b˜…±……‰ i……‰ Ω˛Æ˙ BEÚ ]÷ıEÚc˜… V……+…M‰ …“* ∫……S‰ ……,‰  EÚi…x…“ ®…W…‰ EÚ“ §……i… Ω˛Ë* BEÚ J…Æ÷ ˙n˘Æ˙… +…ÆË ˙ x……E‰ Ú“±…… Ω˛…M‰ ……* ™…Ω˛ M……±‰ …  S…EÚx…‰ UÙ…]‰ ı…-∫…… Æ˙…c‰ ˜…  V…∫…‰ i…®÷ … ∫…c˜EÚ {…Æ˙ ™…… {…Ω˛…c˜ EÚ‰ Æ˙…c‰ ˜‰ EÚ“ i…Æ˙Ω˛  §…±…EÚ÷ ±… x…Ω˛” Ω˛…i‰ ……*  °ÚÆ˙ ™…Ω˛ x…“S…‰ {…c˜… Ω˛÷+… n˘‰J…i…“ Ω˛…,‰ ∂……™…n˘ ∫…∫Δ ……Æ˙ EÚ“ Æ˙…c‰ ˜… EÚË ∫…‰ <i…x…… S…®…EÚ“±……,  S…EÚx…… +…ÆË ˙ M……±‰ … {…∫÷ i…EÚ EÚ… UÙ…]‰ ı…-∫…… {…πfi `ˆ Ω˛…,‰ ∂……™…n˘ =∫…∫…‰ i…®÷ Ω˛Â Ω˛…‰ M…™……? +M…Æ˙ i…®÷ Ω˛…Æ˙“ +…Jƒ … n˘‰J… +…ÆË ˙ EÚ…x… EÚ…<‰ « x…<« §……i… ®……±…®⁄ … Ω˛…‰ V……B* ∂…i…« ™…Ω˛“ Ω˛Ë  EÚ ∫…x÷ … i……‰ i…®÷ … =∫…“EÚ‰ ®…Ωƒ÷ ˛ ∫…‰ =∫…EÚ“ EÚΩ˛…x…“ ∫…x÷ … i…®÷ Ω˛Â =∫…‰ {…g¯x…… +…i…… Ω˛…*‰ EÚ…<‰ « W…§……x…, =n˘«⁄, ∫…EÚi…“ Ω˛…*‰ ¥…Ω˛ i…®÷ …∫…‰ EÚΩ˛‰M……  EÚ BEÚ ∫…®…™…, ÀΩ˛n˘“ ™…… +OΔ …W‰ …“, ∫…“J…x…‰ EÚ‰  ±…B i…®÷ Ω˛Â =∫…EÚ‰  V…∫…‰ ∂……™…n˘ §…Ω˛÷i…  n˘x… M…W÷ …Æ˙‰ Ω˛…, ¥…Ω˛ ¶…“ BEÚ +I…Æ˙ ∫…“J…x…‰ Ω˛…i‰ …‰ Ω˛È* <∫…“ i…Æ˙Ω˛ {…Ω˛±…‰ i…®÷ Ω˛Â S…]ı¬]ı…x… EÚ… ]ı÷EÚc˜… l……* `ˆ“EÚ =∫…“ ]ı÷EÚc˜‰ EÚ“ 71

i…Æ˙Ω˛, =∫…®…  EÚx……Æ˙‰ +…ÆË ˙ EÚ…x‰ …‰ l…,‰  V…∫…‰ i…®÷ … +…ÆË ˙ i…®÷ … =∫…‰ {…… M…<*» +M…Æ˙ n˘ Æ˙™…… =∫…‰ +…ÆË ˙ §…c˜“ S…]ı¬]ı…x… ∫…‰ i……c‰ ˜i…“ Ω˛…*‰ ∂……™…n˘ ¥…Ω˛  EÚ∫…“ +…M…‰ ±…‰ V……i…… i……‰ ¥…Ω˛ UÙ…]‰ ı… Ω˛…i‰ …-‰ Ω˛…i‰ …‰ +iΔ … ®… {…Ω˛…c˜ EÚ‰ n˘…®…x… ®… {…c˜… Æ˙Ω˛…* i…§… {……x…“ +…™…… §……±…⁄ EÚ… BEÚ V…Æ˙…« Ω˛…‰ V……i…… +…ÆË ˙ ∫…®…p÷ ˘ EÚ‰ +…ÆË ˙ =∫…‰ §…Ω˛…EÚÆ˙ UÙ…]‰ ı“ P……]ı“ i…EÚ ±…‰ M…™……* ¥…Ω˛…ƒ  EÚx……Æ˙‰ +{…x…‰ ¶……<™…… ∫…‰ V……  ®…±…i……, V…Ω˛…ƒ BEÚ ∫…‰ BEÚ {…Ω˛…c˜“ x……±…‰ x…‰ f¯EÚ‰ ±… EÚÆ˙ =∫…‰ BEÚ ∫…nΔ÷ ˘Æ˙ §……±…⁄ EÚ…  EÚx……Æ˙… §…x… V……i……,  V…∫…{…Æ˙ UÙ…]‰ ı‰- UÙ…]‰ ‰ı-∫…‰ n˘ Æ˙™…… ®… {…Ωƒ÷˛S……  n˘™……* <∫… UÙ…]‰ ‰ı-∫…‰ UÙ…]‰ ı‰ §…SS…‰ J…±‰ …i…‰ +…ÆË ˙ §……±…⁄ EÚ‰ P…Æ˙…nÈ ˘‰ §…x……i…*‰ n˘ Æ˙™…… ∫…‰ ¥…Ω˛ §…c˜‰ n˘ Æ˙™…… ®… {…Ω˛ƒ÷S……* <∫… §…“S… ®… +M…Æ˙ BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫…… Æ˙…c‰ ˜… i…®÷ Ω˛Â <i…x…“ ¥…Ω˛ n˘ Æ˙™…… E‰Ú {…Ân‰˘ ®… ±…÷g¯EÚi…… Æ˙Ω˛…, =∫…E‰Ú §……i… §…i…… ∫…EÚi…… Ω˛Ë, i……‰ {…Ω˛…c˜… +…ÆË ˙ n˘⁄∫…Æ˙“  EÚx……Æ˙‰  P…∫… M…B +…ÆË ˙ ¥…Ω˛  S…EÚx…… +…ÆË ˙ S…®…EÚn˘…Æ˙ S…“W…… ∫…,‰ V……‰ Ω˛®……Æ˙‰ S……Æ˙… i…Æ˙¢Ú Ω˛È, Ω˛®… +…ÆË ˙ Ω˛…‰ M…™……* <∫… i…Æ˙Ω˛ ¥…Ω˛ EÚΔ EÚc˜ §…x…… V……‰ i…®÷ Ω˛…Æ˙‰  EÚi…x…“ §……i… ®……±…®⁄ … Ω˛…‰ ∫…EÚi…“ Ω˛È! ∫……®…x…‰ Ω˛Ë*  EÚ∫…“ ¥…V…Ω˛ ∫…‰ n˘ Æ˙™…… =∫…‰ UÙ…c‰ ˜ M…™…… V…¥……Ω˛Æ˙±……±… x…Ω‰ ˛∞¸ V…x®… : 14 x…¥…§Δ …Æ˙ 1889 ®…ifi ™…÷ : 27 ®…<« 1964 V…x®… : 14 x…¥…§Δ …Æ˙ 1889 EÚ…‰ =ii…Æ˙ |…n˘‰∂… EÚ‰ <±……Ω˛…§……n˘ ®…* +…{… ¶……Æ˙i… EÚ‰ ∫¥…i…jΔ …i…… ∫…OΔ ……®… EÚ‰ |…®…J÷ … x…i‰ ……+… ®… l…*‰ 15 +M…∫i… 1947 EÚ…‰ ∫¥…i…jΔ …i…… |……{i… Ω˛…x‰ …‰ EÚ‰ §……n˘ ¥…‰ ¶……Æ˙i… EÚ‰ |…v……x…®…jΔ …“ §…x…‰ +…ÆË ˙ ®…ifi ™…{÷ …™…i» … <∫… {…n˘ {…Æ˙ §…x…‰ Æ˙Ω˛‰* \"±…]‰ ıÆ˙ £Ú√ ®… B ¢Ú…n˘Æ˙ ]ı÷  Ω˛∫… b˜…]Ï ıÆ˙' x……®…EÚ {…∫÷ i…EÚ x…Ω‰ ˛∞¸V…“ EÚ‰ {…j…… EÚ… ∫…EΔ Ú±…x… Ω˛Ë, V……‰ V…±‰ … ®… Æ˙Ω˛i…‰ ¥…Ci… +{…x…“ n˘∫… ∫……±… EÚ“ §…]‰ ı“ < Δ n˘Æ˙…  |…™…n˘Ã∂…x…“ EÚ…‰  ±…J…… EÚÆ˙i…‰ l…*‰ x…Ω‰ ˛∞¸ EÚ“ <∫… {…∫÷ i…EÚ EÚ… |…®‰ …S…nΔ ˘ n˘¬¥……Æ˙… ÀΩ˛n˘“ ®… +x…¥÷ ……n˘  EÚ™…… M…™…… l……* |…‰®…S…Δn˘ V…x®… : 31 V…±÷ ……<« 1880 ®…ifi ™…÷ : 8 +Ci…§⁄ …Æ˙ 1936 ÀΩ˛n˘“ EÚΩ˛…x…“ EÚ‰ ∫…§…∫…‰ ∫…®…l…« Æ˙S…x……EÚ…Æ˙ Ω˛Ë |…®‰ …S…nΔ ˘* =xΩ˛…x …‰ ∫…¥…|« …l…®… =n˘«⁄ ®…  ±…J…x…… |……Æ˙Δ¶…  EÚ™……* ÀΩ˛n˘“ ®… =x…EÚ“ ∫…§…∫…‰ {…Ω˛±…“ EÚΩ˛…x…“ \"{…SΔ … {…Æ˙®…∂‰ ¥…Æ˙' 1916 ®… \"∫…Æ˙∫¥…i…“' x……®…EÚ {… j…EÚ… ®… UÙ{…“* =x…EÚ“ |…®…J÷ … Æ˙S…x……Bƒ Ω˛È-- ∫…¥‰ ……∫…n˘x…, |…®‰ ……∏…®…, Æ˙MΔ …¶… ⁄ ®…, M…§…x…, EÚ®…¶« … ⁄ ®…,  x…®…±« ……, M……n‰ ˘…x…* |…®‰ …S…nΔ ˘ x…‰  x…§…vΔ …, V…“¥…x…“ B¥…Δ §……±…-∫…… Ω˛i™… EÚ“ Æ˙S…x…… ¶…“ EÚ“ Ω˛Ë* 72

