งานผู้สูงอายุ

ภาวะโภชนาการส่งผลต่อคุณภาพชีวิต คล่องกาย ว่องไว เกินวัย เคียงข้างกาลเวลา ด้วยโภชนา กินอย่างไร สูงวัยอย่างสง่า กลุ่มงานโภชนศาสตร์ โรงพยาบาลเลิดสิน

ปัจจัยหลาย ๆ อย่างที่ทำให้ผู้สูงอายุ ทานอาหารได้น้อยลง เมื่ อเข้าสู่วัยสูงอายุความคล่องแคล่ว ว่องไวและความแข็งแรงจะลดลง ภาวะนี้เรียกว่า ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย ที่ส่งผลต่อ สมรรถภาพร่างกายและความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน จะลดลงอย่างชัดเจน ซึ่งอาจเป็นสาเหตุในการหกล้ม ร่วมกับอายุที่มากขึ้น ความหนาแน่นของมวลกระดูกจะลดลง กระดูกเปราะบาง ภาวะนี้เรียกว่า โรคกระดูกพรุน เมื่อหกล้ม หรือมีการกระแทกเพียงเล็กน้อย ก็ส่งผลให้กระดูกยุบและหักได้ ความต้องการพลังงานใน ผู้สูงอายุจะลดลง เมื่อเทียบกับวัยผู้ใหญ่ ดังนั้น พลังงานและสารอาหาร ที่ผู้สูงอายุควรได้รับ นอกจากปริมาณก็ต้องมี คุณภาพที่ดี ธงโภชนาการ ผู้สูงอายุ กลุ่มงานโภชนศาสตร์ โรงพยาบาลเลิดสิน

ดังนั้น โภชนาการมีส่วนสำคัญ ที่จะช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อและลดความเสี่ยงโรคกระดูกพรุน การส่งเสริมมวลกล้ามเนื้อให้แข็งแรง ผู้สูงอายุต้องได้รับพลังงานและสารอาหารหลักให้เพียงพอ และได้รับ อาหารประเภทโปรตีน 1 - 1.2 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ใน 1 วัน (กรณีมีโรคเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน โรคไต ควรปรึกษาแพทย์หรือ นักโภชนาการ เพื่อกำหนดปริมาณที่เหมาะสม)และโปรตีนที่ได้รับต้อง เป็นชนิดที่มีคุณภาพดี กินอิ่ม โปรตีนดี มีกิจกรรม เมื่อมีอายุเพิ่มมากขึ้น ร่างกายมีการสลายมวลกระดูก มากกว่าการสร้าง ปัจจัยต่าง ๆ ที่เพิ่มความเสี่ยง คือ อายุ เพศหญิง (เมื่อเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน) ประวัติสามาชิกใน ครอบครัว รวมถึงอาหารที่เป็นปัจจัยหนึ่งที่สามารถปรับ เปลี่ยนได้ เมื่อได้รับแคลเซียมและวิตามินดีอย่างเพียงพอ หรือลด เลี่ยง การดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ ลดการทานอาหารที่มีโซเดียมสูง การสูบบุหรี่ และการเพิ่ม กิจกรรมที่มีการเคลื่ อนไหว น้ำสลัดงา เนื้อสัตว์ สลัดเต้าหู้ ไข่ ต้มจสุนกีอ้ร่อวนมนุ่ม ปลาโอ เต้าหู้อ่อน ผักใบเขียว ผักโขม กลุ่มงานโภชนศาสตร์ งา โรงพยาบาลเลิดสิน

จานมีสุข(ภาพ) ทอด ใช้น้ำมันปาล์ม น้ำมันหมู น้ำมันมะพร้าว ดื่มน้ำให้ครบ 8 แก้ว เมนูผัด ใช้น้ำมันถั่วเหลือง ต่อวัน 1 แก้วมี 200 มล. น้ำมันรำข้าว น้ำมันข้าวโพด ดื่มนมรสจืด ไขมัน วันละ 1-2 แก้ว การเลือกน้ำมันที่ดี มีส่วนช่วยในการควบคุม ไขมันในเลือดได้ แต่ต้องใช้ในปริมาณ ที่เหมาะสมด้วย เน้นไม่หวผแาลนนไะลมม้น้าาไำงทกใย1หใ้ม-นสี3หปะอลสร่ิาามวดกนาหณ/วลัทนีา่พยอเหมาะ สแกน กลุ่มงานโภชนศาสตร์ โรงพยาบาลเลิดสิน ตัวอย่าง เมนู 7 วัน สำหรับผู้สูงอายุ

คาร์โบไฮเดรต โปรตีน กลุ่มข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ เน้นจากแหล่งโปรตีนที่มีคุณภาพ ธัญชาติไม่ขัดสี โฮลวีต เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ปลา ไข่ น้ำนม หุ้งให้อ่อนนุ่ม ทานข้าวเป็นหลัก และผลิตภัณฑ์จากถั่วเมล็ดแห้งบางชนิด สลับประเภทแป้งเป็นบางมื้อ ปรุงประกอบโดยทำเป็นชิ้นเล็ก ๆ (วุ้นเส้น ขนมจีน ก๋วยเตี๋ยว) ต้ม ตุ๋น นึ่ง ผัด ลวก ให้มีลักษณะอ่อนนุ่ม ผลไม้ 1 ส่วน ประมาณ 1 กำมือ เพื่อง่ายต่อการเคี้ยว และย่อย ผลไม้ขนาดใหญ่ 6-8 ชิ้นคำ ผลไม้ขนาดกลาง ครึ่งผล ผลไม้ทั่วไป ผัก 1 ผล เลือกหลากสี สลับชนิด เลือกผักใบเขียวเข้ม ผลไม้ขนาดเล็ก หั่นผักเป็นชิ้นเล็ก 4 ผล ล้างให้สะอาด ปรุงประกอบให้มี ผลไม้ขนาดเล็กมาก ลักษณะอ่อนนุ่ม 5-6 ผล วิตามินดี แหล่งที่สำคัญของวิตามินดี คือ แสงแดด แคลเซียม ส่วนอาหารจากธรรมชาติมีวิตามินดี มีไม่กี่ชนิด เช่น ปลาแซลมอน ปลาทูน่า ปลาซาดีน เห็ดหอมแห้ง น้ำมันตับปลาและไข่แดง แหล่งอาหารที่มีแคลเซียมสูง เช่น น้ำนม และผลิตภัณฑ์นม ที่มีการดูดซึมได้ดีที่สุด พืชเมล็ด เช่น ถั่วแดง ถั่วเหลือง เต้าหู้ และจากผักใบเขียว เช่น คะน้า ถั่วพู ตำลึง ใบยอ ถั่วแระต้ม ฯลฯ กลุ่มงานโภชนศาสตร์ โรงพยาบาลเลิดสิน

ตัวอย่างเมนูอาหาร 1 วัน สูงวัยสุขภาพดี มีพลัง เจริญอาหาร มื้อเช้า มื้อว่างเช้า บัวลอยงาดำ ข้าวขาวต้มนิ่ม นมสด ต้มจับฉ่ายเต้าหู้+ซี่โครง ไข่ตุ๋นผักสามสี กล้วยน้ำหว้า มื้อว่างบ่าย มื้อกลางวัน ก๋วยเตี๋ยวน่องไก่ตุ๋น ส้มโอ 2 ชิ้น ปังโฮลวีตธัญพืช มื้อเย็น ก่อนนอน ข้าวกล้อง ปลานิลนึ่ง+น้ำพริก +ผักต้มสุก ต้มจืดเต้าหู้ไก่สับวุ้นเส้น กลุ่มงานโภชนศาสตร์ นมถั่วเหลืองงาดำ โรงพยาบาลเลิดสิน

โหมดความปลอดภัย ดีต่อใจ ดีกับวัย 1.หั่นอาหารเป็นชิ้นเล็ก ๆ เพื่ อง่ายต่อการเคี้ยวและย่อย 2.เลือกการ นึ่ง ต้ม ตุ๋น ลวก ผัด 3.ใช้สมุนไพรในการประกอบอาหาร ช่วยกระตุ้นความอยากอาหาร 4.รับประทานอาหารพร้อมหน้า 5.ทานอาหารปรุงสุกใหม่ ลด ละ เลี่ยง 1.อาหารทอด ผักชุบแป้งทอด เมนูใช้กะทิ 2.อาหารแข็ง เช่น กระดูก ก้ามปู กล้วยเบรกแตก น้ำแข็ง 3.เลี่ยงเนื้ อสัตว์ติดมันเนื้ อสัตว์แปรรูป เช่น หมูยอ ไส้กรอก กุนเชียง 4.ลดปรุงรสจัด หวาน มัน เค็ม 5.เลี่ยง ผลไม้ที่มีรสหวานมาก เช่น ทุเรียน ลำไย ขนุน ผลไม้กระป๋อง ผลไม้แช่อิ่ม ผลไม้กวน คำแนะนำ ในการเลือกใช้อาหารทางการแพทย์ในผู้สูงอายุ 1.หากได้รับสารอาหารหลักไม่เพียงพอ เมื่ อทานได้ 50 % อาจพิจารณาเสริมอาหารทางการแพทย์ได้ ในแต่ละมื้อ เพื่ อให้ได้พลังงานและสารอาหารเพียงพอ ดื่มเสริม 1-2 แก้ว ระหว่างมื้อ 2. หากจำเป็นต้องใช้อาหารทางการแพทย์ หรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการ กลุ่มงานโภชนศาสตร์ โรงพยาบาลเลิดสิน

แหล่งที่มา 1.กรมอนามัย,สำนักโภชนาการ.(2563).ธงโภชนาการผู้สูงอายุ[แผ่นพับ].กรุงเทพฯ:สำนักโภชนาการ. 2.กรมอนามัย,สำนักโภชนาการ.(2562).เมนูอาหาร 7 วัน สำหรับผู้สูงอายุ(พิมพ์ครั้งที่ 1).กรุงเทพฯ: บริษัท สามเจริญพาณิชย์(กรุงเทพ)จำกัด. 3.กรมอนามัย,สำนักโภชนาการ.(2564).สูงวัย กินอาหารอะไรดีส่งเสริมสุขภาพของอวัยวะที่สำคัญ (พิมพ์ครั้งที่ 1).กรุงเทพฯ:บริษัท ทำด้วยใจ จำกัด. 4.ชวิศา แก้วอนันต์.(2561).โภชนาการผู้สูงอายุ.วิทยานิพนธ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยอีส เทิร์นเอเชีย. 5.มหิดล แชนแนล.(2563).อาหารสร้างกล้ามเนื้อสำหรับผู้สูงอายุ:Smart 60 สูงวัยอย่างสง่า [รายการโทรทัศน์].กรุงเทพฯ:คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี. 6.หทัยกาญจน์ นิมิตพงษ์.(2561).คู่มือความรู้ภาคประชาชน เรื่อง โรคกระดูกพรุน(พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ:โครงการตำรารามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี กลุ่มงานโภชนศาสตร์ จัดทำโดย :นางสาวณัฐชา ปันเขื่อนขัด โภชนากรปฏิบัติงาน โรงพยาบาลเลิดสิน