คู่มือครู-DT-ม1-แผน-2

แผนการจดั 2 การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี การเรยี นรทู้ ่ี ตวั ชี้วดั และสาระการเรียนรู้ จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ ทกั ษะและกระบวนการท่ีเป็นจุดเนน้ ความรเู้ ดมิ ทีผ่ เู้ รยี นตอ้ งมี สาระส�ำ คญั สอ่ื และอุปกรณ์ แนวทางการจัดการเรียนรู้ การวดั และประเมนิ ผล ข้อเสนอแนะ ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1 เวลา 2 ชั่วโมง

44 แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 2 การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยี 1. ตัวช้ีวัดและสาระการเรยี นรู้ 1.1 ตวั ชว้ี ดั อธิบายแนวคิดหลักของเทคโนโลยีในชีวิตประจำ�วันและวิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลง ของเทคโนโลยี 1.2 สาระการเรียนรู้ เทคโนโลยีมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีสาเหตุหรือปัจจัยมาจากหลายด้าน เช่น ปัญหา ความตอ้ งการ ความก้าวหน้าของศาสตรต์ ่าง ๆ เศรษฐกิจ สงั คม 2. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ วิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยทสี่ ง่ ผลตอ่ การเปล่ยี นแปลงของเทคโนโลยี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 2 | การเปล่ยี นแปลงของเทคโนโลยี 45 3. ทักษะและกระบวนการท่เี ปน็ จดุ เนน้ 3.1 ทักษะการคดิ วเิ คราะห์ 3.2 ทกั ษะการสื่อสาร 3.3 ทกั ษะความคดิ สร้างสรรค์ 3.4 ทกั ษะการทำ�งานร่วมกับผ้อู ่ืน 4. ความรู้เดิมทผ่ี ้เู รียนต้องมี เทคโนโลยี เปน็ ส่ิงทม่ี นุษยส์ รา้ งหรือพฒั นาข้ึน ซึง่ อาจเป็นไดท้ งั้ ชน้ิ งานหรือวธิ ีการ เพื่อใช้แกป้ ญั หา สนองความต้องการ หรอื เพมิ่ ความสามารถในการทำ�งานของมนษุ ย์ 5. สาระสำ�คญั การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี มสี าเหตหุ รอื ปจั จยั มาจากหลายดา้ น เชน่ ปญั หา ความตอ้ งการ ความกา้ วหนา้ ของศาสตร์ ต่าง ๆ เศรษฐกิจ สังคม โดยอาจเป็นการปรับปรุงกระบวนการผลิต ลักษณะทางกายภาพ วัสดุ หน้าที่ใช้สอย ระบบกลไก การท�ำ งาน การใชง้ าน รวมถงึ ประสิทธภิ าพของวธิ กี าร สิ่งของเคร่อื งใช้หรอื ผลติ ภัณฑ์ 6. ส่ือและอปุ กรณ์ เรอ่ื ง เวลา (นาท)ี 15 6.1 ใบกจิ กรรม การเปล่ยี นแปลงของเทคโนโลยีการซกั ผา้ 10 เครื่องซักผ้าในอนาคต 20 ใบกิจกรรม การวเิ คราะห์สาเหตแุ ละผลการเปล่ียนแปลง 50 กิจกรรมเสนอแนะที่ 1 ของเทคโนโลยี 20 กิจกรรมเสนอแนะท่ี 2 อะไรหนอคอื การเกษตรแนวด่ิง การวิเคราะห์สาเหตุหรอื ปจั จยั ท่ีส่งผลตอ่ กิจกรรมท่ี 2.1 การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี กจิ กรรมท้าทายความคิด กิจกรรมทา้ ยบท 6.2 สื่ออื่น ๆ รปู ภาพหรืออุปกรณท์ ่ใี ชเ้ ขยี น เชน่ พกู่ นั ปากกาหมึกซมึ ปากกาลูกลื่น ปากกาแสง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

46 แผนการจดั การเรียนร้ทู ี่ 2 | การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี 7. แนวทางการจัดการเรยี นรู้ 1) ผเู้ รยี นและผสู้ อนรว่ มกนั อภปิ รายเพอ่ื ทบทวนความรู้ เรอ่ื ง ความหมายและประโยชนข์ องเทคโนโลยี โดยผเู้ รยี นยกตวั อยา่ ง เทคโนโลยีท่ีอยูร่ อบตัว แนวค�ำ ตอบ เทคโนโลยี เปน็ สง่ิ ทม่ี นุษย์สรา้ งหรือพฒั นาขึน้ ซึ่งอาจเปน็ ได้ทัง้ ช้ินงานหรือวธิ กี าร เพ่อื ใช้แกป้ ญั หา สนอง ความตอ้ งการ หรอื เพ่ิมความสามารถในการทำ�งานของมนษุ ย์ ซึง่ เทคโนโลยีท่ีอยรู่ อบตัวเรา เชน่ เสอื้ ผา้ โตะ๊ เกา้ อี้ สมุด ปากกา ดินสอ ไม้บรรทดั ยางลบ กระเปา๋ ถ้วย ชาม เปน็ สิง่ ท่ชี ว่ ยอ�ำ นวยความสะดวกในการดำ�เนนิ ชวี ิต ช่วยแก้ปัญหาหรือสนองความ ตอ้ งการ เพ่ิมความสามารถในการทำ�งานของมนุษย์ ทำ�ให้มนุษย์ทำ�งานไดด้ ีข้นึ รวดเร็วขนึ้ และมีค่าใช้จา่ ยถูกลง 2) ผสู้ อนหยบิ ภาพอปุ กรณท์ ใี่ ช้เขียน ให้ผ้เู รียนดทู ีละภาพ ดังต่อไปนี้ พ่กู นั ปากกาหมกึ ซมึ ปากกาลกู ลนื่ ปากกาแสง (light pen) รปู 2.1 อุปกรณท์ ใ่ี ช้เขียน แลว้ รว่ มกนั อภิปรายในประเดน็ ตอ่ ไปน้ี 2.1) ประโยชน์ของอุปกรณ์ทใ่ี ชเ้ ขยี น แนวค�ำ ตอบ เปน็ เครอ่ื งมอื ท่ใี ชส้ ำ�หรับการเขยี นเพ่ือบนั ทึกหรือส่ือสารกัน 2.2) อุปกรณ์ในการเขยี นเป็นเทคโนโลยีหรือไม่ เพราะเหตุใด แนวค�ำ ตอบ เปน็ เทคโนโลยี เพราะ เปน็ อปุ กรณห์ รอื เครอื่ งใชท้ ม่ี นษุ ยค์ ดิ คน้ ขน้ึ เพอ่ื แกป้ ญั หาหรอื สนองความตอ้ งการ เชน่ บนั ทึกขอ้ ความเพือ่ เตือนความทรงจำ� ใช้เขียนสิ่งท่ีต้องการส่ือสารใหผ้ ู้อน่ื ได้รบั รู้ 2.3) ผู้เรยี นคิดว่าเหตใุ ดเทคโนโลยอี ุปกรณ์การเขียนจงึ มีการเปลยี่ นแปลงไปจากอดตี จนถึงปจั จบุ นั แนวคำ�ตอบ มนุษยต์ ้องการความสะดวกในการเขยี น จงึ เกดิ การปรบั ปรงุ แก้ไข พัฒนาอปุ กรณ์ท่ใี ช้เขยี น ใหใ้ ช้งาน ไดส้ ะดวกยง่ิ ขน้ึ รวมทงั้ มีความสวยงามนา่ ใชง้ าน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 2 | การเปล่ยี นแปลงของเทคโนโลยี 47 รายการ พ่กู นั ปากกาหมึกซึม ปากกาลูกลืน่ ปากกาแสง (light pen) ลักษณะ ในอดตี หวั พูก่ ันทำ�จาก มหี มึกในตัว ใชห้ มกึ แบบแหง้ เรว็ ทั่วไป ขนสตั ว์ พกู่ ันไม่มีหมึก สว่ นปากทำ�จากโลหะ มลี กู บอลโลหะที่ ใชเ้ ซลลแ์ บบ Photo- ในตวั ดงั นัน้ ต้องจมุ่ และมีรอยผา่ กลาง หวั ปากกา ท�ำ ให้ electric ท่ีมคี วามไว หมกึ ก่อนใช้วาดหรือ จึงไมต่ อ้ งจ่มุ หมึก เส้นหมกึ สมำ�่ เสมอ ตอ่ แสงเปน็ ตวั กำ�หนด เขียนทกุ คร้ัง ทุกคร้งั ท่เี ขียน เขียนไดส้ ะดวก ต�ำ แหนง่ บนจอภาพ ต้องจมุ่ หมึกก่อน เสน้ หมกึ ไม่สม่ำ�เสมอ ลบหมึกยาก ปากกายงั ต้องใช้ การเขยี น รวมท้ัง หมกึ แหง้ ช้า ทำ�ให้ เมอ่ื หมึกหมด แบตเตอรีใ่ นการ หัวพกู่ นั มีความอ่อน เปรอะเปื้อนได้งา่ ย จะไม่สามารถใช้ ทำ�งาน ทำ�ใหใ้ ชเ้ ขยี นไม่ เขียนต่อได้ จดุ ด้อย สะดวก หมึกเลอะได้งา่ ย อ้างอิงจาก http://www.lib.ru.ac.th/journal/penc.html http://www.material.chula.ac.th/RADIO44/september/RADIO9-8.HTM สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

