วิชางานฝึกฝีมือ (หน่วยที่ 2)

(หน่วยท่ี 2) แผนการจดั การเรียนรมู้ ่งุ เน้นสมรรถนะ วิชา งานฝึ กฝี มอื รหสั วิชา 20100 - 1003 ทฤษฎี - ปฏิบตั ิ 6 หน่วยกิต 2 หลกั สตู รประกาศนียบตั รวิชาชีพ พทุ ธศกั ราช 2562 ประเภทวิชาอตุ สาหกรรม ภาคเรียนท่ี 2 ปี การศึกษา 2566 จดั ทาโดย นายวิวฒั น์ สงคป์ ระหยดั ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะครชู านาญการพิเศษ แผนกวิชาเทคนิคพืน้ ฐาน วิทยาลยั เทคนิคชมุ พร สานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

24 แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 2 ช่อื เรอ่ื ง ชื่อวชิ า งานฝึกฝมี อื เวลาเรยี นรวม 6 ช.ม. ชือ่ หนว่ ย เครอื่ งมือพน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม สอนครง้ั ท่ี 2 ช.ม. เคร่ืองมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม จานวน 6 หัวขอ้ เรอ่ื ง 1. ความหมายของเครื่องมอื พนื้ ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม 2. ประเภทของเคร่ืองมือพ้ืนฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม 3. หน้าทข่ี องเครือ่ งมือพน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม 4. วธิ ีการบารุงรกั ษาเคร่ืองมือพ้ืนฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม สาระสาคัญ เคร่ืองมือพ้ืนฐานในงานช่างอุตสาหกรรม เป็นเคร่ืองมือท่ีมีขนาดเล็กทางานด้วยมือ ซึ่งจะต้องใช้ เคร่ืองมือช่วยในการทางานประจาเครื่องจักรแตล่ ะชนิด ดังนั้น นักเรียนจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจเก่ียวกับ การจับยึด การเคาะ การถอดและการประกอบ การบีบ การตัด การล็อกช้ินงาน และการสกัด เพ่ือจะได้ นาความรู้ ความเข้าใจ วิธีการใช้ และวธิ กี ารบารุงรกั ษาไปใชใ้ นการสรา้ งชนิ้ งานชา่ งอุตสาหกรรมต่อไป สมรรถนะหลัก (สมรรถนะประจาหน่วย) แสดงความรเู้ กีย่ วกับเครอ่ื งมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม สมรรถนะย่อย (สมรรถนะการเรียนร้)ู สมรรถนะทว่ั ไป (ทฤษฎี) 1. แสดงความรู้เกยี่ วกับความหมายของเครื่องมือพื้นฐานในงานช่างอตุ สาหกรรม 2. แสดงความรเู้ กยี่ วกบั ประเภทของเครื่องมือพ้นื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม 3. แสดงความเขา้ ใจเก่ียวกับหน้าท่ขี องเคร่อื งมอื พื้นฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม 4. แสดงความเขา้ ใจเก่ยี วกับวธิ กี ารบารงุ รักษาเครอ่ื งมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม สมรรถนะทพ่ี งึ ประสงค์ (ทฤษฎี) เมื่อผู้เรียนไดศ้ กึ ษาเน้อื หาในบทนีแ้ ลว้ ผเู้ รยี นสามารถ 1. บอกความหมายของเครอื่ งมือพนื้ ฐานในงานช่างอตุ สาหกรรมได้ถกู ตอ้ ง 2. บอกประเภทของเครอ่ื งมือพ้นื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรมได้ถกู ตอ้ ง 3. อธบิ ายหนา้ ทขี่ องเครือ่ งมือพื้นฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรมไดถ้ กู ต้อง 4. อธบิ ายวิธกี ารบารงุ รกั ษาเครอ่ื งมอื พ้นื ฐานในงานช่างอุตสาหกรรมได้ถูกตอ้ ง สมรรถนะทวั่ ไป (ปฎิบตั )ิ แสดงทักษะในการใชแ้ ละบารุงรักษาเคร่อื งมือพน้ื ฐานในงานช่างอุตสาหกรรม

25 สมรรถนะทีพ่ งึ ประสงค์ (ปฏบิ ัติ) เมอื่ ผเู้ รียนไดศ้ ึกษาเน้ือหาในบทนแี้ ล้ว ผเู้ รยี นสามารถ ใชแ้ ละบารุงรกั ษาเครอ่ื งมอื พื้นฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม กจิ กรรมการเรยี นการสอน ในการจดั การเรยี นการสอนรายวชิ างานฝกึ ฝมี อื ได้กาหนดกิจกรรมการเรยี นการสอนให้ ผูเ้ รยี นเกดิ การเรียนรโู้ ดยใชว้ ิธกี ารจดั การเรยี นรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก (Active Learning Competency Based) ดา้ น เทคนิคการ จัดการเรยี นการสอนแบบ MAIP โดยมขี นั้ ตอนในการดาเนนิ กิจกรรมการเรยี นการสอน ดงั นี้ กจิ กรรมการเรียนการสอน (สอนคร้งั ท่ี 2) เวลา 6 ชว่ั โมง/สัปดาห์ 1. ผสู้ อนช้แี จงรายละเอยี ดเก่ยี วกับจดุ ประสงค์รายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคาอธบิ ายรายวชิ า การวัดและ ประเมนิ ผลการเรียนรายวชิ า คณุ ลักษณะอันพึงประสงคขอ์ งรายวิชา และข้อตกลงในการ จัดการเรยี นการสอนในรายวชิ า 2. ผสู้ อนให้ผู้เรียนทาแบบทดสอบกอ่ นเรยี นหน่วยที่ 2 เรือ่ งเครอ่ื งมอื พืน้ ฐานในงานช่างอุตสาหกรรม 3. ผู้สอนถา่ ยทอดความรู้ในหนว่ ยท่ี 2 เร่อื งเครอ่ื งมอื พ้นื ฐานในงานช่างอุตสาหกรรม 4. ผสู้ อนแสดงตัวอยา่ งเกี่ยวกับเครอ่ื งมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม 5. ผสู้ อนแสดงใบงานเรอื่ งเครอื่ งมือพนื้ ฐานในงานช่างอตุ สาหกรรมและอธิบายขนั้ ตอนวิธีการในการ ปฏิบัตงิ านตามใบงาน 6. ผู้สอนใหผเู้ รยี นปฏบิ ัติงานตามใบงานเร่อื งเครื่องมือพืน้ ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม 7. ผสู้ อนประเมนิ ผลการปฏบิ ัติงานของผู้เรยี นและใหผ้ ูเ้ รียนสรปุ สาระสาคญั ของเรอ่ื งที่เรียนประจา สปั ดาห์ 8. ผสู้ อนให้ผ้เู รยี นทาแบบทดสอบหลงั เรียนหนว่ ยท่ี 2 เร่ืองเครอ่ื งมือพ้นื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม สอื่ การเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนวิชางานฝึกฝือ 201001- 1003 2. Power Point เรอ่ื ง เคร่อื งมือพื้นฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม 3. สือ่ การสอนออนใลน์ Google Classroom 4. สื่อการสอนช้ินงานจรงิ (ชิน้ งานทีเ่ จาะกระดาษ) งานทม่ี อบหมาย/กจิ กรรม ให้ผู้เรยี นทาใบงานประจาหน่วยที่ 2

26 การวัดและประเมินผล วัดผล/ประเมินผล วธิ กี าร เครือ่ งมอื เกณฑ์ 1. สมรรถนะทพ่ี ึง - ทาแบบทดสอบกอ่ น - แบบทดสอบกอ่ นเรยี น – - ผ่านเกณฑ์รอ้ ยละ 70 ประสงค์ (ทฤษฎ)ี เรียน – หลังเรยี น หลังเรยี น 2. สมรรถนะทพ่ี ึง - ทาใบงานท้ายหน่วย ประสงค์ (ปฏิบตั )ิ - ใบงานทา้ ยหนว่ ย - ผ่านเกณฑร์ อ้ ยละ 80 3. คุณลกั ษณะอันพงึ - ประเมินคณุ ลกั ษณะอัน - แบบประเมินคุณลกั ษณะ - ผา่ นเกณฑร์ อ้ ยละ 80 ประสงค์ (Attitude) พึงประสงค์ อนั พงึ ประสงค์

27 แบบทดสอบวดั ผลสมั ฤทธ์ิ (ทฤษฎี) คาสัง่ จงเลอื กคาตอบทีถ่ กู ท่ีสดุ เพียงคาตอบเดยี ว และทาเครือ่ งหมาย ( X ) ลงในกระดาษคาตอบ 1. ขอ้ ใดคอื ความหมายของเคร่ืองมอื พ้นื ฐานในงานช่างอุตสาหกรรม ก. เครอ่ื งมอื ทท่ี างานโดยอาศัยพลงั งานจากไฟฟ้า ข. เครื่องมอื ที่ทางานโดยอาศยั พลังงานจากเคร่ืองยนต์ ค. เครื่องมอื ทท่ี างานโดยอาศัยพลงั งานจากมอเตอร์ ง. เครอื่ งมือทท่ี างานโดยอาศัยพลังงานจากแขนและมอื ของผปู้ ฏบิ ตั ิงาน 2. ข้อใดบอกความหมายของเคร่ืองมือพน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรมไมถ่ ูกต้อง ก. คืออุปกรณในการทางานที่ใช้งานโดยอาศัยกาลงั จากแขนและมือของผู้ปฏิบตั งิ าน ข. คอื อุปกรณในการทางานท่ใี ช้งานโดยอาศยั พลงั งานจากไฟฟ้า ค. คืออปุ กรณท์ ม่ี ขี นาดเล็กและนาหนกั เบาโดยอาศัยกาลงั จากแขนและมือของผูป้ ฏิบตั งิ าน ง. คืออุปกรณในการทางานทไ่ี ม่อาศัยพลังงานจากเคร่ืองยนตห์ รือมอเตอร์ 3. เราแบง่ ประเภทของเครื่องมือพ้นื ฐานในงานช่างอตุ สาหกรรมโดยอาศัยหลกั การใด ก. แบ่งตามราคา ข. แบง่ ตามตน้ น้าหนัก ค. แบง่ ตามวัตถุประสงคก์ ารใช้งาน ง. แบง่ ตามประเทศของผู้ผลติ 4. ปากกาจบั ยึดชิ้นงานจัดอยู่ในประเภทใดของเคร่อื งมอื พ้ืนฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม ก. ประเภทใช้สาหรบั เคาะ ข. ประเภทใชส้ าหรบั การถอดและประกอบ ค. ประเภทใชส้ าหรบั อปุ กรณ์จับยดึ ง. ประเภทใช้สาหรับ บีบ ตดั และลอ็ กชนิ้ งาน 5. ขอ้ ใดบอกหน้าที่ของประแจปากตายได้ถกู ต้อง ก. ใช้สาหรบั การขนั และคลายนอ็ ตหรือสกรู ข. ใชส้ าหรบั การจับยึดช้ินงาน ค. ใชส้ าหรับการเคาะชิน้ งาน ง. ใช้สาหรับการงดั ชิน้ งาน 6. ข้อใดบอกหนา้ ที่ของคอ้ นหัวกลมได้ถูกต้อง ก. ใชส้ าหรบั การขันและคลายน็อต ข. ใช้สาหรบั การจับยึดช้ินงาน ค. ใช้สาหรบั งานเคาะ เช่นตอกนาศูนย์ ง. ใช้สาหรับการขนั หรือคลายสกรู

28 7. การบารุงรักษาเครอื่ งมอื ควรทาอยา่ งไร ก. ไม่ควรใชค้ มี แทนค้อน ข. ใชไ้ ขควงเป็นเครอื่ งมอื งัด ค. เมื่อคีมตดั ลวดไมเ่ ขา้ ควรใชค้ อ้ นตี ง. ใช้ประแจทใี่ หญ่หรือหลวมขันหัวสลักเกลียว 8. การบารุงรักษาเคร่ืองมือทั่วไป ข้อใดถกู ตอ้ ง ก. เมอ่ื เลิกใชง้ านแล้วใหว้ างไว้ทท่ี างาน ข. เม่อื เลิกใชง้ านแล้วเกบ็ เข้าทีใ่ ห้เรียบร้อย ค. เม่ือเลิกใชง้ านแลว้ ทาความสะอาดอยา่ งเดยี ว ง. เมอ่ื ใช้งานแลว้ ทาความสะอาดและเกบ็ ใหเ้ รยี บรอ้ ย 9. ข้อใดคือการใชแ้ ละบารุงรักษาปากกาจับยึดชน้ิ งานทถ่ี ูกตอ้ ง ก. ใช้จับยดึ ชิ้นงานหลักเลกิ ใช้งานทาความสะอาดและคลายปากออกเล็กนอ้ ย ข. ใช้จบั ยึดชิ้นงานหลักเลกิ ใช้งานทาความสะอาดและขันปากใหแ้ น่น ค. ใช้รองรับช้ินงานหลักเลกิ ใชง้ านทาความสะอาดและขนั ปากให้แนน่ ง. ใช้รองรับชนิ้ งานหลักเลกิ ใชง้ านทาความสะอาดและคลายปากออกเลก็ น้อย 10. ขอ้ ใดคือการใช้และบารงุ รักษาไขควงปากแบนที่ไม่ถกู ตอ้ ง ก. ใช้ขันหรือคลายสกรูหัวผา่ ร่องตรง ทาความสะอาดจัดเก็บใหเ้ รยี บร้อยหลักเลิกใชง้ าน ข. ใช้ขันหรือคลายสกรหู วั แฉก ทาความสะอาดจดั เกบ็ ให้เรยี บร้อยหลักเลิกใชง้ าน ค. ใชข้ ันหรือคลายสกรูทอ่ี ยูใ่ นซอกมมุ ทาความสะอาดจดั เก็บใหเ้ รยี บร้อยหลักเลิกใชง้ าน ง. ใชแ้ ทนสกดั ไดห้ ากมีความจาเป็น ทาความสะอาดจดั เก็บใหเ้ รยี บร้อยหลกั เลกิ ใชง้ าน

29 ข้อที่ คาตอบ 1ง 2ข 3ค 4ค 5ก 6ค 7ก 8ง 9ก 10 ง

30 ใบความรู้หนว่ ยที่ 2 รหสั วิชา 20100 - 1003 ชอื่ วิชา งานฝึกฝีมอื หนว่ ยที่ 2 ชอ่ื หนว่ ย เครื่องมือพ้ืนฐานในงานช่างอุตสาหกรรม หน่วยท่ี 2 เครื่องมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม จานวน 6 ช.ม. หน่วยท่ี 2 เครื่องมือพน้ื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม 2.1 ความหมายของเครอื่ งมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม เคร่อื งมอื พน้ื ฐานในงานช่างอุตสาหกรรม เปน็ เครอื่ งมือท่ีมีขนาดเลก็ ทางานดว้ ยมือ ซึ่งจะต้องใช้ เครือ่ งมอื ช่วยในการทางานประจาเครื่องจักรแตล่ ะชนดิ โดยทว่ั ไปแบ่งออกตามประเภทการใชง้ าน 2.2 ประเภทของเครือ่ งมอื พื้นฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรม ประเภทของเคร่ืองมือพืน้ ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม หลักๆ แบง่ ออกตามลกั ษณะการใช้งานได้ ประเภทคอื เครอื่ งมอื และอุปกรณ์จบั ยดึ เครื่องมอื สาหรับการเคาะ เคร่ืองมือสาหรับการถอด เครอื่ งมือสาหรบั บีบ ตัด และลอ็ กชิน้ งาน 2.3 หนา้ ทขี่ องเครอ่ื งมอื พน้ื ฐานในงานชา่ งอุตสาหกรรม หนา้ ทข่ี องเครื่องมือพืน้ ฐานในงานชา่ งอตุ สาหกรรมจะแบง่ ออกออกตามลกั ษณะการใชง้ านของ เครอ่ื งมือแตล่ ะชนิดดงั น้ี 2.3.1 เคร่ืองมอื และอปุ กรณจ์ บั ยดึ เครอ่ื งมือและอปุ กรณท์ ่ีใชส้ าหรบั การจับยดึ ในงานช่าง อุตสาหกรรมที่ควรทราบ และมีใช้กนั อย่างแพร่หลาย มีดงั นี้ 1. ปากกาจับงาน (Bench vise) โครงสร้างทาจากเหล็กหล่อ ตรงปากจับงานจะทาจากเหล็ก แข็ง และต้องติดตั้งกับโต๊ะงานให้ม่ันคงแข็งแรง เพื่อใช้สาหรับจับยึดชิ้นงานให้ม่ันคง เช่น จับชิ้นงานเพื่อการ ตะไบ การเล่ือย การดดั การพบั และเพอื่ ทาเกลียวด้วยมือ หากตอ้ งการใชป้ ากกาชนิดนี้จับชิ้นงานท่ีเป็นโลหะ อ่อน เชน่ อะลูมิเนียม บรอนซ์ หรือพลาสติก ก่อนจับช้ินงานต้องใช้วัสดุแผ่นรองปากกา เพ่ือป้องกันผิวช้ินงาน บบุ เป็นรอย ปากกาจบั งานจะมีรูปรา่ งลักษณะ ดงั รปู ท่ี 2.1 รูปที่ 2.1 แสดงรปู รา่ งลักษณะของปากกาและการใช้จบั งาน

31 2. ซีแคล้มป์ (C-Clamp) มรี ปู ร่างคล้ายตวั ซี ใช้สาหรบั จับยดึ ชน้ิ งานโดยตรง นยิ มใช้งานเนอ่ื งจากใช้ งานได้สะดวกรวดเรว็ เหมาะสาหรับการจับยดึ ในงานเจาะ งานเชื่อม งานโลหะแผ่น และงานที่ ต้องการจบั ยึดแบบชั่วคราว ดงั รปู ท่ี 2.2 รูปที่ 2.2 แสดงรปู ร่างลักษณะของซ-ี แคลม้ ป์และการใชจ้ บั งาน 2.3.2 เคร่ืองมอื สาหรับการเคาะ 1. ค้อน (Hammers) เป็นเคร่ืองมือพื้นฐานของช่าง ใช้สาหรับเคาะตีขึ้นรูปโลหะ หรือใช้ตอกกระแทก กับเคร่ืองมืออย่างอื่น ค้อนที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมมีหลายชนิด เรียกตามลักษณะรูปร่างของหัวค้อน ค้อนแบ่งออกเปน็ 2 ประเภทใหญ่ คือ ค้อนหัวแขง็ และค้อนหัวอ่อน 1.1 ค้อนหวั แข็ง โดยไปทาจากเหล็กหล่อเหนยี ว หรอื เหล็กกลา้ ชุบแข็ง ทนต่อแรงกระแทกไดด้ ี มี รูปร่างแตกตา่ งตามลักษณะของงานทใี่ ช้ เชน่ ค้อนหัวกลม ค้อนหัวขวาง ค้อนหัวตรง 1.1.1 คอ้ นหัวกลม (Ball-Peen Hammer) เป็นค้อนท่ีใชง้ านกันอย่างแพรห่ ลาย หน้าคอ้ นที่ใช้ ตอกหรอื ตี หนา้ ตัดจะมีลักษณะกลม ผิวหน้าโค้งนูนเล็กนอ้ ย ส่วนดา้ นบนจะมลี กั ษณะ ทรงกลม ใช้งานตอกหรอื ตีทวั่ ไป เช่น ใช้กบั สกัด ตอกนาศนู ยช์ ้นิ งาน หรือเคาะข้นึ รูป ชนิ้ งาน ดังรปู ท่ี 2.3 รูปที่ 2.3 แสดงรปู ร่างลกั ษณะของคอ้ นหวั กลม 1.1.2 คอ้ นหวั ตรง (Straight Peen Hammer) คอ้ นชนดิ นสี้ ว่ นหงอนของค้อนมีลักษณะแบน ขนานกบั ด้ามของค้อน ด้านหนา้ คอ้ นใช้ตอกตี เคาะ ดดั ช้ินงานท่ัวไป ส่วนหงอนใช้ เคาะข้นึ รปู หรือตียดื โลหะ เช่น การเคาะขนึ้ รูปเหยือกน้า ดังรูปที่ 2.4 (ก)

32 1.1.3 คอ้ นหวั ขวาง (Cross Peen Hammer) คอ้ นชนดิ นี้ มลี ักษณะการใชค้ ลา้ ยกบั คอ้ นหัว กลมส่วนของคอ้ นดา้ นบนมลี กั ษณะเหมือนลม่ิ จะอย่ใู นแนวขวางกับด้ามคอ้ น ใชส้ าหรับ ตอกหรอื ตงี านบรเิ วณที่เปน็ ร่องแคบๆ หรอื ตโี ลหะเพอ่ื ขน้ึ รูป ดงั รปู ท่ี 2.4 (ข) PEE N (ก) (ข) BALL PEEN รูปที่ 2.4 แสดงรูปร่างลกั ษณะของค้อนหัวตรง คอ้ นหัวขวาง 1.2 คอ้ นหัวออ่ น เป็นคอ้ นท่หี ัวคอ้ นทาจากวสั ดอุ ่อน เช่น พลาสติก ยาง ไม้ ใชส้ าหรับเคาะ ตี ดดั ชน้ิ งานทม่ี ีผิวอ่อน หรืองานทีไ่ ม่ต้องการใหเ้ กดิ รอยท่ีเกดิ จากการ เคาะ ดัด ตี ดังรูปที่ 2.5 รูปที่ 2.5 แสดงรปู รา่ งลักษณะการใชง้ านค้อนหัวออ่ น

33 2.3.3 เคร่ืองมอื สาหรบั การถอด 1. ประแจ (Wernch) ใช้สาหรบั การขันและคลายน็อต (Nut) หรือโบลท์ (Bolt) 1.1 ประแจปากตาย (Open-end wrenches) ประแจชนิดนี้มี 2 แบบ คือ ประแจปากตายปาก เดียว และประแจปากตายปากคู่ ประแจปากตายคู่นิยมใช้งานมาก เนื่องจากสามารถเลือกใช้ ขนาดของปากของประแจได้ทั้งสองข้าง เช่น ปากด้านหน่ึงปากกว้าง 16 มิลลิเมตร อีกด้าน 18 มิลลิเมตร ปากของประแจส่วนมากจะเอยี งทามุม 15 องศา กับด้าม ประแจปากตายใชส้ าหรับ ขันหรือคลายสกรูในที่จากัด แต่สามารถกลับด้านประแจเพื่อขันสกรูในที่แคบๆได้ ประแจปาก ตายใช้กับงานท่ีไม่ต้องการแรงขันมากนัก การขันหรือคลายให้ดึงประแจเข้าหาตัวเพื่อป้องกัน อุบัตเิ หตทุ ี่จะเกิดขึ้นได้ ประแจปากตายมรี ปู รา่ งลกั ษณะและการใช้งาน ดังรปู ท่ี 2.6 รูปที่ 2.6 แสดงรูปรา่ งลักษณะของประแจปากตายและการใชง้ าน 1.2 ประแจแหวน (Box wrenches) ปากของประแจจะจับเข้ากับเหลี่ยมของหัวสกรูได้พอดีทุก เหล่ียม ทาใหก้ ารขันหรอื คลายสกรไู ด้ดี หัวสกรไู มเ่ ยิน ขันไดแ้ นน่ ใช้แรงมากได้ ประแจแหวน มีลักษณะพิเศษ ที่ด้ามประแจจะออกแบบให้แนวเย้ืองกับระนาบประมาณ 15 องศา ท้ังนี้เพ่ือ สะดวกในการจับดา้ มขันและปลอดภัยในการใช้งาน มีรูปรา่ งลักษณะ และการใช้งาน ดงั รปู ที่ 2.7, 2.8 รูปที่ 2.7 แสดงรูปร่างลักษณะของประแจแหวน

34 ประแจแหวน (ต่อ) ถูก ไม่ถูก รูปที่ 2.8 แสดงลักษณะการใชง้ านของประแจแหวน 1.3 ประแจแอล (L wrenches) มรี ปู ร่างลกั ษณะเป็นรูปตัวแอล (L) มีหน้าตัดเป็นรูปทรงหก เหลย่ี มใชส้ าหรับสกรหู ัวฝัง (Socket screw) หรอื สกรตู ัวหนอน (Set screw) ดงั รปู ที่ 2.9 รูปที่ 2.9 แสดงรปู ร่างลกั ษณะของประแจแอลและการใชง้ าน 1.4 ประแจเล่ือน (Adjustable open wrenches) เป็นประแจอเนกประสงค์ สามารถใช้งาน ได้หลายลักษณะ ปากจับงานสามารถเลื่อนขนาดความกว้างได้ตามต้องการ ประแจเล่ือนจะใช้งาน เฉพาะในกรณีท่ีไม่สามารถใช้ประแจปากตาย หรือประแจแหวนใชไ้ ม่ได้แล้วเท่าน้ัน การใช้ประแจ เล่อื นต้องใช้ให้ถูกตอ้ ง คอื ใหป้ ากจบั ด้านคงท่รี บั แรงขณะขนั หรอื คลายเสมอ ดงั รูปที่ 2.10 ก) ประแจเล่อื นดา้ มตรง ข) การจับประแจเลอ่ื น ค) ทศิ ทางการขัน รูปที่ 2.10 แสดงประแจเลื่อนและการใชง้ าน

35 1.5 ไขควง (Screw driver) เปน็ เครื่องมอื ทีใ่ ชง้ านมากในการถอดประกอบ ใช้สาหรับขนั หรอื คลายสกรทู ม่ี ขี นาดเลก็ ๆ แบ่งออกไดห้ ลายชนดิ ดังน้ี 1.5.1 ไขควงปากแบน (Flat screw driver) ใช้สาหรับขัน หรือคลายสกรูหัวผ่าร่องตรงท่ีไม่ ตอ้ งการใชแ้ รงมากนกั ไขควงชนดิ นี้จะมีดา้ มจบั ทงั้ เปน็ ไม้ หรอื เปน็ พลาสตกิ ดงั รปู ท่ี 2.11 ก) ไขควงปากแบน ข) สกรูหัวผ่ารอ่ ง ค) การใชป้ ระแจเล่อื นช่วยใหเ้ พ่ิมแรง รูปที่ 2.11 แสดงไขควงปากแบนและการใชง้ าน 1.5.2 ไขควงปากแฉก (Phillips screw driver) เปน็ ไขควงที่สว่ นปลายจะเป็นรปู 4 แฉก ใช้ สาหรบั ขันหรือคลายสกรูหัวรอ่ ง 4 แฉก จะมีด้ามจบั ท้ังเปน็ ไม้ และเปน็ พลาสติก เพ่ือใช้ จบั หมนุ ขนั้ หรอื คลายสกรู ดงั รูปท่ี 2.12 ก) ไขควงปากแฉก ข) สกรูหัวแฉก รูปที่ 2.12 แสดงไขควงปากแฉกและสกรูหวั รอ่ ง 4 แฉก

36 1.5.1 ไขควงออฟเซท (Offset screw driver) ไขควงชนดิ นี้มีปากขนั หรอื คลายได้ท้ัง 2 ดา้ น ใชส้ าหรับขนั หรอื คลายสกรูทอ่ี ยู่ในซอกมุมของเครือ่ งจกั รกล ซ่งึ ไขควงดา้ มตรงไม่ สามารถเขา้ ไปขัน หรอื คลายไดด้ งั รปู ที่ 2.13 รูปที่ 2.13 แสดงไขควงออฟเซทและลกั ษณะการใช้งาน 2.3.4 เครอ่ื งมอื สาหรับ บีบ ตัด และล็อกชนิ้ งาน 1. คมี (Pliers) เปน็ เครือ่ งมือพื้นฐานท่ีใช้หรบั บีบจบั ตัด หรอื จับล็อกชิน้ งาน คมี จะเป็นตัวชว่ ยในการ ถอดหรือการประกอบช้ินส่วนต่างๆ สามารถทาได้สะดวกรวดเร็ว คมี ท่ีใชง้ านทั่วไป มีดงั น้ี 1.1 คมี ปากขยาย (Slip joint pliers) ใช้งานทัว่ ไป ปากจบั ของคีมออกแบบมาใหส้ ามารถขยบั จุด หมนุ ใหส้ ามารถขยายได้ ใชส้ าหรับจับงานท่มี ขี นาดโตข้ึนได้ ดงั รปู ท่ี 2.14 รูปที่ 2.14 แสดงคมี ปากขยาย 1.2 คีมปากตดั (Cutting pliers) ใชส้ าหรบั ตดั เส้นลวด เช่น ใช้ตัดลวดสายไฟฟา้ และสามารถจับ ชน้ิ ส่วนที่มขี นาดเล็กได้ด้วย ดงั รูปที่ 2.15 รูปที่ 2.15 แสดงคมี ปากตัด

37 1.3 คมี ปากจิ้งจก (Needle nose pliers) ใช้สาหรบั จบั ชนิ้ งานทีม่ ขี นาดเล็ก จับงานท่อี ยูใ่ นช่อง แคบ ๆ ใชต้ ดั ลวดและสายไฟฟา้ ขนาดเล็ก หรือช่วยในการถอดประกอบช้นิ ส่วนขนาดเลก็ ดงั รูปที่ 2.16 รูปที่ 2.16 แสดงรปู ร่างลักษณะคมี ปากจง้ิ จก 1.4 คีมล็อก(Lock grip pliers) เป็นคีมชนดิ พิเศษสามารถจบั ยึดล็อกช้ินงาน และ สามารถขยายปากจับใหเ้ หมาะสมกับขนาดของชน้ิ งานได้ ดงั รูปที่ 2.17 รูปที่ 2.17 แสดงรูปร่างลักษณะของคมี ลอ็ ก 1.5 คีมลอ็ กงานโลหะแผ่น (Sheet metal lock grip pliers) เปน็ คีมชนิดพิเศษ การทางานคล้ายกับ คมี ล็อกทวั่ ไป แต่ปากคีมจะออกแบบพิเศษใหม้ รี ะยะคอมาก เพอ่ื ให้สามารถจับยึดช้นิ งานเขา้ ไปจาก ขอบผิวงานได้มาก ดงั รปู ที่ 2.18 รูปที่ 2.18 แสดงรูปร่างลกั ษณะของคีมลอ็ กงานโลหะแผ่น

38 2.4 วิธกี ารบารงุ รกั ษาเครือ่ งมือพ้ืนฐานในงานช่างอตุ สาหกรรม 1. ทาความสะอาดเคร่ืองมือและอุปกรณใ์ ห้เรยี บร้อยหลงั ใชง้ าน 2. ตรวจสอบเคร่อื งมือให้ครบตามรายการยมื 3. จัดเก็บและนาสง่ ผู้ดแู ลห้องเครอ่ื งมือ 4. ถา้ เครอ่ื งมอื และอุปกรณช์ ารดุ ต้องแจ้งให้ครผู ้สู อนทราบ 5. ขณะใชเ้ ครอื่ งมือและอุปกรณ์อยา่ ให้เคร่ืองมอื หลน่ กระแทกพื้นเพราะอาจจะทาใหเ้ ครอ่ื งมอื ชารดุ ได้ 6. ใชเ้ คร่อื งมอื อยา่ งระมัดระวงั โดยชว่ ยกนั ดแู ลเคร่อื งมอื และอปุ กรณ์ เพ่ือยดื อายุการใชง้ านใหย้ าวนาน สรุป เคร่ืองมือพื้นฐานในงานช่างอุตสาหกรรม เป็นเคร่ืองมือท่ีมีขนาดเล็ก ส่วนใหญ่จะใช้กับงานทั่วๆไปที่ ไม่ต้องการใช้แรงมากนัก เช่น ปากกาจับงานใช้สาหรับจับชิ้นงานเพ่ือใช้สาหรับจับช้ินงานตะไบ จับชิ้นงานท่ี เล่ือยด้วยมือ หรือจับช้ินงานเพ่ือทาเกลียวด้วยมือ ซี-แคล้มป์ ใชส้ าหรับจับยึดงานเจาะ งานเชื่อมงานโลหะแผ่น หรืองานท่ีต้องการจับยึดช่ัวคราว ค้อนใช้ตอกงานประกอบ หรือตอกนาศูนย์ คีมใช้จับชิ้นงานหรือใช้สาหรับ ตัดลวดสายไฟฟ้าขนาดเล็ก ไขควงใช้ข้ันสกรูหัวผ่าร่องตรงหรือหัวร่องส่ีแฉก ประแจใช้ขันหรือคลายสกรูใน การประกอบหรอื ถอดช้นิ สว่ น

39 บันทกึ หลังการสอน สปั ดาหท์ ่ี ................ ชื่อวิชา งานฝกึ ฝีมอื รหสั วชิ า 20100 - 1003 แผนกวิชา ……………………......... วนั ทส่ี อน ............................................................ หน่วยท.ี่ ............. รายการสอน ………………………………………….. จานวน 6 ช่วั โมง จานวนผเู้ รียน ช้ัน ........... กลมุ่ .......... จานวน .......... คน เขา้ เรียน.............คน ขาดเรยี น...............คน ภาคเรียนท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2566 1. เน้อื หาท่ีสอน(สาระสาคัญ) ...................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... 2. ผลการสอน ........................................................................................................................................................................ ...................................................................................................................................................................... 3. ปญั หา อปุ สรรค ทีเ่ กดิ ขน้ึ ในระหว่างการเรียนการสอน ........................................................................................................................................................................ ...................................................................................................................................................................... 4. แนวทางแก้ปัญหาของครูผูส้ อน (แนวทางการทาวิจัย) ........................................................................................................................................................................ ...................................................................................................................................................................... ลงชอ่ื ...............................................ผสู้ อน (นายวิวฒั น์ สงคป์ ระหยัด) .............../................/............... ลงชอ่ื ...............................................หัวหน้าแผนก ลงชื่อ...............................................หวั หนา้ งานหลักสตู รฯ (นายวิวัฒน์ สงค์ประหยัด) (นายสมศกั ดิ์ หลวงนา) .............../................/............... .............../................/............... ลงชื่อ...............................................รองผ้อู านวยการฝา่ ยวิชาการ (นายประเสรฐิ ถึงวิสัย) .............../................/..............

นายวิวฒั น์ สงคป์ ระหยดั ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะครชู านาญการพิเศษ แผนกวิชาเทคนิคพืน้ ฐาน วิทยาลยั เทคนิคชมุ พร สานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