มาตรฐานการบริหารพยาบาล

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล มาตรฐานท่ี 11 ความผาสุกและความพงึ พอใจของบคุ ลากรทางการพยาบาล องค์กรพยาบาล จัดสภาพแวดล้อมและบรรยากาศในการทางาน ให้การสนับสนุน สรา้ งความผาสุกและความพึงพอใจในการทางานของบคุ ลากรทางการพยาบาลอย่างต่อเน่อื ง ก. สภาพแวดลอ้ มในการทางาน แนวทางปฏบิ ัติ องค์กรพยาบาล จัดสภาพแวดล้อม บรรยากาศ และความปลอดภัยในการ ทางานแก่บคุ ลากรทางการพยาบาล ดว้ ยการดาเนนิ งานดงั น้ี 1. กาหนดระบบการดูแลสุขภาพบุคลากรทางการพยาบาลที่จาเป็นอย่าง เหมาะสมในการทางาน ท้ังด้านการส่งเสริมสุขอนามัย ความปลอดภัย การป้องกัน และการ ปรบั ปรุงสภาพแวดล้อม โดยกาหนดใหม้ สี ง่ิ ต่าง ๆ ดงั น้ี 1.1 ข้อมูลสุขภาพพ้ืนฐานของบุคลากรทางการพยาบาล ได้แก่ ข้อมูลการ ตรวจสุขภาพทั่วไป การได้รับภูมิคุ้มกัน การเจ็บป่วยท่ัวไป การได้รับอุบัติเหตุ การเจ็บป่วยด้วย โรคติดเชื้อในอดีตหรือปัจจุบันซึ่งอาจจะทาให้เส่ียงต่อการรับหรือแพร่กระจายโรคติดต่อ รวมทั้ง พฤตกิ รรมสุขภาพ เพ่ือศึกษาแนวโนม้ ของปัญหาและกาหนดแนวทางการป้องกันล่วงหน้า 1.2 ระบบการเฝ้าระวังบุคลากรกลมุ่ เสยี่ งอย่างต่อเน่อื ง 1.3 การตรวจสุขภาพบุคลากรทางการพยาบาลอย่างน้อยปีละ 1 คร้ัง เพื่อประเมนิ การเจ็บป่วยเนื่องมาจากการทางาน รวมท้ังการติดเชื้อซ่ึงอาจจะมีผลต่อการดูแลผู้ป่วย และบุคลากรอืน่ ๆ ตามลักษณะงานทรี่ ับผดิ ชอบ 1.4 การให้ภูมิคุม้ กันโรคติดตอ่ แก่บคุ ลากรทางการพยาบาลอยา่ งเหมาะสม 1.5 การประเมินและดูแลบุคลากรทางการพยาบาลท่ีเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บ จากการทางานอย่างเหมาะสม โดยจัดทานโยบายและวิธีปฏิบัติสาหรับการประเมินโอกาส แพร่กระจายเช้ือ ข้อบ่งชี้ในการจากัดการปฏิบัติหน้าที่ และการดูแลบุคลากรท่ีสัมผัสเช้ือซึ่ง ครอบคลุมถึงการใหภ้ มู คิ ุ้มกันและการจากดั การปฏิบัติงาน สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 73