¥……C™……∂Δ …… EÚ…‰ = S…i… J……x…… ®…  ±…J…* • {…c‰ ˜ ±…M……x……* • {…c‰ ˜… EÚ…‰ EÚ…]ıx……* •  ®…]ı¬]ı“ EÚ… ∫…ÆΔ ˙I…h… EÚÆ˙x……* •  ®…]ı¬]ı“ EÚ…‰ |…n˘⁄ π…i… EÚÆ˙x……* • {…Ω˛…c˜… EÚ… ∫…ÆΔ ˙I…h… EÚÆ˙x……* • S…]ı¬]ı…x…… EÚ…‰ i……c‰ ˜x……* • x…n˘“-x……±…… ®… EÚ⁄ c˜… EÚS…c˜… b˜…±…x……* • V…±…-ª……i‰ …… EÚ… ∫…ÆΔ ˙I…h… EÚÆ˙x……* |…EÚfi  i… EÚ‰ ∫……l… |…EÚfi  i… EÚ‰  ¥…Ø˚n˘¬v… .................................. .................................. .................................. .................................. .................................. .................................. .................................. .................................. \"∫…∫Δ ……Æ˙ {…∫÷ i…EÚ Ω˛Ë' ±…J‰ … EÚ‰ +…v……Æ˙ {…Æ˙ ∫…Ω˛“ ¥……C™…… {…Æ˙ ∫…Ω˛“ EÚ…  x…∂……x… ±…M……B*ƒ • ÀΩ˛n˘÷∫i……x… §…Ω˛÷i… §…c˜… n˘‰∂… Ω˛Ë* • n˘÷ x…™…… EÚ… Ω˛…±… V……x…x…‰ EÚ‰  ±…B ∫…§… n˘‰∂…… {…Æ˙ +…ÆË ˙ =x…®… §…∫…“ V…… i…™…… {…Æ˙ v™……x… Æ˙J…x…… Ω˛Ë* • ™…Ω˛ {…j… < Δ n˘Æ˙…  |…™…n˘Ã∂…x…“ EÚ…‰ |…®‰ …S…nΔ ˘ x…‰  ±…J…… Ω˛Ë* • n˘÷ x…™…… ®… §…∫…‰ ±……M‰ … ∫…§… ¶……<-« §…Ω˛x… Ω˛È* • V……x…¥…Æ˙… ∫…‰ {…Ω˛±…‰ v…Æ˙i…“ ®… +…n˘ ®…™……Δ‰ EÚ… V…x®… Ω˛÷+… l……* • BEÚ W…®……x…‰ ®… v…Æ˙i…“ EÚ“ §…Ω‰ ˛n˘ M…Æ˙®…“ EÚ‰ EÚ…Æ˙h… V……x…n˘…Æ˙ S…“W…‰ x…Ω˛” Æ˙Ω˛ ∫…EÚi…“ l…”* 73

+…∂…™…… EÚ… ∫…Ω˛“  ®…±……x… EÚÆ˙Â* 1. ±……J…… {…Æ÷ ˙…x…“ v…Æ˙i…“ ®… • ∫…®…™… EÚ‰ +x…∫÷ ……Æ˙ ¶… ⁄ ®… ®…Â Ω˛÷B {… Æ˙¥…i…x« …… 2. {…Æ÷ ˙…x…‰ ∫…®…™… EÚ‰ V……x…¥…Æ˙… EÚ‰ §……Æ˙‰ ®… EÚ… +x…®÷ ……x… EÚÆ˙ ∫…EÚi…‰ Ω˛È* V……x…x…‰ EÚ‰  ±…B • BEÚ W…®……x…‰ ®… v…Æ˙i…“ §…Ω‰ ˛n˘ M…Æ˙®… l…“* 3.  ¥…n˘¬¥……x…… EÚ‰ +v™…™…x… EÚ‰ +x…∫÷ ……Æ˙ • =x…EÚ“ {…÷Æ˙…x…“ Ω˛b¬˜ b˜™……ƒ ®…Ω˛i¥…{…⁄h…« 4. |…EÚfi  i… EÚ…  x…Æ˙“I…h… EÚÆ˙x…‰ ∫…‰ ∫…Ω˛…™…i…… n˘‰i…“ Ω˛È* • EÚ<«  n˘x…… i…EÚ EÚ…<‰ « +…n˘®…“ x…Ω˛” l……* +…i®…EÚl……  ±…J… : \"n˘÷ x…™…… EÚ… {…Æ÷ ˙…x…… Ω˛…±… V……x…x…‰ EÚ‰  ±…B J…n÷ ˘ ∫…∫Δ ……Æ˙-∞¸{…“ {…∫÷ i…EÚ EÚ…‰ {…g¯Â*' ∫…∫Δ ……Æ˙-∞¸{…“ {…∫÷ i…EÚ ®… +…{… C™……-C™…… {…g¯ ∫…EÚi…‰ Ω˛È? +…{…EÚ‰ <±……EÚ‰ EÚ“ ¶…“ BEÚ EÚΩ˛…x…“ Ω˛…i‰ …“ Ω˛Ë*  ±…J… =∫…EÚ“ +…i®…EÚl……* ™…‰ ¥……C™… {…g¯Â : <MΔ ±…bÈ ˜ EÚ‰ ¥…±… BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫…… ]ı…{…⁄ Ω˛Ë* ÀΩ˛n˘÷∫i……x… n˘÷ x…™…… EÚ… UÙ…]‰ ı…-∫……  Ω˛∫∫…… Ω˛Ë* <x… §……i…… EÚ…‰  ®…±……EÚÆ˙ {……`ˆ ¶……M… ®… EÚË ∫…‰ |…∫i…i÷ …  EÚ™…… M…™…… Ω˛Ë? n˘‰J… : \"...<MΔ ±…bÈ ˜ EÚ‰ ¥…±… BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫…… ]ı…{…⁄ Ω˛Ë +…ÆË ˙ ÀΩ˛n˘÷∫i……x…, V……‰ BEÚ §…Ω˛÷i… §…c˜… n˘‰∂… Ω˛Ë,  °ÚÆ˙ ¶…“ n˘÷ x…™…… EÚ… BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫……  Ω˛∫∫…… Ω˛Ë*' B∫‰ …“ |…∫i… ÷ i… ®… EÚ…xË …-∫…… x…™…… +…∂…™…  ®…±…i…… Ω˛Ë? <∫…®… Æ˙‰J…… Δ EÚi… ∂…§n˘… EÚ“ ¶… ⁄ ®…EÚ… {…Ω˛S……x…* 74

 ®… ∏…i… ¥……C™… S…x÷ … : {……`ˆ-¶……M… ∫…‰ B∫‰ …‰  ®… ∏…i… ¥……C™…… EÚ…‰ S…x÷ …EÚÆ˙  ±…J…* =xΩ˛Â ∫…Æ˙±… ¥……C™…… ®…  ¥…¶…… V…i… EÚÆ˙Â* ™……V‰ …EÚ ∂…§n˘… EÚ…‰ ∫…S⁄ …“§…n˘¬v… EÚÆ˙Â* |…EÚfi  i… ∫…ÆΔ ˙I…h… EÚ… +¥…§……v‰ … V…M……x…‰ ±……™…EÚ {……∫‰ ]ıÆ˙ i…™Ë ……Æ˙ EÚÆ˙Â* x…Ω‰ ˛∞¸V…“ EÚ‰ +x…∫÷ ……Æ˙ ∫…∫Δ ……Æ˙ BEÚ {…∫÷ i…EÚ Ω˛Ë* <∫…∫…‰ Ω˛®… |…EÚfi  i… EÚ… Ω˛…±… ∫…“J… ∫…EÚi…‰ Ω˛È* §…… Æ˙∂… EÚ‰ ¥…Ci… |…EÚfi  i… EÚ… Ω˛…±… EÚË ∫…… Ω˛…i‰ …… Ω˛Ë? ™…Ω˛ V……x…x…‰ EÚ‰  ±…B J…n÷ ˘ {…g¯Â, +…®……n‰ ˘ EÚ…Æ˙J…… x…∫… EÚ… ±…J‰ … \"n˘…cË ˜'* 75

