สื่อประกอบการสอน_เรื่อง_วิวัฒนาการดนตรีไทย_(2)

ววิ ัฒนาการดนตรไี ทย

เร่ือง ววิ ฒั นาการดนตรีไทย

ววิ ัฒนาการดนตรีไทย ดนตรีไทย ดนตรไี ทย สมัยสโุ ขทัย สมยั อยธุ ยา ดนตรีไทย ดนตรีไทย สมยั ธนบรุ ี สมยั รตั นโกสินทร์

ประวตั ิดนตรีไทย ทบทวน ในยุคสมยั ต่าง ๆ วงดนตรที โี่ ดดเดน่ ไดแ้ ก่ วงปีพ่ าทย์ สมยั สโุ ขทยั มเี คร่อื งดนตรีประเภทสายท้งั เคร่ืองดดี เครอ่ื งสี ซึ่งเป็นต้นแบบที่นามาผสม จนเกิดเปน็ วงมโหรแี ละวงเครื่องสาย

ประวตั ดิ นตรีไทย ทบทวน ในยุคสมยั ต่าง ๆ บา้ นเมืองมีศึกสงครามอยู่ตลอดเวลา สมยั อยธุ ยา การดนตรีจงึ ไม่เจริญไปกว่าเดิม วงดนตรที ี่โดดเด่น ไดแ้ ก่ วงมโหรี และวงเคร่ืองสาย

ประวตั ดิ นตรีไทย ทบทวน ในยคุ สมัยต่าง ๆ ไม่มีสง่ิ ใดเปลี่ยนแปลงจากสมยั อยธุ ยา สมัยธนบุรี แต่มีเคร่อื งดนตรตี า่ ง ๆ ของตา่ งชาติ เขา้ มาร่วมบรรเลง

ดนตรไี ทย สมัยรัตนโกสนิ ทร์

รชั กาลท่ี 1 พระบาทสมเด็จ พระพทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลกมหาราช ขอขอบคณุ . Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เขา้ ถงึ ไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วันท่คี น้ ขอ้ มูล : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๑

มีการเพิ่มกลองทัดขึ้นมาในวงปี่พาทยห์ นึ่งลกู รวมเป็นสองลูก เสยี งสูงลูกหนงึ่ เรียกว่า “ตวั ผ”ู้ เสยี งต่าลกู หน่งึ เรียกวา่ “ตวั เมีย”

รัชกาลท่ี 2 พระบาทสมเดจ็ พระพุทธเลิศหล้านภาลยั ขอขอบคณุ . Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วนั ท่คี น้ ข้อมูล : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๒.๑

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๒.๒

ท ร ง เ ป็ น ท้ั ง นั ก ด น ต รี แ ล ะ ดุ ริ ย ก วี ท ร ง ส่ ง เ ส ริ ม ด้านวรรณคดีและการละคร พระองค์ทรงซอสามสาย ได้ไพเราะย่ิง (ซอสามสายของพระองค์ มีนามว่า ซอสายฟ้าฟาด)

มกี ารนาวงปพ่ี าทยม์ าบรรเลงประกอบการขบั เสภาเปน็ คร้ังแรก ทาให้เกิดกลองชนิดใหม่ขึ้น เรียกว่า “กลองสองหน้า” ซึ่งดัดแปลงมาจากเปิงมางของมอญเพ่ือใช้แทนตะโพนไทย และกลองทัดซึง่ ดังกลบเสียงรอ้ ง

รัชกาลท่ี 3 พระบาทสมเดจ็ พระนั่งเกล้าเจ้าอยูห่ วั ขอขอบคณุ . Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วนั ทค่ี น้ ข้อมลู : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรไี ทย รัชกาลท่ี ๓

• เกิดเครื่องดนตรีขึ้นอีกสองชนิดในวงปี่พาทย์ คือ “ระนาดทุ้ม” และ “ฆอ้ งวงเลก็ ” • มีการนาเอาป่ีนอกของเก่ามาบรรเลงผสมในวงปี่พาทย์ จึงพฒั นามาเป็น “วงปพี่ าทย์เคร่ืองค”ู่

รชั กาลที่ 4 พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา้ เจา้ อยูห่ วั ขอขอบคณุ . Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เขา้ ถงึ ไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วันที่คน้ ข้อมูล : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๔.๑

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๔.๒

• วงปี่พาทย์เจริญรุ่งเรืองมาก ข้าราชการ เจ้านาย ขุนนาง มวี งปพ่ี าทย์ประจาบ้าน • มีการสร้างเคร่ืองดนตรีไทยข้ึนอีก คือ “ระนาดเอกเหล็ก” และ “ระนาดทุ้มเหล็ก” ซ่ึงได้เพ่ิมเข้ามาในวงปี่พาทย์ จึงเรียก วงปพ่ี าทยช์ นิดนีว้ า่ “วงปพ่ี าทย์เครือ่ งใหญ”่

รชั กาลท่ี 5 พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยหู่ วั ขอขอบคุณ. Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงได้จาก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วนั ท่คี ้นขอ้ มูล : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรไี ทย รัชกาลท่ี ๕

มีการปรับปรุงวงปี่พาทย์ชนิดใหม่ เรียกว่า “วงปี่พาทย์ ดึกดาบรรพ์” ใช้บรรเลงประกอบ การแสดงละครดึกดาบรรพ์ ซ่ึงมีลักษณะเสียงทมุ้ และนิ่มกว่าวงป่ีพาทย์ชนิดอนื่ ๆ จึงมีการสร้าง เครื่องดนตรีชนิดใหมข่ ึน้ ได้แก่ ฆอ้ งหุย้ ขล่ยุ อู้ และกลองตะโพน เกิดความนิยมใช้วงป่ีพาทย์มอญบรรเลงในงานพระศพเจ้านาย ชัน้ ผู้ใหญ่