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 1.6 การกาหนดนโยบายและมาตรการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ในการทางานของบุคลากรทางการพยาบาล เช่น การป้องกันอันตรายจากภาวะฉุกเฉิน สารเคมี จุลชพี กลไก ทา่ ทาง และความปลอดภยั ในการทางาน 1.7 การสง่ เสริมให้บคุ ลากรทางการพยาบาลมีส่วนร่วมเรียนรู้ และตัดสินใจ ในการยกระดับสุขภาพกาย ใจ สังคมของตน 1.8 การส่งสริมให้บุคลากรทางการพยาบาลมีข้อตกลงร่วมกันในการเป็น แบบอย่าง พฤตกิ รรมสุขภาพท่ีดี และแบบอยา่ งวัฒนธรรมองค์กรในการสร้างเสริมสุขภาพ 2. กาหนดแนวทางการปฏิบัติในการจัดสภาพแวดล้อมและเสริมสร้าง บรรยากาศท่ีดีและปลอดภัยใหเ้ กิดขึ้นในหนว่ ยงานและบ้านพัก โดยให้บุคลากรทางการพยาบาลทุก ระดับมีสว่ นรว่ ม 3. กาหนดแนวทางการปฎิบัติในการทาให้สถานท่ีทางานมีการตรียมพร้อมต่อ ภาวะฉกุ เฉนิ และภัยพบิ ตั เิ พื่อสามารถปฏิบตั ไิ ดท้ ันที 4. กาหนดเป้าหมายหรือตัวชี้วัดในด้านสภาพแวดล้อมและบรรยากาศในการ ทางานไวอ้ ย่างชัดเจนและสามารถวดั ได้ 5. วัดและประเมินผลสภาพแวดล้อม บรรยากาศ และความปลอดภัยในการ ทางานและบ้านพักอย่างต่อเนื่องด้วยวธิ ีการท่เี ชือ่ ถอื ได้ 6. นาผลการประเมินสภาพแวดล้อม บรรยากาศ และความปลอดภัยในการ ทางานและบ้านพัก มาจัดลาดับความสาคัญในการพัฒนาสภาพแวดล้อมและบรรยากาศในการ ทางานอยา่ งต่อเน่อื ง โดยใหผ้ ู้ปฏิบตั งิ านมีส่วนรว่ มในการพฒั นาและปรับปรุง ผลลพั ธ์ท่ีคาดหวงั 1. หนว่ ยงานในความรับผดิ ชอบขององค์กรพยาบาล มีสภาพแวดล้อม บรรยากาศที่ดี และมีความปลอดภัยในการทางาน 2. บุคลากรทางการพยาบาล ได้รับการดูแลสุขภาพที่จาเป็นอย่างเหมาะสม ทั้งด้าน การส่งเสริมสุขอนามยั และความปลอดภัยในการทางาน ข. การให้การสนบั สนุนและการสรา้ งขวัญกาลังใจแกบ่ คุ ลากร สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 74

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล แนวทางปฏบิ ัติ องคก์ รพยาบาล สนับสนุนให้บุคลากรทางการพยาบาลมีความผาสุก มีแรงจูงใจ และพงึ พอใจในการทางาน ดว้ ยการดาเนินการดังนี้ 1. วิเคราะห์ปัจจัยสาคัญท่ีมีผลต่อความผาสุก ความพึงพอใจ และการสร้าง แรงจงู ใจของบคุ ลากรทางการพยาบาล เก่ียวกบั ปจั จัยต่อไปน้ี 1.1 ข้อมูลส่วนบุคคล เช่น เพศ อายุ ภูมิลาเนา บุคลิกภาพ ประสบการณ์ และความสนใจในงาน เป็นตน้ 1.2 ด้านการทางาน เช่น ความ รู้และทักษะในการทางาน ฐานะทาง วิชาชีพ ความก้าวหน้าในอาชีพ สภาพแวดล้อมและความปลอดภัยในการทางาน ปริมาณงานท่ี รับผดิ ชอบ เปน็ ต้น 1.3 ด้านการจัดการ เช่น ความม่ันคงในงาน การแก้ปัญหาร้องทุกข์หรือ ปัญหาของบุคลากรทางการพยาบาล การให้อานาจการตัดสินใจ การให้ค่าตอบแทน สวัสดิการ โอกาสกา้ วหน้า เป็นตน้ 2. กาหนดนโยบายและจัดให้มีสวัสดิการเพ่ือสนับสนุนบุคลากรทั้งสวัสดิการ ตามกฎหมายและสวสั ดกิ ารอืน่ ๆ ได้แก่ 2.1 สวัสดิการตามกฎหมาย เช่น สภาพแวดล้อมในการทางาน ท่ีอยู่อาศัย คา่ รักษาพยาบาล เป็นตน้ 2.2 สวัสดิการพิเศษแก่บุคลากรทางการพยาบาลในกลุ่มที่ติดโรคติดต่อ อยา่ งเปน็ รปู ธรรม 2.3 สวัสดิการอื่น ๆ เช่น การบริการดูแลบุตรของบุคลากรในชั่วโมง การทางาน การให้คาปรกึ ษาดา้ นกฎหมาย การอนุญาตใหห้ ยุดพเิ ศษ การจัดกิจกรรมสันทนาการ เป็นต้น 3. กาหนดแนวทางการปฏิบัติเพ่ือปกป้องสิทธิของพยาบาลในฐานะผู้ประกอบ วิชาชีพ ไดแ้ ก่ 3.1 คาสงั่ มอบหมายงานตามบทบาท/ขอบเขตหน้าทรี่ ับผดิ ชอบ 3.2 การจัดการเม่ือบุคลากรทางการพยาบาลได้รับการร้องเรียนหรือ ปฏบิ ตั งิ านผดิ ระเบียบ สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 75