§…… Æ˙∂… EÚ“ §……UË Ù…Æ˙… EÚ‰ ∫……l… W…®…“x… EÚ‰ +nΔ ˘Æ˙ ∫……B‰ Ω˛W……Æ˙…-Â Ω˛W……Æ˙ §…“V… V……M… =`ˆi…‰ Ω˛È-- ±…J‰ … x…B V…“¥…x… EÚ“ ∂…Ø÷ ˚+…i… Ω˛…i‰ …“ Ω˛Ë* x…B +EΔ Ú÷ Æ˙ {…x…{…i…‰ Ω˛È W…®…“x… {…Æ˙ <v…Æ˙-=v…Æ˙, ∫…¶…“ V…M…Ω˛* {…Æ˙, |…EÚfi  i… EÚ“ J…§⁄ …∫…Æ⁄ ˙i…“ i……‰ n˘‰ J…B! <i…x…‰ ∫……Æ˙‰ +…®……n‰ ˘ EÚ…Æ˙J…… x…∫… §…“V… {…x…{…x…… ∂…Ø÷ ˚ EÚÆ˙i…‰ Ω˛È-- EÚ÷ UÙ BEÚ ∫……l…, ®…<« EÚ“ EÚc˜“ v…{⁄ …* ∫…Æ⁄ ˙V… V…∫Ë …‰ +…M… EÚ÷ UÙ l……c‰ ˜… +…M…-‰ {…“UÙ‰* ∫…¶…“ EÚ…‰ S…… Ω˛B {……x…“, =M…±… Æ˙Ω˛… Ω˛Ë* {…i…Z…c˜ x…‰ {…Ω˛±…‰ ∫…‰ EÚ<« {…c‰ ˜… EÚ…‰ {……π‰ …EÚ i…i¥… +…ÆË ˙ |…EÚ…∂… ¶…“* ∫…J÷ ……  n˘™…… Ω˛Ë* =xΩ˛Â §…-‰ {…ii…“ EÚÆ˙  n˘™…… Ω˛Ë* +…ÆË ˙ ™…Ω˛ n˘…cË ˜ Ω˛Ë =x…EÚ“ ∫…®…™… EÚ‰ ∫……l…* ®…<« EÚ‰ i…{…i…‰ ∫…Æ⁄ ˙V… x…‰ {……x…“ EÚ‰ ª……i‰ … ¶…“ ∫…J÷ …… =x…EÚ‰ {……∫… ∫…®…™… §…Ω˛÷i… EÚ®… Ω˛Ë* §…“V……  n˘B Ω˛È* ∫…J⁄ …“ v…Æ˙i…“ ®… n˘Æ˙…Æ˙ {…c˜ M…<« Ω˛È* x… ®… V……‰ J……x…… V…®…… Ω˛Ë ¥…Ω˛ J…i®… Ω˛…x‰ …‰ EÚ‰ {…Ω˛±…‰ x…B {… ii…™……,ƒ x… {……x…“-- V…MΔ …±… V…∫Ë …‰ ∫…x÷ …∫……x… Ω˛…‰ M…™…… {……vÈ …… EÚ…‰ ∫l…… {…i… Ω˛…x‰ …… Ω˛Ë* V…c˜Â °ÚË ±……x…“ Ω˛È Ω˲*  V…∫…∫…‰ ¥…‰ W…®…“x… ∫…‰ {……x…“ +…ÆË ˙ {……π‰ …EÚ {…n˘…l…« ±…‰ +…ÆË ˙ V…x⁄ … EÚ… ®…Ω˛“x…… +…i…… Ω˛Ë... ∫…EÚ * {… ii…™……ƒ =M……x…“ Ω˛È* ™…Ω˛“ {… ii…™……ƒ  °ÚÆ˙ n˘ I…h… EÚ‰ EÚ…±…-‰ EÚ…±…‰ §……n˘±… =®…c˜- |…EÚ…∂… ∫…∂Δ ±…π‰ …h… ∫…‰ J……x…… §…x……BMƒ …“* ™…Ω˛ ∫…§… P…®÷ …c˜EÚÆ˙ +…i…‰ Ω˛È-- §…… Æ˙∂… EÚ“ {…Ω˛±…“ §…nƒ⁄ ˘Â {…c˜i…‰ §…“V…… ®… V…®…… ∫…“ ®…i… J……n˘¬™… {…n˘…l…« EÚ‰ ∫……l… Ω˛“  ®…]ı¬]ı“ ∫…‰ ∫……vÈ …“ M…vΔ … =`ˆi…“ Ω˛Ë! l…®…“  W…nΔ ˘M…“ EÚÆ˙x…… Ω˛Ë* V…∫Ë …‰ +S……x…EÚ V……M… =`ˆi…“ Ω˛Ë-- +…ÆË ˙ ∂…Ø÷ ˚ Ω˛…‰ +¶…“ i……‰ ™…Ω˛ ®……∫Ë …®… EÚ“ ∂…Ø÷ ˚+…i… Ω˛Ë* V……i…“ Ω˛Ë, BEÚ n˘…cË ˜!! {……x…“ +¶…“ i…EÚ W…®…“x… EÚ‰ x…“S…‰ M…Ω˛Æ˙…<« i…EÚ +V…§… n˘…cË ˜ Ω˛Ë, M…V…§… n˘…cË ˜ Ω˛Ë  EÚ ™…‰  Æ˙∫…… x…Ω˛” Ω˛Ë* §…c˜‰-§…c˜‰ {…c‰ ˜  V…x…EÚ“ V…c˜Â W…®…“x…  W…nΔ ˘M…“ ™……Æ˙…‰ n˘…Ëc˜ Ω˲.... ®… M…Ω˛Æ˙…<« i…EÚ M…<« Ω˛È +¶…“ i…EÚ V……M…‰ x…Ω˛” Ω˛È* <v…Æ˙ n…˘cË ˜ Ω˛,Ë =v…Æ˙ n…˘cË ˜ Ω˛Ë ™…‰ V…“x…… ™……Æ˙…˜‰ n˘…cË Ω˲...... +…®……n‰ ˘ EÚ…Æ˙J…… x…∫… V…ΔM…±…“ V…“¥…x… E‰Ú ®…∂…Ω⁄˛Æ˙ °Ú…]‰ ı…O‰ ……°ÚÆ˙ B¥…Δ ±…J‰ …EÚ* |…®…J÷ … Æ˙S…x…… \"®…Ɖ ˙“ b˜…™…Æ˙“ EÚ‰ EÚ÷ UÙ {…xx…'‰ * 76

UÙ…‰]‰ı {……Ëv…… E‰Ú ±…B ™…Ω˛“ ®……ËEÚ… Ω˲* §…c‰˜ {…‰c˜ M…î…™…… ®…  V…x… {… I…™…… x…‰ P……∫ …±…… §…x…… {… ii…™……ƒ =M……x…… ∂…Ø÷ ˚ EÚÆ˙ n˘ÂM…‰ i……‰ W…®…“x… i…EÚ EÚ®…  ±…B l…‰ ¥…Ω˛…ƒ ®……n˘… +bΔ ˜‰ n˘‰ S…E÷ Ú“ Ω˛Ë* EÚ<™…… ®… v…{⁄ … {…Ω˛ƒ÷S… {……BM…“* {……vË …… EÚ…‰ J……x…… §…x……x…‰ EÚ‰  ±…B §…SS…‰ ¶…“ +… S…E÷ Ú‰ Ω˛È* ™…‰ UÙ÷]ıEÚ‰ §…c˜‰ J……> Ω˛…i‰ …‰ +…EÚ…∂… EÚ“ W…∞¸Æ˙i… Ω˛Ë-- =x…EÚ‰ {……∫… ¥…Ci… EÚ®… Ω˛È* BEÚ i……‰ ¥…‰ J……i…‰ W™……n˘… Ω˛È, n˘⁄∫…Æ˙‰ §…c˜“ i…W‰ …“ Ω˲* ∫…‰ §…g¯i…‰ Ω˛È* =x…EÚ‰ ®……-ƒ §……{…  n˘x…-Æ˙…i… =x…EÚ‰  ±…B +…ÆË ˙ ∫…PΔ …π…« Ω˛Ë V…“x…‰ EÚ‰  ±…B ¶…“* J……x…… ±……x…‰ ®… ±…M…‰ Æ˙Ω˛i…‰ Ω˛È* {…c‰ ˜-{……vË …… ®… V…§… <i…x…… EÚ÷ UÙ Ω˛…‰ Æ˙Ω˛… Ω˛…‰ +…ÆË ˙ ∫…PΔ …π…« Ω˛Ë V…“x…‰ EÚ‰  ±…B ¶…“* i……‰ V…iΔ …-÷ V…M…i… <∫…∫…‰ +UÙ⁄i…… EÚË ∫…‰ Æ˙Ω˛‰? EÚ÷ UÙ ®……n˘… BEÚ P……∫ …±…‰ ®… +®…®⁄ …x… 2-3 +bΔ ˜‰ EÚ“c˜… EÚ‰ +cΔ ˜‰, EÚ…π‰ … V……‰ ∫……B‰ Ω˛÷B l…,‰ V……M… V……i…‰ n˘‰i…“ Ω˛È* Ω˛Æ˙ §…SS…‰ EÚ“ ¶…Æ˙∫…EÚ EÚ… ‰ ∂…∂… Ω˛…i‰ …“ Ω˛Ë Ω˛È* =`ˆ…‰ ¶……<,« §…Ω˛÷i… ∫……Æ˙‰ ®…±÷ ……™…®… ∫¥…… n˘π]ı {…ii…‰ ®……i……- {…i…… n˘¬¥……Æ˙… ±……B J……x…‰ ∫…‰ W™……n˘… ∫…‰ W™……n˘… ={…±…§v… Ω˛È* +bΔ ˜… ∫…‰ ±……¥……«  x…EÚ±…i…‰ Ω˛È* +…ÆË ˙  Ω˛∫∫…… {……x…‰ EÚ‰  ±…B--- v…CEÚ…-®…C÷ EÚ“, BEÚ-n˘⁄∫…Æ˙‰  x…EÚ±…i…‰ Ω˛“ ¥…‰ ¶…C÷ J…c˜… EÚ“ i…Æ˙Ω˛ J……x…… ∂…Ø÷ ˚ EÚÆ˙ {…Æ˙ S…g¯ §…`Ë ˆx……, ±…c˜x……-Z…M…c˜x……, S……S … ®……Æ˙x……, n˘‰i…‰ Ω˛È-- =x…EÚ“ ¶…“ i……‰ n˘…cË ˜ Ω˛Ë* EÚ®…W……Ɖ ˙ EÚ…‰ P……∫ …±…‰ ∫…‰  M…Æ˙… n˘‰x…… ∫…§… Ω˛…i‰ …… Ω˛Ë <±±…“ ∫…‰ ¥…™…∫EÚ i…EÚ EÚ“ ∫…¶…“ +¥…∫l……Bƒ ™…Ω˛…*ƒ V…“x…‰ EÚ… ∫…PΔ …π…« V……Æ˙“ Ω˛Ë* {…Æ⁄ ˙“ EÚÆ˙x…‰ EÚ‰  ±…B EÚ÷ UÙ EÚ“c˜… EÚ…‰ {……x…“ EÚ“, §…c˜‰ {…c‰ ˜… {…Æ˙ +§… x…B {…ii…‰  x…EÚ±…x…… EÚ÷ UÙ EÚ…‰ <∫… ¥…Ci… °Ú⁄ ]ı“ x…<« {…Œii…™…… EÚ“ W…∞¸Æ˙i… ∂…Ø÷ ˚ Ω˛…‰ M…B Ω˛È* v…“Æ˙‰-v…“Æ˙‰ W…®…“x… i…EÚ {…Ω˛ƒ÷S…x…¥‰ ……±…“ Ω˛…i‰ …“ Ω˛Ë* l……c‰ ˜… Ω˛“ ∫…®…™… Ω˛Ë <x… EÚ“c˜… EÚ‰ {……∫… ™…‰ Æ˙…∂‰ …x…“ EÚ®… Ω˛…i‰ …“ V……BM…“* UÙ…]‰ ı‰ {……vÈ …… EÚ“ J…∂÷ …Ω˛…±…“ ∫…¶…“ +¥…∫l……Bƒ {…Æ⁄ ˙“ EÚÆ˙x…‰ EÚ‰  ±…B* <xΩ˛Â ∫……l…“ EÚ‰  n˘x… J…i®… Ω˛…x‰ …‰ EÚ…‰ Ω˛È* {…Æ˙, EÚΩ˛…x…“ ™…Ω˛…ƒ J…i®… i…±……∂…x…… Ω˛Ë +…ÆË ˙ +bΔ ˜‰ n˘‰x…‰ Ω˛È V……‰ +M…±…‰ ∫……±… x…Ω˛” Ω˛…i‰ …“* x…B {……vË …‰ +…i…‰ Ω˛È* {……vË …… {…Æ˙ °Ú⁄ ±… <∫…“ |… GÚ™…… EÚ…‰ +…M…‰ ±…‰ V……BMƒ …*‰ Ω˛…,ƒ ∫……l… ®… +…i…‰ Ω˛“  EÚi…x…‰ ∫……Æ˙‰ EÚ“c˜‰, ®…v…®÷ …ŒCJ…™……ƒ ®…bΔ ˜Æ˙…x…‰ J…÷n˘ EÚ…‰ §…S……EÚÆ˙ ¶…“ i……‰ Æ˙J…x…… Ω˲* UÙ…‰]ı“- ±…M…i…“ Ω˛È* EÚΩ˛…x…“ +…M…‰ §…g¯i…“ Æ˙Ω˛i…“ Ω˛Ë*  W…nΔ ˘M…“ ®…±÷ ……™…®… <Œ±±…™……√ ƒ  EÚ∫…“ ¶…“  ∂…EÚ…Æ˙“ -- §…Ω˛÷i… +…M…‰ §…g¯i…“ Æ˙Ω˛i…“ Ω˛Ë* x…B +…™……®…, x…B  J…±……c˜“, ∫……Æ˙‰ {… I…™……, §…c˜‰ EÚ“c˜…,  UÙ{…EÚ ±…™…… -- EÚ… V…“ x…<« Æ˙S…x……+… EÚ‰ ∫……l…-- V…“¥…x… EÚ“  ¥… ¥…v…i…… EÚ…‰ ±…±…S…… ∫…EÚi…“ Ω˛È* +…ÆË ˙ ∫…®…nfi ˘¬v… §…x……i…‰ Ω˛÷B* §…… Æ˙∂… EÚ… +x…¶÷ …¥… ∫…Ω÷ ˛…x…… Ω˛…i‰ …… Ω˛Ë* +…{…EÚ…‰ §…… Æ˙∂… EÚË ∫…‰ ®…Ω˛∫…∫⁄ … Ω˛…i‰ …… Ω˛Ë? <∫…{…Æ˙ BEÚ UÙ…]‰ ı…-∫…… ∫…∫Δ ®…Æ˙h…  ±…J…* 77

