คนทำงาน

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 1] การขยายตวั จา้ งงาน การจา้ งงานภายใต้ เม่ือชาวแคนาดาปฏเิ สธ แอปพลิเคชัน่ ที่คนทางาน ‘นักวิชาการฟรีแลนซ’์ ‘Gig economy’ กาลงั 'เครื่องชาระเงนิ ด้วย เปน็ เจา้ ของและบริหาร อาจทาลายวงการ คุกคามชีวิตคนทางาน ตนเอง' หวังตอ่ ลม เอง: ความหวังแกป้ ญั หา วชิ าการได้ [หน้า 11] เกาหลใี ต้ [หนา้ 15] หายใจคนทางาน แบ่งผลประโยชน์ไมเ่ ปน็ 'แคชเชยี ร'์ [หน้า 19] ธรรม [หนา้ 22]

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 2] รอบโลกแรงงาน นายกคนใหม่ของฟิ นแลนด์ เตรียมเสนอ อนญุ าตใหเ้ กษตรกรท่วั ไปนาเขา้ แรงงานตา่ งชาติ นโยบายทางาน 4 วนั ตอ่ สปั ดาห์ วนั ละ 6 ได้ ทาใหต้ อ้ งพงึ่ พาแรงงานผิดกฎหมาย ประกอบ ช่วั โมง กบั ในการเดนิ ทางมาทางานทีไ่ ตห้ วนั ถกู บรษิ ัท จดั หางานเรยี กเก็บคา่ หวั คิวที่แพง เมอ่ื มแี รง Sanna Marin นายกรฐั มนตรหี ญิงคนใหมข่ อง กดดนั จงึ เลอื กวธิ ีหลบหนีออกจากโรงงานไป ฟินแลนด์ วยั 34 ปี ประกาศความตงั้ ใจในการ ทางานอยา่ งผดิ กฎหมาย สง่ ผลใหย้ อดจานวน เรมิ่ ตน้ ทดลองตารางการทางานรูปแบบใหม่ ทมี่ ี การหลบหนีกลายเป็นแรงงานผดิ กฎหมายของ ความยืดหยนุ่ และกาหนดใหม้ วี นั ทางานเพยี ง 4 แรงงานตา่ งชาติ ยงั ไมม่ ีแนวโนม้ ลดลง แม้ วนั ตอ่ สปั ดาห์ และทางานไมเ่ กินวนั ละ 6 ช่วั โมง รฐั บาลจะประกาศมาตรการตา่ งๆ เพื่อสกดั แตก่ ็ เธอระบวุ า่ อาจเป็นรูปแบบชวี ติ การทางานในขนั้ ไรผ้ ล ตอ่ ไปของชาวฟินแลนด์ ที่จะใชเ้ วลากบั ครอบครวั คนทีร่ กั งานอดเิ รก และมมุ มองดา้ น นกั ขา่ วของ UDN ลงพนื้ ท่ีชนบทและบกุ ป่ าฝ่าดง อน่ื ๆ ของชีวติ ใหม้ ากขนึ้ เช่น ดา้ นวฒั นธรรม เพ่ือทาขา่ วสถานการณแ์ รงงานตา่ งชาติผิด กฎหมายท่ีแฝงตวั อยใู่ นฟารม์ และไรส่ วน โดย ทีม่ า: neweurope.eu, 2/1/2020 อา้ งสถิตขิ องคณะกรรมการการเกษตรกลา่ ววา่ ภาคการเกษตรของไตห้ วนั ปกตขิ าดแคลน แรงงานผดิ กฎหมายในไตห้ วนั ยงั ไมม่ ี คนงานประมาณ 15,000 คน ในฤดเู ก็บเก่ียวจะ แนวโน้มลดลง ส่วนใหญห่ ลบไปทางาน เพิม่ สงู ถงึ 210,000 คน นอกจากนี้ เน่อื งจากคน เกษตรในชนบทและภเู ขา ตารวจชีจ้ บั ไม่ หนมุ่ สาวไมย่ อมทางานเกษตร สง่ ผลใหเ้ กษตรกร หมด ต้องแกป้ ัญหาทต่ี น้ เหตุ ไตห้ วนั มอี ายโุ ดยเฉลยี่ อยทู่ ่ี 62 ปี การขาดช่วง ในการสบื ทอดงานภาคการเกษตรอยใู่ นขนั้ วกิ ฤต หนงั สอื พมิ พเ์ หลยี นเหอเปา้ หรอื UDN สอ่ื ขณะทีร่ ฐั บาลไมอ่ นญุ าตใหน้ าเขา้ แรงงาน สง่ิ พมิ พย์ กั ษ์ใหญ่ของไตห้ วนั รายงาน ตา่ งชาติ ยกเวน้ ท่ที ดลองเปิดใหน้ าเขา้ 800 คน สถานการณข์ องแรงงานตา่ งชาตหิ ลบหนี แตจ่ ากดั อยแู่ คฟ่ ารม์ โคนมและจา้ งเหมาบรกิ าร นายจา้ งหรอื แรงงานผิดกฎหมายวา่ ยงั ไมม่ ี ภาคการเกษตร เกษตรกรจึงตอ้ งหนั ไปพง่ึ พา แนวโนม้ ลดนอ้ ยลง เน่ืองจากมที ไี่ ป โดยเฉพาะ แรงงานตา่ งชาติ และนเี่ ป็นสาเหตสุ าคญั ประการ ฟารม์ หรอื ไรส่ วนในชนบทหรอื บนภเู ขา เนอื่ งจาก ขาดแคลนแรงงานอยา่ งหนกั และรฐั บาลยงั ไม่

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 3] ทท่ี าใหร้ ฐั บาลไมส่ ามารถลดจานวนแรงงาน นักวจิ ยั หว่นั 'AI' จ่อแยง่ งาน 'คนทางาน ตา่ งชาตหิ ลบหนีลงไดอ้ ยา่ งมีผล ออฟฟิ ศ' นอกจากนี้ แรงกดดนั ดา้ นหนสี้ นิ ซงึ่ เกิดจากการ ระหวา่ งทีห่ ลายคนกาลงั เป็นหว่ งเป็นใยงานใน กยู้ ืมเพือ่ นามาจา่ ยเป็นคา่ บรกิ ารจดั หางานหรอื ที่ ภาคอตุ สาหกรรมวา่ จะถกู จกั รกลแยง่ งาน หนั มา เรยี กกนั วา่ คา่ หวั ควิ แก่บรษิ ัทจดั หางาน อยา่ งเชน่ อีกที ระบบปัญญาประดิษฐ์ หรอื AI อาจจะเขา้ แรงงานเวยี ดนาม รฐั บาลเวยี ดนามอนญุ าตให้ มาแทนที่ตาแหนง่ งานของมนษุ ยอ์ อฟฟิสในเวลา บรษิ ัทจดั หางานเก็บคา่ หวั ควิ ไดไ้ มเ่ กิน 4,500 อนั ใกลน้ แี้ ลว้ โดยในการศกึ ษาจาก Brookings USD แตร่ าคาทอ้ งตลาดเก็บกนั 6,000-7,000 Institute ฟันธงเลยวา่ AI จะสะเทอื นตาแหนง่ USD ตกประมาณ 180,000-210,000 เหรยี ญ งานท่ีตอ้ งใชว้ ฒุ กิ ารศกึ ษาระดบั ปรญิ ญา และใน ไตห้ วนั เม่อื เดินทางมาทางานท่ีไตห้ วนั ครบ ตาแหนง่ ทจ่ี ะไดร้ บั คา่ จา่ งสงู ๆเสยี ดว้ ย สญั ญา 3 ปี หนยี้ งั ไมท่ นั จะหมด แทนที่จะไดต้ อ่ สญั ญาใหมท่ างานหาเงินตอ่ ไป ตามทก่ี ฎหมาย นายมารค์ มโู ร นกั วจิ ยั อาวโุ สจาก Brookings กาหนด กลบั ถกู บรษิ ัทจดั หางานเรยี กเก็บคา่ ตอ่ Institute บอกวา่ จากเดมิ ทค่ี ิดวา่ AI จะทดแทน สญั ญา หรอื บงั คบั ใหเ้ ดนิ ทางกลบั ประเทศไปเสยี ตาแหนง่ งานคา่ จา้ งนอ้ ย แตต่ อนนพี้ บวา่ คา่ หวั คิวมารอบใหม่ ทาใหแ้ รงงานเวียดนามและ ปัญญาประดิษฐ์จะสามารถทดแทนงานของคน อนิ โดนเี ซยี จานวนมากเลอื กใชว้ ธิ ีแกป้ ัญหาดว้ ย รายไดป้ านกลาง อยา่ งเหลา่ พนกั งานออฟฟิส ซงึ่ การหลบหนีไปทางานอยา่ งผิดกฎหมาย เป็นสง่ิ ท่ีนา่ ประหลาดใจอยา่ งมาก รายงานกลา่ ววา่ แรงงานตา่ งชาติผดิ กฎหมาย ระบบปัญญาประดษิ ฐ์ ออกแบบมาเพ่อื ทาสง่ิ ที่ กลายเป็นกาลงั แรงงานกลมุ่ หลกั ของภาค ตอ้ งพงึ่ พามนั สมองของมนษุ ย์ เชน่ การวางแผน, การเกษตรไปแลว้ หากมกี ารจบั กมุ กวาดลา้ งจน การเรยี นรู,้ การใหเ้ หตผุ ล และการแกป้ ัญหา ซงึ่ หมดเกลยี้ ง พนื้ ทีเ่ กษตรในไตห้ วนั กวา่ 1 ใน 3 ทีมวจิ ยั ของ Brookings Institute วิเคราะหอ์ าชีพ จะตอ้ งถกู ทงิ้ รา้ งเพราะขาดแคลนแรงงาน รฐั บาล ท่ีจะไดร้ บั ผลกระทบจาก AI โดยตรง และพบวา่ จงึ ควรใหค้ วามสาคญั แกป้ ัญหาทตี่ น้ เหตุ ไมม่ ีตาแหนง่ งานใดท่รี อดพน้ จากเงือ้ มมือ AI ไป ได้ ทมี่ า: Radio Taiwan International, 3/1/2020 นายมโู ร ชีว้ า่ ตาแหนง่ งานทใี่ ชว้ ฒุ ิการศกึ ษา ปรญิ ญาตรี 4 ปี จะไดร้ บั ผลกระทบจาก AI

