nervous system1

ระบบประสาท

ระบบประสาท (Nervous System)  ระบบประสาท คอื ระบบการตอบสนองต่อสงิ่ เร้าทาให้สามารถตอบสนอง ต่อส่ิงตา่ งๆ รอบตวั อยา่ งรวดเรว็ ช่วยรวบรวมขอ้ มลู เพ่ือใหส้ ามารถตอบสนองได้  ทาหน้าที่ ควบคมุ การทางานของทกุ ระบบ ทางานได้อย่างรวดเรว็ ร่วมกับ ระบบต่อมไร้ทอ่

ประเภทของระบบประสาท  สามารถแบ่งตามรูปแบบการทางานไดเ้ ป็น2ระบบ ดงั น้ี 1.ระบบประสาทภายใตอ้ านาจจติ ใจ 2.ระบบประสาทภายนอกอานาจจติ ใจ  เปน็ ระบบประสาททค่ี วบคมุ การทางาน ของกล้ามเนอ้ื ทสี่ ามารถบังคับได้  เปน็ ระบบประสาทที่ควบคมุ การทางาน ของกล้ามเนอ้ื ทไ่ี ม่สามารถบงั คบั ได้ ยกตวั อยา่ งเช่น กล้ามเนอื้ แขนและขา ยกตวั อยา่ งเช่น กล้ามเน้ือ กลา้ มเนื้อหวั ใจ หัวใจ กล้ามเนอื้ แขน กลา้ มเนือ้ อวัยวะภายใน เช่น ลาไส้ กระเพาะอาหาร กลา้ มเนื้อขา กระเพาะอาหาร ลาไส้

อวยั วะท่เี กี่ยวขอ้ งกับระบบประสาทของมนุษย์  ระบบประสาท ประกอบด้วย สมอง ไขสนั หลัง และเส้นประสาท  ซง่ึ ทาหนา้ ทรี่ ่วมกันในการควบคุมการ ทางานของอวัยวะทกุ ส่วนของร่างกายรวมไป ถึงการแสดงพฤติกรรมของมนุษย์เพอ่ื ตอบสนองตอ่ สิ่งเรา้ ไขสันหลัง เสน้ ประสาท สมอง

 หนว่ ยยอ่ ยของระบบประสาทคือ เซลล์ประสาท  ซง่ึ ประกอบดว้ ย ตวั เซลล์ เดนไดรต์ แอกซอน ไซแนปส์ และใยประสาท เดนไดรต์ ภาพแสดง : เซลลป์ ระสาท ใยประสาท นวิ เคลยี ส แอกซอน ตัวเซลล์

เซลลป์ ระสาท  เซลล์ประสาท ประกอบด้วยตวั เซลล์ และสว่ นทย่ี น่ื ออกมาจากตัวเซลล์ คอื เส้นใยประสาท  ส่วนทเี่ ป็นตวั เซลลข์ องเซลลป์ ระสาท ประกอบดว้ ย ไซโทพลาซึมและนิวเคลยี ส  ส่วนเสน้ ใยประสาทมี 2 ชนดิ คอื เดนไดรต์ และแอกซอน  เดนไดรต์ ทาหน้าท่ี รบั กระแสประสาท สว่ นแอกซอน ทาหน้าทสี่ ่งกระแสประสาท  ไซแนปส์ (Synapse) เปน็ จดุ ตอ่ ระหว่างใยแอกซอนของเซลลป์ ระสาทตวั หน่งึ กบั เดนไดรตข์ องเซลล์ประสาทอกี ตัวหนึ่ง

ทิศทางการเคลื่อนทีข่ องกระแสประสาทจากเซลลห์ น่งึ ไปยงั อกี เซลล์หนง่ึ  การเคล่ือนท่ีของกระแสประสาทจะอยู่ในรปู ของสญั ญาณไฟฟา้  เคล่ือนทีจ่ ากเซลลห์ นงึ่ ไปยงั อกี เซลลห์ นงึ่ ระหวา่ งเซลลป์ ระสาทจะมชี อ่ งว่างแคบๆ  กระแสประสาทจะไมส่ ามารถเคล่ือนทผ่ี า่ นไปได้โดยตรง ต้องอาศยั สารเคมที ีส่ ร้าง จากบริเวณปลายแอกซอนกระตนุ้ ให้เกดิ กระแสประสาทในเซลลถ์ ัดไป จนถงึ ปลาย เดนไดรต์ของอีกเซลล์หน่งึ จึงทาให้เกิดกระแสประสาทข้นึ ได้ ชอ่ งวา่ งระหว่างเซลล์ ประสาท