+EÚ…±… ®… ∫……Æ˙∫… +EÚ…±… - £maImew famine Y\\h£d LÙXm ∂¡V⁄ ¤ƒ ∫……Æ˙∫… - kmck ]£n Aspecies of heron, crane(bird) NÙWN T\\˚Y O‡Ê OQ⁄ ¡Ê GÚ EÚ…Æ˙ - kmck]£nbpsS Ic®n¬ NÙWNT\\˚Y´u A›˚L §……Æ˙V… O‡Ê OQ⁄ ¡æÊ fl⁄ O‡⁄ Vfl⁄ Z…Æ˙x…… - a´p∏mhv balcony ˘UÙh˚PUÙ• »·⁄ ¤ÿVÊ  x…M……Ω˛ - s]mgn™phogpI to fall off/pour down ˘NÙhPÙL {……x…“ EÚ“ i…±……∂… b˘x…‰ {…“]ıx…… Æ›Y’ G≈VÊ ◊⁄ ⁄ }fl⁄ Ms¤W ∏fi◊fl⁄ »¥‚⁄•fl⁄ - t\\m´w look TÙo˚Y •‰⁄œo - {……x…“ EÚ“ J……V‰ … - NndISn°pI flap the wings £\\L•lT’ ¡OÊ QÊ ∂tæfl⁄ fl»¥‚⁄•fl⁄ ∫…∫Δ ……Æ˙ {…∫÷ i…EÚ Ω˛Ë +…§……n˘ - §…∫…… Ω˛÷+… <Æ˙…n˘… -  ¥…S……Æ˙, <SUÙ… EΔÚEÚc˜ - {…il…Æ˙ EÚ… ]ı÷EÚc˜… K…™……±… - v™……x…, ∫……S‰ …- ¥…S……Æ˙, EÚ±{…x…… J…÷Æ˙n˘Æ˙… - ]cp]cpØ rough ˘NÙW˘NÙWlTÙ] •‡Ê ¡V⁄ fl⁄ 78

P…Æ˙…Èn˘… - IfnhoSv a play house Æ˚[VÙh” ≈” P……]ı“ »fl⁄ OQ⁄ ◊⁄ Al•⁄ »fl⁄ ´Ê S…]¬ı]ı…x… ˛- aebnSp°v a valley /a mountain passU˚X S…®…EÚ“±…… W…Æ˙…« C”dœ Æ»⁄ %⁄ }•⁄ ⁄ Ot⁄ •¤•⁄ —◊§⁄ ⁄ ]ı…{…⁄ n˘ Æ˙™…… ˛- ]mds°´v rock TÙ˚\\d·hPm ∂MsVÊ ƒ⁄ fl« x……‰EÚ“±…… - Xnf°apff glittering T[T[lTÙ] Æ√⁄O¤À»⁄ ¤•⁄ {…Æ˙“ - +i™…iΔ … UÙ…]‰ ı… ]ı÷EÚc˜… {…Ân˘… - n¬˘¥…“{… §……±…⁄ - x…n˘“ §…Ω‰ ˛n˘ M…Æ˙®… - ap\\bpff pointed /sharp ·oUVÙ] ^‡⁄ Ƥ•⁄ Æ˙…‰c˜… - +{∫…Æ˙… n˘…Ëc˜ - i…±……, ¥…∫i…÷ EÚ…  x…S…±…… ¶……M… EÚc˜“˘ - Ɖ˙i… {…i…Z…c˜ v…Æ˙i…“ - +i™…iΔ … M…Æ˙®… - {…il…Æ˙ EÚ… ]ı÷EÚc˜… henb Nc¬ a piece of stone/gravel ˘T¨V NWp •‡Ê s‘u⁄ ¡⁄ ◊⁄ fl⁄ Oƒ⁄ fl« - EÚ `ˆx… -  ∂… ∂…Æ˙ @Òi…÷ - ¶…⁄ ®… 79

∫…÷x…∫……x… - ∂…⁄x™… l…®…“ -  x…∂S…±… ∂…÷∞¸ - +…Æ˙Δ¶… +V…§… - +…∂S…™…«V…x…EÚ §…… Æ˙∂… - ¥…π……« J…⁄§…∫…⁄Æ˙i…“ - ∫…÷Δn˘Æ˙i…… J…i…®… Ω˛…x‰ …… - ∫…®……{i… Ω˛…x‰ ……  Æ˙∫…x…… - §…Ω˛÷i… ∫…I⁄ ®…  UÙp˘… n˘¬¥……Æ˙… x…“S…‰ =i…Æ˙x…… ¥…Ci… - ∫…®…™… +UÙ⁄i…… - +∫{…∂…« ¶…÷CJ…c˜˘ - ¶…⁄J…… i…±……∂…x…… - f⁄ƒ¯g¯x…… ®……n˘…˘ - ∫j…“ J……> - J……x…‰¥……±…… +®…⁄®…x…˘ - ±…M…¶…M… ¶…Æ˙∫…EÚ - EÚ `ˆx… EÚ…‰ ∂…∂… - {… Æ˙∏…®… Æ˙…‰∂…x…“ - |…EÚ…∂… 80

<EÚ…<« 5 ∫…J⁄ …i…… x…Ω˛” ™…Ω˛ |…®‰ … EÚ… ¥…]ı i…®÷ Ω˛…Æ˙… §……™‰ …… 81

∫…J⁄ …i…… x…Ω˛” • ™…Ω˛…ƒ \"i…÷®…' EÚ…Ëx… Ω˛…‰ ∫…EÚi…… Ω˲? ™…Ω˛ |…®‰ … EÚ… ¥…]ı i…®÷ Ω˛…Æ˙… §……™‰ …… ®…Ɖ ˙“ ®…®…i……®…<« ®……ƒ b˜…Ï B {…“ V…‰ +§n˘÷±… EÚ±……®… n˘¬ ¥…i…“™…  ¥…∂¥…™…÷n¬˘v… EÚ‰ n˘…ÆË ˙…x… Ω˛®……Æ˙… {… Æ˙¥……Æ˙ ®…È +{…x…‰  ∂…I…EÚ ∏…“ ∫¥…… ®…™……Æ˙ EÚ‰ EÚ `ˆx……<™…… EÚ‰ §…“S… ∫…‰ M…V÷ …Æ˙ Æ˙Ω˛… l……* ®…È =∫… {……∫… M… h…i… {…g¯x…‰ V……x…‰ EÚ‰  ±…B |……™…& S……Æ˙ §…V…‰ ∫…®…™… n˘∫… ∫……±… EÚ… l…… +…ÆË ˙ ™…n÷ ˘¬v… Æ˙…®…∂‰ ¥…Æ˙®… ®… V…M… V……i…… l……* ¥…‰ BEÚ +n˘¬ ¥…i…“™… M… h…i…- Ω˛®……Æ˙‰ n˘Æ˙¥……W…‰ i…EÚ |……™…& {…Ω˛ƒ÷S… S…E÷ Ú… l……* ∫…¶…“  ∂…I…EÚ l…*‰ ¥…‰  x…&∂…±÷ EÚ ]ı¬™…∂⁄ …x… {…g¯…i…‰ l…‰ +…ÆË ˙ ¥…∫i…+÷ … EÚ“  EÚ±±…i… Ω˛…‰ M…<« l…“* BEÚ ∫……±… ®… {……Sƒ … Ω˛“ §…SS…… EÚ…‰ {…g¯…i…‰ l…*‰ +{…x…‰ ∫…¶…“ UÙ…j…… {…Æ˙ =xΩ˛…x …‰ BEÚ EÚ`ˆ…Ɖ ˙ ∂…i…« Ω˛®……Æ˙… {… Æ˙¥……Æ˙ BEÚ  ¥…∂……±… ∫…™Δ …C÷ i… {… Æ˙¥……Æ˙ l……,  V…∫…®… ®…Ɖ ˙‰  {…i…… B¥…Δ S……S……+… EÚ‰ {… Æ˙¥……Æ˙V…x… ±…M…… Æ˙J…“ l…“* ∂…i…« ™…Ω˛  EÚ ∫…¶…“ UÙ…j… ∫x……x… BEÚ ∫……l… Æ˙Ω˛i…‰ l…*‰ <∫…  ¥…∂……±… EÚ÷ x…§…‰ EÚ…‰ ®…Ɖ ˙“ EÚÆ˙EÚ‰ {……Sƒ … §…V…‰ =x…EÚ“ EÚI…… ®… ={…Œ∫l…i… Ω˛…‰ V……B*ƒ ®…Ɖ ˙“ ®……ƒ ®…Z÷ …∫…‰ {…Ω˛±…‰ V…M… V……i…“ l…”* ¥…‰ n˘…n˘“ +…ÆË ˙ ®……ƒ  ®…±…EÚÆ˙ ∫…¶ƒ ……±…i…“ l…”* P…Æ˙ ®… ®…Z÷ …‰ x…Ω˛±……i…” +…ÆË ˙ ]ı¬™…∂⁄ …x… EÚ‰  ±…B i…™Ë ……Æ˙ EÚ¶…“-EÚ¶…“ i…“x…-i…“x… {……±…x…… {…Æ˙ §…SS…‰ Z…±⁄ …i…‰ EÚÆi…”* ®…È ∫……g¯‰ {……Sƒ … §…V…‰ P…Æ˙ ¥……{…∫… ±……]Ë ıi……* Æ˙Ω˛i…‰ l…*‰ J…∂÷ …“ +…ÆË ˙ N…®… EÚ… +…x……-V……x…… ±…M…… Æ˙Ω˛i…… l……* BEÚ±… {… Æ˙¥……Æ˙ +…ÆË ˙ ∫…™Δ …C÷ i… {… Æ˙¥……Æ˙ EÚ“ +{…x…“-+{…x…“  ¥…∂…π‰ …i……Bƒ Ω˛È* S…S……« EÚÆ˙Â* 82