48 แผนการจดั การเรยี นรูท้ ่ี 2 | การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี 3) ผู้สอนกระตุ้นผู้เรียนในคำ�ถามท่ีว่าใครเคยซักผ้าบ้าง ผู้สอนกล่าวช่ืนชมผู้เรียนท่ีเคยซักผ้า แล้วถามต่อว่า ผู้เรียนคิดว่า จดุ ประสงคข์ องการซกั ผา้ คอื อะไร และเราซกั ผ้าอย่างไร ใชอ้ ปุ กรณ์หรือเคร่ืองมอื อะไรในการซกั ผ้าบา้ ง แนวค�ำ ตอบ จดุ ประสงคข์ องการซกั ผา้ คอื ท�ำ ใหผ้ า้ สะอาด ขจดั คราบสกปรก ก�ำ จดั เชอ้ื โรค กลนิ่ โดยใชม้ อื ขยี้ ใชอ้ ปุ กรณ์ หรือเครื่องมือในการซักผา้ เชน่ แปรงถู เครือ่ งซกั ผ้า 4) ผเู้ รียนท�ำ กจิ กรรม ดังนี้ 4.1) ศึกษาหนังสอื เรียน หวั ขอ้ 2.1 เรือ่ ง การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยี แล้วตอบค�ำ ถามในใบกจิ กรรมเสนอแนะท่ี 1 เรอ่ื ง การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยกี ารซกั ผา้ ซงึ่ ใหผ้ เู้ รยี นระบสุ าเหตทุ ท่ี �ำ ใหเ้ กดิ เทคโนโลยกี ารซกั ผา้ และวเิ คราะหส์ าเหตหุ รอื ปจั จัยทท่ี ำ�ให้เกิดการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยีการซักผ้า 4.2) น�ำ เสนอใบกจิ กรรมเสนอแนะท่ี 1 เรอื่ ง การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยซี กั ผา้ โดยผสู้ อนเลอื กผเู้ รยี นทจ่ี ะมาน�ำ เสนอ 4.3) ร่วมกันอภปิ รายและสรุปสาเหตกุ ารเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยกี ารซกั ผ้า แนวค�ำ ตอบ การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยกี ารซกั ผา้ มสี าเหตหุ รอื ปจั จยั มาจากความตอ้ งการของมนษุ ยท์ ต่ี อ้ งการ ความสะดวกสบายในการซักผ้า จึงเกิดการสร้าง ปรับปรุง และพัฒนาเครื่องช่วยซักผ้า ให้มีระบบการทำ�งาน ลักษณะรูปทรง ทใ่ี ชง้ านไดส้ ะดวกสบายยิ่งข้นึ และตอบสนองกบั ความต้องการของผู้ใชม้ ากข้ึน 5) ผู้เรียนและผูส้ อนร่วมกันอภิปรายในประเดน็ คำ�ถามชวนคดิ ในหนังสอื เรยี นต่อไปน้ี 5.1) ผู้เรียนคิดว่า ถ้าในปัจจุบันเราไม่มีเคร่ืองซักผ้า แต่เรายังคงใช้กระดานซักผ้ากันอยู่ การดำ�เนินชีวิตของเราจะเป็น อยา่ งไร แนวคำ�ตอบ ใชเ้ วลาซกั ผ้านาน เกดิ ความเหนือ่ ยลา้ จากการออกแรงขย้ีผ้า ส่งผลให้ภาระหน้าที่บางอยา่ งอาจลา่ ช้าไป ทำ�ใหเ้ สียโอกาสในการทำ�งานหรอื หารายได้ 5.2) ผู้เรยี นคดิ ว่า เคร่ืองซกั ผ้าฝาบนและฝาหนา้ ท�ำ งานแตกต่างกนั อย่างไร แนวค�ำ ตอบ รายการ ลักษณะการวางฝาถังซัก เครอ่ื งซกั ผา้ ฝาบน เคร่อื งซักผ้าฝาหน้า ฟงั ก์ชันการท�ำ งาน ผงซักฟอก ด้านบน ด้านหน้า ราคา กลไกไม่ซับซ้อน กลไกซับซ้อน การท�ำ งาน ชนดิ ใดกไ็ ด้ เฉพาะฝาหน้า ปรมิ าณน้�ำ ไม่แพง แพงกว่า การถนอมผา้ ถังขยับหมุนไป-มา และใบพัดหมุนสลบั ใชถ้ ังเปน็ ตัวหมุนให้ผา้ ตกลงกลับไปมา การพนั กันของผา้ ใชน้ �ำ้ มาก ใชน้ �ำ้ นอ้ ย ไม่ถนอมผา้ ผ้าจะมีรอยถลอกหรอื เป็นขุย ถนอมผ้า ผ้าไม่ถลอก มกี ารพันของผ้า ผา้ ไม่พนั กัน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 2 | การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยี 49 6) ผเู้ รยี นทำ�กิจกรรมเสนอแนะที่ 2 เร่อื ง เครือ่ งซักผา้ ในอนาคต โดยใหผ้ ูเ้ รยี นออกแบบเคร่อื งซักผ้าในอนาคต ตามความคิด ของผเู้ รยี น สามารถน�ำ เสนอเปน็ รปู วาด หรอื การอธบิ าย เพอ่ื เสรมิ สรา้ งทกั ษะความคดิ สรา้ งสรรคข์ องผเู้ รยี น แตไ่ มน่ �ำ มาประเมนิ ดา้ นทักษะความคิดสร้างสรรค์ ขอ้ เสนอแนะเพ่มิ เตมิ ผูเ้ รยี นอาจท�ำ กิจกรรมเสนอแนะที่ 2 เรือ่ ง เครื่องซักผา้ ในอนาคต นอกเวลาเรียน 7) ผูเ้ รียนและผ้สู อนรว่ มกนั อภปิ รายในหวั ขอ้ การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีการเพาะเหด็ และ เกร็ดความรูเ้ รอื่ งฟารม์ อัจฉริยะ (smart farm) ในประเด็นตอ่ ไปน้ี สาเหตุที่ทำ�ใหเ้ กิดเทคโนโลยกี ารเพาะเหด็ ลกั ษณะของเทคโนโลยี จดุ เด่น จุดด้อยของแต่ละวิธกี าร สาเหตหุ รือปัจจัยทท่ี ำ�ให้เทคโนโลยกี ารเพาะเหด็ เกิดการเปล่ียนแปลง แนวคำ�ตอบ มนษุ ยต์ ้องการมเี ห็ดไว้บรโิ ภคไดต้ ลอดท้ังปี จึงเกดิ เทคโนโลยที ่ีเป็นวธิ กี ารเพาะเหด็ ลักษณะของเทคโนโลยี จุดเด่น จุดด้อยของแต่ละวิธีการ แสดงดังตารางวิเคราะห์การเปล่ียนแปลงของเทคโนโลยี การเพาะเห็ดต่อไปนี้ เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จดุ เดน่ จุดดอ้ ย 1. การเกบ็ เห็ด มนษุ ยเ์ กบ็ เห็ดทเ่ี จรญิ ตามฤดูกาล ไมต่ ้องลงทนุ สภาพฤดกู าลมกี าร ทีเ่ จรญิ เอง ซึง่ ตอ้ งอาศยั ปจั จัยความอุดมสมบรู ณ์ อาศยั ปจั จยั ทาง เปลีย่ นแปลงตลอดเวลา ตามธรรมชาติ ของอาหารและความช้ืนทเี่ หมาะสมท่ี ธรรมชาติ เชน่ ความชืน้ ซ่งึ อาจไม่เอื้อต่อสภาวะ ช่วยใหเ้ ห็ดเจริญเติบโตตามธรรมชาติ ที่เหมาะสมทที่ �ำ ใหเ้ ห็ด ทเี่ หมาะสมท่ที �ำ ใหเ้ หด็ เจรญิ เตบิ โต ความสมบรู ณ์ เจริญเติบโตตามตอ้ งการ ของธรรมชาติ 2. การเพาะเห็ด การจัดสภาวะแวดลอ้ มเลยี นแบบ สามารถสรา้ งสภาวะที่ การใชแ้ รงงานคน แบบโรงเรือน ธรรมชาติ มีการตรวจสอบ อณุ หภมู ิ เหมาะสมสำ�หรับการ ควบคมุ ความชืน้ หรอื ความชน้ื ในโรงเรอื น โดยใชแ้ รงงาน เจริญเตบิ โตของเหด็ เชน่ อณุ หภมู ิ อาจเกดิ ความ คนในการฉดี นำ�้ เพอ่ื ปรบั อณุ หภมู ิ ความชน้ื อุณหภูมิ ภายใน ผดิ พลาด ไมแ่ มน่ ยำ� และความชื้นใหอ้ ย่ใู นสภาวะที่เห็ด โรงเรอื น แตล่ ะชนดิ ตอ้ งการ 3. การเพาะเหด็ เป็นการนำ�ระบบอเิ ล็กทรอนิกสแ์ ละ สามารถควบคมุ อณุ หภมู ิ การลงทนุ ท่สี ูงข้ึนในการ แบบฟารม์ อจั ฉรยิ ะ การเชอื่ มโยงการทำ�งานผ่าน ความชื้นในโรงเพาะได้ สรา้ งระบบควบคมุ อนิ เทอร์เน็ตและแอปพลเิ คชนั บน อยา่ งแมน่ ย�ำ และท�ำ งาน อตั โนมตั ทิ ่ีต้องอาศยั การ สมาร์ตโฟน เข้ามาควบคมุ ดแู ล อตั โนมตั ิ เขียนโปรแกรมและการใช้ สภาวะแวดลอ้ มในโรงเพาะให้เออื้ ต่อ ดแู ลและตรวจสอบสภาวะ อปุ กรณอ์ ิเลก็ ทรอนกิ ส์ การเจริญเตบิ โตของเหด็ ในโรงเพาะเหด็ ได้ตลอด ต่าง ๆ เวลา ไมว่ า่ จะอย่ทู ใ่ี ด สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