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 4] มากกวา่ ตาแหนง่ งานที่ใชว้ ฒุ กิ ารศกึ ษาระดบั อนนั กมุ าร์ แนะวา่ พนกั งานทเ่ี สย่ี งตอ่ การถกู AI มธั ยมปลายถงึ 5 เทา่ ตวั อยา่ งตาแหนง่ งานท่มี ี แยง่ งาน ควรมงุ่ เปา้ ไปทีต่ าแหนง่ งานทต่ี อ้ งใช้ รูปแบบการทางานแบบชดั เจนตายตวั เช่น ความคิดสรา้ งสรรคแ์ ละสญั ชาตญาณมนษุ ย์ นกั วิเคราะหต์ ลาด, ผจู้ ดั การฝ่ายขาย, เพมิ่ ทกั ษะแบบ Soft Skill และดา้ นเทคโนโลยซี งึ่ โปรแกรมเมอร,์ นกั วเิ คราะหฝ์ ่ายบรหิ าร และ ใหร้ ูเ้ ทา่ ทนั AI ขณะเดียวกนั ตอ้ งมี growth วิศวกร น่นั เป็นเพราะวา่ AI ถกู ออกแบบใหม้ ี mindset ในแง่ของการยอมรบั และปรบั เพ่มิ การ ทกั ษะท่จี าเป็นของมนษุ ยอ์ อฟฟิส โดยเฉพาะ เรยี นรูท้ กั ษะใหม่ เพ่อื เปิดประตแู หง่ โอกาสทีจ่ ะ ตาแหนง่ ฝ่ายบรหิ าร อยา่ งผจู้ ดั การและฝ่าย เขา้ มาในอนาคต วเิ คราะห์ ซง่ึ เป็นงานถนดั ของ AI ในแง่ของการใช้ ทกั ษะการตดั สนิ ใจและการเพม่ิ ประสทิ ธิภาพใน ทม่ี า: VOA, 3/1/2020 การทางาน พบแรงงานภาคอุตสาหกรรมในกัมพชู าเสี่ยง จากความทา้ ทายทค่ี ืบคลานเขา้ มาใกลท้ กุ ขณะ ชวี ิตบนรถโดยสารจากอุบตั เิ หตุทางถนน ทีมวิจยั ของ Brookings Institute แนะวา่ การ ปรบั ตวั เป็นสง่ิ จาเป็นเรง่ ดว่ นสาหรบั มนษุ ยใ์ นทกุ แรงงานในภาคสว่ นอตุ สาหกรรมตดั เย็บเสอื้ ผา้ หยอ่ มหญา้ ในการเพ่ิมคณุ คา่ ใหก้ บั งานทีท่ าอยู่ สาเรจ็ รูปทสี่ ว่ นใหญ่เป็นผหู้ ญิง มกั เสยี่ งอนั ตราย อยทู่ กุ วนั ในประเทศทอี่ บุ ตั เิ หตบุ นทอ้ งถนนเป็น ขณะท่เี อนิมา อนนั กมุ าร์ หวั หนา้ ฝ่าย Machine สาเหตหุ ลกั ของการเสยี ชีวิต กมั พชู าผลติ เสอื้ ผา้ Learning ของ Nvidia กลา่ ววา่ พนกั งานทกุ คน และรองเทา้ ใหก้ บั แบรนดช์ ื่อดงั ของตะวนั ตกใน ควรประเมินอนาคตของบทบาทหนา้ ทที่ ี่ไดร้ บั ใน อตุ สาหกรรมสง่ ออกมลู คา่ 7,000 ลา้ นดอลลาร์ งานทที่ า ดว้ ย 3 คาถามสาคญั คอื งานที่ทาอยู่ ทย่ี งั เป็นนายจา้ งอยา่ งเป็นทางการที่ใหญ่ที่สดุ เป็นงานทท่ี าซา้ ซากหรอื ไม?่ มรี ูปแบบการ ของประเทศ แมค้ นงานตดั เย็บเสอื้ ผา้ สาเรจ็ รูปจะ ประเมินผลงานทช่ี ดั เจนหรอื ไม?่ และงานทีท่ า ไดร้ บั การปรบั คา่ แรงขนั้ ตา่ ขนึ้ เป็น 190 ดอลลาร์ เกี่ยวขอ้ งกบั ขอ้ มลู มหาศาลเพ่ือใชใ้ นการฝึกฝน สหรฐั ฯ ตอ่ เดือน แตย่ งั ถือเป็นเงินเดือนท่ตี า่ ใน AI ดว้ ยหรอื ไม?่ ถา้ คาตอบทงั้ หมดคอื “ใช”่ ก็ฟัน ประเทศท่ียากจนแหง่ นี้ ทบี่ งั คบั ใหพ้ วกเขาตอ้ ง ธงไดว้ า่ AI จอ่ แยง่ งานนขี้ องคณุ ไปในอีกไมก่ ่ีสบิ ยอมเสยี่ งภยั อยา่ งไมค่ อ่ ยเต็มใจนกั คนงานสว่ น ปีขา้ งหนา้ แนน่ อน ใหญ่จา่ ยเงินราว 10-20 ดอลลารส์ หรฐั ฯ ตอ่ เดือน สาหรบั พนื้ ที่บนรถบรรทกุ และรถตเู้ กา่ ๆ ที่

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 5] มกั พลกิ คว่าเทกระจาดคนงานลงบนถนนและชน ตามมาดว้ ย มณั ฑะเลย์ และอิรวดี พนื้ ท่ีละ 28 พวกเขา คดี และรฐั คะฉ่ิน 25 คดี นอกจากนยี้ งั มี 40 คนที่ ตกเป็นเหยอ่ื การคา้ มนษุ ยภ์ ายในประเทศ โดย จากผลการศกึ ษาชิน้ หนึ่งระบวุ า่ มีเหตรุ ถชน ถกู นาไปบงั คบั ใชแ้ รงงานทาส เป็นโสเภณี และ ประมาณ 12 ครงั้ ตอ่ วนั ที่เกี่ยวขอ้ งกบั คนงานตดั ถกู บงั คบั แตง่ งาน ภายใตก้ ฎหมายตอ่ ตา้ น เยบ็ เสอื้ ผา้ สาเรจ็ รูป คนขบั รถรบั สง่ คนงานเหลา่ นี้ การคา้ มนษุ ย์ ผกู้ ระทาผิดจะมโี ทษจาคกุ อยา่ ง เรม่ิ วนั แตเ่ ชา้ มดื กอ่ นหยดุ พกั และในระหวา่ งท่ี นอ้ ย 10 ปี ถึงตลอดชวี ติ หรอื ปรบั สว่ นเงินหรอื หยดุ พกั พวกเขาอาจเรม่ิ ดม่ื สงั สรรกบั เพ่อื น ทรพั ยส์ นิ ที่ไดม้ าจากการคา้ มนษุ ยจ์ ะตกเป็นของ รว่ มงานกอ่ นถงึ เวลารบั คนงานกลบั คนขบั รถ รฐั บางคนมีอาการมนึ เมาทาใหอ้ บุ ตั เิ หตเุ กิดขนึ้ บอ่ ยครงั้ คนขบั รถรายหนงึ่ ระบวุ า่ เขาปลอ่ ยให้ ทม่ี า: mmtimes.com, 9/1/2020 คนงานขนึ้ รถบรรทกุ เกา่ ของเขาราว 60 คนอยู่ เป็นประจา เพราะเป็นทางเดยี วทจ่ี ะทากาไรได้ สหรฐั ฯ ลงโทษ 2 บริษัทเกาหลเี หนือลอบส่ง หลงั หกั คา่ ใชจ้ ่าย แรงงานไปตา่ งประเทศ ทม่ี า: france24.com, 8/1/2020 กระทรวงการคลงั สหรฐั ฯ ประกาศมาตรการ ลงโทษตอ่ นติ บิ คุ คลของเกาหลเี หนอื สองแหง่ ท่ี พมา่ เผยปราบปรามการค้ามนุษยไ์ ด้ 239 คดี ถกู กลา่ วหาวา่ สง่ ออกแรงงานไปตา่ งประเทศ ซงึ่ ในปี 2019 ขดั กบั มาตรการลงโทษของสหประชาชาติ แถลงการณข์ องกระทรวงการคลงั สหรฐั ฯ ระบวุ า่ กองบงั คบั การปราบปรามการคา้ มนษุ ยข์ องพมา่ รฐั บาลเกาหลเี หนอื ยงั คงสง่ ออกแรงงานไป เปิดเผยวา่ ในปี 2019 สามารถปราบปราม ตา่ งประเทศเพอ่ื หารายไดส้ ง่ กลบั มายงั เกาหลี การคา้ มนษุ ยไ์ ดถ้ งึ 239 คดี สามารถชว่ ยเหยอื่ ได้ เหนอื ซง่ึ ถือเป็นการละเมิดมตขิ องสหประชาชาติ 358 คน ในจานวนนเี้ ป็นผหู้ ญิง 297 คน และ และวา่ มาตรการลงโทษชดุ ใหมข่ องสหรฐั ฯ ท่ี สามารถจบั กมุ สมาชิกขบวนการคา้ มนษุ ยไ์ ดถ้ งึ ประกาศในวนั องั คารมีเปา้ หมายไปที่บรษิ ัท 732 คน เกาหลเี หนอื สองแหง่ คอื บรษิ ัท Namgang Trading Corp (NTC) และบรษิ ัท Beijing ปี 2019 ท่ผี า่ นมานครยา่ งกงุ้ และรฐั ฉานเป็น พนื้ ทที่ ีม่ ีการคา้ มนษุ ยม์ ากที่สดุ พนื้ ทล่ี ะ 65 คดี

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 6] Sukbakso ทีเ่ ป็นผอู้ านวยความสะดวกในการ ชว่ ยทาใหเ้ ศรษฐกิจฝร่งั เศสมคี วามย่งั ยืนในระยะ จดั สง่ แรงงานดงั กลา่ ว ยาว แตก่ ็เป็นนโยบายทีน่ าไปสกู่ ารประทว้ งหยดุ งานครงั้ ใหญ่ท่วั ฝร่งั เศสในชว่ งหลายสปั ดาหท์ ่ี ภาพใตม้ าตรการลงโทษชดุ ใหม่ ทรพั ยส์ นิ ทงั้ หมด ผา่ นมา และอาจทาใหป้ ระธานาธิบดีมาครอ็ ง ของทงั้ สองบรษิ ัทท่ีอยใู่ นอเมรกิ า จะถกู อายดั พา่ ยแพใ้ นการเลอื กตงั้ ครงั้ หนา้ ได้ กอ่ นหนา้ นี้ และควบคมุ โดยกระทรวงการคลงั สหรฐั ฯ ท่ีผา่ น รฐั บาลฝร่งั เศสไดป้ รบั เปลย่ี นกฎเกณฑบ์ างอยา่ ง มา องคก์ รสทิ ธิมนษุ ยชนมกั กลา่ วหาเกาหลเี หนือ ในแผนปฏิรูปดงั กลา่ ว เพ่อื ประนปี ระนอมกบั ผู้ วา่ บงั คบั พลเมืองของตนใหไ้ ปทางานใน ประทว้ ง เช่น การยกเลกิ ขอ้ เสนอเพิ่มอายผุ ู้ ตา่ งประเทศ เพื่อสง่ เงินกลบั มาจนุ เจือเศรษฐกิจ เกษียณจากงานทจี่ ะไดร้ บั เงินบานาญเตม็ อตั รา ของเกาหลเี หนอื โดยเงินรายไดส้ ว่ นใหญ่ของ จาก 62 ปี เป็น 64 ปี เป็นตน้ แรงงานเหลา่ นนั้ จะถกู สง่ ใหร้ ฐั บาลเปียงยาง โดยตรง นกั วเิ คราะหบ์ างคนเช่ือวา่ รฐั บาลฝร่งั เศสคอื ผู้ ชนะอยา่ งแทจ้ รงิ ในการเผชิญหนา้ เรอ่ื งการปฏริ ูป ทมี่ า: VOA, 15/1/2020 เงินบานาญครงั้ นี้ เพราะสามารถทาใหส้ หภาพ แรงงานไมส่ ามารถรวมตวั กนั ติด ซงึ่ เชื่อวา่ จะ ฝร่งั เศสเดนิ หน้าปฏิรูประบบเงนิ บานาญ- นาไปสกู่ ารสนิ้ สดุ การประทว้ งท่กี นิ เวลานาน สหภาพเตรยี มประท้วงหยุดงานรอบใหม่ หลายสปั ดาห์ และสรา้ งอปุ สรรคตอ่ การคมนาคม ขนสง่ ท่วั ฝร่งั เศส แตก่ ลมุ่ ผปู้ ระทว้ งแนวแข็งกรา้ ว รฐั บาลฝร่งั เศสเตรยี มเปิดเผยแผนการปฏริ ูป ยงั ประกาศวา่ จะเดนิ ขบวนครงั้ ใหญ่ในวนั ศกุ รน์ ี้ ระบบเงินบานาญฉบบั ใหมอ่ ยา่ งเป็นทางการใน ซง่ึ เรยี กวา่ เป็นวนั \"black Friday\" เพ่ือตอ่ ตา้ น วนั ศกุ รต์ ามเวลาในฝร่งั เศส ซงึ่ เชื่อวา่ จะเป็นการ กฎหมายดงั กลา่ ว โดยจะปิดสถานีรถไฟใตด้ นิ ท่วั ทดสอบศกั ยภาพของรฐั บาลฝร่งั เศสอีกครงั้ วา่ กรุงปารสี ซงึ่ จะทาใหก้ ารประทว้ งหยดุ งานทีเ่ รม่ิ จะสามารถรบั มอื กบั สหภาพแรงงานและกลมุ่ ผู้ มาตงั้ แตต่ น้ เดือนธนั วาคมกลายเป็นการประทว้ ง ประทว้ งทเี่ ดือดดาลจากการผา่ นกฎหมาย ทย่ี าวนานที่สดุ ในประวตั ิศาสตรข์ องฝร่งั เศส ดงั กลา่ วไดห้ รอื ไม่ ทมี่ า: VOA, 24/1/2020 แผนปฏริ ูประบบเงินบานาญฉบบั ใหมน่ นี้ คอื นโยบายสาคญั ในการหาเสยี งของ ประธานาธิบดเี อม็ มานเู อล มาครอ็ ง ซงึ่ เชื่อวา่ จะ