=∫… ∫…®…™… x…®……W… +n˘… EÚÆ˙x…‰ i…l…… +Æ˙§…“ ∫EÚ⁄ ±… V……x…i…‰ Ω˛…‰ C™…… Ω˛÷+…? i…®÷ … Æ˙…]‰ ı“ J……i…‰ V…… Æ˙Ω˛‰ l…‰ ®… EÚ÷ Æ˙…x… ∂…Æ˙“¢Ú ∫…“J…x…‰ EÚ‰  ±…B ®…Z÷ …‰ ±…‰ V……x…‰ +…ÆË ˙ ®……ƒ i…®÷ Ω˛Â Æ˙…]‰ ı“ n˘‰i…“ V…… Æ˙Ω˛“ l…”* =xΩ…xΔ‰ …˛‰ EÚ…‰  {…i…… ®…Ɖ ˙“ |…i…“I…… EÚÆ˙ Æ˙Ω˛‰ Ω˛…i‰ …*‰ =∫…EÚ‰ §……n˘ +{…x…‰  Ω˛∫∫…‰ EÚ“ ¶…“ \"=xΩ…xΔ‰ …˛‰ +{…x…‰  Ω˛∫∫…‰ EÚ“ ¶…“ ®…È +{…x…‰ P…Æ˙ ∫…‰ i…“x…  EÚ±……®‰ …“]ıÆ˙ EÚ“ n˘⁄Æ˙“ {…Æ˙ ∫……Æ˙“ Æ˙… ‰ ]ı™……ƒ i…®÷ Ω˛Â n˘‰ ∫……Æ˙“ Æ˙…‰ ]ı™……ƒ i…÷®Ω² n˘‰ n˘”' - Œ∫l…i… Æ˙…®…∂‰ ¥…Æ˙®… Æ˙…c‰ ˜ Æ˙‰±…¥…‰ ∫]ı‰∂…x… {…nË ˘±… V……i……* n˘”* +¶…“ P…Æ˙ EÚ“ ¶……<« EÚ“ <∫… §……i… {…Æ˙ §……±…EÚ ¥…Ω˛…ƒ ∫…‰ Ω˛…E‰ ÚÆ˙ M…W÷ …Æ˙x…¥‰ ……±…“ v…x…π÷ EÚ…b‰ ˜“ ®…±‰ … ∫…‰ {… Æ˙Œ∫l… i… `ˆ“EÚ x…Ω” EÚ±……®… EÚ“ |… i… GÚ™…… C™…… ∫…®……S……Æ˙ {…j…… EÚ… Ω˲* BEÚ  V…®®…‰n˘…Æ˙ Ω˛…M‰ …“? §…Δb˜±… ±…‰i…… +…ËÆ˙ \"∂…Ω˛Æ˙ ®… ∫…§…∫…‰ {…Ω˛±…‰ ®…È Ω˛“ §…]‰ ı… §…x……‰ +…ÆË ˙ +{…x…“ i…‰V…“ ∫…‰ ∂…Ω˛Æ˙ ±……M‰ …… i…EÚ ∫…®……S……Æ˙ {…j… {…Ω˛Sƒ÷ ……i…… ®……ƒ EÚ…‰ ¶…J⁄ …… ®…i… ®……Æ˙…*‰ '' ±……]Ë ıi……* ∂…Ω˛Æ˙ ®… l……*' -<∫… |…∫i……¥… ∫…‰ §……±…EÚ =∫…  n˘x… {…Ω˛±…“ §……Æ˙ ®…Z÷ …‰  ∫…Ω˛Æ˙x… EÚ“ ∫…§…∫…‰ {…Ω˛±…‰ ®…È Ω˛“ EÚ±……®… EÚ… EÚ…xË …-∫…… ®…x……¶‰ ……¥… +x…¶÷ … ⁄ i… Ω˛÷<*« ®…È +{…x…‰ +…{…EÚ…‰ Æ˙…E‰ Ú x…Ω˛” ∫…EÚ…* ±……M‰ …… i…EÚ ∫…®……S……Æ˙ |…EÚ]ı Ω˛…i‰ …… Ω˛Ë? n˘…cË ˜EÚÆ˙ +{…x…“ ®……ƒ EÚ‰ {……∫… M…™…… +…ÆË ˙ ¶……¥……¥…∂‰ … {…j… {…Ω˛ƒ÷S……i…… l……* ®… =x…∫…‰  ±…{…]ı M…™……* ®…È +§… ¶…“ {…x⁄ …®… EÚ“ Æ˙…i… ™…Ω˛  V…®®…n‰ ˘…Æ˙“  x…¶……x…‰ EÚ‰ §……n˘ ®…È +…`ˆ ®… +{…x…“ ®……ƒ EÚ…‰ ™……n˘ EÚÆ˙i…… Ω˛ƒ⁄* =∫… ∫®… fi i… EÚ“ §…V…‰ i…EÚ P…Æ˙ ¥……{…∫… +… V……i……* =∫… ∫…®…™… ®…Ɖ ˙“ UÙ ¥…™……ƒ ®…Ɖ ˙“ {…∫÷ i…EÚ \"+ŒMx… EÚ“ =c˜…x…' ®… ∫…MΔ …Ωfi ˛“i… ®……ƒ ®…Z÷ …‰ ∫……®……x™… x……∂i…… n˘‰i…”; V……‰ ®…Ɖ ˙‰ +x™… \"®……'ƒ EÚ ¥…i…… ®… =¶…Æ˙“ Ω˛È* ™…Ω˛ ®…Ɖ ˙“ ®……ƒ EÚ“ ¶……<-« §…Ω˛x…… EÚ…‰  n˘B V……x…¥‰ ……±…‰ x……∂i…‰ EÚ“ i…±÷ …x…… EÚΩ˛…x…“ Ω˛Ë* ¥…‰  i…Æ˙…x…§…‰ ∫……±… EÚ“ =©… i…EÚ V…“ ¥…i… ®… EÚ÷ UÙ  ¥…∂…π‰ … Ω˛…i‰ ……; C™…… Â EÚ ®…È {…g¯…<« +…ÆË ˙ Æ˙Ω˛”* ¥…˛‰ BEÚ ∫x…Ω‰ ˛∂…“±…, n˘™……±…÷ +…ÆË ˙ v……î…EÚ EÚ®……<« BEÚ ∫……l… EÚÆ˙i…… l……* ∫EÚ⁄ ±… EÚ“ UÙ÷]ı¬]ı“ EÚ‰ |…¥…Œfi ii… EÚ“ ®… Ω˛±…… l…”* ®…Ɖ ˙“ ®……ƒ Æ˙…W‰ … {……Sƒ … §……Æ˙ §……n˘ ∂……®… EÚ…‰ ®…È  °ÚÆ˙ O……Ω˛EÚ…Â ∫…‰ §…EÚ…™…… Æ˙… ∂… x…®……W… +n˘… EÚÆ˙i…“ l…”* ®…xÈ …‰ V…§… ¶…“ =xΩ˛Â x…®……W… EÚ“ ¥…∫…±⁄ …“ EÚ‰  ±…B  x…EÚ±… {…c˜i……* +n˘… EÚÆ˙i…‰ Ω˛÷B n˘‰J……, i…§… ®…È |… ‰ Æ˙i… Ω˛÷+… +…ÆË ˙ ®…xÈ …‰ +{…x…‰ +nΔ ˘Æ˙ {… Æ˙¥…i…x« … ®…Ω˛∫…∫⁄ …  EÚ™……* x……Æ˙“ =x…  n˘x…… EÚ“ BEÚ P…]ıx…… ®…Z÷ …‰ +¶…“ ¶…“ <∂« ¥…Æ˙ EÚ“ ∫…nΔ÷ ˘Æ˙ Æ˙S…x…… Ω˛Ë* ®…È n˘…‰ ®…Ω˛…x… ®… Ω˛±……+… ™……n˘ Ω˛Ë* Ω˛®… ∫…¶…“ ¶……<-« §…Ω˛x… ∫……l… §…`Ë ˆEÚÆ˙ J……x…… EÚ“ ∫®… fi i… ∫…‰ ∫…n˘Ë¥… |… ‰ Æ˙i… B¥…Δ =i∫…… Ω˛i… Ω˛…i‰ …… J…… Æ˙Ω˛‰ l…‰ +…ÆË ˙ ®……ƒ ®…Z÷ …‰ Æ˙…]‰ ı“ n˘‰i…“ V…… Æ˙Ω˛“ l…”* Æ˙Ω˛… Ω˛ƒ⁄* <x…®… ∫…‰ BEÚ ®…Ɖ ˙“ ®……ƒ Ω˛È i…l…… n˘⁄∫…Æ˙“ (S… ƒ⁄ EÚ Ω˛®… ¶……i… J……x…¥‰ ……±…‰ ±……M‰ … Ω˛È <∫… ±…B S……¥…±… i……‰ J…±÷ …‰ §……W……Æ˙ ®… ={…±…§v… l…… ÀEÚi…÷ M…Ω‰ ˛ƒ⁄ {…Æ˙ ¶……Æ˙i…Æ˙ix… B®….B∫…. ∫…§÷ §…±÷ …I®…“* Æ˙…∂…Àx…M… l…“*) \"x……Æ˙“ <∂« ¥…Æ˙ EÚ“ ∫…nΔ÷ ˘Æ˙ Æ˙S…x…… Ω˛Ë'- EÚ±……®… V…§… ®…È J……x…… J…… S…E÷ Ú… i……‰ ®…Ɖ ˙‰ §…c˜‰ ¶……<« EÚ…‰ B∫‰ …… C™…… ±…M……? x…‰ ®…÷Z…‰ BEÚ…Δi… ®… §…÷±……EÚÆ˙ b˜…ƒ]ı…, \"\"EÚ±……®…, 83