50 แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 2 | การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี สาเหตหุ รอื ปจั จยั ทที่ �ำ ใหเ้ ทคโนโลยกี ารเพาะเหด็ เกดิ การเปลย่ี นแปลง เนอื่ งจากความตอ้ งการเพาะเหด็ ใหเ้ จรญิ เตบิ โต ไดด้ ี ความกา้ วหนา้ ของเทคโนโลยดี า้ นต่าง ๆ ไมว่ ่าจะเปน็ อปุ กรณ์ เครอื่ งมอื ต่าง ๆ ท่เี กิดขนึ้ ระบบสญั ญาณอินเทอรเ์ นต็ อุปกรณ์ ท่ีใชใ้ นการสง่ สัญญาณ ตรวจจบั สญั ญาณ การค้นพบความรู้ทเ่ี กยี่ วข้องกับการเจรญิ เตบิ โตของเหด็ แต่ละชนดิ ปัจจยั ต่าง ๆ เหล่าน้ี ถูกนำ�มาปรับใช้เพือ่ ควบคมุ และปรบั สภาวะแวดลอ้ มใหเ้ หมาะสมกับการเจริญเติบโตของเห็ด 8) ผ้เู รยี นและผู้สอนร่วมกันอภิปรายค�ำ ถามชวนคิด ในหนังสอื เรยี นทีว่ ่า มสี ง่ิ ของเคร่อื งใชร้ อบตัวอะไรบ้าง ทเี่ ปลี่ยนแปลงไป จากอดีตอย่างเห็นได้ชัด และทำ�ไมจงึ มีการเปลยี่ นแปลง แนวคำ�ตอบ โทรศัพท์มือถือ จากท่ีมีขนาดใหญ่ ใช้ได้เพียงรับสายโทรเข้าและโทรออก ได้รับการ พฒั นาใหม้ ขี นาดเลก็ ลง ท�ำ ใหส้ ามารถพกพาไดส้ ะดวก มฟี งั กช์ นั การท�ำ งานทหี่ ลากหลาย เชน่ คำ�นวณเลข ส่งข้อความ เป็นนาฬิกาปลุก ต่อมาเมื่อความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีมีความกา้ วหน้ามากยิ่งขึ้น จึงเกดิ การพฒั นามือถือเป็นระบบหนา้ จอสัมผสั แทน การใชป้ มุ่ กด สามารถเช่ือมต่อสญั ญาณอนิ เทอรเ์ นต็ ความเรว็ สงู มีฟงั กช์ นั การท�ำ งานที่ตอบ สนองความตอ้ งการของผู้ใชง้ านมากยงิ่ ขึน้ หลอดไฟ มีการเปล่ียนแปลงจากสมัยก่อนท่ีผู้คนใช้เทียนไขและตะเกียงในการจุดไฟ เพือ่ ใหแ้ สงสวา่ ง แต่การใชง้ านยงั ไมส่ ะดวก มีเปลวไฟ ซ่ึงก่อใหเ้ กดิ อนั ตรายและเกดิ อัคคีภยั ไดง้ ่าย ตอ่ มานกั วทิ ยาศาสตรไ์ ดใ้ ชค้ วามรใู้ นการประดษิ ฐค์ ดิ คน้ และพฒั นาแหลง่ ก�ำ เนดิ แสงสวา่ งโดยใชพ้ ลงั งานไฟฟา้ จงึ เกดิ เปน็ หลอดไส้ แต่ขณะใช้งานจะเกิดความร้อนท่ีตัวหลอด จึงไม่ทนทานในการใช้งาน อีกท้ังต้องใช้พลังงานสูง เม่ือความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ ก้าวหนา้ มากข้ึน จงึ เกดิ การคดิ ค้นและประดษิ ฐ์หลอดฟลูออเรสเซนต์ ท่ีใหค้ วามสว่างมากกว่าหลอดไส้ แตย่ งั มคี วามร้อนเกดิ ท่ตี วั หลอด ใชพ้ ลงั งานสงู และอาจกอ่ ใหเ้ กดิ อนั ตรายตอ่ มนษุ ย์ เนอื่ งจากมสี ารปรอทอยภู่ ายในหลอด นอกจากนนั้ ความรทู้ างวทิ ยาศาสตร์ ถูกนำ�ไปใช้ในการพัฒนาหลอดไฟ LED ให้มีประสิทธิภาพการใช้งานท่ีสูงข้ึน อายุการใช้งานยาวนาน ประหยัดพลังงาน ไม่เกิด ความร้อนที่ตัวหลอด จะเห็นได้ว่าหลอดไฟ LED สามารถแก้ปัญหาการใช้งาน และตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ได้มากกว่า หลอดฟลูออเรสเซนต์ 9) แบ่งผูเ้ รยี นเป็นกลมุ่ กลุ่มละ 4 คน แต่ละกลมุ่ ศกึ ษาหนังสือเรยี นหัวขอ้ 2.2 การวเิ คราะหก์ ารเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี และจับสลากศึกษาตวั อยา่ งการเปลยี่ นแปลงเทคโนโลยีกลมุ่ ละ 1 เรื่อง ดังนี้ เรือ่ งที่ 1 ศึกษาเร่ือง การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีเตา เรอื่ งท่ี 2 ศึกษาเรือ่ ง การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยีเครอ่ื งมือเตรียมดินเพอื่ ทำ�นา เรื่องที่ 3 ศกึ ษาเร่อื ง การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยกี ารถนอมอาหารประเภทนมโดยใช้ความรอ้ น เรอ่ื งท่ี 4 ศึกษาเร่อื ง การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยกี ารขยายพนั ธ์ุกลว้ ย จากน้ัน ผู้เรียนแต่ละกลุ่มวิเคราะห์และสรุปสาเหตุหรือปัจจัยท่ีทำ�ให้เกิดการเปล่ียนแปลงและผลการเปล่ียนแปลง ของเทคโนโลยที ก่ี ลมุ่ ไดร้ บั มอบหมาย ลงในใบกจิ กรรมท่ี 2.1 เรอื่ ง การวเิ คราะหส์ าเหตแุ ละผลการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี หรอื ในกระดาษปรูฟ๊ เสร็จแลว้ แต่ละกลมุ่ นำ�ผลงานไปติดข้างฝา โดยตดิ ท่จี ุดทเี่ ป็นเร่อื งเดยี วกัน และน�ำ เสนอโดยเปดิ โอกาสให้ผเู้ รยี น กลุ่มอนื่ ไดร้ ว่ มซกั ถาม 10) ผเู้ รยี นและผสู้ อนรว่ มกนั สรปุ วา่ เทคโนโลยมี กี ารเปลย่ี นแปลงอยตู่ ลอดเวลา ซง่ึ สาเหตหุ รอื ปจั จยั ทส่ี ง่ ผลตอ่ การเปลยี่ นแปลง ของเทคโนโลยีเกดิ จาก ปัญหา ความตอ้ งการ ความกา้ วหนา้ ของศาสตร์ตา่ ง ๆ เศรษฐกจิ สังคม สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 2 | การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี 51 11) ผู้เรียนรว่ มกันอภปิ รายว่าในการสร้างหรอื เลือกใช้เทคโนโลยี เราควรคำ�นึงถงึ สิ่งใดบ้าง แนวคำ�ตอบ ในการสร้างหรือเลือกใช้เทคโนโลยี ควรคำ�นึงถึงผลกระทบท่ีจะเกิดขึ้นจากการใช้เทคโนโลยีนั้น ๆ เช่น ความปลอดภัยต่อชีวิต สังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลกระทบต่อธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดังตัวอย่างการใช้เทคโนโลยี ท่ีส่งผลกระทบตอ่ สิ่งแวดล้อม เช่น เตาก้อนเส้า เตาฟืน เตาอ้ังโล่ ใช้เชื้อเพลิงท่ีมาจากไม้หรือฟืน ทำ�ให้มีการตัดไม้ทำ�ลายป่า และเขม่าควันดำ�จากการ เผาไม้หรอื ฟืนก่อให้เกดิ มลพิษทางอากาศ รถไถนาเดินตาม รถไถนาน่ังขับ รถไถอเนกประสงค์ ใช้น�้ำ มันเชื้อเพลิงในการขับเคล่ือนเคร่ืองยนต์ ในขณะเคร่ืองยนต์ ทำ�งานได้ปลอ่ ยควนั จากการเผาไหม้ ซ่งึ เป็นมลพษิ ทางอากาศ 12) ผเู้ รียนทำ�กิจกรรมทา้ ทายความคิด เรอื่ ง อะไรหนอคือ การเกษตรแนวดิ่ง โดยใหผ้ ู้เรียนแต่ละกลุ่มสืบค้นและศึกษาข้อมูล ในเวบ็ ไซต์ทเี่ กีย่ วข้องกบั การทำ�เกษตรแนวด่งิ แล้วตอบคำ�ถามในกจิ กรรม ขอ้ เสนอแนะเพ่มิ เติม ควรเปน็ กลมุ่ เดิมกับที่ทำ�กิจกรรมท้าทายความคดิ ในบทที่ 1 13) แบ่งกลุ่มผู้เรียนเป็นกลุ่มละ 4 คน ทำ�กิจกรรมท้ายบท เรื่อง การวิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยท่ีส่งผลต่อการเปล่ียนแปลง ของเทคโนโลยี โดยแต่ละกล่มุ ยกตัวอยา่ งผลติ ภัณฑ์ 1 ประเภท หรอื วธิ กี าร 1 เร่อื ง ท่สี นใจ จากนน้ั สบื คน้ การเปลย่ี นแปลง และ วิเคราะห์สาเหตุหรอื ปจั จยั ทีท่ �ำ ใหเ้ กดิ การเปล่ียนแปลงของผลิตภณั ฑห์ รอื วธิ ีการตง้ั แตอ่ ดีตจนถงึ ปัจจุบนั ในประเด็นต่อไปน้ี เทคโนโลยี (ผลติ ภัณฑ์หรอื วธิ ีการ) ทีเ่ ปลี่ยนแปลงตามลำ�ดับ ลักษณะหรือการทำ�งาน จดุ เด่น จุดดอ้ ย ของเทคโนโลยี สาเหตหุ รอื ปจั จัยท่ที �ำ ให้เทคโนโลยีเกิดการเปล่ยี นแปลง โดยนำ�เสนอดว้ ยวธิ ตี า่ ง ๆ เช่น แผนภาพ พร้อมระบุแหล่งท่ีมาของข้อมลู 8. การวัดและประเมินผล รายการประเมิน วธิ ีการวดั เคร่อื งมอื ทใ่ี ช้วดั เกณฑ์การประเมนิ การผ่าน 1. การวเิ คราะห์สาเหตุหรอื ตรวจกจิ กรรมท้ายบท กจิ กรรมทา้ ยบท เรอ่ื ง คะแนน 5-6 หมายถึง ดี ปจั จยั ที่ส่งผลตอ่ การ การวเิ คราะห์สาเหตหุ รือ คะแนน 3-4 หมายถึง พอใช้ เปล่ียนแปลงของ ปัจจัยท่สี ่งผลตอ่ การ คะแนน 1-2 หมายถงึ ปรบั ปรงุ เทคโนโลยี เปล่ียนแปลงของ ผเู้ รยี นไดร้ ะดบั คณุ ภาพ พอใช้ เทคโนโลยี ถอื วา่ ผา่ น 2. ทกั ษะการคิดวเิ คราะห์ สังเกตพฤตกิ รรม แบบสังเกตพฤตกิ รรม ผเู้ รียนไดร้ ะดบั คุณภาพ แบบสังเกตพฤติกรรม พอใช้ ข้นึ ไปถอื ว่าผ่าน 3. ทกั ษะการสอื่ สาร สงั เกตพฤตกิ รรม แบบสังเกตพฤตกิ รรม (ดเู กณฑก์ ารประเมินใน ภาคผนวก) 4. ทกั ษะความคดิ สรา้ งสรรค์ สังเกตพฤตกิ รรม 5. ทักษะการทำ�งานร่วมกับ สังเกตพฤติกรรม แบบสงั เกตพฤติกรรม ผู้อนื่ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

52 แผนการจัดการเรียนรูท้ ี่ 2 | การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี เกณฑ์การประเมิน ประเดน็ การประเมิน 3 ระดบั คะแนน 1 2 1. การวเิ คราะห์สาเหตุ อธบิ ายประเด็นตอ่ ไปน้ี อธิบายประเด็นต่อไปนี้ อธบิ ายประเดน็ ต่อไปนี้ หรือปจั จยั ที่สง่ ผลต่อ 1. ลักษณะหรอื การทำ�งาน 1. ลกั ษณะหรอื การทำ�งาน 1. ลักษณะหรอื การทำ�งาน การเปล่ียนแปลงของ เทคโนโลยี ของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี 2. จดุ เดน่ ของเทคโนโลยี 2. จุดเด่นของเทคโนโลยี 2. จดุ เดน่ ของเทคโนโลยี 1.1 การอธิบายลกั ษณะ 3. จดุ ดอ้ ยของเทคโนโลยี 3. จุดด้อยของเทคโนโลยี 3. จดุ ดอ้ ยของเทคโนโลยี หรอื การท�ำ งาน จดุ เดน่ ไดค้ รบและถกู ตอ้ งทง้ั 3 ได้ถูกตอ้ ง 2 ประเดน็ ไดถ้ กู ตอ้ งเพยี ง 1 ประเดน็ จดุ ดอ้ ยของเทคโนโลยี ประเดน็ 1.2 การวเิ คราะห์ แจกแจงสาเหตุหรือปัจจยั ที่ แจกแจงสาเหตุหรอื ปจั จยั ท่ี แจกแจงสาเหตหุ รือปัจจัยท่ี สาเหตุหรือปจั จยั ท่ี ส่งผลตอ่ การเปล่ยี นแปลง สง่ ผลต่อการเปล่ยี นแปลง สง่ ผลต่อการเปลยี่ นแปลง ส่งผลตอ่ การ ของเทคโนโลยีไดอ้ ยา่ งถูก ของเทคโนโลยี ไมส่ มเหตุ ของเทคโนโลยีไดน้ อ้ ย เปล่ยี นแปลงของ ต้องและสมเหตุสมผล ใน สมผลในบางขอ้ ไม่สมเหตุสมผล เทคโนโลยี ทุกล�ำ ดับการเปล่ยี นแปลง เกณฑก์ ารตัดสนิ ระดบั คุณภาพ คะแนน 5 - 6 คะแนน หมายถงึ ระดบั คุณภาพ ดี คะแนน 3 - 4 คะแนน หมายถึง ระดับคณุ ภาพ พอใช้ คะแนน 1 - 2 คะแนน หมายถึง ระดับคุณภาพ ปรบั ปรุง ** เกณฑ์การวดั และประเมินผลสามารถปรับเปลยี่ นไดต้ ามความเหมาะสม 9. แหล่งเรียนรู้ วิวฒั นาการของเทคโนโลยี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2558). หนังสือเสริมการเรียนรู้ การออกแบบและเทคโนโลยี กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551, (พิมพ์ครัง้ ท่ี 2). กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พ์ สกสค. ลาดพรา้ ว. 10. ข้อเสนอแนะ 10.1 ผู้สอนนำ�วสั ดจุ รงิ ในท้องถ่ินมาน�ำ เข้าสู่บทเรียน แล้วซักถามวา่ วัสดใุ ดเปน็ เทคโนโลยีบ้าง 10.2 ผู้สอนน�ำ ภาพจากหนงั สือเรียนมาสรา้ งเกมเสริมทักษะการจัดกลมุ่ เทคโนโลยี และบอกเหตุผล 10.3 ผู้สอนแจ้งการนำ�เสนอของแต่ละกลุ่ม ว่าจะทำ�การสุ่มผู้นำ�เสนอในแต่ละกลุ่มเพ่ือกระตุ้นให้ผู้เรียนกระตือรือร้น ในการทำ�งานกลมุ่ มากข้ึน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