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 7] 'สหภาพแรงงานฟิ ลิปปิ นส'์ เรยี กร้องปกป้อง นาย Seno กลา่ วตอ่ วา่ นอกจากนี้ จาเป็นตอ้ ง 'คนทางานสนามบนิ -ทา่ เรอื ' ภายใต้วิกฤต แนใ่ จวา่ พนกั งานทกุ คนไดร้ บั การคมุ้ ครองดา้ น 'ไวรสั โคโรนา' สวสั ดกิ ารสงั คมและการบรกิ ารทางการแพทย์ ฉกุ เฉินเพราะทางานเสย่ี ง เมอ่ื วนั ท่ี 24 ม.ค. 2563 ทผี่ า่ นมา ในขณะท่ี เจา้ หนา้ ที่ของรฐั เพิ่มความปลอดภยั ทางชวี ภาพ กลมุ่ พนกั งานดงั กลา่ วยงั ช่ืนชมสายการบินทอ่ี อก เพอื่ ลดการแพรก่ ระจายของเชือ้ ไวรสั โคโรนา หนงั สอื ใหล้ กู เรอื สวมหนา้ กากปอ้ งกนั ทบี่ รษิ ัท 'สหภาพแรงงานสมั พนั ธ'์ (ALU) ไดเ้ รยี กรอ้ งใหผ้ ู้ จดั หา เพอื่ ปอ้ งกนั ความเสย่ี งจากการสมั ผสั กับ ท่อี ยใู่ นอตุ สาหกรรมการบนิ ใหค้ วามม่นั ใจวา่ พิธี เชือ้ ไวรสั โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ในเท่ยี วบินไปและ สารวา่ ดว้ ยความปลอดภยั และสขุ ภาพไมไ่ ด้ กลบั ประเทศจดุ หมายปลายทางทีม่ คี วามเสย่ี ง คมุ้ ครองเฉพาะผโู้ ดยสารเทา่ นนั้ แตร่ วมถึงลกู เรอื และพนกั งานการบนิ ดว้ ย “เราขอชมเชยพวกเขาทที่ าถกู ตอ้ ง เพราะเป็น มาตรการทีช่ ว่ ยเพิม่ ความม่นั ใจใหพ้ นกั งานและ สหภาพแรงงานทใ่ี หญ่ที่สดุ ของประเทศชวี้ า่ วา่ เสรมิ สรา้ งขวญั กาลงั ใจในการทางานภายใต้ เนอ่ื งจากพนกั งานเหลา่ นเี้ ป็นดา่ นแรกท่จี ะ สถานการณท์ ผ่ี ดิ ปกตนิ ”ี้ นาย Seno กลา่ ว ปอ้ งกนั การแพรก่ ระจายของเชือ้ ไวรสั โคโรนา ในขณะเดยี วกนั 'สภาแรงงานแหง่ ฟิลปิ ปินส'์ “หนงึ่ ในภารกิจทย่ี ากที่สดุ ของงานลกู เรอื บน (TUCP) ประธานและ ส.ส.บญั ชีรายช่ือจาก เครอ่ื งบินเพอ่ื ใหเ้ ทย่ี วบนิ ปลอดภยั ตลอด TUCP นายเรยม์ อนด์ เมนโดซา กลา่ ววา่ ระยะเวลาของการเดินทางคือ การจดั การกบั มาตรการของรฐั บาลเพอ่ื ลดการสมั ผสั กบั เชือ้ ผโู้ ดยสารท่ตี ิดเชือ้ หรอื ดือ้ รนั้ ” นาย Gerard ไวรสั ไมเ่ พียงแตค่ มุ้ ครองผโู้ ดยสารเทา่ นนั้ แต่ Seno รองประธานสหภาพแรงงาน ALU กลา่ วใน รวมถงึ เจา้ หนา้ ทสี่ นามบินและทา่ เรอื ดว้ ย แถลงการณ์ เขาเสนอวา่ ผโู้ ดยสารท่ีเดินทางมาจากเมอื งท่ีมี “เพอื่ ใหพ้ นกั งานสามารถปฏบิ ตั ิงานภายใตค้ วาม การติดเชือ้ ไวรสั ควรจะเขา้ ประตแู ยกตา่ งหาก กดดนั นไี้ ด้ จาเป็นตอ้ งยกระดบั มาตรการปอ้ งกนั สว่ นเครอ่ื งบินทเี่ ดินทางมาถงึ นนั้ ควรจอดในพนื้ ที่ ความเสยี่ งจากการสมั ผสั เชือ้ ” แยกออกไป เพ่ือรมควนั ฆา่ เชือ้ โรค ท่มี า: news.mb.com.ph, 24/1/2020

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 8] ค่าจา้ งแรงงานต่างชาตภิ าคการผลติ ใน มธั ยมศกึ ษา 180 แหง่ ประกาศปิดเรยี นในวนั ที่ ไตห้ วันเพ่ิมตอ่ เนื่องเป็ นปี ท่ี 5 30-31 ม.ค. 2020 เพราะมกี ารนดั หยดุ งาน ซง่ึ รวมแลว้ เทา่ กบั 56% ของจานวนโรงเรยี นทงั้ หมด จากสถติ ิ ณ สนิ้ เดอื น พ.ย. 2019 ทผ่ี า่ นมา ในประเทศเนเธอรแ์ ลนด์ หรอื 59% ของโรงเรยี น แรงงานตา่ งชาตใิ นไตห้ วนั มจี านวนกวา่ 718,000 ประถมศกึ ษาทงั้ หมด และ 28% ของโรงเรยี น คนแลว้ เพ่ือใหท้ ราบถงึ สภาพการทางานและ มธั ยมทงั้ หมดเขา้ รว่ มนดั หยดุ งาน ปัญหาอปุ สรรคทเ่ี กิดกบั นายจา้ งและแรงงาน ตา่ งชาติ กระทรวงแรงงานไตห้ วนั จงึ ดาเนินการ เมื่อวนั พธุ ที่ 29 ม.ค. 2020 Arie Slob รฐั มนตรี สารวจสภาพการทางานและการบรหิ ารแรงงาน กระทรวงศกึ ษา วฒั นธรรมและวทิ ยาศาสตร์ ให้ ตา่ งชาตเิ ป็นประจาทกุ ปี เพอื่ นาผลทไ่ี ดไ้ ป สมั ภาษณก์ บั NPO talk show Op1. วา่ ทาง วิเคราะห์ ปรบั ปรุงแกไ้ ขตอ่ ไป กระทรวงแรงงาน รฐั บาลไมม่ ีเงินเพยี งพอท่ีจะเพ่มิ คา่ จา้ งใหก้ บั ครู ไตห้ วนั ประกาศผลการสารวจสภาพการทางาน ซง่ึ รฐั บาลก็ไดจ้ ดั งบพิเศษไปแลว้ เป็นจานวนมาก และการบรหิ ารแรงงานตา่ งชาตฉิ บบั ลา่ สดุ พบวา่ ในเรอื่ งตา่ ง ๆ เพื่อทจ่ี ะเพมิ่ เงินเดอื นใหก้ บั ครู แรงงานตา่ งชาตใิ นภาคการผลติ มีรายไดเ้ ฉลย่ี ประถม รวมทงั้ ลงทนุ โปรแกรมฝึกอบรมการสอน เดือนละ 29,029 เหรยี ญไตห้ วนั เพิ่มขนึ้ กวา่ ปี ซงึ่ มีนกั เรยี นใหมแ่ ละสายอาชีพอน่ื ท่ตี อ้ งการ ก่อน 1,241 เหรยี ญไตห้ วนั สาเหตสุ าคญั มาจาก เปลย่ี นอาชีพมาสมคั รมากขนึ้ การเพม่ิ ขนึ้ ของคา่ จา้ งขนั้ ต่า ในสว่ นของผู้ อนบุ าลตา่ งชาตใิ นครวั เรอื น มรี ายไดโ้ ดยเฉลยี่ \"ขณะนี้ จงึ ไมม่ ีเงินเพยี งพอสาหรบั อดุ ช่องวา่ ง เดอื นละ 19,947 เหรยี ญไตห้ วนั เพ่ิมขนึ้ กวา่ ปี ความเหลอ่ื มลา้ ของคา่ จา้ งครู จนกวา่ จะได้ กอ่ นหนา้ นเี้ พยี ง 20 เหรยี ญไตห้ วนั คณะรฐั มนตรใี หมใ่ นปีหนา้ จงึ ตอ้ งการใหม้ ีการ เจรจาตอ่ รองมากกวา่ ทจ่ี ะนดั หยดุ งาน\" Arie ทีม่ า: Radio Taiwan International, 24/1/2020 Slob กลา่ ว ครูเนเธอรแ์ ลนดก์ วา่ 4,000 โรงเรียนหยดุ ในช่วงของการนดั หยดุ งาน ศนู ยร์ บั เลยี้ งเด็ก งานประทว้ ง เรียกร้องให้รฐั บาลเพิ่มค่าจา้ ง กลางวนั จานวน 2 ใน 3 เสนอกิจกรรมพิเศษ และลดภาระงาน ใหแ้ ก่เด็กเลก็ พิพิธภณั ท์ สวนสตั ว์ สวนสนกุ หลายแหง่ เสนอลดราคาพิเศษสาหรบั เดก็ ๆ สานกั ขา่ ว NU.nl รายงานวา่ โรงเรยี นระดบั ในช่วงนดั หยดุ งาน 2 วนั นี้ ประถมศกึ ษาจานวน 3,978 แหง่ และโรงเรยี น