 ®…±……x… EÚÆ˙Â* <∫… ±…B ¶……<-« §…Ω˛x…… EÚ“ i…±÷ …x…… ®…  ¥…∂…π‰ … ¶……V‰ …x…  ®…±…i…… l……* ®…Ω˛…™…n÷ ˘¬v… EÚ… |…¶……¥… Æ˙…®…∂‰ ¥…Æ˙®… ®… ¶…“ Ω˛÷+…* ¥…Ω˛ ¶……¥……¥…∂‰ … ®… =x…∫…‰  ±…{…]ı M…™……* §……±…EÚ EÚ±……®… {…g¯…<« +…ÆË ˙ EÚ®……<« BEÚ ∫……l… ∫…¶…“ ¥…∫i…+÷ … EÚ“  EÚ±±…i… Ω˛÷<*« EÚÆ˙i…… l……* ¥…Ω˛…ƒ J…∂÷ …“ +…ÆË ˙ N…®… EÚ… +x…¶÷ …¥… §……±…EÚ EÚ±……®… ∫…™Δ …C÷ i… {… Æ˙¥……Æ˙ ®… Æ˙Ω˛i…… l……* Ω˛…i‰ …… l……* ®……ƒ EÚ… {™……Æ˙ ∫…®…Z…EÚÆ˙ §……±…EÚ EÚ±……®… EÚ…‰  ∫…Ω˛Æ˙x… EÚ“ +x…¶÷ … ⁄ i… Ω˛÷<*« §……i…S…“i…  ±…J…* \"=∫…  n˘x… {…Ω˛±…“ §……Æ˙ ®…Z÷ …‰  ∫…Ω˛Æ˙x… EÚ“ +x…¶÷ … ⁄ i… Ω˛÷<*« ®…È +{…x…‰ +…{…EÚ…‰ Æ˙…E‰ Ú x…Ω˛” ∫…EÚ…* n˘…cË ˜EÚÆ˙ +{…x…“ ®……ƒ EÚ‰ {……∫… M…™…… +…ÆË ˙ ¶……¥……¥…∂‰ … ®… =x…∫…‰  ±…{…]ı M…™……*' <∫… |…∫…MΔ … {…Æ˙ §……±…EÚ EÚ±……®… +…ÆË ˙ ®……ƒ EÚ‰ §…“S… C™……-C™…… §……i…Â Ω˛÷<« Ω˛…M …“? x…®…x⁄ …‰ EÚ‰ +x…∫÷ ……Æ˙ §…n˘±…EÚÆ˙  ±…J…* §……±…EÚ EÚ±……®… {…g¯…<« EÚ‰ ∫……l… EÚ®……<« ¶…“ EÚÆ˙i…… Ω˛Ë* §……±…EÚ EÚ±……®… {…g¯…<« EÚ‰ ∫……l… EÚ®……<« ¶…“ EÚÆ˙i…… l……* M… h…i…- ∂…I…EÚ {……Sƒ … UÙ…j…… EÚ…‰ {…g¯…i…‰ l…*‰  ¥…∂…π‰ ……EΔ Ú  x…EÚ…±…* \"EÚ±……®…, +{…x…… EÚ±……®…' --∂…“π…E« Ú {…Æ˙ EÚI…… ®… BEÚ  ¥…∂…π‰ ……EΔ Ú  x…EÚ…±…* b˜…Ï B {…“ V…‰ +§n˘÷±… EÚ±……®… b˜…Ï B {…“ V…‰ +§n˘÷±… EÚ±……®… EÚ… V…x®… Æ˙…®…∂‰ ¥…Æ˙®… ®… Ω+÷ …* ¶……Æ˙i… EÚ‰ {…¥⁄ …« Æ˙…π]ı≈{… i…, |… ∫…n˘¬v… ¥…YË …… x…EÚ +…ÆË ˙ |…¶……¥…“ ¥…Ci…… EÚ‰ ∞¸{… ®… ¥…‰  ¥…J™……i… Ω˛È* =x…EÚ… Æ˙…π]ı≈{… i… EÚ…™…E« Ú…±… 25 V…±÷ ……<« 2002 ∫…‰ 25 V…±÷ ……<« 2007 i…EÚ Æ˙Ω˛…* =xΩ˛Â \" ®…∫……<±« … ®…xË …' EÚ‰ x……®… ∫…‰ ¶…“ V……x…… V……i…… Ω˛Ë* À¥…M∫… +…¢Ï Ú ¢Ú…™…Æ˙, < Δ b˜™…… 2020- B  ¥…∂…x… ¢Ú…ÆÏ ˙ n˘ x™…⁄  ®…±… ‰ x…™…®…, ¶……Æ˙i… EÚ“ +…¥……W…, ]ıÕx…M… {……<Ï ]Δ ı¬∫…, Ω˛®… Ω˛…M …‰ EÚ…®…™……§… +… n˘ =x…EÚ“ Æ˙S…x……Bƒ Ω˛È* {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙ : {…n˘¬®… ¶…π⁄ …h…, {…n˘¬®… V…x®… :15 +Ci…§⁄ …Æ˙ 1931  ¥…¶…π⁄ …h…, ¶……Æ˙i… Æ˙ix… +… n˘* ®…ifi ™…÷ : 27 V…±÷ ……<« 2015 84

{…n˘ ∫…⁄Æ˙n˘…∫… ®…™Ë …… ®……À‰ Ω˛ n˘…> §…Ω˛÷i…  J…Z……™……*‰ ®……∫‰ …… EÚΩ˛i… ®……±‰ … EÚ…‰ ±…“x……‰ i…… ‰ Ω˛ V…∫…®÷ … i… EÚ§… V……™……*‰ * EÚΩ˛… EÚΩ˛…È B Ω˛  Æ˙ ∫… EÚ‰ ®……Æ˙‰ J…±‰ …x… Ω˛…È x…ÀΩ˛ V……i…*÷ {… ÷ x…-{…÷ x… EÚΩ˛i… EÚ…Ëx… Ω˛Ë ®……i…… EÚ…‰ Ω˛Ë i…®÷ …Æ˙…‰ i……i…*÷ * M……Ɖ ˙‰ x…nΔ ˘ V…∫……n‰ ˘… M……Ɖ ˙“ i…®÷ … EÚi… ∫™……®… ∫…Æ˙“Æ˙* S…]÷ ıEÚ“ n˘Ë n˘Ë Ω˛ƒ∫…i… M¥……±… ∫…§…  ∫…J…Ë n˘‰i… §…±…¥…“Æ˙** i…⁄ ®……Ω‰ ˛“ EÚ…‰ ®……Æ˙x… ∫…“J…“ n˘…= Ω˛ EÚ§…Ω˛÷Ï x… J…“Z…*Ë ®……Ω‰ ˛x… EÚ…‰ ®…J÷ …  Æ˙∫… ∫…®…i‰ … ±… J… V…∫…®÷ … i… ∫… ÷ x… ∫… ÷ x… Æ˙“Z…*Ë * ∫…x÷ …Ω˛÷ EÚ…xΩ˛ §…±…¶…p˘ S…¥……<« V…x…®…i… Ω˛“ EÚ…‰ v…i⁄ …* \"∫…⁄Æ˙' ∫™……®… ®……‰ Ω˛ M……v‰ …x… EÚ“ ∫……È Ω˛…È ®……i…… i…⁄ {…⁄i…** 85

∫…®……x……l…‘ ∂…§n˘ EÚ ¥…i…… ®… f¯ƒ⁄g¯Â* μ…V… J…c˜“§……±‰ …“ ®…Z÷ …‰ ®…Z÷ …∫…‰ i…Z÷ …‰ GÚ…v‰ … ∂™……®… n˘‰J…EÚÆ˙ EÚ ¥…i…… ®… EÚfi πh… +{…x…“ ®……ƒ ∫…‰ EÚ÷ UÙ  ∂…EÚ…™…i… EÚÆ˙ Æ˙Ω˛… Ω˛Ë* EÚ ¥…i…… EÚ‰ |…∫…MΔ … ®… ™…∂……n‰ ˘… +…ÆË ˙ §……±…EÚ EÚfi πh… EÚ‰ §…“S… EÚ… ¥……i……±« ……{…  ±…J…* ∫…⁄Æ˙n˘…∫… ÀΩ˛n˘“ EÚ‰ EÚfi πh…EÚ…¥™… EÚ‰ ∫…¥…∏« …π‰ `ˆ EÚ ¥… Ω˛È ∫…Æ⁄ ˙n˘…∫…* =x…EÚ“ |……®…… h…EÚ Æ˙S…x……Bƒ Ω˛È- ∫…Æ⁄ ˙∫……M…Æ˙, ∫…Æ⁄ ˙-∫……Æ˙…¥…±…“ i…l…… ∫…… Ω˛i™…-±…Ω˛Æ˙“* +x…®……±‰ …  Æ˙∂i…… {…Æ˙ BEÚ +…ÆË ˙ EÚ ¥…i…… Ω˛Ë-- \"+…‰ ®…Ɖ ˙‰  {…i……'* BEÚ…iΔ … ∏…“¥……∫i…¥… EÚ“ ™…Ω˛ EÚ ¥…i…… {…g¯Â* 86