คมู่ อื ครรู ายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ | เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลย)ี แผนการจดั การเรยี นรทู้ ่ี 2 | การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี 53 10.4 ผู้สอนเพ่ิมเติมประเด็นท่ีเกี่ยวกับข้อควรคำ�นึงในการเลือกใช้เทคโนโลยีว่าการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีเกิดขึ้น อยู่ตลอดเวลา และกลายมาเป็นส่ิงจำ�เป็นสำ�หรับมนุษย์ ดังน้ันผู้เรียนต้องเลือกใช้เทคโนโลยีท่ีเหมาะสมบนพ้ืนฐานของความ พอเพียง ผ้เู รยี นคิดว่าเราควรค�ำ นึงถึงอะไรบา้ งในการเลอื กใช้เทคโนโลยีใหเ้ หมาะสมกบั บรบิ ทของผูเ้ รียน 10.5 ในกรณที ผี่ สู้ อนไมส่ ามารถจัดกจิ กรรมไดต้ ่อเนอ่ื ง 2 คาบเรยี น อาจแบง่ เน้ือหาและกจิ กรรมในหนงั สอื เรียนดังนี้ คาบเรียนที่ 1 หัวข้อ 2.1 การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี 2.2 การวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และกิจกรรมท่ี 2.1 เร่ือง การวิเคราะหส์ าเหตแุ ละผลการเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี คาบเรียนท่ี 2 กิจกรรมท้าทายความคิด เรื่อง อะไรหนอคือ การเกษตรแนวด่ิง และกิจกรรมท้ายบท เร่ือง การวิเคราะหส์ าเหตุหรอื ปจั จยั ที่สง่ ผลต่อการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี 10.6 กจิ กรรมเสนอแนะ เปน็ กิจกรรมเสริมท่ีใหผ้ เู้ รียนฝึกปฏิบัตเิ พอ่ื ให้เกิดความเขา้ ในเนือ้ หาท่ีเรยี นมากยิ่งขน้ึ ซึ่งผู้สอน อาจจดั กจิ กรรมเสนอแนะนอกเวลาเรยี นหรือพจิ ารณาตามความเหมาะสมของเวลา 11. แนวคำ�ตอบกจิ กรรม กิจกรรม เรอ่ื ง การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยีการซักผา้ เสนอแนะท่ี 1 ผเู้ รยี นบนั ทึกผลการศกึ ษาดงั นี้ 1. สาเหตุทีท่ �ำ ใหเ้ กิดเทคโนโลยกี ารซักผา้ แนวค�ำ ตอบ มนษุ ยต์ อ้ งการท�ำ ความสะอาดเสอ้ื ผา้ จงึ เกดิ เทคโนโลยที เ่ี ปน็ วธิ กี ารและเครอ่ื งมอื ทใ่ี ชท้ �ำ ความสะอาดเสอ้ื ผา้ 2. การวิเคราะห์การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยกี ารซักผา้ แนวค�ำ ตอบ ตารางวเิ คราะหก์ ารเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยีการซักผา้ เทคโนโลยี ลกั ษณะของเทคโนโลยี จดุ เด่น จุดดอ้ ย 1. การตผี ้ากับก้อนหนิ การตผี า้ กับกอ้ นหนิ ใช้ก้อนหนิ หรอื ไมช้ ว่ ยใน การขจดั คราบ ใชไ้ มต้ ีหรอื ขยีด้ ว้ ยมือ การขยผี้ า้ แทนมอื สกปรกออกไมห่ มด ใช้แรงงานคน เกดิ ความเมื่อยลา้ นำ�ไปซกั ทแ่ี หล่งน�้ำ 2. กระดานซกั ผา้ เลียนแบบการซกั ผ้าด้วยมอื ลดเวลาในการซกั ผา้ ใช้แรงงานคน กระดานไมเ้ ป็นลูกคลื่นเพอ่ื ใชไ้ ด้กบั ทุกสถานท่ี ช่วยขจับคราบสกปรกในการ มีภาชนะบรรจนุ �้ำ ขยผี้ า้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

54 เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จดุ เดน่ จุดด้อย 3. เครอ่ื งซกั ผา้ แบบมกี า้ นโยก ใช้แรงคนโยก เลียนแบบการซกั ผา้ ด้วยมือ ใชแ้ รงคนโยกกา้ นแทน โดยใช้กา้ นโยก การขยดี้ ้วยมือ ชว่ ยลดเวลาการซักผา้ ใช้ก้อนหนิ ท�ำ หนา้ ท่ขี ยี้ ผา้ ตามจงั หวะของการโยก 4. เครอ่ื งซกั ผา้ แบบมกี ลไก มกี ลไกในการปนั่ ผา้ และบีบผา้ ใช้แรงคนหมนุ กลไก ใช้แรงคนหมนุ กลไก ให้แหง้ ป่นั ผา้ และบบี ผา้ ให้แห้ง ดว้ ยกลไก 5. เครอ่ื งซกั ผา้ มอเตอรไ์ ฟฟา้ นำ�ระบบไฟฟ้ามาขับเคลอ่ื น ใชไ้ ฟฟา้ ขบั เคลื่อนกลไก ใช้แรงคนทำ�ใหผ้ า้ กลไกในการซักผา้ แตบ่ บี ผ้า หรือมอเตอร์ แห้งและควบคุมการ แทนแรงคน ช่วยลดเวลาในการ ท�ำ งานของเคร่อื งและ ซกั ผา้ การตกั น�้ำ ใส่เคร่อื ง 6. เครื่องซักผ้าแบบมที อ่ มีท่อป๊มั นำ้�เขา้ สภู่ ายในเครื่อง เพม่ิ ประสทิ ธภิ าพในการซกั ใช้คนควบคุมการ ปัม๊ น�ำ้ และถงั ปนั่ แห้ง และสร้างถงั ป่นั แห้ง มถี ังซักและถงั ปนั่ แห้ง ท�ำ งานของเครอ่ื ง การต่อท่ีปมั๊ น�ำ้ เขา้ สู่ ซกั ผ้า เครอื่ งซกั ผา้ เคร่ืองซกั ผ้ามีขนาด ใช้ไฟฟา้ ขับกลไกหรือ ใหญเ่ นอ่ื งจากมี 2 ถงั มอเตอร์ 7. เครอ่ื งซกั ผา้ แบบถงั เดยี ว มรี ะบบควบคุมการทำ�งาน ถงั ซักผ้าและถงั ปั่นแหง้ ปริมาณความจผุ า้ อัตโนมตั ิในการซกั -ปั่นแห้ง อยภู่ ายในถงั เดียวกัน ในถังนอ้ ย ในถงั เดยี ว มีระบบควบคุมการ ทำ�งานอัตโนมตั ิ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

55 เทคโนโลยี ลกั ษณะของเทคโนโลยี จดุ เดน่ จดุ ด้อย 8. เครือ่ งซักผา้ ท่ใี ช้ระบบ มกี ารเพิม่ ความจขุ องถงั ผา้ ระบบการทำ�งานของ ข้อสงั เกต ควบคมุ ซับซอ้ นข้ึน จุดด้อยในข้อน้จี ะรวมถึง สามารถปรับโปรแกรมการซกั เคร่ืองซักผา้ มปี ระสิทธผิ ล จดุ ท่ีสามารถพัฒนาใหด้ ี ย่ิงขึ้นกวา่ เดิม เช่น ใหเ้ หมาะสมกบั ชนดิ ของเนอ้ื ผา้ มากข้ึน แหล่งพลังงานที่ ถงั ซกั ทำ�จากวสั ดเุ บาและ ปรับวิธีการซกั ให้ สามารถทดแทน พลังงานไฟฟา้ แข็งแรง เหมาะสมกบั ชนิดผา้ ได้ น้ำ�หนกั ตวั เครื่อง เสยี งในขณะทำ�งาน รูปทรงสวยงาม น่าใช้ ผลิตมาจากวสั ดทุ ่มี ี ฟังกช์ นั การท�ำ งาน น้�ำ หนกั เบาและแขง็ แรง รูปทรงและสสี นั ของ เครอ่ื งซักผ้าน่าใช้งาน ข้อเสนอแนะเพ่ิมเติม นอกจากการสรุปเป็นตารางวิเคราะห์ดังตัวอย่างแล้ว ผู้สอนสามารถสรุปในลักษณะอื่นได้ เช่น ผงั ความคดิ ผังภาพ 3. สาเหตุหรอื ปจั จยั ท่ีทำ�ใหเ้ ทคโนโลยีการซกั ผ้าเกดิ การเปล่ียนแปลง แนวค�ำ ตอบ จากตารางวเิ คราะหข์ า้ งตน้ สาเหตหุ รอื ปจั จยั ทที่ �ำ ใหเ้ ทคโนโลยกี ารซกั ผา้ เกดิ การเปลย่ี นแปลงคอื ความตอ้ งการ ของมนุษย์ ความก้าวหน้าของศาสตร์ต่าง ๆ สภาพสังคมท่ีเปลี่ยนแปลงไป โดยมีการสร้าง ปรับปรุง และพัฒนาเครื่องช่วยซักผ้า ในดา้ นระบบการท�ำ งาน ลักษณะรูปทรงให้ใชง้ านไดส้ ะดวกสบายยงิ่ ขึน้ และตอบสนองกับความต้องการของผู้ใชม้ ากขึน้ กิจกรรม เร่อื ง เครอ่ื งซกั ผ้าในอนาคต เสนอแนะท่ี 2 ผ้เู รียนคิดว่า ในอนาคตเครอื่ งซกั ผ้าจะเป็นอย่างไร ลองออกแบบโดยวาดรปู หรอื อธบิ ายเครื่องซักผา้ ในอนาคต ตามความคิด ของผู้เรยี น แนวคำ�ตอบ 1. เคร่ืองซักผ้าพรอ้ มรีดผ้าได้ในเคร่อื งเดียว 2. เคร่ืองซกั ผา้ แบบไม่ใช้น้�ำ แต่ใชพ้ ลังงานลม 3. เครื่องซกั ผา้ พลังงานโซลาเซลล์ 4. เครื่องซักผา้ สัง่ การทำ�งานผา่ นสมารต์ โฟน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

56 กิจกรรมที่ 2.1 การวเิ คราะห์สาเหตแุ ละผลการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี จากเน้อื หาในบทเรยี นเรือ่ งการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยเี ตา เครอ่ื งมือเตรียมดินเพื่อท�ำ นา การถนอมอาหารประเภทนมโดยใช้ ความร้อน การขยายพันธุ์กลว้ ย ให้นกั เรยี นเลอื กมา 1 เร่อื ง แล้ววเิ คราะหใ์ นประเดน็ ตอ่ ไปน้ี 1. ปญั หาหรอื ความต้องการทีท่ �ำ ใหเ้ กดิ เทคโนโลยใี นเรอื่ งนั้น 2. การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยีน้ัน เป็นสง่ิ ของเครอ่ื งใช้หรอื วธิ ีการ 3. สาเหตหุ รอื ปัจจยั ใดบา้ งท่ที ำ�ใหเ้ กดิ การเปล่ยี นแปลง และผลการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยีนน้ั 4. นกั เรียนเลอื กใชเ้ ทคโนโลยีใดทเี่ หมาะสมกับบรบิ ทของตนเอง เพราะเหตใุ ด การเปล่ียนแปลงของเทคโนโลยเี ตา 1. ปัญหาหรอื ความตอ้ งการคอื แนวคำ�ตอบ มนษุ ย์ใชค้ วามรอ้ นในการประกอบอาหาร จงึ เกดิ ความต้องการอปุ กรณห์ รือเครอื่ งมอื สร้าง ความร้อนทีเ่ หมาะส�ำ หรับการใชง้ าน เชน่ ต้งั ภาชนะได้ จุดไฟงา่ ย 2. การเปล่ยี นแปลงของเทคโนโลยนี ัน้ เป็นสงิ่ ของเครอ่ื งใชห้ รือวิธกี าร แนวค�ำ ตอบ ส่งิ ของเครือ่ งใช้ 3. ตารางวิเคราะห์สาเหตหุ รือปจั จยั ทท่ี �ำ ใหเ้ กดิ การเปล่ยี นแปลงและผลการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยเี ตา เทคโนโลยี สาเหตุหรอื ปัจจัยที่ทำ�ให้เกิดการเปล่ียนแปลง ผลการเปล่ยี นแปลงของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี เตา ความตอ้ งการในการใชง้ านท่สี ะดวกมากยง่ิ ขึ้น เชน่ รูปรา่ งทางกายภาพของเตาถกู ปรับเปลย่ี น การเคลอ่ื นย้าย การปรบั ความรอ้ น ใหเ้ หมาะสมกบั การใชง้ านมากยง่ิ ขน้ึ มขี นาดเลก็ ลง ท�ำ ใหเ้ คล่ือนยา้ ยสะดวก รวมทง้ั มีกลไกหรือ ฟงั ก์ชนั การท�ำ งานที่หลากหลายมากยง่ิ ขน้ึ เชน่ สามารถปรบั ระดบั ความรอ้ นไดห้ ลายระดบั การคน้ พบแหล่งผลิตความร้อนและความกา้ วหนา้ เกดิ เปน็ เตาหลายประเภท เชน่ เตาแกส๊ ของความรทู้ างวทิ ยาศาสตร์ ในเรื่องการเปลย่ี น เตาไฟฟ้า เตาแมเ่ หลก็ ไฟฟา้ ท�ำ ใหผ้ ู้ใช้งาน พลงั งานไฟฟา้ เป็นพลงั งานความร้อนโดยใช้ขดลวด สามารถเลือกใช้เตาได้อย่างหลากหลาย ไฟฟ้า การเหนี่ยวน�ำ ของสนามแมเ่ หล็กไฟฟ้าทำ�ให้ เหมาะสมกับบริบทของตนเอง เกดิ ความรอ้ นที่ภาชนะทเ่ี ป็นเหล็ก ลกั ษณะสงั คมท่เี ปลยี่ นไปและขอ้ จำ�กัดในการอยู่ ผพู้ ักอาศยั ในคอนโดมิเนียมตอ้ งใช้เตาไฟฟา้ ร่วมกันทางสังคม เชน่ ผ้พู ักอาศัยในคอนโดมิเนยี ม หรอื เตาแม่เหล็กไฟฟา้ ทำ�ให้เกิดการพัฒนา ไมส่ ามารถใช้เตาแก๊สได้ เตาประเภทนี้ สภาวะทางเศรษฐกจิ และกำ�ลังทรัพย์ของผู้บรโิ ภค มีเตาหลากหลายราคา แปรตามคุณภาพและ มผี ลตอ่ การออกแบบและผลติ เตาเพื่อจำ�หน่าย ฟังก์ชันการใชง้ าน ผ้ใู ชง้ านสามารถเลือกใช้ ออกสู่ตลาด เตาได้ตามกำ�ลงั ทรัพย์ของตนเอง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

57 4. ผู้เรียนเลือกใชเ้ ตาแบบใดทีเ่ หมาะสมกับบริบทตนเอง เพราะเหตใุ ด แนวค�ำ ตอบ ขน้ึ อยกู่ บั เหตผุ ลของผเู้ รยี น เชน่ เลอื กเตาองั้ โล่ เพราะใชเ้ ชอ้ื เพลงิ จากวสั ดธุ รรมชาติ ชว่ ยประหยดั เงนิ ในสว่ น ของแหล่งพลังงานท่ีใช้กับเตาอ้ังโล่ ตารางวิเคราะห์การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยเี ตาเพ่ิมเตมิ ส�ำ หรบั ผู้สอน เทคโนโลยี ลกั ษณะของเทคโนโลยี จุดเดน่ จุดด้อย สาเหตุท่ีนำ�ไปสู่ การเปล่ียนแปลง เทคโนโลยี เตากอ้ นเสา้ ใช้กอ้ นหนิ สามกอ้ น เพ่อื ให้ ใชว้ สั ดุธรรมชาติ ความรอ้ นของการเผา ความตอ้ งการในการ สามารถตั้งภาชนะและมี สรา้ งเตาให้ความ ไหมก้ ระจัดกระจาย ควบคุมความร้อนไมใ่ ห้ ช่องส�ำ หรบั ใส่ไมห้ รือฟืน รอ้ น ก่อกองไฟบนพ้นื ดิน กระจาย เท่านัน้ เตาฟืน เตาฟืน อาศยั ความร้กู ารคมุ ควบคมุ ความรอ้ น เตาฟนื ไม่สามารถ ความตอ้ งการเคล่อื นยา้ ย เตาอั้งโล่ เคลอ่ื นย้ายระหวา่ ง ในการใช้งาน ความรอ้ นและเครอ่ื งปน้ั ไม่ให้กระจายออก การใช้งานได้ ดินเผา น�ำ ไปสู่การประดษิ ฐ์ ไปรอบ ๆ เตาฟืนครอบกองไฟ มคี วามสวยงามกวา่ เตาก้อนเสา้ มีรูปทรงท่ีใชง้ านไดส้ ะดวก ขนาดเลก็ ใชฟ้ นื เปน็ เชอ้ื เพลงิ ความก้าวหน้าในการนำ� ใชเ้ วลานานในการกอ่ ไฟ แก๊สมาเปน็ เชอื้ เพลิง เช่น วางภาชนะท่ใี ชใ้ น มรี ูปทรงที่ท�ำ ใหใ้ ช้ เกดิ เขมา่ ดำ�ทมี่ าจาก การประกอบอาชพี ทำ� การเผาไหม้ของถ่าน อาหารท่ีใช้แก๊สเปน็ การประกอบอาหารได้ งานสะดวก และฟนื เชอ้ื เพลิงมีความสะดวก ใชฟ้ นื จ�ำ นวนมากและ ประหยัดเวลา ส่งผลถงึ สะดวก มีช่องใหอ้ ากาศ เคลอ่ื นยา้ ยระหวา่ ง หายากข้นึ เรอ่ื ย ๆ รายได้ท่ีเพมิ่ มากขึน้ ไหลเข้า มรี ังผ้ึงทม่ี ีลักษณะ การใช้งานได้ เป็นรู ซึง่ ชว่ ยระบายอากาศ และขเี้ ถา้ ร่วงลงไปกน้ เตาได้ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

58 เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จุดเด่น จุดดอ้ ย สาเหตทุ ี่นำ�ไปสู่ เตาแกส๊ การเปลีย่ นแปลง มกี ารน�ำ แก๊สมาใช้เป็น ใชง้ านงา่ ย ต้องระมัดระวงั ในการใช้ เชอ้ื เพลงิ เตาแกส๊ รูปรา่ ง สามารถควบคุม งานและดแู ลรักษา เทคโนโลยี กะทัดรดั ใช้งานงา่ ย สร้าง ความร้อนไดต้ าม อุปกรณ์ทเี่ กย่ี วขอ้ ง เพอื่ ความร้อนไดเ้ รว็ กวา่ การ ตอ้ งการ ไม่ใหเ้ กดิ การรัว่ ไหลของ การนำ�พลังงานไฟฟ้ามา กอ่ ไฟ ปรบั ระดับและ จดุ ไฟติดง่าย แกส๊ เปลย่ี นเป็นพลงั งาน ควบคมุ ความรอ้ นได้ ความรอ้ น ตามท่ตี ้องการ ขอ้ จ�ำ กดั ทางสงั คมใน ส่วนของท่ีอยอู่ าศยั เช่น หอพกั หรือคอนโดไม่ สามารถใช้เตาแกส๊ ได้ เตาไฟฟา้ เปล่ียนพลงั งานไฟฟา้ เป็น ไมม่ เี ปลวไฟ ระหว่างการใชง้ านจะเกดิ การใช้ความรูใ้ นเร่ืองการ พลังงานความรอ้ น โดยใช้ เตาแมเ่ หล็ก ขดลวดนำ�ไฟฟ้า ใชง้ านง่าย สะดวก ความร้อนทีพ่ ื้นผิวเตา เหน่ยี วนำ�สนามแมเ่ หล็ก ไฟฟ้า การเหน่ยี วน�ำ ของสนาม สวยงาม กะทัดรดั อาจก่อใหเ้ กิดอันตราย ท�ำ ใหเ้ กิดความรอ้ นที่ แมเ่ หล็ก ทำ�ให้เกิดความ รอ้ นทภี่ าชนะเท่านัน้ ทันสมยั ภาชนะทีเ่ ปน็ เหล็กเท่านน้ั เหมาะกบั ทีอ่ ยู่ อาศยั ทม่ี พี น้ื ทน่ี อ้ ย ไม่มคี วามรอ้ น ราคาสูงกว่าเตา บรเิ วณพ้ืนผวิ ชนดิ อนื่ ของเตา ต้องใชก้ ับภาชนะทใ่ี ช้ มีความปลอดภัย ในการใช้งาน กับเตาแม่เหลก็ ไฟฟ้า ทำ�ความร้อน เท่าน้ัน ได้เร็ว กนิ ไฟนอ้ ย ใช้งานง่าย สะดวก สวยงาม กะทดั รดั ทันสมัย น่าใชง้ าน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

59 การเปล่ียนแปลงของเทคโนโลยี เคร่อื งมอื เตรียมดนิ เพอื่ ทำ�นา 1. ปัญหาหรือความต้องการคอื แนวคำ�ตอบ ในการทำ�นาต้องมีการเตรียมดินก่อนการเพาะปลูกข้าว ดังนั้นมนุษย์ต้องการเคร่ืองมือท่ีช่วยในการ เตรยี มดินเพื่อทำ�นา ทีใ่ ช้งานสะดวก ประหยดั แรง 2. การเปล่ียนแปลงของเทคโนโลยนี นั้ เป็นส่ิงของเครอื่ งใชห้ รือวธิ กี าร แนวคำ�ตอบ สิ่งของเคร่อื งใช้ 3. ตารางวิเคราะหส์ าเหตหุ รือปจั จยั ท่ที ำ�ใหเ้ กดิ การเปล่ียนแปลง และผลการเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยเี ครอื่ งมือ เตรยี มดนิ เพือ่ ท�ำ นา เทคโนโลยี สาเหตหุ รือปจั จยั ทีท่ �ำ ให้เกิด ผลการเปลยี่ นแปลง การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี เครอื่ งมือ เตรยี มดิน ความกา้ วหน้าทางวทิ ยาศาสตรแ์ ละวศิ วกรรมศาสตร์ ระบบกลไกและเครอื่ งยนต์ทช่ี ่วยลดการใช้ เพอ่ื ท�ำ นา ในการออกแบบและสรา้ งพาหนะ แรงงานคน ความต้องการเครื่องมอื เตรยี มดนิ เพอ่ื ท�ำ นาทีท่ นุ่ การ เทคโนโลยที เี่ กดิ ขนึ้ ตอบสนองความต้องการ ใชแ้ รงงานคน ใชง้ านสะดวกและลดเวลาการทำ�งาน ของผใู้ ชง้ านไดม้ ากขน้ึ เรอ่ื ย ๆ เชน่ ลดแรงงานคน ลงได้ เพม่ิ ความสะดวกสบายในการทำ�งาน ใช้งาน ได้หลากหลายมากยิ่งข้ึน 4. ผ้เู รยี นเลือกใช้เทคโนโลยีใดทเ่ี หมาะสมกับบริบทของตนเอง เพราะเหตุใด แนวค�ำ ตอบ ตวั อยา่ งเชน่ รถไถเอนกประสงค์ เพราะสามารถท�ำ หนา้ ทไ่ี ดห้ ลายอยา่ ง ทง้ั ไถ คราด ยกรอ่ ง พรวนดนิ ดนั ดนิ ได้ ตารางวเิ คราะห์การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยเี ครือ่ งมือเตรียมดินเพอ่ื ท�ำ นาเพิ่มเติมสำ�หรบั ผู้สอน เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จุดเด่น จุดดอ้ ย สาเหตุท่ีน�ำ ไปสู่ การเปลี่ยนแปลง ไถ ใชพ้ ลิกหนา้ ดินและ ไม่ใช้เช้ือเพลงิ ใช้เวลานานเพอื่ กลบวชั พชื เป็นการ เตรียมดินในพืน้ ท่มี าก เทคโนโลยี เตรียมดนิ เพาะปลูก ซึง่ ใช้แรงคนเดนิ ตาม ชว่ ยทนุ่ การใชแ้ รงงานคน การปรับระดบั การน�ำ เครอื่ งยนตม์ า โดยใช้แรงงานสตั ว์ใน ความลึกของจานไถ สร้างรถไถเดนิ ตามแทน การลากไถ การใชแ้ รงงานสัตว์ ไมส่ มำ่�เสมอ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

60 เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จดุ เด่น จดุ ดอ้ ย สาเหตุที่น�ำ ไปสู่ รถไถนา การเปลยี่ นแปลง เดนิ ตาม ใชเ้ คร่อื งยนต์ในการ ประหยัดแรงและเวลา ใช้แรงงานคนใน ขับเคลื่อน แทนการใช้ ในการเตรยี มดนิ การเดนิ ตามรถไถ เทคโนโลยี รถไถนา แรงงานสตั ว์ ซง่ึ ใชน้ �ำ้ มนั สามารถทำ�งานได้ เพือ่ ควบคุมการ การพฒั นารถไถนาท่ีคน น่งั ขบั เป็นเช้อื เพลิงส�ำ หรบั ตลอดเวลาตราบเท่าท่ี เคลอื่ นที่ สามารถน่งั ควบคมุ รถ รถไถนาเดนิ ตาม มนี �ำ้ มันเชอื้ เพลงิ ชาวนาเกิดความ ไถนาแทนการเดินตาม รถไถเอนก เมอื่ ยล้าจากการ รถไถ ประสงค์ คนน่งั ควบคุมบนรถ ท�ำ ให้สะดวกสบาย เดนิ และบงั คบั รถไถ ไถนาแทนการเดินตาม มากขึ้น การปรบั ระดบั จากความกา้ วหนา้ ทาง รถไถ ทำ�งานได้เรว็ ขน้ึ ความลึกของจาน ดา้ นวศิ วกรรมศาสตร์ ลดการใชแ้ รงงานคน ไถไม่สมำ�่ เสมอ ในการออกแบบ วจิ ยั พาหนะทส่ี ามารถทุ่น ในการควบคมุ รถไถ สน้ิ เปลอื งคา่ น�ำ้ มนั และพัฒนาพาหนะที่ แรงในการเตรยี มดนิ ลดความเมอ่ื ยลา้ ตอบสนองกบั ความ เพาะปลกู ทง้ั หมด ตง้ั แต่ ระดับความลกึ ของ พลกิ หน้าดนิ เพ่อื ต้องการ รวมทงั้ เพม่ิ การไถคราด ยกรอ่ ง จานไถสม�ำ่ เสมอ เตรยี มการเพาะปลูก ขีดความสามารถของ พรวนดนิ ดนั ดนิ ซง่ึ ชว่ ย ชว่ ยทนุ่ แรงมนุษย์ใน ไดอ้ ยา่ งเดยี ว การท�ำ งานใหม้ ากขนึ้ ประหยดั แรงและเวลา งานด้านเตรียมดิน ในการท�ำ งานมากยิ่งข้ึน เพาะปลกู ทง้ั หมดตง้ั แต่ ใชค้ นในการ การไถ คราด ยกรอ่ ง ควบคุมรถไถ พรวนดนิ ดนั ดนิ การแจง้ เตือนขอ้ ประหยดั แรงและเวลา บกพรอ่ งของ ในการท�ำ งานมากยง่ิ ขน้ึ ระบบเคร่ืองยนต์ เพื่อการใชง้ าน คา่ ใชจ้ า่ ยสงู ในการ ดแู ลรกั ษารถไถและ คา่ นำ�้ มันเช้ือเพลงิ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

61 การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี การถนอมอาหารประเภทนมโดยใชค้ วามรอ้ น 1. ปัญหาหรอื ความต้องการคอื แนวค�ำ ตอบ มนุษย์ตอ้ งการเก็บรกั ษานมไวบ้ ริโภคใหน้ านขน้ึ 2. การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยนี ้นั เปน็ สง่ิ ของเครอื่ งใชห้ รือวิธีการ แนวค�ำ ตอบ วธิ กี าร 3. ตารางวเิ คราะห์สาเหตหุ รือปัจจยั ท่ที าํ ใหเ้ กดิ การเปลีย่ นแปลง และผลการเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี การถนอมอาหาร ประเภทนมโดยใชค้ วามรอ้ น เทคโนโลยี สาเหตุหรือปัจจัยท่ีทำ�ใหเ้ กิด ผลการเปล่ียนแปลง การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี การถนอมอาหาร ประเภทนมโดย การค้นพบวิธกี ารฆ่าเชอื้ จลุ นิ ทรีย์ทที่ �ำ ให้อาหารเนา่ การปรบั เปล่ียนอณุ หภูมแิ ละเวลา ใช้ความรอ้ น เสยี โดยใช้ความร้อน ซ่งึ ถกู นำ�มาใชก้ ับการถนอม ในกระบวนการถนอมอาหาร อาหารประเภทนม ประเภทนม ความต้องการยดื อายกุ ารเก็บรกั ษานมให้ยาวนาน อายกุ ารเก็บรกั ษานมท่ียาวนาน ยิง่ ข้นึ มากย่ิงขน้ึ ความก้าวหน้าของความร้ทู างวทิ ยาศาสตร์และ ทางเลือกที่หลากหลายของ เทคโนโลยถี กู นำ�มาปรบั ใชใ้ นกระบวนการ ผ้บู รโิ ภค 4. ผ้เู รยี นเลอื กใช้เทคโนโลยใี ดท่ีเหมาะสมกับบรบิ ทของตนเอง เพราะเหตใุ ด แนวคำ�ตอบ ตัวอยา่ งเชน่ การต้ม เพราะท�ำ ไดง้ า่ ย ไม่ตอ้ งลงทนุ สงู ตารางวเิ คราะหก์ ารเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยีการถนอมอาหารประเภทนมโดยใชค้ วามร้อนเพิ่มเติมสำ�หรับผู้สอน เทคโนโลยี ลกั ษณะของเทคโนโลยี จดุ เด่น จุดด้อย สาเหตุที่นำ�ไปสู่ การเปล่ยี นแปลง การตม้ การฆา่ เช้ือจลุ ินทรยี ์ เป็นวธิ กี ารอยา่ งง่าย ไม่สามารถเกบ็ รักษา โดยใชค้ วามร้อน ในการฆา่ เช้อื จลุ นิ ทรยี ์ นมไวไ้ ด้นาน เทคโนโลยี ในนมด้วยความรอ้ น เพือ่ เก็บรกั ษานม ความต้องการท่จี ะ ถนอมสารอาหารในนม รักษารสชาติของนม และยดื อายุการเก็บ รกั ษาให้ยาวนานข้ึน สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