ว ง ด น ต รี อั ง ก ะ ลุ ง อ อ ก ง า น แ ส ด ง ค รั้ ง แ ร ก โดยหลวงประดิษฐ์ไพเราะและครูเอื้อน ดิษฐ์เชย เ ป็ น ผู้ ดั ด แ ป ล ง เ ค รื่ อ ง ด น ต รี อุ ง ค ลุ ง ที่ ไ ด้ จ า ก เกาะชวามาเป็น “อังกะลุง” ที่คนไทยรู้จักกัน ในทกุ วันนี้

รชั กาลที่ 6 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลา้ เจา้ อย่หู วั ขอขอบคณุ . Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงได้จาก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วนั ทีค่ น้ ข้อมลู : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรไี ทย รัชกาลท่ี ๖

มีการนาเคร่ืองดนตรีของต่างชาติมาผสมเช่นวงเคร่ืองสาย นาเอาขิมของจีนมาผสม และนาออร์แกนของฝร่ังเข้ามาผสม จนทาใหเ้ กิดเปน็ รูปแบบของวงเครือ่ งสายผสม ทรงบัญญตั ริ าชทนิ นามนกั ดนตรไี ทย ถือไดว้ ่าเปน็ ยุคทองของดนตรไี ทยและนาฏศิลป์

รชั กาลท่ี 7 พระบาทสมเดจ็ พระปกเกล้าเจา้ อย่หู วั ขอขอบคุณ. Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เข้าถึงได้จาก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วันที่ค้นข้อมลู : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรไี ทย รัชกาลท่ี ๗

• พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยหู่ ัวทรงต้งั วงเคร่อื งสาย เปน็ วงสว่ นพระองค์ข้ึน • ทรงพระราชนพิ นธ์เพลงไทยขน้ึ 3 เพลง คอื เพลงราตรปี ระดับ ดาวเถา เพลงเขมรลออองค์เถา และเพลงคลื่นกระทบฝ่ัง 3 ช้นั • มกี ารบันทกึ เพลงไทยด้วยโนต้ สากลอย่างเป็นทางการ

รชั กาลท่ี 8 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทร มหาอานันทมหิดล ขอขอบคุณ. Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เข้าถึงไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วันท่คี น้ ขอ้ มลู : 15 พฤษภาคม 2562)

ดนตรีไทยเร่ิมเข้าสู่ภาวะซบเซา เนื่องจากรัฐบาล ไม่ให้การส่งเสริมและสนับสนุน มีการห้ามเล่นดนตรีไทย อย่างเคร่งครัด บทเพลงไทยมีลักษณะเป็นการนาทานอง ของเพลงสากลมาผสมผสานกับเพลงไทย และมีการแต่ง เพลงปลกุ ใจ

รชั กาลที่ 9 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมพิ ลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ขอขอบคุณ. Sea-Mist (2561). [ออนไลน]์ . เข้าถงึ ไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วนั ทคี่ ้นข้อมลู : 15 พฤษภาคม 2562)

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๙.๑

ส่อื วิดีโอดนตรีไทย รัชกาลท่ี ๙.๒

• รูปแบบเพลงในสมัยน้ีเป็นการนาทานองเพลงไทยแท้ (ของเก่า) มาบรรเลงเร่งจังหวะและเพิ่มรูปแบบการประสานเสียงตามแบบ ดนตรีสากล เป็นช่วงท่ีดนตรีร่วมสมัยกาลังเป็นท่ีนิยม มีเพลง ลกู ทุ่งและลกู กรงุ เกิดขนึ้ มา • ทรงพระราชนิพนธ์บทเพลงขึ้นมากมาย เช่น เพลงแสงเทียน เพลงยามเย็น เพลงสายฝน เป็นตน้

รัชกาลท่ี 10 พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรรามาธิบดี ศรสี นิ ทรมหาวชิราลงกรณ มหิศรภมู ิพลราชวรางกรู กิติสริ ิสมบรู ณอดลุ ยเดช สยามนิ ทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชริ เกล้าเจา้ อยหู่ วั ขอขอบคณุ . Sea-Mist (2561). [ออนไลน์]. เข้าถงึ ไดจ้ าก https://lifestyle.campus-star.com/knowledge/43034.html (วันท่คี น้ ข้อมลู : 15 พฤษภาคม 2562)

• ทรงโปรดปรานการเป่าแซกโซโฟนเป็นพิเศษและเคย ทรงดนตรรี ่วมกับพระราชบดิ าอย่บู ่อยคร้งั • ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับมูลนิธิวงดุริยางค์ซิมโฟนี กรุงเทพ ไว้ในพระราชปู ถัมภ์ เมอื่ ปี พ.ศ. 2525

สรุป ประวัติดนตรีไทย ในยคุ สมัยตา่ ง ๆ บา้ นเมืองมั่นคงเป็นปึกแผน่ เกิดความสงบ สมัย ร่มเย็น ศลิ ปวัฒนธรรมดา้ นดนตรีไดร้ บั การ รตั นโกสนิ ทร์ ฟ้ืนฟูทะนุบารุง มีการสร้างเครื่องดนตรี ชนิดใหม่ๆข้ึน และเกิดวงดนตรีไทย หลากหลายรปู แบบ

ใบงาน เรอ่ื ง ววิ ฒั นาการดนตรไี ทย คาชี้แจง ให้นกั เรียนเขียนแผนผงั ความคดิ ววิ ฒั นาการ ดนตรีไทยสมยั รตั นโกสนิ ทร์ (๑๐ คะแนน)