BEÚ…iΔ … ∏…“¥……∫i…¥…˙ ®……™……¥…“ ∫…Æ˙…¥‰ …Æ˙ EÚ“ i…Æ˙Ω˛ +o˘∂™… Ω˛…‰ M…B  {…i…… Æ˙Ω˛ M…B Ω˛®… {……x…“ EÚ“ J……V‰ … ®… ¶…]ıEÚi…‰ {…I…“ +…‰ ®…Ɖ ˙‰ +…EÚ…∂…  {…i…… ]ı⁄]ı M…B Ω˛®… i…®÷ Ω˛…Æ˙“ x…“ ±…®…… ®… ]ıƒEÚ‰  Z…±… ®…±… i……Æ˙‰ ®……i…¶fi ……π…… EÚ“  EÚ∫…“ BEÚ ±…P…E÷ Úl…… EÚ… ÀΩ˛n˘“ ®… +x…¥÷ ……n˘ EÚÆ˙Â* 87

+…‰ ®…Ɖ ˙‰ V…MΔ …±…  {…i…… ∫…J⁄ … M…B Ω˛®… i…®÷ Ω˛…Æ˙“ Ω˛ Æ˙™……±…“ ®… §…Ω˛i…‰ EÚ±…EÚ±… Z…Æ˙x…‰ +…‰ ®…Ɖ ˙‰ EÚ…±…  {…i…… §…“i… M…B i…®÷ … i…®÷ Ω˛…Æ˙‰ EÚË ±…b ˜Æ˙ EÚ“ =n˘…∫… i……Æ˙“J…Â Ω˛®… Z…±‰ …M …‰ n˘÷J… {……U ÙÂM…‰ +…∫ƒ …⁄ +…ÆË ˙ i…®÷ Ω˛…Æ˙‰ Æ˙…∫i…‰ {…Æ˙ S…±…EÚÆ˙ §…x…M …‰ ∫…Æ˙…¥‰ …Æ˙, +…EÚ…∂…, V…MΔ …±… +…ÆË ˙ EÚ…±… i…… EÚ Ω˛Æ˙“ Ω˛…‰ P…Æ˙ EÚ“ BEÚ-BEÚ b˜…±…* EÚ ¥…i…… EÚ… +…±……{… EÚÆ˙Â* BEÚ…iΔ … ∏…“¥……∫i…¥… V…x®… : 08 °ÚÆ˙¥…Æ˙“ 1964 EÚ…‰ UÙii…“∫…M…g¯ EÚ‰ UÙ÷Æ˙… ®…* |…®…J÷ … Æ˙S…x……Bƒ : +xx… Ω˛È ®…Ɖ ˙‰ ∂…§n˘,  ®…]ı¬]ı“ ∫…‰ EÚΩ˛ƒ⁄M…… v…x™…¥……n˘, §…“V… ∫…‰ °Ú⁄ ±… i…EÚ* {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙ : ∂…Æ˙n˘  §…±±……ÆË ˙‰ {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙, EÚ‰ n˘…Æ˙ ∫…®®……x…, n˘÷π™…iΔ …EÚ÷ ®……Æ˙ {…Æ÷ ˙∫EÚ…Æ˙ +… n˘... 88

®…Ɖ ˙“ ®…®…i……®…<« ®……ƒ E÷Úx…§…… - {… Æ˙¥……Æ˙  EÚ±±…i… - EÚ®…“ N…®… - n÷˘J… M…W÷ …Æ˙ Æ˙Ω˛x…… - IS∂p t]mhpI pass on LPk’ ˘Np¤Rp •¤lfl O……Ω˛EÚ - J…Æ˙“n˘x…‰¥……±…… S…ƒ⁄ EÚ - EÚ…Æ˙h… ™…Ω˛ Ω˛Ë  EÚ, C™…… Â EÚ UÙ ¥…™……ƒ - Z…±…EÚ  W…®®…‰n˘…Æ˙“ - DØ-c-hm-ZnØw responsibility ˘TÙfll◊ d»¤∑¤¬ß b˜…ƒ]ı… - iIm-cn®p scolded ßh•]Ùu ∂æfl⁄ fl¿ x…®……W… +n˘… EÚÆ˙x…… - \\ak- vIc- n°- pI to offer prayers (prescribed by Islamic law) x…Ω˛±……x…… YQeœRp ´»⁄ fl⁄ —¤Q¡⁄ - Ipfn-∏n-°pI to bath œ∞lTÙhPlT”Rp —¤≠´»⁄ ·⁄ ¤t—fl⁄ x……∂i…… - ∫…§÷ …Ω˛ EÚ… J……x……; EÚ±…¥‰ ……  x…¶……x…… -  x…¥……Ω« ˛ EÚÆ˙x……  x…&∂…÷±EÚ - ®…÷}i… {……±…x…… - sXm´n¬ cradle ˘RÙh•p }‡Ê noƒfl {…⁄x…®… - {…⁄Ãh…®…… §…Δb˜±… - sI´v bundle Íh˚P Ol⁄ flo 89

§…EÚ…™…… - §……EÚ“ ¶…J⁄ …… ®……Æ˙x…… - ]´n-Wn-°n´v sIm√pI strave to death Æ˙… ∂… Th•¶l˙TÙh” ˘LÙp¤Rp A‘¤¡O⁄ ‡Ê s•⁄ Ê —¤øfl—fl⁄  ±…{…]ıx…… - Æ˙EÚ®… XpI amount A[‹ »‡Ê }°⁄ ¥…∫…±⁄ …“ EÚÆ˙x…… - +…À±…M…x… EÚÆ˙x……; ∫…]ıx…… ∂…i…« - ]ncn-s®Sp-°pI to recover Y„≠jRp —¤ ©fi´Æ⁄ t⁄ —fl⁄  ∫…Ω˛Æ˙x… - \\n_‘- \\ condition Æßÿ˚\\Ls ¨∂M®´⁄ Ê ∫…Δ™…÷Ci… {… Æ˙¥……Æ˙ - EÚΔ {…x…, hndb¬, shivering, S”eœRp - Iq´p-Ip-Spw_w joint family ·h” œ”mTm Æ˙…M… M……ÆË ˙“ @…∫O⁄ O°⁄ fl⁄ lflM∂ B Ω˛ EÚi… - <∫… EÚ§…Ω÷ƒ˛ - C™…… EÚΩ˛… EÚΩ˛…È - EÚ§…, EÚ¶…“  J…Z……™……‰ - EÚΩ˛i…‰ EÚΩ˛i…‰ -  J…V…±……i…… Ω˛Ë,  S…f¯…√ i…… Ω˛Ë tZjyw ]nSn∏n°p∂p irritating EÚ§…Ω˛ƒ÷ x… J…“Z…Ë M……‰Æ‰˙ ˙LÙTm ˘LÙs[˚YlT’ O‡Ê fiÆV⁄ ‡Ê⁄ ÿ—fl⁄ S…¥……<« - EÚ¶…“ x…Ω˛”  J…V…±……i…“ ΩΔË /  S…f√¯…i…“ ΩÈ˛ - ∫…¢‰Ún˘ -  x…nΔ˘EÚ, n⁄˘∫…Æ˙… EÚ“ §…÷Æ˙…<« °ËÚ±……x…‰¥……±…‰ 90

S…]÷ ıEÚ“ n˘‰x…… - §…“S… EÚ“ +Mƒ …±÷ …“ {…Æ˙ +Mƒ …`⁄ ˆ… UÙ]ıEÚ…EÚÆ˙ ∂…§n˘ EÚÆ˙x……* hnc¬sRmSn°pI ÆWp ˘SÙ•jRp ∑¡Ê ◊⁄ fl⁄ Vÿ⁄ M•⁄ V…x…®…i… _nOÊ ‘‡Ê sæ⁄Ê fl⁄ fl V……™……‰ i……i…÷ - V…x®… ∫…‰ Ω˛“ i…÷®…Æ˙…‰ - V…x®…  n˘™…… i……‰ Ω˛ -  {…i…… n˘…= Ω˛ - i…÷®Ω˛…Æ˙… v…⁄i… - i…÷Z…‰ x…Δn˘ - n˘…>, §…c˜… ¶……<,« §…±…Æ˙…®… {…÷ x…-{…÷ x… - §…n˘®……∂… hjf≥ wicked ÿhPÙs ‘fiÊ t {…⁄i… - x…Δn˘M……‰{… ®…Ë™…… - §……Æ˙-§……Æ˙ ®……±‰ … EÚ…‰ ±…“x……‰ - {…÷j… ®……‰∫…… - ®……ƒ ®……‰ Ω˛ - ®…±⁄ ™… n˘‰EÚÆ˙ ±…‰  ±…™……  Æ˙ ∫… - ®…÷Z…∫…‰ Æ˙“Z…Ë - ®…÷Z…‰ ±… J… -  Æ˙∫…, Æ˙…π‰ …, x……Æ˙…W…M…“ Ωƒ˛∫…i… - |…∫…xx… Ω˛…‰i…“ ΩÈ˛, +…EfiÚπ]ı Ω˛…‰i…“ ΩÈ˛ Ω˛…È - n‰˘J…EÚÆ˙ - Ωƒ˛∫…x…… - ®…È 91