62 เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จดุ เดน่ จุดดอ้ ย สาเหตุทน่ี ำ�ไปสู่ การเปลย่ี นแปลง เทคโนโลยี พาสเจอร์ไรส์ ใช้อณุ หภูมิไม่ต�ำ่ กวา่ ไม่ท�ำ ลายสารอาหาร วธิ ีนีย้ ังคงมีเชอื้ ความต้องการในการ สเตอริไรส์ 63 °C เปน็ เวลาไม่น้อย รวมถงึ รสชาตคิ วามสด จุลินทรยี ห์ ลงเหลอื อยู่ เก็บรักษาทน่ี านข้นึ กวา่ 30 นาที หรอื ใช้ ใหมข่ องนม เน่อื งจากใช้ ดังน้นั นมพาสเจอร์ ยเู อชที อุณหภูมิไม่ตา่ํ กวา่ อุณหภมู ไิ มส่ ูงมากนกั ไรสจ์ ึงมอี ายุการเกบ็ ความตอ้ งการคงสาร 72 °C เปน็ เวลาไมน่ อ้ ย สามารถลดปรมิ าณเช้ือ รักษาประมาณ 7-10 อาหาร สแี ละกล่นิ ของ กวา่ 15 วนิ าที แลว้ ทาํ ให้ จุลนิ ทรยี ใ์ หอ้ ยู่ในระดบั วนั และต้องเกบ็ ในตู้ นม โดยมีอายุการเกบ็ เย็นลงทันทที อ่ี ุณหภูมิ ทปี่ ลอดภยั ตอ่ ผู้บริโภค เยน็ ถ้าเก็บไวน้ าน รักษาที่ยาวนาน ต่ํากว่า 5°C เกินก�ำ หนด เชื้อ จุลินทรียท์ ีเ่ หลอื อย่จู ะ ใช้อุณหภูมไิ มต่ ำ�่ กว่า เช้อื จุลนิ ทรียแ์ ละ เพิ่มจ�ำ นวน และท�ำ ให้ 100°C เปน็ เวลานาน เอนไซม์ต่าง ๆ ท่ที �ำ ให้ นมเสียได้ นมเสียสภาพถกู ท�ำ ลาย ไดท้ ้ังหมด การใชค้ วามร้อนสงู เกบ็ รกั ษาไดน้ านถึง เปน็ เวลานานทำ�ให้ 12 เดอื นโดยไม่ตอ้ งเกบ็ เกดิ การสญู เสยี ในตเู้ ย็น วิตามนิ บางชนดิ และ เกิดการเปลีย่ นสแี ละ ใช้อณุ หภูมไิ ม่ต่ำ�กว่า การสญู เสียวติ ามนิ การ กลนิ่ ของนม โดยนม 133 °C เป็นเวลา เปลี่ยนสีและกล่นิ ของ จะเปล่ยี นเปน็ สี ประมาณ 2-3 วนิ าที นมน้อยกว่าวธิ กี าร เหลอื งเลก็ นอ้ ยและ สเตอรร์ ไิ รส์ มีกลิน่ เฉพาะตัว ฆ่าเช้ือจุลนิ ทรยี แ์ ละ เอนไซมต์ ่าง ๆ ท่ีทำ�ให้ ไมส่ ะดวกในการขนส่ง นมเสียสภาพไดท้ ้ังหมด และการเกบ็ รักษา นมยูเอชทมี ีอายุการเกบ็ รักษาประมาณ 6-8 เดอื นโดยไม่ตอ้ งเกบ็ ไว้ ในตเู้ ย็น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

63 เทคโนโลยี ลักษณะของเทคโนโลยี จุดเด่น จดุ ด้อย สาเหตุที่นำ�ไปสู่ การเปลย่ี นแปลง เทคโนโลยี การท�ำ แหง้ ใช้อณุ หภูมปิ ระมาณ วธิ นี ้ไี ม่ท�ำ ใหน้ มสญู เสีย ความชน้ื อาจทำ�ให้ แบบพน่ ฝอย 150-300 °C นมจะถกู คุณคา่ ทางโภชนาการ คณุ ภาพของนมผง พ่นออกมาเป็นละออง แตอ่ าจมีการสูญเสยี ลดลง ขนาดเล็กและสมั ผสั กบั กล่นิ เฉพาะตวั ของนม ความร้อนท่ไี หลผา่ น ระหว่าง ท�ำ ใหน้ ้ำ�ในนมระเหย เป็นอีกทางเลอื กหนง่ึ ออกไปหมดอยา่ งรวดเร็ว ท่ีได้รับความนยิ ม กลายเปน็ นมผง เนอ่ื งจากเกบ็ ไวไ้ ดน้ าน ง่ายในการขนส่งและ การเก็บรกั ษา การเปลยี่ นแปลงของเทคโนโลยี การขยายพันธกุ์ ลว้ ย 1. ปญั หาหรือความตอ้ งการคอื แนวคำ�ตอบ เกษตรกรตอ้ งการต้นอ่อนกลว้ ย เพื่อนําไปปลกู ให้ไดผ้ ลผลติ จาํ นวนมาก 2. การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยนี ัน้ เปน็ สงิ่ ของเครื่องใช้หรอื วิธีการ แนวคำ�ตอบ วิธีการ 3. ตารางวเิ คราะหส์ าเหตหุ รือปจั จยั ท่ที าํ ใหเ้ กิดการเปลย่ี นแปลงและผลการเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี การขยายพันธุ์กลว้ ย เทคโนโลยี สาเหตหุ รอื ปัจจัยทท่ี �ำ ให้เกดิ ผลการเปล่ียนแปลง การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี การขยายพนั ธุก์ ลว้ ย ปญั หาการขยายพันธ์ุกล้วยโดยวธิ ธี รรมชาติ เกิดวิธกี ารขยายพนั ธ์กุ ลว้ ยทม่ี า ได้ต้นออ่ นจ�ำ นวนน้อย จากการประยกุ ตใ์ ชค้ วามรทู้ างดา้ น วทิ ยาศาสตร์ ท�ำ ใหไ้ ดต้ น้ ออ่ นมากขน้ึ ความตอ้ งการบริโภคกลว้ ย จ�ำ นวนผลผลิตของกลว้ ยเพ่มิ ของผูค้ นเพิ่มมากข้นึ มากขน้ึ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

64 เทคโนโลยี สาเหตุหรอื ปัจจยั ท่ที ำ�ใหเ้ กิด ผลการเปลยี่ นแปลง การเปลีย่ นแปลงของเทคโนโลยี ของเทคโนโลยี เกษตรกรหรอื ผู้ปลูกต้องการเพิ่มผลผลิตของกลว้ ย เกษตรกรหรอื ผู้ปลกู มีรายได้ และเก็บเกี่ยวผลผลติ ได้พรอ้ มกนั หลาย ๆ ตน้ เพอ่ื ให้ เพ่ิมขนึ้ พอกบั ความตอ้ งการของตลาด ความกา้ วหนา้ ทางวทิ ยาศาสตร์และการนำ�ความรู้ ไดต้ น้ พนั ธแุ์ ละผลผลติ ทีม่ ลี ักษณะ มาประยกุ ต์ใช้ในการขยายพนั ธกุ์ ลว้ ย ตามทต่ี อ้ งการ 4. ผเู้ รยี นเลอื กใช้เทคโนโลยใี ดท่เี หมาะสมกบั บรบิ ทของตนเอง เพราะเหตใุ ด แนวคำ�ตอบ ตัวอย่างเช่น การผ่าหน่อ เพราะต้องการขยายพันธ์ุกล้วยเพ่ือปลูกไว้รับประทานภายในครอบครัว เป็นวิธที ไ่ี ม่ต้องใชเ้ งินลงทุนสงู สามารถทําไดเ้ องทบี่ ้าน ตารางวิเคราะห์การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยกี ารขยายพันธ์ุกลว้ ยเพิ่มเตมิ ส�ำ หรับผ้สู อน เทคโนโลยี ลกั ษณะของเทคโนโลยี จดุ เด่น จดุ ดอ้ ย สาเหตทุ ี่นำ�ไปสู่ การเปล่ยี นแปลง การเพาะ เมล็ดและ เทคโนโลยี การแยก การเพาะเมลด็ เหมาะ เป็นวิธกี ารตามธรรมชาติ การเพาะเมลด็ ใช้เวลานาน ความตอ้ งการ หน่อ ส�ำ หรับกล้วยพันธุท์ ่ี ต้นทุนในการขยายพนั ธตุ์ ่�ำ ในการเจรญิ เปน็ ตน้ อ่อน ขยายพันธุ์กล้วย สามารถเพาะเมล็ด เนอ่ื งจากเมล็ดของกล้วยมี ให้ได้จ�ำ นวนมาก การขยายพนั ธ์โุ ดยใช้ เปลือกหุ้มที่หนาและแข็ง หน่อทเ่ี กิดจากตน้ แม่ การแยกหนอ่ จะได้ต้นใหม่ จ�ำ นวนนอ้ ย ข้นึ กบั จ�ำ นวน หนอ่ ทเ่ี กดิ จากตน้ แม่ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

65 เทคโนโลยี ลกั ษณะของเทคโนโลยี จุดเด่น จดุ ด้อย สาเหตุท่นี �ำ ไปสู่ การผ่าหนอ่ การเปลี่ยนแปลง การน�ำ เอาหน่อกล้วย การเพาะ มาผ่าแบง่ เป็นช้ิน โดย เทคโนโลยี เลยี้ งเนื้อเยือ้ ให้มีสว่ นตาติดอยู่ แล้ว น�ำ ไปชำ�ใหเ้ กิดรากและ การปลูกวธิ นี ้ีท�ำ ใหไ้ ดต้ น้ จำ�นวนหน่อของกลว้ ย ความตอ้ งการ เพาะปลูกต่อไป อ่อนเจริญเรว็ และ แต่ละต้นมีจำ�กัด ทำ�ใหไ้ ม่ ขยายพันธ์ุ สามารถขยายพนั ธุ์ได้ สามารถขยายพันธ์กุ ล้วยได้ กล้วยใหไ้ ด้ ใชเ้ นอ้ื เยอ่ื จากหนอ่ มากกวา่ หน่ึงต้น จำ�นวนมากตามทต่ี ้องการ จำ�นวนมาก กลว้ ยนำ�มาเพาะเล้ียง ตน้ ทนุ ในการขยาย หน่อพันธุท์ ่ขี ุดมาจากตน้ ตามที่ต้องการ ในอาหารสงั เคราะห์ พันธุต์ ำ�่ อาจจะมโี รคและแมลงท่ี การกลายพนั ธุ์ ระบาดติดมาดว้ ย สง่ ผล ของต้นกลว้ ย ไดต้ ้นอ่อนจ�ำ นวนมาก ใหก้ ารเจรญิ ของหน่อชะงกั การติดโรค ตามทต่ี อ้ งการ หรอื เจริญได้ไม่เตม็ ท่ี และ หรอื แมลงของ ได้ต้นพันธ์ทุ ่สี ะอาด อาจเกิดการแพรร่ ะบาดไป ต้นกล้วย ปราศจากโรคและแมลง ยงั ตน้ พนั ธ์ุอ่นื ได้อีกด้วย ได้ตน้ พนั ธ์ุที่มีลกั ษณะ เหมอื นตน้ แมพ่ นั ธุ์ การลงทนุ ในการขยาย ได้ตน้ ปลูกทม่ี ีขนาด พนั ธ์ุสงู สมำ่�เสมอจำ�นวนมาก การขยายพันธต์ุ อ้ งทำ� และเก็บเกี่ยวผลจำ�นวน ในห้องปฏิบตั กิ าร มากไดพ้ รอ้ มกนั จงึ เหมาะ สำ�หรบั การลงทนุ ปลูก เพ่อื การค้าและสง่ ออก สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

