บทที่2_ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด

หอ้ Lงibสraมryุดaกndบั Inกfoาrmรaรtูสi้onารLiสterนacเyทศ ครูกฤตยา จนั ทรส์ ว่าง วิทยฐานะ ครูชานาญการพเิ ศษ

ทรพั ยากรสารสนเทศในหอ้ งสมดุ

ความหมายของทรพั ยากรสารสนเทศ ทรพั ยากรสารสนเทศ หมายถึง วัสดุรูปแบบต่างๆ ที่มีการ บนั ทึกสารสนเทศไวโ้ ดยใช้ ภาษา สญั ลกั ษณ์ ภาพและเสียง อาจอยใู่ นรูปของสือ่ ตา่ งๆ 2 ประเภท ไดแ้ ก่ วสั ดุตีพิมพ์ และ วสั ดุไม่ตพี ิมพ์ เพ่ือใชส้ าหรบั การเผยแพร่และเป็ นประโยชน์ แก่ผูใ้ ช้คน้ คว้าและหาข้อมูล ซึ่งหอ้ งสมุดมีหน้าท่ี จัดหา รวบรวม จดั เก็บและพฒั นาทรพั ยากรสารสนเทศใหม้ ีความ ทนั สมยั สาหรบั ใหบ้ ริการในหอ้ งสมุด

ประโยชนข์ องทรพั ยากรสารสนเทศ 1. ขอ้ มูลจากทรพั ยากรสารสนเทศช่วยขจดั ความไม่รูใ้ นเร่ืองต่างๆ และ สรา้ งสตปิ ัญญา 2. ขอ้ มูลจากทรพั ยากรสารสนเทศที่ถูกตอ้ ง ครบถว้ น และทนั สมยั จะช่วย ใหต้ ดั สนิ ใจแกไ้ ขปัญหาตา่ งๆ ไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ 3. ความรูห้ รือขอ้ มูลตา่ งๆ จากทรพั ยากรสารสนเทศ ก่อใหเ้ กิดการศึกษา คน้ ควา้ และพฒั นาวิทยาการตา่ งๆ 4. ความรูจ้ ากทรพั ยากรสารสนเทศ ก่อใหเ้ กิดความจรรโลงใจช่วยใหผ้ ู้ใช้ เกิดความคดิ สรา้ งสรรค์ 5. ทรัพยากรสารสนเทศใหท้ ้ังความรูแ้ ละความบันเทิงทาใหเ้ กิดความ เพลดิ เพลนิ ช่วยใหเ้ กิดการพกั ผ่อนหยอ่ นใจ

ประเภทของทรพั ยากรสารสนเทศ ทรพั ยากรสารสนเทศ แบง่ เป็ นวสั ดตุ พี ิมพ์ และวสั ดไุ ม่ตพี มิ พ์ 1. วัสดุตีพิมพ์ (Printed materials) หมายถึง ทรัพยากรสารสนเทศซ่ึงบันทึก ความรูท้ ี่มีเน้ ือหาสาระเพ่ือประโยชน์ในการศึกษาคน้ ควา้ อา้ งอิง หรือเพื่อ ความบนั เทิง โดยผลติ เป็ นหนังสือ สิ่งพมิ พ์ หรือเอกสารรูปแบบต่างๆ 2. วัสดุไม่ตีพิมพ์ (Non printed materials) หมายถึง วัสดุท่ีใช้บันทึกความรู้ ขา่ วสาร สารสนเทศในรูปแบบอื่น ๆ ท่นี อกเหนือไปจากสิ่งพมิ พ์ หรือหนังสือ บางคร้ังตอ้ งใชเ้ คร่ืองมือหรืออุปกรณช์ นิดต่างๆ ช่วยในการเรียกขอ้ มูลที่ บนั ทึกไวใ้ นส่ือน้ัน ๆ หรือตอ้ งใชก้ ับอุปกรณพ์ ิเศษ เพื่อสามารถฟังและหรือ มองเห็นภาพได้

วสั ดตุ พี ิมพ์ (Printed materials) วสั ดตุ พี ิมพ์ แบง่ เป็ นประเภทตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่ หนังสือ หมายถึง ส่งิ พิมพท์ มี่ ีเน้ ือหาความรูห้ รือเรื่องราวตา่ งๆ จดั หาไดง้ ่าย จดั พิมพเ์ ป็ นรูปเลม่ สมบูรณ์ - หนังสือสารคดี คือ ส่ิงพิมพท์ ี่มีเน้ ือหาสาระ ความรูเ้ ป็ นสาคัญ มุ่งให้ความรู้ ความคิดแก่ ผู้อ่าน ส่งเสริมการศึกษาทุกแขนงวิชาเช่น ห นั ง สื อ ต า ร า วิ ช า ก า ร ห นั ง สื อ อ้า ง อิ ง วิทยานิพนธ์ รายงาน สิ่งพิมพร์ ฐั บาล สิทธิบตั ร เป็ นตน้

วสั ดตุ พี มิ พ์ (Printed materials) - หนังสือบันเทิงคดี คือ หนังสือท่ีเขียนจาก จนิ ตนาการของผเู้ ขียน เช่น นวนิยาย หนังสือ รวมเร่ืองส้นั เป็ นตน้ ส่ิ ง พิ ม พ์ต่อ เ น่ื อ ง คื อ ส่ิ ง พิ ม พ์ที่ เ ส น อ เหตกุ ารณห์ รือเร่ืองราวท่ีน่าสนใจ ในรูปของ บทความโดยมีกาหนดออกต่อเนื่องกันตาม กาหนดเวลา เช่น วารสารและนิตยสาร หนงั สอื พมิ พ์ เป็ นตน้

วสั ดตุ พี ิมพ์ (Printed materials) กฤตภาค คือ ส่ิงพิมพท์ ี่ไดจ้ ากการตัดข่าว หรือบทความจากหนังสือพิมพห์ รือวารสาร แลว้ นามาผนึกบนแผ่นกระดาษ จุลสาร คือ ส่ิงพิมพข์ นาดเล็กที่ใหค้ วามรู้ เฉพาะเรื่อง มีความหนาประมาณ 60 หนา้ จดั ทาเพ่อื เผยแพร่หรือประชาสมั พนั ธ์

วสั ดไุ ม่ตีพมิ พ์ (Non printed materials) วสั ดไุ ม่ตพี ิมพ์ แบง่ ออกเป็ นประเภทตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่ โสตวัสดุ คือ วสั ดุสารสนเทศท่ีใชเ้ สียงเป็ นส่ือใน การถ่ายทอดสารสนเทศ เช่น แผ่นซีดี แผ่นเสียง เทปบนั ทกึ เสยี ง เป็ นตน้ ทศั นวัสดุ คือ วัสดุสารสนเทศที่ผูใ้ ช้สามารถ รบั รูส้ ารสนเทศไดท้ างประสาทตาซ่ึงอาจดูได้ ดว้ ยตาเปล่า เช่น ลกู โลกหรือแผนท่ี ภาพนิ่ง ของจาลอง แผนภมู ิ เป็ นตน้

วสั ดไุ ม่ตพี ิมพ์ (Non printed materials) โสตทัศนวัสดุ คือ วัสดุสารสนเทศท่ีสามารถ รับรูส้ ารสนเทศ ท้ังจากการดูและการฟังใน ขณะเดยี วกนั เช่น ภาพยนตร์ เป็ นตน้ วสั ดุยอ่ ส่วน คือ วสั ดุสารสนเทศที่ไดจ้ ากการถ่ายภาพ ส่ิงพิมพต์ น้ ฉบบั ลงบน วสั ดโุ ปรง่ แสงหรือทบึ แสง โดยยอ่ สว่ นใหม้ ีขนาดเล็กจน ไม่สามารถอ่านได้ เช่น ไมโครฟิ ลม์ ไมโครฟิ ช เป็ นตน้

วสั ดไุ ม่ตีพมิ พ์ (Non printed materials) สื่ออิเล็กทรอนิ กส์ คื อ วัสดุท่ีเก็บ ส า ร ส น เ ท ศ ใ น รู ป ข อ ง สั ญ ญ า ณ อิเล็กทรอนิกส์ สามารถจัดเก็บข้อมูล ไดใ้ นปริมาณสูง และเป็ นส่ือผสมตอ้ ง มีเคร่ืองแปลงสญั ญาณอิเล็กทรอนิกส์ เป็ นสัญญาณภาพ และเสียง เช่น ซีดีรอม แผ่นวีดีทัศน์ระบบดิจิทัล วารสารอิเล็กทรอนิกส์ ฐานข้อมูล เป็ นตน้