+…‰ ®…Ɖ ˙‰  {…i…… - i…±……∂… - ∫…Ω˛x…… J……‰V… - i……±……§… Z…‰±…x…… ∫…Æ˙…‰¥…Æ˙ 92

+{…x…“ {…ΩS˛ ……x… 93

+{…x…“ {…ΩS˛ ……x… 94

¶……Æ˙i… EÚ… ∫… Δ ¥…v……x… ¶……M… 4 EÚ x……M… Æ˙EÚ…Â EÚ… ®…±⁄ … EÚi…¥« ™… +x…S÷ UÙ‰n˘ 51 EÚ ®…±⁄ … EÚi…¥« ™… - ¶……Æ˙i… EÚ‰ |…˙i™…E‰ Ú x……M… Æ˙EÚ EÚ… ™…Ω˛ EÚi…¥« ™… Ω˛…M‰ ……  EÚ ¥…Ω˛ - EÚ) ∫… Δ ¥…v……x… EÚ… {……±…x… EÚÆ˙‰ +…ÆË ˙ =∫…EÚ‰ +…n∂……,Á ∫…∫Δ l……+…, Æ˙…π]ı≈v¥…V… +…ÆË ˙ Æ˙…π]ı≈M……x… EÚ… +…n˘Æ˙ EÚÆ˙‰, J…) ∫¥…i…Δj…i…… E‰Ú  ±…B Ω˛®……Ɖ˙ Æ˙…π]≈ı“™… +…Δn˘…‰±…x… EÚ…‰ |…‰ Æ˙i… EÚÆ˙x…‰ ¥……±…‰ =SS… +…n˘∂……Á EÚ…‰ æ˛n˘™… ®… ∫…VΔ ……B‰ Æ˙J…‰ +…ÆË ˙ =x…EÚ… {……±…x… EÚÆ˙‰, M…) ¶……Æ˙i… EÚ“ ∫…|Δ …¶…i÷ ……, BEÚi…… +…ÆË ˙ +J…bΔ ˜i…… EÚ“ Æ˙I…… EÚÆ˙‰ +…ÆË ˙ =∫…‰ +I…h÷ h… §…x……B Æ˙J…,‰ P…) n˘‰∂… EÚ“ Æ˙I…… EÚÆ˙‰ +…ÆË ˙ +…Ω˛¬¥……x…  EÚB V……x…‰ {…Æ˙ Æ˙…π]ı≈ EÚ“ ∫…¥‰ …… EÚÆ˙‰, RÛ) ¶……Æ˙i… E‰Ú ∫…¶…“ ±……‰M…… ®… ∫…®…Æ˙∫…i…… +…ËÆ˙ ∫…®……x… ß……i…fii¥… EÚ“ ¶……¥…x…… EÚ…  x…®……«h… EÚÆ‰˙ V……‰ v…®…«, ¶……π…… +…ËÆ˙ |…n‰˘∂… ™…… ¥…M…« {…Æ˙ +…v…… Æ˙i… ∫…¶…“ ¶…‰n˘-¶……¥…… ∫…‰ {…Ɖ˙ Ω˛…‰, B‰∫…“ |…l……+… EÚ… i™……M… EÚÆ˙‰, V……‰ ®… Ω˛±……+… EÚ‰ ∫…®®……x… EÚ‰  ¥…Ø˚n˘¬v… Ω˛…, S…) Ω˛®……Æ˙“ ∫……®…… ∫…EÚ ∫…Δ∫EfiÚ i… EÚ“ M……ËÆ˙¥…∂……±…“ {…ÆΔ˙{…Æ˙… EÚ… ®…Ω˛i¥… ∫…®…Z…‰ +…ËÆ˙ =x…EÚ… {… Æ˙Æ˙I…h… EÚÆ˙‰, UÙ) |……EfiÚ i…EÚ {…™……«¥…Æ˙h… EÚ“,  V…∫…E‰Ú +Δi…M…«i… ¥…x…, Z…“±…, x…n˘“ +…ËÆ˙ ¥…x™…V…“¥… ΩÈ˛, Æ˙I…… EÚÆ‰˙ +…ÆË ˙ =∫…EÚ… ∫…¥Δ …v…x« … EÚÆ˙‰ i…l…… |…… h…®……j… EÚ‰ |… i… n˘™……¶……¥… Æ˙J…,‰ V…) ¥…YË …… x…EÚ o˘Œπ]ıEÚ…h‰ …, ®……x…¥…¥……n˘ +…ÆË ˙ Y……x……V…x« … i…l…… ∫…v÷ ……Æ˙ EÚ“ ¶……¥…x…… EÚ…  ¥…EÚ…∫… EÚÆ‰˙ Z…) ∫……¥…V« … x…EÚ ∫…{Δ … ii… EÚ…‰ ∫…Æ÷ ˙ I…i… Æ˙J…‰ +…ÆË ˙ ÀΩ˛∫…… ∫…‰ n˘⁄Æ˙ Æ˙Ω˛‰, \\…) ¥™… Ci…M…i… +…ËÆ˙ ∫……®…⁄ Ω˛EÚ M… i… ¥… v…™…… E‰Ú ∫…¶…“ I…‰j…… ®… =iEÚπ…« EÚ“ +…‰Æ˙ §…g¯x…‰ EÚ… ∫…i…i…¬ |…™……∫… EÚÆ‰˙,  V…∫…∫…‰ Æ˙…π]≈ı  x…ÆΔ˙i…Æ˙ §…g¯i…‰ Ω÷˛B |…™…ix… +…ËÆ˙ ={…±…Œ§v… EÚ“ x…<« >ƒS……<™…… EÚ…‰ UÙ⁄ ∫…EÚ‰ , +…ÆË ˙ ]ı) UÙΩ˛ +…ËÆ˙ S……Ën˘Ω˛ ∫……±… E‰Ú §…“S… E‰Ú +{…x…‰ §…SS…‰/§…SS…“ EÚ…‰ ™…… +{…x…‰ ∫…ΔÆ˙I…h… ®… Æ˙Ω˛x…‰¥……±…‰ §…SS…‰/§…SS…“ EÚ…‰ =∫…E‰Ú ®……i……- {…i…… ™…… + ¶…¶……¥…EÚ i…n˘x…÷E⁄Ú±…  ∂…I…… |…n˘…x… EÚÆ˙x…‰ EÚ… +¥…∫…Æ˙ n˘Â*

§…SS…… EÚ‰ Ω˛EÚ {™……Æ˙‰ §…SS……,‰ C™…… +…{… V……x…x…… S……Ω˛M …‰  EÚ +…{…EÚ‰ C™……-C™…… Ω˛EÚ Ω˛?È + v…EÚ…Æ˙… EÚ… Y……x… +…{…EÚ…‰ ∫…Ω˛¶…… M…i……, ∫…ÆΔ ˙I…h…, ∫……®…… V…EÚ x…“ i… +… n˘ ∫… ÷ x…Œ∂S…i… EÚÆ˙x…‰ EÚ“ |…Ɖ ˙h…… i…l…… |……i‰ ∫……Ω˛x… nM˘‰ ……* +…{…EÚ‰ + v…EÚ…Æ˙… EÚ‰ ∫…ÆΔ ˙I…h… EÚ‰  ±…B +§… BEÚ +…™……M‰ … Ω˛-Ë- \"EÚ‰ Æ˙±… Æ˙…V™… §……±…… v…EÚ…Æ˙ ∫…ÆΔ ˙I…h… +…™……M‰ …'* nJ˘‰ …, +…{…EÚ‰ C™……-C™…… Ω˛EÚ Ω˛-È- • + ¶…¥™… Ci… EÚ“ ∫¥…i…jΔ …i…… EÚ… Ω˛EÚ • J…‰±…x…‰ i…l…… {…g¯x…‰ EÚ… Ω˛EÚ • ¥™… Ci…M…i… ∫¥…i…Δj…i…… EÚ‰ ∫……l… V…“x…‰ EÚ… • ∫…Æ÷ ˙ I…i… B¥…Δ |…®‰ …™…C÷ i… {… Æ˙¥……Æ˙ i…l…… ∫…®……V… Ω˛EÚ ®… V…“x…‰ EÚ… Ω˛EÚ • =ii…Æ˙V…“ ¥…i…… EÚ… B¥…Δ ∫…¥……»M…“x…  ¥…EÚ…∫… EÚU÷ Ù n˘… ™…i¥… EÚ… Ω˛EÚ • v…®…«, V…… i…, ¥…M…« B¥…Δ ¥…h…« EÚ“ ∫…EΔ Ú“h…«i…… • ∫EÚ⁄±… B¥…Δ ∫……¥…«V… x…EÚ ∫…Δ∫l……+… EÚ… {… Æ˙Æ˙I…h… EÚÆ˙x……* ∫…‰ §…g¯EÚÆ˙ +…n˘Æ˙ {……x…‰ B¥…Δ ®……x™…i…… |……{i… EÚÆ˙x…‰ EÚ… Ω˛EÚ • ∫EÚ±⁄ … B¥…Δ ∂… Ë I…EÚ |… GÚ™……+… ®… ∫…®…™… • ®……x… ∫…EÚ, ∂……Æ˙“ Æ˙EÚ B¥…Δ  ±…ΔM…{…Æ˙EÚ EÚ“ {……§…Δn˘“ Æ˙J…x……* + i…GÚ®…h… ∫…‰ {… Æ˙Æ˙I…h… {……x…‰ EÚ… Ω˛EÚ • ¶……M…“n˘…Æ˙“ EÚ… Ω˛EÚ • +{…x…‰ ®……i……- {…i……, +v™……{…EÚ, ∫EÚ±⁄ … EÚ‰ • §……±…∏…®… ∫…‰ B¥…Δ J…i…Æ˙x……EÚ {…∂‰ …… ∫…‰ ®…Œ÷ Ci… + v…EÚ…Æ˙“ i…l……  ®…j…… EÚ… +…n˘Æ˙ EÚÆ˙x…… EÚ… Ω˛EÚ +…ËÆ˙ =xΩ˛Â ®……x…x……* • §……±…  ¥…¥……Ω˛ ∫…‰ {… Æ˙Æ˙I…h… {……x…‰ EÚ… Ω˛EÚ • +{…x…“ Ù∫…Δ∫EÚ fi i… V……x…x…‰ B¥…Δ i…n˘x…∞÷ ¸{… V…“x…‰ • V…… i…-v…®…«-¥…M…-« ¥…h…« EÚ“ ∫…ΔEÚ“h…«i……+… ∫…‰ EÚ… Ω˛EÚ §…g¯EÚÆ˙ n˘⁄∫…Æ˙… EÚ… +…n˘Æ˙ B¥…Δ ∫…®®……x… • ={…˘I‰ ……+… ∫…‰ {… Æ˙Æ˙I…h… {……x…‰ EÚ… Ω˛EÚ EÚÆ˙x……* • ®…÷~i… i…l…… W…§…Æ˙n˘∫i…  ∂…I…… {……x…‰ EÚ… Ω˛EÚ Contact Address: Kerala State Commission for Protection of Child Rights 'Sree Ganesh', T. C. 14/2036, Vanross Junction Kerala University P. O., Thiruvananthapuram - 34, Phone : 0471 - 2326603 Email: [email protected], [email protected] Website : www.kescpcr.kerala.gov.in Child Helpline - 1098, Crime Stopper - 1090, Nirbhaya - 1800 425 1400 Kerala Police Helpline - 0471 - 3243000/44000/45000 Online R. T. E Monitoring : www.nireekshana.org.in


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook