O30การเปิดโอกาสให้เกิดการมีส่วนร่วม

การเปดิ โอกาสให้เกดิ การมีส่วนรว่ ม การจดั การศกึ ษาให้เกิดผลดี มีประสิทธิภาพ ตรงตามความต้องการของประชาชน โดยเฉพาะ ผูป้ กครอง ต้องอาศัยกระบวนการนำกระบวนการมีส่วนรว่ มมาใช้ ซ่งึ พระราชบัญญตั ิการศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพ่ิมเติม(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 กล่าวถงึ การมสี ว่ นรว่ มไวใ้ นมาตรา 8 (2) ให้สังคมมีสว่ นร่วม ในการจัดการศึกษาซึ่งสอดคล้องกับรฐั ธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 มาตรา 58 ไดบ้ ญั ญัตเิ รอื่ ง การมสี ่วนร่วมไว้วา่ บุคคลย่อมมีสิทธมิ สี ว่ นร่วมในกระบวนการพิจารณาของเจ้าหนา้ ท่ขี องรฐั ในการปฏิบตั ิ ราชการทางปกครองอันมีผลหรืออาจมีผลกระทบตอ่ สทิ ธแิ ละเสรภี าพของตนพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ สถานศกึ ษาทีจ่ ดั การศึกษาทุกระดับจงึ ต้องปฏบิ ัติตามโดยการเปิดโอกาสให้ประชาชนชมุ ชนเข้ามามสี ว่ นร่วมใน การจัดการศึกษา ทง้ั นเ้ี พราะเม่อื ผปู้ กครองควรมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาย่อมจะช่วยขับเคล่ือนใหก้ าร บริหารจดั การศกึ ษาดำเนินไปตามความต้องการของผ้ปู กครองและชมุ ชน ชว่ ยใหส้ ถานศึกษาได้รับการยอมรับ จากชุมชน ชุมชนรกั และหวงแหนสถานศกึ ษา ซ่ึงสง่ ผลให้ผปู้ กครองและชุมชนสนบั สนุนทรพั ยากรการศึกษา และใหค้ วามรว่ มกบั สถานศึกษาในการดำเนนิ กิจกรรมต่าง ๆ ด้วยความเตม็ ใจ การมสี ่วนรว่ ม หมายถงึ การเปดิ โอกาสใหผ้ ู้มสี ว่ นได้ส่วนเสยี เข้ามารว่ มดำเนินกจิ กรรม ตง้ั แต่การศึกษาปญั หา การวางแผนดำเนินการ การตัดสินใจ การแก้ไขปัญหา และการประเมินรว่ มกัน เพื่อ ขบั เคลือ่ นให้กิจกรรมนนั้ ดำเนินไปอย่างมปี ระสิทธิภาพโดยยดึ หลกั การมสี ว่ นรว่ ม คือ การมีส่วนรว่ มของ ประชาชนและชุมชน จึงเปน็ กระบวนการทเ่ี ปดิ โอกาสใหป้ ระชาชนไดเ้ ข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา รว่ มกบั โรงเรียน เปน็ กระบวนการเรยี นร้ซู ่งึ กนั และกันของทุกฝ่าย นับตั้งแต่การแสดงความคดิ เหน็ การวางแผน การดำเนินการและการแก้ไขปญั หา ตลอดจนการควบคมุ กำกับ ตดิ ตามและประเมินผล เพ่ือประโยชนใ์ นการ พัฒนาการศึกษาใหเ้ ป็นไปตามวัตถุประสงค์ท่ตี งั้ ไว้ ซงึ่ สามารถทำไดท้ งั้ ทางตรง คือ ร่วมเป็นคณะทำงานและ ทางอ้อมร่วมวางแนวทาง นโยบายหลักร่วมคดิ รว่ มทำ รว่ มตรวจสอบ รว่ มรบั ผดิ ชอบการมรี ว่ มของผู้ปกครอง และชุมชนในการจดั การศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ (เอกสารอบรมผนู้ ำการเปล่ยี นแปลงสำหรับผู้บริหาร. 2550 : 88-90) ไดเ้ สนอแนวทางการมีสว่ นรว่ มไว้ ดังนี้ 1. การมสี ่วนร่วมในการจดั ทำหลักสูตรสถานศึกษาโดยสถานศึกษาสามารถเปิดโอกาสให้ ผู้ปกครองและชุมชนจัดสร้างหลกั สตู รสถานศึกษา และกำกับ ติดตามการใช้หลักสูตรสถานศกึ ษา 2. การมสี ่วนรว่ มในการจดั การศึกษา การสรา้ งความร่วมมือระหว่างสถานศกึ ษากับ ผ้ปู กครองและชมุ ชนเป็นยทุ ธศาสตร์ทจ่ี ำเป็นอย่างยงิ่ ผู้บรหิ ารและบุคลากรในสถานศกึ ษาควรระลึกถึง ซ่ึงมี หลกั 10 ประการ คือ 1) สร้างความศรัทธาและความเชือ่ มนั่ ต่อชุมชน 2) ฝึกใหเ้ ป็นคนใจกวา้ งและมีจิตสาธารณะ 3) ตระหนักในส่งิ ท่ีจำเปน็ และขาดแคลนไม่วางเฉยทุกอย่างทำได้หากต้งั ใจทำ

4) ต้องหมั่นสรา้ งและปรุงแต่งตนเองให้เปน็ บคุ คลทม่ี ีเสน่ห์เปน็ ทชี่ นื่ ชมศรัทธาของชุมชนและเพ่ือรว่ มงาน 5) ออ่ นน้อมถอ่ มตนวางตวั เรียบง่ายอยู่กับชุมชนและเพอ่ื นร่วมงานไดท้ ุกเวลา 6) หลกี เลีย่ งการโต้แย้งที่ไรเ้ หตผุ ล พัฒนาทักษะการประนปี ระนอม 7) ให้การต้อนรบั ชมุ ชนดว้ ยบรรยากาศมิตรภาพ 8) พัฒนาเทคนคิ การวิเคราะหช์ มุ ชนใหล้ ึกซ้ึง เพ่ือสำรวจจดุ เด่น จุดด้อย เพ่ือเป็นฐานข้อมูลในการพฒั นา 9) หมัน่ แสวงหาแหลง่ งบประมาณ วสั ดุ ครุภณั ฑ์ จากหน่วยงาน บรษิ ัท หา้ ง รา้ นคา้ โดยใชโ้ ครงการทมี่ ี ประสิทธิภาพ 10) สรา้ งและพฒั นาคา่ นยิ มการสรา้ งสัมพันธภาพกับชุมชนอยา่ งสม่ำเสมอ 3. บทบาทของชุมชนในการมสี ่วนร่วมจัดการศึกษา มีดังน้ี 1) การมีส่วนร่วมในการจัดและสง่ เสริมกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรยี นทั้งท่บี า้ นและทส่ี ถานศกึ ษา 2) การกำหนดนโยบายเป้าหมายการจัดการศึกษาแก่สถานศึกษา 3) การประชาสมั พันธส์ นับสนนุ กจิ กรรมทางการศกึ ษา 4) การเปน็ ผู้สนับสนุนทรัพยากรและบุคลากรในการจดั การศึกษา 5) การตรวจสอบการจัดการศึกษา 4. กระบวนการมีสว่ นร่วมของชมุ ชนในการจดั การศึกษา ควรดำเนินการ ดังนี้ 1) สำรวจความต้องการการสำรวจขอ้ มูลพน้ื ฐาน 2) การกำหนดมาตรฐานของสถานศึกษา 3) การวางแผนพัฒนาสถานศึกษาตามวิสยั ทศั น์ 4) กจิ กรรมการปฏบิ ตั ิ คือ แนวทางปฏบิ ัตทิ จ่ี ะนำไปสคู่ วามสำเร็จ 5) การประเมนิ ผล คอื การประเมินแนวทางปฏิบัติ 6) การสรุปผลการมสี ่วนร่วมเพื่อพัฒนากระบวนการทำงานรว่ มกนั การมีสว่ นร่วมของประชาชน และชุมชนในการจัดการศึกษานบั เปน็ กระบวนการท่ีสำคัญทจ่ี ะชว่ ย พฒั นาการศึกษาให้ตอบสนองความตอ้ งการของทอ้ งถิ่นโดยเฉพาะในโรงเรียนขนาดเล็กหากชุมชนมีส่วนร่วมใน การสนบั สนนุ ทรัพยากรการศึกษารวมถึงการเชิญผปู้ กครองทมี่ ีความรูแ้ ละมเี วลาว่างมาเป็นครพู ่อครแู ม่ครใู ห้ ความรู้ดา้ นวิชาการด้านภมู ิปัญญากับบตุ รหลานย่อมเกดิ ผลดที ้งั ตอ่ โรงเรียนท่ีได้บุคลากรเพ่มิ ส่วนผู้ปกครอง ย่อมภาคภมู ิใจท่ีไดส้ อนบุตรหลานในโรงเรยี นรวมถงึ นักเรียนทีจ่ ะมีความเคารพและนบั ถือในตวั ผู้ปกครองเพิ่ม มากขึ้นซึง่ เปน็ การสร้างความสัมพันธท์ ีด่ ีกบั ชุนชม