66 กิจกรรมท้าทายความคิด เรอ่ื ง อะไรหนอคอื การเกษตรแนวด่ิง ใหผ้ เู้ รยี นศกึ ษาขอ้ มลู ในเวบ็ ไซตท์ ก่ี าํ หนดให้ แลว้ ตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ี http://www.scimath.org/weblink/7764.php http://www.scimath.org/weblink/7765.php http://www.scimath.org/weblink/7766.php 1. การเกษตรแนวด่งิ (vertical farm) มคี วามแตกต่างจากการท�ำ การเกษตรทีเ่ ราเคยเห็นอย่างไร แนวคำ�ตอบ การเกษตรที่เคยเห็นจะปลูกพืชผักแนวราบไปกับพื้นดิน แต่การทำ�เกษตรแนวด่ิงเป็นการ ปลกู พชื ผลในแปลงทตี่ อ่ กนั ขนึ้ ไปเปน็ ชนั้ ๆ ตามแนวดง่ิ หรอื ปลกู พชื ตามแนวดง่ิ ซง่ึ ไดป้ รมิ าณผกั มากกวา่ ปลกู ในแนวราบในพ้นื ทเี่ ทา่ กัน 2. การทำ�เกษตรแนวดง่ิ เป็นประโยชน์ตอ่ การดำ�รงชวี ติ ของคนในยคุ ปัจจุบันอยา่ งไร แนวคำ�ตอบ ผู้คนในยุคปัจจุบันอาศัยอยู่ในอาคาร คอนโดมิเนียม หอพัก ซ่ึงมีพ้ืนท่ีอยู่อาศัยท่ีจำ�กัด การทำ�เกษตรแนวด่งิ ช่วยให้ผู้คนสามารถปลกู ผกั ไวร้ ับประทานได้ในพ้นื ทจี่ �ำ กัด 3. ยกตัวอย่างความรู้ แนวคิด หรืออุปกรณ์ที่จำ�เป็นในการทำ�เกษตรแนวด่ิงที่ต่างจากการทำ�การเกษตร แนวเดิมมา 3 ขอ้ แนวค�ำ ตอบ 1. ชนิดของพชื ผกั ท่สี ามารถปลกู ได้ในพนื้ ท่ีทม่ี อี ยู่ 2. ระบบรดน�ำ้ แปลงผกั 3. ขนาดและโครงสร้างของแปลงผักทจี่ ะสร้างในแนวดิ่ง สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

67 4. ความรู้ แนวคดิ หรืออปุ กรณท์ ่ผี ูเ้ รียนยกตวั อยา่ งในขอ้ 3 มคี วามเก่ียวขอ้ งกบั ความรวู้ ทิ ยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ทผ่ี เู้ รียนเคยเรยี นมาแล้วหรอื ไม่ ถา้ ใช่ มีความเกยี่ วขอ้ งกบั ความรูเ้ ร่อื งใด แนวคำ�ตอบ 1. ชนิดของพืชที่เหมาะสมกับพื้นที่ ชนิดของดินท่ีเหมาะสมสำ�หรับพืชแต่ละชนิด การล�ำ เลยี งนำ้�ของพชื การสงั เคราะหด์ ว้ ยแสงของพืช ปริมาณน�ำ้ และแสงแดดทพ่ี ืช แต่ละชนิดต้องการ 2. สมบัติของสาร ในท่ีนี้คือนำ้�มีสถานะเป็นของเหลว สามารถไหลหรือเปล่ียนแปลง รปู รา่ งไดต้ ามภาชนะที่บรรจุ 3. วัสดทุ จ่ี ะใชท้ ำ�แปลงผักควรเปน็ ไม้ หรือพลาสติก ซ่ึงมีความแข็งแรง ทนทาน ตัดให้มี ขนาดตามท่ีต้องการได้ง่าย และการคำ�นวณขนาดของแปลงผักให้เหมาะสมกับพื้นที่ ทต่ี ้องการปลูกผัก ชวนคิด ช่วยโปลศิ ออกแบบแปลงผักแนวดงิ่ ใหผ้ เู้ รยี นพจิ ารณาแปลงผกั ของโปลศิ ทผ่ี เู้ รยี นชว่ ยออกแบบในบทท่ี 1 ผเู้ รยี นจะน�ำ ความรเู้ รอื่ งการเกษตร แนวดงิ่ ไปชว่ ยพฒั นาแปลงผกั นน้ั อยา่ งไร ใหเ้ ขยี นภาพรา่ งของโครงสรา้ งแปลงผกั ทนี่ กั เรยี นจะพฒั นาใหโ้ ปลศิ แนวค�ำ ตอบ 1. พชื ทป่ี ลกู เปน็ ผกั สวนครวั เชน่ ผกั สลดั ผกั ชี ตน้ หอม สามารถปลกู ไดใ้ นดนิ รว่ นทร่ี ะบายน�ำ้ ได้ดี ใช้เน้ือที่ในการเจริญเติบโตไม่มากจึงสามารถปลูกได้ในพื้นท่ีท่ีจำ�กัด และควรให้ แสงแดดสอ่ งอย่างทัว่ ถงึ ผักทุกต้น 2. ระบบรดนำ้� ใช้สายยางเจาะรูเพื่อต่อทอ่ พลาสติกใหน้ ้ำ�ไหลไปยงั ผักทป่ี ลกู 3. ใช้วสั ดปุ ระเภทไม้ เปน็ โครงแปลงผัก ซงึ่ แปลงผักมขี นาดความกวา้ งไมเ่ กนิ 1 เมตร x 3 เมตร และมีพน้ื ทส่ี �ำ หรับเดนิ ได้รอบแปลงผัก ภาพร่างแปลงผัก วาลว์ น�้ำ ควบคมุ การเปดิ -ปดิ วงจรวดั ความชน้ื สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

68 กิจกรรมทา้ ยบท การวเิ คราะหส์ าเหตหุ รอื ปจั จยั ทส่ี ง่ ผลตอ่ การเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยี ยกตัวอย่างเทคโนโลยีที่เป็นส่ิงของเคร่ืองใช้ 1 ประเภท หรือวิธีการ 1 วิธี ท่ีสนใจ จากนั้นสืบค้นการเปล่ียนแปลง และ วเิ คราะหส์ าเหตหุ รอื ปจั จยั ทที่ �ำ ใหเ้ กดิ การเปลย่ี นแปลงของผลติ ภณั ฑห์ รอื วธิ กี ารตง้ั แตอ่ ดตี จนถงึ ปจั จบุ นั ในประเดน็ ตอ่ ไปน้ี เทคโนโลยี (สงิ่ ของเครอ่ื งใช้หรอื วิธกี าร) ทเี่ ปลี่ยนแปลงตามล�ำ ดับ ลกั ษณะหรอื การทำ�งาน จดุ เด่น จดุ ด้อย ของเทคโนโลยี สาเหตุหรือปัจจยั ท่ีทำ�ใหเ้ ทคโนโลยีเกดิ การเปล่ียนแปลง โดยน�ำ เสนอด้วยวธิ ีตา่ ง ๆ เช่น แผนภาพ พรอ้ มระบุแหล่งทม่ี าของข้อมูล แนวคำ�ตอบ ตัวอยา่ งการวิเคราะห์สาเหตุหรอื ปจั จยั ท่ีทำ�ให้เทคโนโลยีอปุ กรณท์ �ำ ความสะอาดพน้ื เกดิ การเปลีย่ นแปลง แสดงดังตารางต่อไปนี้ เทคโนโลยี ลกั ษณะและการใช้งาน จดุ เด่น จดุ ด้อย สาเหตหุ รือปัจจัยที่ ทำ�ใหเ้ ทคโนโลยีเกดิ การ เปลย่ี นแปลง ไม้กวาด ท�ำ จากดอกหญา้ มขี น สามารถกวาดฝนุ่ ทม่ี ี มฝี นุ่ ฟงุ้ กระจายขณะ ความตอ้ งการในการ ดอกหญา้ ออ่ น สามารถเข้าถึง ขนาดเลก็ กวาด ท�ำ ความสะอาดพน้ื ท่ี พืน้ ท่ีได้หลายรูปแบบ ท�ำ ความสะอาดบรเิ วณ เปยี กและท�ำ ความ ไม้กวาด เช่น ซอก มุมตา่ ง ๆ ทเ่ี ปน็ มมุ ไดไ้ มด่ ี สะอาดมมุ ไดด้ ี มุมเฉียง ใต้ตู้ ใตโ้ ตะ๊ และเหมาะ ขณะกวาด ดอกหญา้ การแกป้ ญั หาการหลดุ ส�ำ หรบั ฝุ่นทีม่ ีขนาดเล็ก หลดุ รว่ ง รว่ งของดอกหญา้ เมอ่ื เปยี กน�ำ้ จะท�ำ ใหก้ วาด ทำ�จากวัสดสุ งั เคราะห์ ท�ำ ความสะอาดบรเิ วณ ความตอ้ งการไมใ่ หฝ้ นุ่ มลี กั ษณะแบน ปลาย ไดไ้ มด่ ี ฟงุ้ กระจายขณะกวาด ไมก้ วาดตดั เฉยี ง สามารถ ทเ่ี ปน็ มมุ และซอกไดด้ ี ใชแ้ รงคนในการกวาด ความรทู้ างวทิ ยาศาสตร์ ท�ำ ความสะอาดบริเวณ มคี วามคงทน และเทคโนโลยใี นการ ที่เป็นมุมและซอกตา่ ง ๆ ไมก้ วาดทนน�ำ้ มฝี นุ่ ฟงุ้ กระจายขณะ สรา้ งเครอ่ื งมอื หรอื ได้ดี กวาด อปุ กรณ์ ใชแ้ รงคนในการกวาด สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

69 เทคโนโลยี ลักษณะและการใชง้ าน จุดเดน่ จดุ ด้อย สาเหตหุ รอื ปัจจยั ท่ี ทำ�ให้เทคโนโลยเี กดิ การ เครอื่ งดดู ใช้กลไกการดดู วสั ดหุ รือ ใชไ้ ฟฟา้ เปน็ แหลง่ ใชค้ นควบคมุ การใชง้ าน ฝุน่ ฝนุ่ ละอองขนาดเลก็ พลงั งาน เปล่ียนแปลง ตามพน้ื ไมม่ ฝี นุ่ ฟงุ้ กระจายขณะ ท�ำ ความสะอาด การใชค้ วามรทู้ าง วทิ ยาศาสตรแ์ ละ เครือ่ งดดู การท�ำ งานของเครอ่ื ง ท�ำ งานอตั โนมตั ิ ระยะเวลาในการใชง้ าน เทคโนโลยี ในการ ฝุ่นอัตโนมตั ิ ควบคุมดว้ ยระบบ ลดการใชแ้ รงคน แตล่ ะครง้ั จ�ำ กดั ประดษิ ฐค์ ดิ คน้ และ อิเล็กทรอนิกส์และ ไมม่ สี ายไฟ เนอ่ื งจากใช้ พฒั นาเครอ่ื งชว่ ย ไรส้ าย เซ็นเซอร์ควบคุมการ ท�ำ ความสะอาดพน้ื ท�ำ งาน ใชแ้ บตเตอรี่ แบตเตอร่ี ความตอ้ งการความ เป็นแหลง่ พลังงาน ตง้ั เวลาในการท�ำ ความ สะดวกสบายในการ ท�ำ ความสะอาดและ สะอาดได้ ประหยดั แรงผใู้ ช้ ขนาดเลก็ กะทดั รดั งา่ ยตอ่ การดแู ลรกั ษา ตอ้ งการเพม่ิ เวลาการ ใชง้ าน ให้นานขึ้น และท�ำ ความสะอาด แหล่งทม่ี าของขอ้ มลู 1. อุตสาหกรรมในครอบครัว กรมส่งเสรมิ อตุ สาหกรรม. เอกสารแนะแนวการประกอบอาชีพ อุตสาหกรรมในครอบครวั และหตั ถกรรม เรอ่ื ง การทำ�ไมก้ วาดดอกหญา้ http://library.dip.go.th/multim1/ebook/IH%20 %E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%AD10%20 %E0%B8%811%E0%B8%A1.pdf 2. https://www.thairath.co.th/content/306411 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี