Natthinee Chobmee

โครงสรา้ งของเซลล์ รายวิชาชวี วิทยา 1 รหสั วิชา ว31241 จัดทำโดย นางณัฏฐินี ชอบมี รหัสการอบรม spm000203 โรงเรียนวรี วัฒน์โยธนิ สำนักงานเขตพื้นทีก่ ารศึกษามัธยมศึกษา เขต 33

ใบความรู้ เรือ่ ง โครงสรา้ งของเซลล์ รายวิชา ชีววิทยา 1 รหสั วิชา ว30241 ระดบั ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 4 เซลล์ (cell)เปน็ หนว่ ยพ้ืนฐานของสิ่งมชี วี ติ (ยกเว้นสิ่งทีไ่ ม่มีโครงสร้างเป็นเซลล์ คือ ไวรัสและไวรอยด์ เนอ่ื งจากไมม่ เี ยอ่ื หมุ้ เซลลแ์ ละโพรโทพลาสซึม) สิง่ มชี วี ติ แตล่ ะชนิดมีโครงสร้างของร่างกายซับซ้อน ซึง่ ประกอบด้วยเซลลห์ ลายเซลล์ แต่ละเซลล์จะมขี นาดแตกต่างกนั ดงั รปู ที่ 1 รปู ที่ 1 แสดงขนาดของสง่ิ มชี วี ติ ประเภทของเซลลส์ ิ่งมีชีวิต เซลลข์ องส่งิ มชี วี ติ สามารถแบ่งออกเปน็ 2 ชนดิ ตามลกั ษณะความซับซ้อนของโครงสร้างภายในเซลล์ คือ 1. โพรคารโิ อติคเซลล(์ prokaryotic cell)เปน็ เซลล์ท่ไี ม่มเี ย่อื หมุ้ นวิ เคลียส มีขนาดเลก็ มากเสน้ ผา่ ศูนยก์ ลางประมาณ 0.1-10 ไมครอน มีผนงั เซลล์ท่แี ขง็ มคี วามหนาประมาณ 15-100 นาโนเมตร เยื่อหุ้มเซลลท์ ำหน้าทีค่ อื ขนสง่ เช่นขนส่งสารผ่านเขา้ ออกเซลล์ เปน็ ตวั รับมีเฉพาะไรโบโซมและสารพันธุกรรม(genetic material) มแี ฟลกเจลลา(flagella)ใชใ้ นการเคลือ่ นทีซ่ ึง่ มโี ครงสร้างแตกต่างจากยูคารโิ อตได้แก่ เซลล์ของ แบคทเี รีย รคิ เก็ตเซีย และสาหรา่ ยสีน้ำเงินแกมเขียว ดงั รปู ที่ 2

ก. ข. ค. รปู ที่ 2 เซลลโ์ พรคาริโอติค ก. แบคทีเรีย ข. โครงสรา้ งของแบคทีเรียน ค. แบคทีเรีย 2. ยูคาริโอตคิ เซลล์(eukaryotic cell)เปน็ เซลล์ท่มี เี ยอ่ื หมุ้ นวิ เคลียส มนี วิ เคลียสที่แท้จริง มอี อรแ์ กเนลลท์ ั้งที่มีเย่ือหมุ้ และไม่มีเย่อื หมุ้ มีสารพนั ธุกรรม ไดแ้ ก่ เซลล์ของ ยสี ต์ ราโปรโตซวั พืช และสัตวต์ ่างๆ ดังรูปที่ 3 ก. เซลลส์ ตั ว์ ข. เซลล์พชื รปู ที่ 3 เซลลย์ คู าริโอต

ลกั ษณะที่แตกตา่ งกันระหวา่ งเซลล์โพรคาริโอต และ เซลล์ยคู าริโอต ได้สรุปไวใ้ นตารางที่ 1 ตารางท่ี 1 แสดงความแตกตา่ งระหว่างเซลลโ์ พรคารโิ อต และเซลลย์ คู ารโิ อต ตวั อย่างสิ่งมีชีวิต โพรแครโิ อต ยแู คริโอต ขนาดตวั อยา่ ง แบคทีเรีย, อาร์คีย์ ~ 1-10 ไมโครเมตร โพรทสิ ต์, เห็ดรา, พืช, สัตว์ ชนิดของนิวเคลียส บริเวณนิวคลอยด์; ~ 10-100 ไมโครเมตร ดเี อ็นเอ ไมม่ นี ิวเคลียสแทจ้ ริง (เซลล์สเปิร์มหากไม่นบั หาง จะมขี นาดเล็กกวา่ นี)้ วงกลม (ธรรมดา) นิวเคลียสจริง มผี นงั สองชั้น อารเ์ อน็ เอ/การสังเคราะห์โปรตี ทง้ั ค่เู กิดในไซโทพลาสซมึ โมเลกลุ เป็นแนวตรง น (โครโมโซม) และมีโปรตนี ฮสิ โตน อาร์เอ็นเอ-สังเคราะขึน้ ภายในนิวเคลียส สังเคราะห์โปรตนี ในไซโตพลาสซมึ ขนาดไรโบโซม 50S+30S 60S+40S โครงสร้างเลก็ มาก โครงสร้างภายใน จดั โครงสร้างโดย เอน็ โดเมมเบรน และ ไซโตพลาสซมึ ไซโตสเกเลตนั (cytoskeleton) การเคลื่อนไหวของเซลล์ แฟกเจลลา แฟกเจลลา และ ซีเลียสร้างจากโปรตีนทบู ลู ิน สร้างจากโปรตีนแฟลจิลลิน(flagellin) (tubulin) ไมโทคอนเดรีย ไม่มี มี ต้ังแต่ หนึ่ง ถงึ หลายสิบ คลอโรพลาสต์ ไม่มี พบในสาหรา่ ยและพชื การประสานงานกันระหวา่ งเซ ปกติเปน็ เซลล์เดี่ยว เซลลเ์ ดีย่ ว, เป็นโคโลนี, ลล์ สิง่ มีชีวิตหลายเซลลช์ ั้นสงู จะมีเซลล์หลายชนิดท่ี มหี น้าท่เี ฉพาะมากมาย การแบ่งเซลล์ การแบง่ เป็นสองสว่ น (simple division) ไมโทซสิ ไมโอซสิ

โครงสรา้ งของเซลล์ รายวชิ าชีววิทยา 1 รหัสวิชา ว31241