เซลล์ประสาทแบ่งออกตามหน้าท่ไี ดเ้ ป็น 3ชนดิ คอื 1. เซลล์ประสาทรบั ความรู้สึก ทาหน้าที่ รบั ข้อมลู จากสง่ิ เรา้ 2. เซลลป์ ระสาทสงั่ การ ทาหนา้ ท่ี ส่งกระแสประสาทไปยงั หน่วยปฏบิ ัตงิ านหรอื อวัยวะตา่ งๆ เช่น กล้ามเน้ือทแี่ ขนขา 3. เซลลก์ ระแสประสาทงาน ทาหน้าที่ รับและส่งกระแสประสาทระหวา่ งเซลล์ ประสาทรบั ความรู้สกึ และเซลลป์ ระสาทสงั่ การ  สมองและไขสนั หลงั เป็นศนู ยก์ ลางควบคมุ การทางานของอวยั วะทกุ สว่ นของ รา่ งกายจึงเรยี กว่า ระบบประสาทส่วนกลาง

สมอง (Brain)  เปน็ อวัยวะที่ใหญ่ทส่ี ุดในระบบประสาทสว่ นกลาง ประกอบด้วยเซลล์ประสาท มากมาย มนี า้ หนกั ประมาณ 1.3 – 1.4 กิโลกรัม  สมองทาหนา้ ที่ เปน็ ศูนย์กลางการทางานของอวัยวะต่างๆของรา่ งกาย  สมองมีกะโหลกศีรษะ ซงึ่ มีความหนาและแขง็ แกรง่  ทาหนา้ ท่ี ปอ้ งกนั ไม่ใหส้ มองไดร้ ับความกระทบกระเทอื น ภาพแสดง: สมองของมนษุ ย์

โครงสรา้ งของสมอง ซรี บี รัม สมองส่วนหนา้ ทาลามัส ไฮโพทาลามสั พอนส์ สมองส่วนทา้ ย เมดุลลาออบลองกาตา ซีรีเบลลมั สมองของคนแบง่ เป็น 3 ส่วน คอื สมองสว่ นหนา้ (Fore brain) สมองส่วนกลาง (Mid brain) และสมองสว่ นท้าย (Hind brain)

สมอง (Brain)  สมองส่วนหนา้ 1. ซรี บี รมั (Cerebrum) มีขนาดใหญท่ ส่ี ดุ ทาหน้าที่ ควบคมุ ความคิด ความจา สติปัญญา อารมณ์ การเข้าใจภาษา การทางานของกล้ามเน้ือ การรบั ความร้สู ึกต่างๆ ทัง้ การสมั ผัสการได้ยนิ การมองเหน็ การดมกลน่ิ การรบั รส 2. ทาลามัส (Thalamus) ทาหนา้ ที่ ถ่ายทอดกระแสประสาทเข้าส่สู มองและไขสนั หลงั กอ่ นเข้าสูซ่ ีรบี รมั 3. ไฮโพทาลามสั (Hypothalamus) ทาหนา้ ที่ ควบคมุ ความหวิ การรูส้ กึ อม่ิ การกระหายน้า การหลง่ั ฮอร์โมน ควบคุม อุณหภูมิร่างกาย การนอนหลบั

 สมองส่วนกลาง Midbrain  ออพตกิ โลบ (obtic lobe) ทาหนา้ ที่ ควบคุมเกีย่ วกับ การมองเหน็  สมองส่วนท้าย 1. ซรี เี บลลัม (Cerebellum) ทาหน้าที่ ควบคุมการเคล่ือนไหวของอวยั วะต่างๆและการทรงตวั เชน่ การเดนิ การว่ิง การขี่จกั รยาน 2. พอนส์ (Pons) ทาหนา้ ท่ี ควบคุมการเคล่ือนไหวบนใบหน้า การแสดงสหี น้า การหลั่งนา้ ลาย การเคย้ี วอาหาร 3. เมดุลลาออบลองกาตา (Medulla Oblongata) ทาหนา้ ที่ ควบคมุ การหายใจ การเต้นของหัวใจ การยอ่ ยอาหาร สติ การหลบั -ต่นื

ไขสนั หลงั (spinal cord)  เปน็ สว่ นต่อจากสมอง อย่ภู ายในกระดกู สันหลงั ขอ้ แรกลงไปถึงกระดกู บนั้ เอว  ทาหน้าท่ี ส่งผ่านกระแสประสาทจาก หนว่ ยรบั ความรู้สกึ (receptor) ไปสู่สมอง และสง่ ผา่ นกระแสประสาทจากสมองไปสหู่ นว่ ย ปฏบิ ตั งิ าน ( effector) เป็นศนู ยร์ เี ฟลกซ์ (reflex) เกร็ดความรู้ รีเฟล็กซ์ (Reflex) เป็นการตอบสนอง ตอ่ สง่ิ เรา้ ของรา่ งกายที่รับคาสัง่ มาจาก ไขสนั หลงั โดยไม่ตอ้ งอาศยั การสั่งการ จากสมอง เชน่ เวลามอื โดนของมคี ม

ปฏกิ ริ ยิ ารเี ฟลก็ ซ์ (Reflex)  เปน็ การเคล่ือนไหวของร่างกายโดยนอกการควบคมุ ของจิตใจ ทีเ่ กิดข้ึนอย่าง แทบฉับพลนั ทนั ที เพ่ือเป็นการตอบสนองต่อส่งิ กระตุ้น  รีเฟล็กซ์จะเกดิ ผา่ นระบบการนากระแสประสาทท่ี เรียกวา่ วงรเี ฟลก็ ซ์ (reflex arc)

โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer)  โรคอลั ไซเมอร์คืออะไร  คอื โรคท่ีเปน็ สาเหตขุ องภาวะสมองเสื่อมชนดิ ทีพ่ บไดม้ ากท่ีสดุ  สง่ ผลต่อสมองสว่ นทคี่ วบคุมความคิด ความทรงจา และการใชภ้ าษา  สาเหตุของโรคอัลไซเมอร์  เกิดจากการเปลยี่ นแปลงหลายอยา่ งในสมอง จนบางส่วนของสมอง ทาหน้าท่ีลดลง เกดิ การฝอ่  ทาใหก้ ระทบกบั การทางานของสมองส่วนน้ัน และแสดงอาการตา่ งๆ ออกมา เชน่ หลงลืม ถามซา้ ๆ ฯลฯ อยา่ งไรกต็ ามยังไม่ทราบสาเหตแุ น่ชัด สมองของ สมองของผูป้ ว่ ย คนปกติ โรคโรคอลั ไซเมอร์

 อาการของโรคอลั ไซเมอร์เป็นอย่างไร  ผ้ปู ่วยจะมปี ัญหาด้านความจาเป็นอาการหลกั จะไม่สามารถจดจา และเรยี นรู้ ส่งิ ใหมๆ่ ได้ จงึ มักจะลมื วา่ วางของไวท้ ีไ่ หนท้ังทีพ่ ยายามจา ถามซา้ ๆ พูดซา้ ๆ เปน็ ตน้  ปจั จัยเส่ยี งของการเกดิ โรค  พบในคนที่มอี ายตุ ้ังแต่ 65ปีขนึ้ ปจั จยั เสี่ยงจากพนั ธกุ รรม เกดิ จากการไดร้ บั อุบตั เิ หตุท่ศี รี ษะ  การป้องกนั โรคอัลไซเมอร์  รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ หลกี เลยี่ งอาหารทม่ี ีไขมนั อม่ิ ตวั และโคเลสเตอรอลสงู ไมส่ บู บหุ รี่ ออกกาลงั กายสมา่ เสมอ ระมดั ระวงั เร่ืองอบุ ตั เิ หตุ ตอ่ สมอง การพลดั ตกหกล้ม ดแู ลสขุ ภาพกายให้ดี ตรวจสขุ ภาพประจาปี