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 9] ครูประเทศเนเธอรแ์ ลนดก์ าลงั เจอวกิ ฤต เพม่ิ ขนึ้ นบั ตงั้ แตเ่ รมิ่ มกี ารนดั หยดุ งานครงั้ แรก การศกึ ษา พวกเขาตอ้ งการใหร้ ฐั บาลลงทนุ เงิน นาย Arie Slob กลา่ วอกี วา่ รฐั บาลชดุ นไี้ ดใ้ ช้ หลายรอ้ ยลา้ นยโู รเพ่อื ขนึ้ คา่ จา้ ง ลดภาระงาน จา่ ยเงินไป 895 ลา้ นยโู รใหก้ บั การศกึ ษาระดบั และจดั การปัญหาขาดแคลนครู สถานการณใ์ นปี ประถมศกึ ษา, 700 ลา้ นยโู รนาไปแกป้ ัญหาลด 2020 นกั เรยี น 55,000 กวา่ คนในโรงเรยี น ภาระงานและเพิ่มเงินเดอื น และในปีนรี้ วมถึงปี ประถมศกึ ษาจะไมม่ คี รูในชนั้ เรยี น ซง่ึ หากไมท่ า หนา้ ก็จะลงทนุ เพ่มิ 195 ลา้ นยโู รเพือ่ แกป้ ัญหา อะไร ก็จะมนี กั เรยี นเลก็ ๆ เพมิ่ เป็นจานวน ขาดแคลนครู โดยจดั อบรมใหก้ บั สายอาชีพอนื่ 240,000 คนในปี 2028\" สหภาพแรงงานครู (The เพ่อื ทีจ่ ะมาเป็นครู รวมทงั้ ใหก้ ารอบรมแนะนาครู Algemene Onderwijsbond-AOb) กลา่ ว ใหมแ่ ละผชู้ ว่ ยครู นอกจากนพี้ บวา่ อตั ราภาวะหมดไฟของครูสงู ขนึ้ ยงั ไงกต็ อ้ งมกี ารประทว้ ง \"ครูไมไ่ ดห้ ยดุ งานเพอ่ื โดยเฉพาะครูมธั ยม เพราะตอ้ งดแู ลชนั้ เรยี นที่มี ความสนกุ \" ประธานสหภาพแรงงานครู Eugenie นกั เรยี นมากเกิน ทาใหค้ รูลาออก และเกิดภาวะ Stolk ใหส้ มั ภาษณก์ บั RTL Nieuws วา่ \"เราก็รู้ ขาดแคลนครู วา่ มกี ารลงทนุ ในการศกึ ษาแตข่ ณะเดยี วกนั เรา มองวา่ มนั ก็ไมพ่ อ มนั ดเู หมือนวา่ เราตอ้ งการอีก ครูจงึ ออกมาประทว้ งเดนิ ขบวนในหลายๆ เมือง เพื่อท่ีจะเห็นการศกึ ษามคี ณุ ภาพ\" ไดแ้ ก่ Amsterdam, Rotterdam, The Hague, Groningen, Maastricht และ Middelburg ครู ทม่ี า: NU.nl, 30/1/2020 ประถมเรยี กรอ้ งใหร้ ฐั เพมิ่ การลงทนุ 560 ลา้ นยโู ร เพอ่ื ใหเ้ งินเดอื นเทา่ กบั ครูมธั ยม ภาคธุรกจิ ต่างชาติขยบั ตัวรบั มอื การระบาด โคโรนาไวรสั สายพันธุใ์ หม่จากจนี การนดั หยดุ งานครงั้ นเี้ ป็นครงั้ ท่ี 10 แลว้ นบั ตงั้ แต่ เดือนมิถนุ ายนปี 2017 การประทว้ งเรมิ่ จากเปิด บรษิ ัทตา่ งชาติท่ดี าเนินธรุ กิจในจนี เรง่ ออก เรยี นสายและยกระดบั เป็นการนดั หยดุ งานท่วั มาตรการรบั มอื การแพรร่ ะบาดของโคโรนาไวรสั ประเทศ 1 วนั ไปสกู่ ารนดั หยดุ งาน 2 วนั สายพนั ธใุ์ หม่ หลงั มผี เู้ สยี ชีวิตกวา่ 100 คนและ ตวั เลขผตู้ ดิ เชอื้ พงุ่ เกินหลกั 4 พนั โดยสว่ นใหญ่ นาย Arie Slob รฐั มนตรศี กึ ษาฯ ลงไปเยีย่ ม ออกคาส่งั ใหพ้ นกั งานทเี่ ดินทางไปยงั พนื้ ท่ีที่มี โรงเรยี นบางแหง่ เพ่อื ถกปัญหาการขาดแคลนครู การระบาดใหท้ างานที่บา้ นเป็นระยะเวลาหนง่ึ ในชว่ งนดั หยดุ งาน และกลา่ ววา่ รฐั บาลไดล้ งทนุ ขณะทีร่ า้ นคา้ หลายแหง่ ตดั สนิ ใจปิดตวั ช่วั คราว

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 10] เฟซบคุ๊ (Facebook) ส่งั หา้ มพนกั งานเดนิ ทางไป อิเลคทรอนคิ ส์ ออกคาแนะนาใหพ้ นกั งานทเี่ พง่ิ ยงั จีนแผน่ ดนิ ใหญ่หากไมม่ คี วามจาเป็นจรงิ ๆ กลบั มาจากมณฑลหเู ป่ ยใหท้ างานทบ่ี า้ นเป็น และใหท้ างานภายในท่พี กั หากตอ้ งเดนิ ทางไป เวลา 7 วนั ดว้ ย จีน ขณะท่ี บรษิ ัท Bytedance เจา้ ของแอพ พลเคช่นั TikTok ส่งั ใหพ้ นกั งานท่เี ดินทางไป ขณะเดยี วกนั แมคโดนลั ด์ ส่งั ปิดรา้ นใน 5 เมอื ง ภายในประเทศจีนระหวา่ งชว่ งเทศกาลตรุษจีนให้ ของมณฑลหเู ป่ย สว่ นสตารบ์ คั สก์ ็ส่งั ปิดรา้ น พกั ดอู าการและทางานทีบ่ า้ นเป็นเวลา 14 วนั ทงั้ หมดรวมทงั้ ระงบั บรกิ ารสง่ อาหารและ เครอ่ื งดื่มในมณฑลนีเ้ ช่นกนั ธุรกจิ อ่ืนๆ ท่สี ่งั ปิด ธนาคารสแตนดารด์ ชารเ์ ตอร์ ขององั กฤษมี ตวั ช่วั คราวมี อาทิ เคเอฟซี พซิ ซา่ ฮทั ยนู โิ คล่ คาส่งั หา้ มพนกั งานเดินทางไปมณฑลหเู ป่ ย และอิเกีย ในสว่ นของธุรกิจการบนิ หลายแหง่ รวมทงั้ ส่งั จากดั การเดินทางไปจีนแผน่ ดนิ ใหญ่ ยกเลกิ หรอื จากดั เทย่ี วบินไปยงั สนามบินหลาย และฮ่องกง รวมทงั้ ใหพ้ นกั งานทก่ี ลบั มาจากหู แหง่ ในจีน เช่น สายการบนิ คาเธยแ์ ปซฟิ ิค และ เป่ ย ใหท้ างานทบี า้ นเป็นเวลา 14 วนั เชน่ กนั สายการบินคาเธยด์ รากอน ลดจานวนเทยี่ วบิน ไป-กลบั จากจีน ลงไมน่ อ้ ยกวา่ 50% ระหวา่ ง บรษิ ัทนสิ สนั วางแผนสง่ เครอ่ื งบนิ เชา่ เหมาลาไป วนั ท่ี 30 ม.ค. 2020 และสนิ้ เดือน มี.ค. 2020 รบั พนกั งานชาวญ่ีป่ นุ ท่ีประจาอยทู่ ี่ธรุ กิจรว่ มทนุ ในเมอื งอฮู่ ่นั พรอ้ มสมาชกิ ในครอบครวั กลบั มาที่ ทีม่ า: VOA, 31/1/2020 ญี่ป่ นุ เรยี บรอ้ ยแลว้ สว่ น บรษิ ัท ซมั ซงุ ทมี่ า: สานกั ขา่ วประชาไท

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 11] เรือ่ งจากปก การขยายตวั จา้ งงาน ‘นกั วิชาการฟรแี ลนซ’์ อาจทาลายวงการวิชาการได้

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 12] งานวจิ ยั ในตา่ งประเทศระบุ การจ้าง Outsourcing ของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ กอ่ ใหเ้ กดิ คาถามด้านจริยธรรมเก่ียวกบั การใชเ้ งินทุนสาธารณะ กับการไป จากดั โอกาสพัฒนาอาชีพของนักวชิ าการในประเทศน้นั ๆ แม้จะคุ้มทุนในระยะ ส้ัน แต่อาจจะส่งผลเสยี ตอ่ วงการวิชาการและการวจิ ยั ในระยะยาว – ทั้งน้ยี งั พบ ‘นักวชิ าการฟรีแลนซ์’ รายได้ตา่ มาก สอื่ Times Higher Education รายงานเมื่อตน้ เดือน ม.ค. 2020 มงี านวจิ ยั พบวา่ นกั วชิ าการบางรายได้ คา่ ตอบแทนดีจากสญั ญารบั งานตา่ งประเทศ แตอ่ าจกีดกนั ผทู้ ่ีสาเรจ็ การศกึ ษาระดบั สงู ภายในประเทศ งานวจิ ยั นชี้ ีใ้ หเ้ ห็นวา่ นกั วชิ าการไดค้ า่ ตอบแทนดีจากการรบั งานจากตา่ งประเทศ แตเ่ ตอื นวา่ การจา้ งคน ภายนอก (Outsourcing) ของมหาวิทยาลยั ตา่ ง ๆ กอ่ ใหเ้ กิดคาถามดา้ นจรยิ ธรรมเก่ียวกบั การใชเ้ งินทนุ สาธารณะกบั การไปจากดั โอกาสพฒั นาอาชีพของนกั วชิ าการในประเทศ งานวจิ ยั เบอื้ งตน้ เขา้ ไปศกึ ษาอตั รารายไดต้ อ่ ช่วั โมงของนกั วชิ าการอิสระ (academic freelancer) จานวน 427 คนบนแพลต็ ฟอรม์ หางานเวบ็ ไซต์ Upwork และพบวา่ 3 ใน 4 มรี ายไดเ้ พยี งเลก็ นอ้ ยหรอื ไมม่ เี ลย แต่ มีนกั วชิ าการ 42 คนไดค้ า่ ตอบแทนมากกวา่ 10,000 ดอลลาร์ (7,600 ปอนด)์ และ 10 คนทาเงินไดส้ ทุ ธิ มากกวา่ $ 50,000 และหนงึ่ ในสาม (35 เปอรเ์ ซน็ ต)์ อยใู่ นอเมรกิ าเหนือ นกั วิจยั ดา้ นวิชาการชาวรสั เซียคนหนงึ่ โฆษณาในเวบ็ ดงั กลา่ ววา่ มีรายไดใ้ นอตั รา 40 ดอลลารต์ อ่ ช่วั โมง เขาทาเงินไดก้ วา่ 200,000 ดอลลารจ์ ากการรบั งานอิสระ 40 งาน ตวั อยา่ งโครงการวิชาการในเวบ็ Upwork ไดแ้ ก่ งานเขยี นสง่ิ พมิ พ์ วารสาร เอกสารทางวชิ าการหรอื บท วจิ ารณว์ รรณกรรม จากผลการวจิ ยั ดงั กลา่ ว ซง่ึ นาเสนอเม่ือเดอื นที่แลว้ ในท่ีประชมุ ของสมาคมเพอ่ื การ วจิ ยั ในระดบั อดุ มศกึ ษา ประเทศสหราชอาณาจกั ร นกั วิชาการรบั จา้ งอิสระในโอเชียเนยี ลงโฆษณารายไดใ้ นอตั ราเฉลย่ี สงู สดุ 53 ดอลลารต์ อ่ ช่วั โมง, 42 ดอลลารใ์ นอเมรกิ าเหนือและสหราชอาณาจกั ร แต่ผทู้ ี่อยใู่ นเอเชียตะวนั ออก มีรายไดใ้ นอตั ราเฉลย่ี ต่าสดุ คือ 20 ดอลลารต์ อ่ ช่วั โมง

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 13] อยา่ งไรกต็ าม งานวิจยั ดงั กลา่ ว ระบวุ า่ นกั วิชาการรบั จา้ งอิสระในประเทศท่มี รี ายไดส้ งู โดยท่วั ไปทาเงินได้ นอ้ ยกวา่ งานประจา แมก้ ระท่งั งานทางวชิ าการท่ไี มเ่ ป็นทางการ ในขณะทีอ่ ตั รารายไดข้ องผรู้ บั จา้ งอิสระ ในประเทศทมี่ ีรายไดต้ ่ากวา่ ประเทศทพี่ ฒั นาแลว้ อาจแยย่ ง่ิ กวา่ ทมี่ หาวิทยาลยั ในทอ้ งถ่ินเสนอซะอีก Peter Bentley ท่ีปรกึ ษาดา้ นนโยบายของมหาวิทยาลยั วจิ ยั นวตั กรรม (Innovative Research Universities) ซง่ึ เป็นสมาชิกของสถาบนั การศกึ ษา 7 แหง่ ของออสเตรเลยี และผเู้ ขยี นงานวจิ ยั ดงั กลา่ ว กลา่ ววา่ นกั วชิ าการอิสระนนั้ เป็น “ตลาดเกิดใหมแ่ ละกาลงั เติบโต” แตก่ ่อใหเ้ กิดปัญหาทางจรยิ ธรรม หลายประการ ในขณะทเ่ี วบ็ ไซตจ์ า้ งงานอิสระเปิดโอกาสใหน้ กั วชิ าการใชท้ กั ษะความเช่ยี วชาญของพวกเขาในตลาด ระดบั โลกที่ใหญ่กวา่ โดยไมม่ ีขอ้ จากดั ดา้ นพรมแดน แตพ่ วกเขาก็คกุ คามกระบวนการพฒั นาอาชีพวชิ าการ แบบดงั้ เดมิ ดว้ ย เน่ืองจากงานเฉพาะบางอยา่ งของตาแหนง่ ผชู้ ว่ ยนกั วิจยั ถกู เปิดใหม้ กี ารแขง่ ขนั สงู ใน ตลาดโลก “การใชเ้ งินทนุ วจิ ยั สาธารณะไปจา่ ยคา่ จา้ งใหฟ้ รแี ลนซอ์ าจเพม่ิ “ความคมุ้ ทนุ ” ในระยะสนั้ แตส่ ง่ ผลเสยี ตอ่ การพฒั นางานวิจยั ภายในประเทศในระยะยาว” เขากลา่ ว “มนั ไปจากดั โอกาสสาหรบั นกั วิจยั ทเี่ พงิ่ ทางานและนกั ศกึ ษาปรญิ ญาเอกทจ่ี ะมีสว่ นรว่ มในโครงการวิจยั ในประเทศของพวกเขา” ดร.เบนทล์ ยี ์ กลา่ วเสรมิ วา่ มนั เป็นเรอื่ งธรรมดาสาหรบั นกั วิชาการทจ่ี ะวา่ จา้ งบคุ คลภายนอกมาทาหนา้ ที่ ถอดความและพสิ จู นอ์ กั ษรงานอสิ ระ แตโ่ ครงการทีเ่ ปิดรบั ในเว็บ Upwork บอกวา่ สถาบนั ตา่ ง ๆ กาลงั มองหานกั วจิ ยั อิสระท่ีมีทกั ษะสงู นอกจากนี้ ยงั มคี าถามวา่ นกั วจิ ยั อสิ ระจะถกู พจิ ารณาเป็นผเู้ ขยี นงานวจิ ยั นนั้ หรอื ไม่ ดร. เบนทล์ ยี ์ กลา่ ววา่ มหาวทิ ยาลยั จาเป็นตอ้ งตดั สนิ ใจวา่ จะสนบั สนนุ หรอื ไมส่ นบั สนนุ ตลาดงานอสิ ระที่ เกิดขนึ้ ใหมน่ หี้ รอื ไม่

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 14] “ถา้ มองวา่ เป็นเรอ่ื งดี มหาวิทยาลยั ก็ควรแจง้ ใหน้ กั วิจยั ของตนทราบวา่ สามารถจา้ งคนนอกรบั เหมา งานวจิ ยั ไปทา แทนการจา้ งผชู้ ว่ ยวจิ ยั แตห่ ากพจิ ารณาวา่ เป็นภยั คกุ คามตอ่ การพฒั นานกั วจิ ยั ในอนาคต พวกเขาจาเป็นตอ้ งกาหนดกฎเกณฑท์ ช่ี ดั เจนในการใหท้ นุ วิจยั ” เขากลา่ ว ทม่ี าเรยี บเรียงจาก www.timeshighereducation.com/news/academic-freelancing-growth-could-damage- researcher-development แปลและเรียบเรยี งโดย พชั ณีย์ คาหนกั | เผยแพรค่ รงั้ แรกใน www.tcijthai.com

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 15] ทุกข์คนทางาน การจ้างงานภายใต้ ‘Gig economy’ กาลัง คุกคามชีวิตคนทางานเกาหลใี ต้ พบชว่ั โมงการทางานทยี่ าวนาน คา่ จ้างทล่ี ดตา่ ลง ตามระบบเศรษฐกิจท่ีจ้างงาน แบบจบเป็นคร้งั ๆ ไป หรือ 'Gig economy' กาลงั คกุ คามชีวติ คนงานในเกาหลีใต้ | ท่มี าภาพ: Yonhap คนงานแพลตฟอรม์ ท่ีเป็นเลือดหลอ่ เลีย้ งชีวติ ของแพลตฟอรม์ ท่ีจา้ งงานจบเป็นครงั้ ๆ ไป (gig platforms) ซง่ึ กาลงั มคี วามสาคญั มากขนึ้ ในประเทศเกาหลใี ต้ อนั ประกอบดว้ ยการขนสง่ สนิ คา้ และอาหารถงึ ท่ีพกั อาศยั การขนสง่ ผโู้ ดยสาร และการบรกิ ารทาความสะอาดบา้ น ไดถ้ กู เปิดเผย

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 16] โดยงานวิจยั ลา่ สดุ ใหเ้ ห็นถงึ สภาพการจา้ งงานท่ีย่าแย่ เช่น การจา่ ยคา่ จา้ งต่า ช่วั โมงการทางาน ยาวนาน ขดั แยง้ กบั ขอ้ ความคดิ ท่ีวา่ ไลฟ์ สไตลห์ รอื วถิ ีชีวิตของคนทางานแพลตฟอรม์ ทาใหค้ นงานมเี สรภี าพ ในการเลอื กตารางการทางานของตนเอง จากงานศกึ ษาวจิ ยั โดยคณะกรรมการสทิ ธิมนษุ ยชนของ เกาหลีใต้ แสดงใหเ้ หน็ วา่ คนงานในเศรษฐกิจแบบจา้ งงานจบเป็นครงั้ ๆ ไป บ่อยครงั้ ทางานมาก เท่ากบั ลกู จา้ งประจา แตเ่ ผชิญกบั ความไมแ่ น่นอนดา้ นตา่ งๆ และไดร้ บั คา่ จา้ งต่า จากการสารวจ คนงานสว่ นใหญ่ กลา่ ววา่ พวกเขาเลอื กอาชีพนีด้ ว้ ยความหวงั ท่ีวา่ พวกเขามอี สิ ระ ในการเลอื กเวลาการทางาน แตง่ านวิจยั แสดงใหเ้ ห็นวา่ คนงานในเศรษฐกิจแบบจา้ งงานจบเป็น ครงั้ ๆ ไป โดยเฉล่ยี ทางาน 8. 22 ช่วั โมงตอ่ วนั และทางาน 5 ถงึ 6 วนั ตอ่ สปั ดาห์ กลมุ่ คนขบั รถของแอปพลิเคช่นั สง่ อาหาร Baemin แถลงข่าวในกรุงโซลเม่อื ตน้ เดอื น ม.ค. 2563 เรยี กรอ้ งใหป้ รบั ปรุงสภาพการทางาน | ท่ีมาภาพ: Yonhap

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 17] ช่วั โมงการทางานของพวกเขาอาจจะยาวนานมากกว่านนั้ หากนบั “ช่วั โมงการทางานแฝง” ซง่ึ เป็น เวลาพวกเขาตอ้ งอย่กู บั แพลตฟอรม์ หรืออยใู่ นหอ้ งแชทโดยใชโ้ ทรศพั ทม์ ือถือเพ่ือรอรบั งานท่ีจะเขา้ มา “ฉนั อยกู่ บั แอป ยาวนานตลอดทงั้ วนั ” คนขบั รถคนหนง่ึ ท่ีทางานในสาขาขนสง่ กลา่ ว งานวิจยั ระบวุ า่ คนงานในเศรษฐกิจท่ีจา้ งงานจบเป็นครงั้ ๆไป สว่ นใหญ่อยใู่ นช่วงอายุ 40 ปีขนึ้ ไป และ 50 ปีขนึ้ ไป พวกเขามที างเลือกนอ้ ยเพียงไมก่ ่ีทางในการเลือกประเภทของงาน และขอบเขต ของงาน และตอ้ งพง่ึ พาเป็นอย่างมากกบั งานท่ีจา่ ยคา่ ตอบแทนเป็นรายชิน้ จากผลการสารวจ พบวา่ อายเุ ฉล่ยี ของคนงานแพลตฟอรม์ ทาความสะอาดบา้ นและคนงานบรกิ าร ขบั รถจะอยทู่ ่ี 55 ปีและ 50 ปีตามลาดบั สว่ นคนงานแพลตฟอรม์ ขบั รถขนสง่ โกดงั สนิ คา้ จะมอี ายุ เฉล่ยี 46 ปี และ พบวา่ 64 % ของคนงานไมม่ ีงานท่ีสองหรืองานท่ีสาม ท่ีสาคญั พวกเขาเป็นแกน หลกั ในการหารายไดข้ องครอบครวั ซง่ึ รายไดข้ องเขาคิดเป็นสดั สว่ น 79% ของรายไดท้ งั้ หมดของ ครอบครวั ทงั้ นี้ รายไดต้ อ่ เดอื นเฉล่ยี จะอยทู่ ่ี 1.52 ลา้ นวอน (1,313 เหรียญสหรฐั หรือประมาณ 39,000 บาท) แมว้ า่ สภาพงานทางานจะเป็นท่ีไมน่ ่าพงึ พอใจนกั ทวา่ 90% ของคนขบั รถในงานแบบจบเป็นครงั้ ๆ ไป และ 80 % เฉพาะคนขบั รถสง่ พสั ดุ บอกวา่ พวกเขาไมส่ ามารถปฏิเสธงานท่ีจา้ งเป็นครงั้ ๆ เหลา่ นนั้ ได้ เน่ืองจากกลวั วา่ จะกระทบกบั งานของตวั เองท่ีจะเกิดขนึ้ ในอนาคตวนั ตอ่ ไป งานวิจยั ชีใ้ หเ้ ห็นจดุ สาคญั คือ การเติบโตอย่างรวดเรว็ ของอตุ สาหกรรมแพลตฟอรม์ และการเขา้ ไปสงู่ านของคนงานหนา้ ใหมท่ ่กี าลงั บีบใหค้ นงานทางานเพ่ือผลตอบแทนท่ีนอ้ ยลง “ปัญหา (เก่ียวกบั การเขา้ ไปทางานแพลตฟอรม์ ) คือ ราคากาลงั ลดต่าลงเร่อื ยๆ ฉนั รูส้ กึ วา่ มนั เป็น ราคาท่ีนา่ รงั เกียจ แตห่ ลายคนกเ็ ขา้ ไปทางานเพ่ือใหไ้ ดเ้ งินจานวนนนั้ มาอยู่ตลอดเวลา ซง่ึ น่นั เป็น ส่ิงท่ีทาใหค้ า่ ตอบแทนลดต่าลงเร่อื ยๆ” คนงานคนหนง่ึ กลา่ ว

