E-book โปรตีน

biology M.4

table of contents โครงสร้างของโปรตนี ประเภทของโปรตีน หน้าทขี่ องโปรตนี ตอ่ ส่ิงมชี วี ติ

โครงสร้างของโปรตีน ตารางท่ี 1 ชนดิ ของกรดอะมโิ น โปรตนี คอื สารชีวโมเลกุลท่มี ีขนาดใหญ่ ประกอบดว้ ยหนว่ ยย่อย 1. กรดอะมโิ นจําเป็น (essential amino acid) เรียกว่า กรดอะมิโน ทีเ่ ชอื่ มตอ่ กันเปน็ สายยาวด้วยพันธะเพปไทด์ รา่ งกายไมส่ ามารถสังเคราะห์ขนึ้ เองได้ มที ัง้ หมด 10 ชนดิ ประกอบด้วยธาตุท่ีเปน็ องค์ประกอบหลัก 4 ชนิด : C H O N ต้องได้รบั จากการรบั ประทานอาหาร นอกจากนยี้ ังมธี าตอุ ื่น ๆ ประกอบอยดู่ ว้ ย เชน่ S, P, Fe, Zn - วยั เด็กตอ้ งการ 10 ชนดิ กรดอะมิโน (amino acid) เปน็ สารอนิ ทรีย์ที่มหี มอู่ ะมิโนและ - วยั ผใู้ หญ่ตอ้ งการ 8 ชนดิ (ยกเวน้ อาร์จีนนี และฮสี ทิดีน) หมูค่ าร์บอกซิล ต่อกับอะตอมคารบ์ อนทีเ่ ป็นศูนย์กลาง อะตอมที่เปน็ ศูนย-์ กลางยังตอ่ กับอะตอมไฮโดรเจน และหมู่ R group 1 หมทู่ ี่แตกตา่ งกัน 2. กรดอะมิโนไมจ่ ําเปน็ (non-essential amino acid) ร่างกายสามารถสังเคราะหข์ ึ้นเองได้ มที ัง้ หมด 10 ชนดิ พันธะเพปไทด์ (peptide bond) คอื พันธะทีเ่ ช่อื มตอ่ กรดอะมโิ น สะสมเอาไวผ้ ่านกระบวนการ transamination โดยอาศัยการรวมตัวของหม่คู ารบ์ อกซลิ และหมอู่ ะมิโน จากการเช่ือมต่อ กนั จะได้สายของกรดอะมโิ นทเ่ี รียกว่า เพปไทด์ และได้น้าํ 1 โมเลกุล ภาพที่ 1 โครงสรา้ งของกรดอะมโิ น

โครงสร้างของโปรตนี การเชอ่ื มติดกนั ของกรดอะมโิ น ● กรดอะมิโน 2 โมเลกลุ ต่อกันดว้ ย peptide bond 1 พันธะ เรยี กว่า Dipeptide ● กรดอะมิโน 3 โมเลกลุ ต่อกนั ดว้ ย peptide bond 2 พันธะ เรยี กวา่ Tripeptide ● กรดอะมิโน 4 โมเลกลุ ตอ่ กันด้วย peptide bond 3 พันธะ เรยี กว่า Tetrapeptide ● กรดอะมิโนหลาย ๆ โมเลกลุ จบั ตัวกันเปน็ สายยาว เรยี กวา่ Polypeptide

ประเภทของโปรตนี โครงสร้างปฐมภมู ิ แบง่ ตามโครงสรา้ ง ลาํ ดบั ของกรดอะมโิ นที่ประกอบข้ึนเป็น พอลเิ พปไทด์ หรอื โปรตนี ถกู กําหนด โครงสร้างทุติยภูมิ โดย DNA เปน็ โครงสร้างท่ีเกดิ ขึน้ จากพันธะไฮโดรเจน ภาพที่ 2 โครงสรา้ งปฐมภูมิ ระหว่างหมู่ carboxyl และหมู่ amino ทพี่ บบ่อย โครงสรา้ งตติยภมู ิ ในธรรมชาติ เช่น สายเกลยี วและเป็นแผ่น เกดิ จากโปรตนี โครงสรา้ ง ภาพท่ี 3 โครงสร้างทุติยภมู ิ ทุตยิ ภมู ิ พับม้วนเขา้ หากัน โดยอาศัยแรงยึดเหนย่ี ว โครงสร้างจตุรภมู ิ ภาพที่ 4 โครงสรา้ งตตยิ ภูมิ ประกอบดว้ ย polypeptide มากกวา่ 1 สาย เท่านนั้ เกดิ จากโปรตีนโครงสรา้ งตตยิ ภมู ิ ของ polypeptide แต่ละสายมารวมกนั ภาพท่ี 5 โครงสร้างจตุรภมู ิ

ประเภทของโปรตนี แบ่งตามหนา้ ท่ี transport enzyme structure protein เร่งปฎกิ ิรยิ า เช่น แลกเทส Protein การลาํ เลียงสาร เช่น (lactase) ช่วยในการยอ่ ย โปรตีนช่อง (channel) แลกโทสที่อยู่ในน้าํ นม, DNA เป็นโครงสรา้ งของเซลล์ ทพ่ี บบรเิ วณเยือ่ หุ้มเชลล์ polymerase ช่วยในการ เชน่ fibroin ในเส้นไหมและ ใยแมงมมุ , elastin ในเอ็น สร้างโมเลกลุ DNA ยดึ กระดูก

ประเภทของโปรตีน แบ่งตามหนา้ ที่ Storage Defense Receptor protein protein protein เปน็ สารอาหารสะสม เชน่ เกย่ี วกบั ภูมิคมุ้ กัน เช่น ตอบสนองต่อสารเคมที ี่มา เคซีนในน้าํ นมแม่, แอนตบิ อดี และ กระตุน้ เช่น โปรตีนตวั รบั ไวเทลลนิ ในไข่แดง ไลโซไซมใ์ นน้าํ ตา บรเิ วณเยือ่ ห้มุ เซลล์ของ เซลลป์ ระสาท

หนา้ ท่ีของโปรตีน เปน็ โครงสร้างเยือ่ หุ้มเซลล์ Hormones ต่าง ๆ ทาํ หน้าท่ี และเยอื่ หุม้ organelles ควบคุมการทาํ งานของ ร่างกายให้เป็นปกติ เปน็ โครงสรา้ งสําคัญของ Acin และ Myosin ในกล้ามเนอ้ื สิ่งมีชีวิต เชน่ keratin เป็น ทาํ หนา้ ท่ีเก่ยี วกบั การเคลอื่ นไหว องค์ประกอบของ เล็บ ผม ฮีโมโกลบิน ทําหน้าท่ี Enzymes ทําหนา้ ทีเ่ ป็นตวั ขนส่งออกซิเจน เรง่ ปฏกิ ิรยิ าเคมตี า่ ง ๆ

เพิ่มเตมิ ภาพท่ี 6 การเสียสภาพของโปรตนี การเสียสภาพของโปรตีน (Denaturation) รปู ร่างของโปรตนี บางชนดิ สามารถเปลี่ยนแปลง ได้ ถ้าสภาพแวดลอ้ มของโปรตีนเปลย่ี นไป เชน่ pH, อณุ หภมู ิ เนือ่ งจากแรงยึดเหนย่ี วระหวา่ ง amino acid ในสาย polypeptide ถกู ทําลาย แต่ลาํ ดับของกรดอะม-ิ โนไมเ่ ปลี่ยนแปลง ไม่ได้ทําลายโครงสร้างปฐมภูมิ โปรตนี บางชนดิ เมื่อเกิด Denaturation แลว้ ยงั สามารถกลับคนื สภาพเดิมได้ เรยี กว่า Renaturation

สมาชกิ 1. นางสาวกานตก์ มล โชติการณ์ เลขท่ี 2 เลขท่ี 10 2. นางสาวณิชชา คําแก่นคณู เลขที่ 12 เลขท่ี 14 3. นายเทพโภคิน ตลุ ากัน เลขที่ 16 เลขที่ 19 4. นายธปิ ก วันจันทกึ เลขท่ี 22 5. นางสาวนภธร ตัง้ วงษ์ไชย 6. นางสาวเบญจภา สมเดช 7. นางสาวปานชนก จงศิริ – M.4/3 –