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 18] “ฉนั กาลงั มองหางานอ่นื ตงั้ แตค่ า่ จา้ งลดต่าลงมากเกินไป และมนั ก็ไมใ่ ชง่ านท่ีมคี า่ ตอบแทนท่ีดี อะไรทงั้ สนิ้ (คา่ จา้ งลดลง) เม่อื มคี นเขา้ มาทางานมากขนึ้ (ในแพลตฟอรม์ ของเศรษฐกิจท่ีจา้ งงาน แบบจบเป็นครงั้ ๆไป)” คนงานอกี คนหนง่ึ กลา่ ว รายงานของคณะกรรมการสิทธิมนษุ ยชนของเกาหลีใต้ ไดจ้ ดั ทาขนึ้ บนพนื้ ฐานของการสารวจเกบ็ ขอ้ มลู ดว้ ยวิธีการออนไลนแ์ ละการสมั ภาษณท์ างโทรศพั ท์ รวมถงึ นกั วจิ ยั ไดเ้ ขา้ รว่ มสงั เกตการณใ์ น หอ้ งแชท เพ่ือดวู า่ คนงานแพลตฟอรม์ ส่อื สารกนั กบั คนงานคนอ่นื ๆ อยา่ งไร เศรษฐกิจแบบจา้ งงานจบเป็นครงั้ ๆ ของเกาหลีใตเ้ ติบโตขนึ้ อยา่ งสงู ในช่วงไมก่ ่ีปีท่ีผ่านมา บน ความสาเรจ็ ของแพลตฟอรม์ สง่ อาหาร เชน่ Baemin และ Yogiyo ทาใหม้ มี ลู คา่ ของตลาดถงึ 10 ลา้ นลา้ นวอน (ประมาณ 8,386 ลา้ นเหรยี ญสหรฐั หรอื 251,580 ลา้ นบาท) ในปี 2561 ในปี 2562 ในเกาหลีใตม้ ีคนงานในเศรษฐกิจแบบจา้ งงานจบเป็นครงั้ ๆไป ราว 500,000 คนหรอื คดิ เป็น 2% ของจานวนคนงานทงั้ หมดในประเทศ จากขอ้ มลู จากหน่วยงานบริการขอ้ มลู การจา้ งงาน ของเกาหลใี ต้ (the Korea Employment Information Service) ทม่ี าเรยี บเรียงจาก Long Working Hours, Falling Wages Threaten S. Korea’s Gig Economy Workers (Korea Bizwire in Business, 15 Jan 2020) เผยแพรค่ รงั้ แรกในสานกั ขา่ วประชาไท

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 19] รายงานพิเศษ เมื่อชาวแคนาดาปฏิเสธ 'เครือ่ งชาระเงนิ ด้วย ตนเอง' หวังตอ่ ลมหายใจคนทางาน 'แคชเชียร์' มีการรณรงคใ์ นแคนาดา ให้ปฏเิ สธการใช้ 'เคร่อื งชาระเงนิ ดว้ ยตนเอง' ดว้ ย ความเชอื่ ทวี่ า่ เทคโนโลยนี ี้จะทาใหอ้ าชพี 'แคชเชียร์' หายไป ทาคนตกงาน ลุกลามไปถงึ ขน้ั เกดิ วกิ ฤตเศรษฐกิจ | ที่มาภาพ: Healthy Food House ทกุ วนั นเี้ ราเชื่อม่นั วา่ ทกุ สง่ิ สามารถแกไ้ ขไดด้ ว้ ยการใช้ 'เทคโนโลยี' ใหมๆ่ แตก่ ระนนั้ เทคโนโลยีอนั ทรงพลงั เหลา่ นกี้ ็สามารถทจ่ี ะควบคมุ ชีวติ ประจาวนั ของเราไดม้ ากขนึ้ ในช่วงหลายทศวรรษท่ีผา่ นมางานผคู้ นถกู แทนท่ีดว้ ยคอมพิวเตอรท์ ี่ทางานไดง้ า่ ยและรวดเรว็ และตอนนี้ หลายคนกาลงั ตอ่ ตา้ นแนวโนม้ นี้

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 20] อยา่ งเชน่ ลกู คา้ บางสว่ นของรา้ นสะดวกซือ้ ในประเทศแคนาดา ปฏิเสธท่จี ะใชเ้ ครอ่ื งชาระเงินดว้ ยตนเอง (self-checkout machines) โดยพวกเขาชวี้ า่ อปุ กรณเ์ หลา่ นจี้ ะนาไปสกู่ ารสญู เสยี งานของพวกเขาเองน่นั แหละ่ \"เครอ่ื งจกั รไมต่ อ้ งจา่ ยภาษี!\" ใครบางคนกลา่ วไว้ มงี านศกึ ษาทท่ี าการสารวจคนแคนาดา 1,053 คน เมื่อเดอื น ต.ค. 2561 โดยมหาวิทยาลยั Dalhousie พบวา่ มากกวา่ 1 ใน 4 ระบวุ า่ พวกเขาไมเ่ คยใชเ้ ครอื่ งชาระเงินดว้ ยตนเองที่รา้ นสะดวกซอื้ ไมใ่ ชเ้ ลยแมแ้ ต่ การซอื้ ของเพยี งไมก่ ช่ี ิน้ การตอ่ ตา้ นเครอ่ื งชาระเงินดว้ ยตนเอง ไดก้ ่อใหเ้ กิดกระแสและมกุ ตลกเสยี ดสี (meme) บนเฟสบ๊คุ และมี การแชรก์ นั อยา่ งแพรห่ ลายในแคนาดาดว้ ยการบอกผซู้ ือ้ สนิ คา้ วา่ \"อยา่ ใชเ้ ครอ่ื งชาระเงินดว้ ยตนเอง\" เพราะ \"มนั กาลงั ทาลายงานของมนษุ ย\"์ ในยคุ ที่ระบบอตั โนมตั ิกาลงั เป็นเทรนดใ์ หมข่ องธุรกิจคา้ ปลกี ยกั ษใ์ หญ่ออนไลนอ์ ยา่ งอเมซอนไดเ้ ขา้ มามี อานาจเหนอื ตลาดและผบู้ รโิ ภค ทงั้ อเมซอนและวอลมารท์ กาลงั ใหค้ วามสนในการพฒั นารา้ นคา้ ของพวก เป็นระบบอตั โนมตั ิทงั้ หมด โดยทไ่ี มม่ ีพนกั งานเก็บเงินเลย สอื่ Canadian Broadcasting Corporation (CBC) ไดท้ าทาสกปู้ ขา่ วสารวจพบวา่ ชาวแคนาดาจานวน มากคดั คา้ นการใชเ้ ครอ่ื งชาระเงินดว้ ยตนเอง พวกเขาเช่ือวา่ เครอื่ งมือเหลา่ นมี้ แี นวโนม้ ทจ่ี ะเพม่ิ การ วา่ งงานในประเทศ โดยการลดตาแหนง่ งานของมนษุ ยล์ ง และในท่สี ดุ ก็จะทาใหค้ รอบครวั จานวนมากตอ้ ง ตกอยใู่ นความเดอื ดรอ้ น จากสกปู้ ของ CBC ลกู คา้ รายอนื่ ยงั ยนื ยนั ดว้ ยวา่ เครอื่ งเหลา่ นอี้ าจจะก่อใหเ้ กิดวกิ ฤตเศรษฐกิจในประเทศ เนื่องจากจะทาใหค้ นมากมายไมม่ ีงานทา -- แตก่ ็มคี วามเห็นในทางตรงกนั ขา้ มดว้ ยเช่นกนั บางคนระบวุ า่ เทคโนโลยนี จี้ ะเป็นประโยชนต์ อ่ ธรุ กิจโดยเฉพาะการลดตน้ ทนุ ดา้ นแรงงาน เน่อื งจากความกา้ วหนา้ ทางเทคโนโลยนี อี้ าจทาใหอ้ าชีพ 'แคชเชียร'์ หายไปในอนาคตก็เป็นได้ จาก รายงานอนาคตของงานในปี 2018 (2018 Future of Jobs report) โดย World Economic Forum

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 21] เปิดเผยวา่ งานแคชเชียร์ รวมทงั้ พนกั งานธนาคาร และพนกั งานออฟฟิศนนั้ มีความออ่ นไหวตอ่ การถกู แทนท่ีดว้ ยเทคโนโลยที กี่ า้ วหนา้ Peggy Eburne ผอู้ าศยั อยใู่ น Chilliwack รฐั บรติ ชิ โคลมั เบยี กลา่ ววา่ เธอไมเ่ คยใชเ้ ครอื่ งเช็คเอาต์ อตั โนมตั เิ พราะเธอเช่ือวา่ มนั ไมถ่ กู ตอ้ งทจี่ ะทางานโดยอตั โนมตั ทิ กุ อยา่ งท่มี นษุ ยท์ าอยตู่ อนนี้ ถงึ กระนนั้ เธอก็เสรมิ วา่ การตอ่ ตา้ นของพวกเธออาจไรป้ ระโยชนใ์ นท่ีสดุ แตอ่ ยา่ งไรกต็ ามเธอจะยงั คงดาเนนิ การควา่ บาตรนตี้ อ่ ไปเพ่อื ปอ้ งกนั งานแคชเชียร์ “บางทสี งิ่ เลก็ นอ้ ยทเ่ี ราทาอาจไมไ่ ดส้ รา้ งความแตกตา่ งเลย แตเ่ ราก็จะยนื หยดั ตอ่ สง่ิ ทเี่ ราเชื่อ” ทม่ี าเรียบเรียงจาก People Are Refusing To Use Self-Checkout Because They ‘Kill Jobs’ (Healthy Food House, 5 Dec 2019) People Are Refusing to Use Self-Checkout Because It’ll “Kill Jobs” (JON CHRISTIAN, futurism.com, 9 Dec 2018) 'They kill jobs': Meet Canadians who refuse to use self-checkout (Sophia Harris, CBC News, 8 Dec 2018) เผยแพรค่ รงั้ แรกในสานกั ขา่ วประชาไท

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 22] รายงานพิเศษ แอปพลิเคชั่นท่คี นทางานเป็นเจ้าของและ บรหิ ารเอง: ความหวงั แกป้ ัญหาแบ่ง ผลประโยชนไ์ มเ่ ปน็ ธรรม ปัจจบุ ันเร่ิมมี ‘แอปพลเิ คชน่ั ทค่ี นงานเปน็ เจ้าของและบรหิ ารเอง’ ท่ีพยายาม แก้ไขปญั หา ‘การแบง่ ผลประโยชนท์ ีไ่ มเ่ ป็นธรรม’ จาก ‘gig economy’ ชวนดู ตวั อยา่ ง ‘Up & Go Mensakas และ Eva’ แอปพลเิ คช่นั คนทาความสะอาด, ส่งอาหาร และการขนส่ง ท่ีคนทางานเป็นเจา้ ของเอง-มสี ิทธิในการโหวต และ ได้รบั การแบง่ ผลประโยชนท์ ่เี ป็นธรรม | ท่ีมาภาพ: upandgo.coop

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 23] เครือข่ายกิจการท่ีคนทางานเป็นเจา้ ของซง่ึ เป็นทางเลอื กกาลงั เขา้ มาแทนท่ีการแบง่ ผลประโยชนท์ ่ี ไมเ่ ป็นธรรมท่ีกาลงั เตบิ โตซง่ึ สง่ ผลกระทบต่องานท่ีมคี ณุ คา่ (decent work) นกั ธรุ กิจพนั ลา้ นเหรยี ญสหรฐั ฯ ผทู้ ่ีเป็นเจา้ ของแอปพลิเคช่นั ท่เี ป็นพืน้ ฐานของเศรษฐกิจแบบ gig economy มคี วามตอ้ งการคนทางานท่ีมกี ารจา้ งงานท่ีไมน่ อน (precarious work) ในขณะเดยี วกนั คนทางานจานวนนบั ลา้ นๆ คน ผทู้ ่ีทาใหแ้ พลตฟอรม์ เหลา่ นีม้ พี ลงั กลบั อย่ใู นภาวะท่ีขาดแคลน ปัจจยั ความจาเป็นพืน้ ฐาน พวกเขาขนึ้ อย่กู บั งานท่ีทาแบบครงั้ เดียวจบไมม่ คี วามม่นั คง (gig work) เพ่ือการมีชีวิตรอด บนสมมติฐานของความเส่ียงตา่ งๆ เพ่ือใหไ้ ดม้ าซง่ึ การจา่ ยเงินระดบั ต่า และ แทบจะไมไ่ ดร้ บั สทิ ธิประโยชนอ์ ่นื ๆ เชน่ Instacart บริการจดั สง่ และรบั สนิ คา้ ในวนั เดยี ว ไดต้ ดั ครง่ึ หน่งึ ของคา่ ตอบแทนท่ีคนทางานเคย ไดจ้ ากจากคา่ ทิปท่ีกาหนดไว้ โดยเปล่ยี นไปเป็นคา่ ตอบแทนรอ้ ยละ 5 ตอ่ ออรเ์ ดอร์ กระตนุ้ ใหเ้ กิด การนดั หยดุ งาน 3 วนั จากวนั ท่ี 3-5 พ.ย. 2562 จากนนั้ อีก 2 วนั หลงั จากการนดั หยดุ งาน บริษัท ตอบสนองโดยการยกเลิก “โบนสั ท่ไี ดต้ ามคณุ ภาพ (quality bonuses)” ซง่ึ เป็นเงินท่ีสามารถแทน รายไดถ้ งึ 40% ของรายไดข้ องคนทางาน อะไรจะเกิดขนึ้ ถา้ คนงานรายไดน้ อ้ ยมารวมกนั เพ่ือตดั คนกลางออกไปและสรา้ งแพลตฟอรม์ ของ ตวั เอง น่ีไมใ่ ชเ่ พียงการทดลองทางความคิด แอปพลเิ คช่นั ท่ีคนงานเป็นเจา้ ของไดส้ รา้ งทางเลอื กท่ี เป็นจรงิ เพ่ือแกป้ ัญหาสภาพการทางานในเศรษฐกิจแบบ gig economy ในระดบั โลก Up & Go คือแอปพลเิ คช่นั ทาความสะอาดบา้ นซง่ึ คนทางานในเมอื งนิวยอรก์ เป็นเจา้ ของ “แอปพลเิ คช่นั อ่นื ๆ เจา้ ของแอปพลิเคช่นั กาหนดคา่ จา้ ง แตเ่ รากาหนดคา่ จา้ งของเราเอง” Esmeralda Flores คนทางานท่ีเป็นเจา้ ของแอปพลิเคช่นั กลา่ ว คนทาความสะอาดของ Up & Go ไดเ้ งินช่วั โมงละ 25 เหรียญสหรฐั ฯ มากกวา่ สองเทา่ ของรายได้ ตอ่ ช่วั โมงของคนงานท่วั ๆ ไป จากการใหส้ มั ภาษณข์ อง Sylvia Morse ผจู้ ดั การโครงการ ในขณะท่ี แอปพลิเคช่นั ท่วั ไปหกั รอ้ ยละ 20 หรอื มากกวา่ นนั้ Up & Go หกั เพียงรอ้ ยละ 5 ซง่ึ นาไปลงทนุ กลบั ไปในแพลตฟอรม์

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 24] คนทาความสะอาด โดยพืน้ ฐานเป็นผหู้ ญิงท่ีเป็นแรงงานขา้ มชาตจิ ากอเมรกิ าใต้ รว่ มมือกนั เป็น เจา้ ของ Up & Go ซง่ึ เร่ิมอยา่ งเป็นทางการในเดือน พ.ค. 2560 พวกเธอประชมุ กนั ทกุ เดือน เพ่ือทา การตดั สนิ ใจในเร่ืองตา่ งๆ เช่น นโยบายการยกเลกิ งาน และการกาหนดราคา “ถา้ คณุ ดแู พลตฟอรม์ อ่นื ๆ มนั เป็นท่ีชดั เจนวา่ พวกเขาลดราคาใหต้ ่าลงแบบไมจ่ รงิ ดว้ ยการ อดุ หนนุ ผใู้ ชบ้ ริการครงั้ แรก และจา่ ยใหค้ นงานนอ้ ยเทา่ ท่ีจะเป็นไปได้ ขอ้ เสนอท่ีมคี ณุ คา่ ของเราคอื ราคาของเราโปรง่ ใส คนงานไดร้ บั คา่ จา้ งท่ีเป็นธรรม ลกู คา้ ไดร้ บั การทาความสะอาดท่ีมีคณุ ภาพ แบบมืออาชีพ” Maru Bautista กลา่ ว Bautista ดแู ลโครงการการพฒั นาความรว่ มมือขององคก์ รศนู ยก์ ลางสาหรบั ชีวติ ครอบครวั (Cooperative Development Program of the Center for Family Life) ในบรุกลนิ ในชว่ ง 13 ปีท่ี ผา่ นมา ศนู ยฯ์ ไดก้ อ่ ตงั้ กิจการท่ีคนงานรว่ มกนั เป็นเจา้ ของและบรหิ าร (co-ops) จานวน 20 แห่ง ซง่ึ สรา้ งรายไดม้ ากกวา่ 13 ลา้ นเหรยี ญสหรฐั ฯ การพฒั นาของ Up & Go ไดร้ บั การชีแ้ นะแนวทางจากกิจการท่ีคนงานขา้ มชาตเิ ป็นเจา้ ของรว่ มกนั ในดา้ นการทาความสะอาด 3 แห่งซง่ึ เป็นกระบวนการท่ีใชร้ ะยะเวลานาน 1 ปี ในการออกแบบ รว่ มกนั ทดสอบ และทาใหม้ คี วามเป็นไปได้ โดยบางสว่ นจากการใหเ้ งินทนุ ขององคก์ รตอ่ ตา้ น ความยากจนช่ือวา่ Robin Hood Foundation สู่แพลตฟอรม์ ความร่วมมอื ของคนงาน Up & Go เป็นตวั อย่างหน่งึ ในการเกิดขนึ้ ของขบวนการท่ีใชแ้ นวทางการเป็นเจา้ ของแพลตฟอรม์ และการบริหารรว่ มกนั โดยคนงาน (platform cooperativism) โครงการใหมๆ่ เหลา่ นี้ บางครงั้ เรยี กวา่ กิจการท่ีคนงานเป็นเจา้ ของและบรหิ ารแพลตฟอรม์ (platform cooperatives) ซง่ึ ก็คือ บริษัทเทคโนโลยีท่ีคนงานเป็นเจา้ ของและมกี ารควบคมุ อย่างมคี วามเป็นประชาธิปไตยโดยคนงาน Danny Spitzberg นกั วิจยั ท่ีชว่ ยพฒั นา Up & Go กลา่ ววา่ “การทาโครงการในลกั ษณะนีข้ นึ้ มาให้ แตกตา่ งจากส่งิ ท่ีเคยเป็นอย่เู ดิม มนั ชว่ ยใหเ้ หน็ แพลตฟอรม์ เป็นเคร่ืองมอื ดจิ ิตลั มากกวา่ เป็นส่ิงท่ีมี

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 25] ชีวติ ดว้ ยตวั มนั เอง” ในกรณีของ Up & Go แพลตฟอรม์ สรา้ งขนึ้ มาบนโมเดลการรวมกลมุ่ กนั เป็น เจา้ ของ และใชเ้ วลาหลายปีในการสรา้ งความสมั พนั ธข์ องคน Spitzberg กลา่ ววา่ การเคล่ือนไหวดงั กลา่ วมีความสาคญั คือเร่ืองเก่ียวกบั การท่ี “คนงานคิดออกวา่ จะออกแบบขนั้ ตอนการทางานของตนเองและรกั ษาผลประโยชนไ์ วก้ บั พวกเขาอยา่ งไร\" “ลองดกู รณีการตดั คา่ ตอบแทนท่ีเกิดขนึ้ ลา่ สดุ ของ Instacart ท่ีทาใหล้ กู คา้ หลายรอ้ ยคนไมใ่ ช้ บริการ ผบู้ ริโภคใหค้ วามสนใจอย่างสงู และส่งิ ตา่ งๆ เกิดขนึ้ ในทวีตเตอร์ เพ่ือเรยี กรอ้ งใหเ้ กิดการ ปรบั ปรุงจากประธานกรรมการบรหิ ารของบริษัท ผซู้ ง่ึ ยงั เงียบอยู่ ถา้ หากนกั ลงทนุ รูส้ กึ ถงึ ความ กดดนั หรือมองเหตกุ ารณข์ า้ งหนา้ ออก พวกเขาอาจจะตอบสนองตอ่ การเรียกรอ้ งใหม้ กี ารจา่ ย คา่ ตอบแทนท่ีดีขนึ้ และมองการรวมกลมุ่ เคล่ือนไหว เป็นโอกาสท่ีจะสรา้ งธุรกิจท่สี มาชิกเป็น เจา้ ของไดอ้ กี ดว้ ย” Spitzberg กลา่ ว ทงั้ นี้ เขาเป็นผใู้ หค้ าปรกึ ษาในโปรแกรมเร่ืองการเป็นเจา้ ของ รว่ มกนั ท่ีช่ือวา่ Start.coop ศาสตราจารย์ Trebor Scholz แห่งมหาวิทยาลยั New School ประเมินวา่ ปัจจบุ นั มโี ครงการราว 400 โครงการท่ีมแี นวทางการเป็นเจา้ ของและบรหิ ารแพลตฟอรม์ โดยคนทางานเอง และลา่ สดุ เขา ชว่ ยจดั งานสมั มนาในเมืองนิวยอรก์ โดยนาผพู้ ดู จากท่วั โลกจานวน 150 คนจาก 30 ประเทศ มาเขา้ รว่ มการสมั มนา เป้าหมายรว่ มกนั ของพวกเขาคือการสรา้ ง “ทางเลือกท่ีเป็นรูปธรรม” สาหรบั คนงาน “ผทู้ ่ไี มไ่ ดร้ บั การคมุ้ ครอง และในความเป็นจรงิ เป็นผถู้ กู กระทาในดา้ นสทิ ธิแรงงานท่ีมคี วามรุนแรงเพ่ิมขนึ้ ซง่ึ ไม่ คอ่ ยจะมอี ย่ใู นการทางานเหล่านนั้ ตงั้ แตแ่ รกเร่มิ อยแู่ ลว้ ” Scholz กลา่ ว Oriol Alfambra และ Nuria Soto อดีตคนขบั จกั รยานสง่ อาหารของ Deliveroo จากเมืองบารเ์ ซโล นา ประเทศสเปน เขา้ รว่ มการสมั มนาและพดู ถงึ แอปพลเิ คช่นั ท่ีคนทางานเป็นเจา้ ของอกี แอปพลเิ คช่นั หน่งึ คือ Mensakas ในปี 2561 ทงั้ สองคนเร่ิมดาเนินการแอปพลเิ คช่นั ดงั กลา่ วรว่ มกบั คนขบั รถจกั รยานสง่ อาหารคนอ่นื ๆ ผทู้ ่ีถกู เลิกจา้ งในช่วงท่ีมกี ารรณรงคต์ งั้ สหภาพแรงงาน พวกเขา

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 26] เปิดแอปพลิเคช่นั โดยการสนบั สนนุ จากรณรงคก์ ารระดมทนุ จากผสู้ นบั สนนุ วงกวา้ งแบบ crowdfunding และเงินทนุ จากรฐั บาล “บรษิ ัทพยายามท่ีจะขายเร่ืองงานท่ีไมแ่ นน่ อน (precarious work) คลา้ ยกบั อะไรบางอย่างท่ีเท่” Soto กลา่ วในการนาเสนอ และกลา่ วถงึ Deliveroo ท่ีบอกวา่ “เป็นนายของตวั เอง” ในการจา้ งงาน ปัจจบุ นั เธอและเพ่ือนรว่ มงานในเศรษฐกิจแบบ gig economy พยายามท่ีจะสรา้ งสโลแกนของ ตวั เองขนึ้ มาท่ีสะทอ้ นความเป็นจรงิ Mensakas เป็นการบรหิ ารจดั การตวั เองโดยคนงานของ แพลตฟอรม์ เอง ผทู้ ่ีมสี ญั ญาการจา้ งงาน มากไปกวา่ การถกู จดั ประเภทแบบไมถ่ กู ตอ้ งใหเ้ ป็นผรู้ บั จา้ งเหมาช่วงอิสระ Mensakas ก็ยงั เป็นพนั ธมติ รกบั CoopCycle สหพนั ธก์ จิ การสง่ อาหารโดยจกั รยานท่ีเป็นเจา้ ของ และบรหิ ารโดยคนงานแห่งสหภาพยโุ รปใน 16 เมือง โดยไดร้ วมทรพั ยากรเขา้ ดว้ ยกนั เพ่ือพฒั นา ซอฟแวรท์ ่ีใชร้ ว่ มกนั ไดแ้ ละมคี วามพยายามตา่ งๆในการประสานงานกนั Alexandre Segura นกั พฒั นาเวบ็ ไซตท์ ่ีเรยี นดว้ ยตวั เอง ไดส้ รา้ ง CoopCycle ในปี 2559 หลงั จากท่ีตดิ ตอ่ เช่ือมสมั พนั ธก์ บั คนข่ีจกั รยานสง่ อาหารในฝร่งั เศส ผทู้ ่ีตกงานเม่อื บริษัทสตารท์ อพั Take Eat Easy ซง่ึ มีฐานอย่ทู ่ีประเทศเบลเย่ียมประกาศกิจการลม้ ละลาย “ผมไมไ่ ดเ้ ป็นคนข่จี กั รยานสง่ อาหาร ผมข่ีจกั รยานไมค่ อ่ ยเป็น แตเ่ ราในฐานะนกั พฒั นาเวบ็ ไซตม์ ี ความรบั ผิดชอบในลกั ษณะใดลกั ษณะหน่งึ ในโลกปัจจบุ นั แพลตฟอรม์ มีผลกระทบชีวติ ของคน จานวนมากมาย” Segura กลา่ ว “กิจการท่ีคนงานเป็นเจา้ ของของเราโดยสว่ นมากยงั คงเลก็ อยู่ แต่ พวกเรากาลงั เสนอทางเลอื กใหแ้ ก่ผบู้ รโิ ภค ซง่ึ เป็นทางเลอื กท่ีมคี วามนา่ เช่ือถือ ความทา้ ทายในการสร้างเศรษฐกจิ ดจิ ติ ัลทพี่ วกเราเป็ นเจา้ ของ Eva เร่มิ ดาเนินการในเดอื น พ.ค. 2562 ในเมอื ง Montreal ดว้ ยการสนบั สนนุ ทางการเงินจาก Desjardins สหกรณเ์ ครดิตยเู น่ียนท่ีใหญ่ท่สี ดุ ในประเทศแคนาดา Eva คลา้ ยกบั Uber แตพ่ งุ่ เปา้ ไปท่ีคนท่ีตอ้ งการสนบั สนนุ ธรุ กิจทอ้ งถ่ิน แพลตฟอรม์ นีม้ คี นขบั อยู่ 500 คน และอกี มากกวา่ 500

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หนา้ 27] คนกาลงั อยใู่ นกระบวนการในการเขา้ รว่ ม และผใู้ ชแ้ อปพลเิ คช่นั กาลงั เตบิ โตบนฐานของผใู้ ช้ 17,000 คน Dardan Isufi ผรู้ ว่ มกอ่ ตงั้ ใหข้ อ้ มลู ดงั กลา่ ว นอกจากนี้ Isufi กาลงั เตรียมการประชมุ สามญั ประจาปี “เราตอ้ งสง่ จดหมายเชิญจานวน 18,000 ฉบบั แนน่ อนวา่ เราไมไ่ ดค้ าดหวงั ใหท้ กุ คนแสดงตวั มาเขา้ รว่ มประชมุ แตพ่ วกเขาคือสมาชิกของ เรา” ภายใตร้ ะเบียบการบริหารของ Eva ทงั้ คนขบั รถยนตแ์ ละคนข่จี กั รยานมีสิทธิในการโหวต และสทิ ธิ ในการไดร้ บั การแบ่งผลประโยชน์ “ผมชอบในเร่อื งท่ีเราสามารถโหวตวา่ คา่ ธรรมเนียมของเราจะแบง่ ไปท่สี านกั งานใหญ่เป็นจานวน เท่าไร” Imran Karmali คนขบั ของ Eva กลา่ ว ในปัจจบุ นั คนขบั จะมสี ว่ นท่ีแบ่งใหบ้ ริษัท 15% ของ คา่ ธรรมเนียมทงั้ หมดท่ีพวกเขาไดร้ บั เพ่ือชว่ ยเร่ืองตน้ ทนุ ดาเนินการและการตลาดของบริษัทท่ีเพ่ิง เร่มิ ตน้ ในขณะท่ี Uber หกั 25% Isufi ไดเ้ ร่มิ ทางานกบั Eva สองปีกอ่ นกบั เพ่ือนนกั ศกึ ษารว่ มมหาวิทยาลยั Raphael Gaudreault เขาจาไดถ้ งึ การถาม Gauldreault วา่ “มนั ยากแตไ่ หนท่ีจะเร่มิ แพลตฟอรม์ ท่ีดกี วา่ ปัจจบุ นั ท่ีมกี าร แบ่งปันกนั ของคนขบั ” ในทางปฏิบตั ิ มคี วามทา้ ทายมากมายท่ีไมเ่ คยขาดไปเลย โดยเฉพาะในช่วง เร่ิมตน้ ในการสรา้ งแอปพลเิ คช่นั ขนึ้ Mike Calomoris เร่ิมขบั ใหก้ บั Uber ในปี 2561 เพ่ือเสริมรายไดข้ องเขาในอาชีพชา่ งภาพงาน แตง่ งาน เขาเขา้ รว่ ม Eva เม่อื แพลตฟอรม์ เร่ิมตน้ ดาเนินการ อยา่ งไรกต็ าม Calomoris เป็นสว่ นหน่งึ ของกลมุ่ ทดสอบของ Eva จานวน 15 คนผทู้ ่ไี ดร้ บั คา่ จา้ ง พืน้ ฐาน 13-15 เหรยี ญแคนาดาตอ่ ช่วั โมง (คา่ จา้ งขนั้ ต่าในพืน้ ท่ีคอื 12.50 เหรยี ญแคนาดา) แลกเปล่ยี นกบั การทางานในพนื้ ท่ีท่ีมคี วามตอ้ งการสงู ถา้ คนขบั ไดค้ า่ จา้ งนอ้ ยกวา่ คา่ ธรรมเนียมท่ี ประกนั ไว้ Eva จะจ่ายสว่ นตา่ งนนั้ ให้ ถา้ คนขบั ไดม้ ากกวา่ ท่ีจานวนท่ีประกนั ไว้ คนขบั กไ็ ดร้ บั เตม็ จานวน

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 28] ในเดือนตลุ าคม Eva เร่ิมโครงการนารอ่ งกบั สนามบิน มอนทรอี อล และมีคนขบั เพ่ิมขนึ้ 40% “เรามี พืน้ ท่ีจอดรถขนาดใหญ่สาหรบั คนขบั Eva มปี ระตสู าหรบั เราเอง และมบี ธู ใหข้ อ้ มลู ภายใน สนามบิน” จากการใหข้ อ้ มลู ของ Isufi ผบู้ รหิ ารสนามบินพงึ พอใจกบั คนทางานของ Eva แตห่ ลงั จากนนั้ สนามบินแจง้ Eva วา่ ไมส่ ามารถโฆษณาภายในสนามบินได้ และระบถุ งึ ขอ้ ตกลงท่ที ากบั บรษิ ัทท่ี ใหญ่กวา่ ขยายไปยงั ประเทศอน่ื ๆ โมเดลทางธุรกิจของกิจการท่ีคนงานรว่ มกนั เป็นเจา้ ของและบรหิ าร รหสั ของแอปพลิเคช่นั ไดถ้ กู ทา ขนึ้ เพ่ือใหก้ ิจการคนงานเป็นเจา้ ของในประเทศอ่นื ท่วั โลกไดใ้ ช้ ‘เเฟรนไชสท์ างสงั คม’ อนั แรกท่ีมีการ ลงทะเบียนเขา้ รว่ มคอื ความรว่ มมอื ของคนขบั รถในเมืองธากา ประเทศบงั คลาเทศ สมาชิกและผสู้ นบั สนนุ แพลตฟอรม์ ท่ีคนงานเป็นเจา้ ของตอ้ งการสรา้ งซอฟแวรแ์ ละธรุ กิจท่ีแตกตา่ ง โดยพืน้ ฐานกบั แอปพลเิ คช่นั ท่คี รองตลาดอยู่ สมาชิกของสมาคมผหู้ ญิงท่ีทางานสว่ นตวั ไมม่ นี ายจา้ ง (Self-Employed Women’s Association) ในประเทศอนิ เดีย กาลงั สารวจเพ่ือหาทางออกในการแกป้ ัญหาตา่ งๆ ของการไปทางานของคนงาน ตามบา้ น เชน่ ป่ มุ ตกใจ ป่ มุ แจง้ เจา้ หนา้ ท่ี Salonie Hiriyur ตาแหน่ง Senior Associate ทางานกบั สมาคมผหู้ ญิงท่ีทางานสว่ นตวั ไมม่ ี นายจา้ ง (SEWA) โดยมีสมาชิก 300,000 คน เนน้ วา่ โมเดลคนงานเป็นเจา้ ของและบรหิ ารรว่ มกนั (co-op model) สามารถเพ่ิมในเร่อื งความปลอดภยั ของคนทางานได้ “มนั มคี วามตระหนกั วา่ คนงานมีการรวมกลมุ่ เป็นส่ิงสนบั สนนุ ความตระหนกั นจี้ ะปกปอ้ งคนงานจากการลว่ งละเมิดได”้ ในประเดน็ อ่นื ๆ ในเมืองนิวยอรก์ Up & Go ตดั สนิ ใจไมใ่ สภ่ าพบคุ คลของคนงานในแอปพลิเคช่นั Sylvia Morse ผจู้ ดั การโครงการของบริษัทท่ีคนงานเป็นเจา้ ของกลา่ ววา่ “เราขายบริการของเรา ไมใ่ ชต่ วั เรา”

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 29] “เหตผุ ลสาหรบั โปรไฟลเ์ หลา่ นคี้ ือตวั แทนของการสรา้ งความไวว้ างใจของแพลตฟอรม์ ใหญ่ๆ แต่ แพลตฟอรม์ ท่ีคนงานเป็นเจา้ ของมคี วามไดเ้ ปรยี บโดยเปรียบเทียบคือ พวกเขาเป็นเจา้ ของมนั เอง” เธอกลา่ ว ทม่ี าเรียบเรยี งจาก Worker-Owned Apps Are Trying to Fix the Gig Economy's Exploitation (Ryan Hayes, vice.com, 19 Nov 2019) เผยแพรค่ รงั้ แรกในสานกั ขา่ วประชาไท

วารสารคนทางาน มกราคม 2563 [หน้า 30] ท่มี าภาพปก: medium.com/@sophbazile วารสารออนไลน์คนทางานมวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พ่ือเปน็ สอื่ กลางในการส่ือสารดา้ นแรงงาน ไมส่ งวน ลขิ สิทธิใ์ นการเผยแพร-่ ทาซา้ รับขา่ วสาร-ข้อมูล หรอื สง่ ขา่ วด้านแรงงานทางอนิ เตอรเ์ นต็ ไดท้ ่ี: [email protected] ตดิ ตามวารสารคนทางานยอ้ นหลังได้ท่ี: http://prachatai.com/labour/newsletter http://ebooks.in.th/workazine facebook.com/workazine