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 3.3 การจัดการเมอ่ื มคี วามผิดพลาดในการปฏบิ ตั ิงานของบุคลากรทางการ พยาบาล 3.4 การจัดการเมื่อบุคลากรทางการพยาบาลถูกดูหมิ่นศักดิ์ศรีหรือมีภัย คุกคาม 3.5 การปกปอ้ งสทิ ธพิ ึงมีพึงไดข้ องบคุ ลากรทางการพยาบาล 4. กาหนดตัวชี้วัดความผาสุก ความพึงพอใจ และแรงจูงใจของบุคลากร ทางการพยาบาล เช่น อัตราการลาออก อัตราการโอนย้าย อัตราการหยุดงาน การมีส่วนร่วมใน กิจกรรมสาธารณกุศล การร้องทุกข์/ร้องเรียน การกระจายอานาจตัดสินใจ การรับรู้ข้อมูล ความ เข้าใจของบุคลากรในบทบาทหน้าท่ีของตน ผลการสารวจความคิดเห็นของบุคลากร ผลการสารวจ ความ พงึ พอใจ เป็นตน้ 5. ประเมินความผาสุก ความพึงพอใจ และแรงจูงใจของบุคลากรทางการ พยาบาล ตามตัวชว้ี ัดที่กาหนดอย่างน้อยปีละ 1 คร้ัง 6. นาผลการประเมินความผาสุกและความพึงพอใจในการทางานมาจัดลาดับ ความสาคัญในการพัฒนาความพึงพอใจและความผาสุก บรรยากาศ และสภาพแวดล้อมในการ ทางานอยา่ งต่อเนือ่ ง โดยผทู้ างานมีส่วนรว่ มพัฒนา ผลลัพธ์ทค่ี าดหวัง บุคลากรทางการพยาบาล มีความผาสุก มแี รงจูงใจ และพึงพอใจในการทางาน หมวดที่ 6 การจัดการกระบวนการ มาตรฐานท่ี 12 กระบวนการสรา้ งคณุ ค่าทางการพยาบาล องค์กรพยาบาล มีกระบวนการสร้างคุณค่าทางการพยาบาล ด้วยการกาหนด/ ออกแบบกระบวนการหลัก มาตรฐาน/แนวทางปฏิบัติการ และวิธีการนาสู่การปฏิบัติ การติดตาม ควบคุมกากับ ประเมินผลและปรับปรุงอย่างเป็นระบบ รวมทั้งมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ท้ังภายใน และภายนอกองค์กร สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 76

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล แนวทางปฏบิ ตั ิ 1. องค์กรพยาบาล ออกแบบกระบวนการสร้างคุณค่า ด้วยการใช้ปัจจัยต่างๆ ต่อไปน้มี าประกอบในการออกแบบ 1.1 องคค์ วามรขู้ องบุคลากรทางการพยาบาลและเทคโนโลยใี หม่ ๆ 1.2 ความตอ้ งการของผใู้ ชบ้ ริการและผ้มู ีส่วนได้สว่ นเสีย 1.3 ข้ันตอน ระยะเวลาในการปฏิบัติงาน ผลิตภาพ (Productivity) และการควบคุมคา่ ใช้จา่ ย 1.4 เป้าหมายและผลลัพธ์ของภารกจิ ตา่ ง ๆ 2. องคก์ รพยาบาล กาหนดกระบวนการหลักในการใหบ้ รกิ ารพยาบาล ครอบคลุม ข้ันตอนตา่ งๆ ดงั น้ี 2.1 การเตรียมการเขา้ รบั บริการ 2.2 การประเมนิ อาการและวินจิ ฉยั ปัญหาของผใู้ ชบ้ ริการ 2.3 การวางแผนก่อนการรกั ษาพยาบาล 2.4 การใหก้ ารรักษาพยาบาล 2.5 การประเมนิ ผลการรกั ษาพยาบาล 2.6 การวางแผนจาหน่ายและการดูแลต่อเน่อื ง 3. องค์กรพยาบาล กาหนดรูปแบบการให้บริการพยาบาลที่ตอบสนองปัญหา ความต้องการของผู้ใช้บริการ และสอดคล้องกับสภาพปัญหาสาธารณสุขของพื้นท่ีในปัจจุบันและ อนาคต ในรูปแบบที่หลากหลาย เช่น การจัดการผู้ป่วยรายกรณี (Case Management) การดูแลผปู้ ่วยแบบบรู ณาการ (Integrated Care) เป็นตน้ 4. องค์กรพยาบาล กาหนดลักษณะของการให้บริการพยาบาลที่สนับสนุนให้การ ปฏบิ ัตกิ ารพยาบาลมคี วามครอบคลมุ และครบถว้ น โดยกาหนดใน 4 ด้าน ดังนี้ 4.1 การสร้างเสรมิ สขุ ภาพ 4.2 การคุ้มครองภาวะสขุ ภาพ 4.3 การธารงภาวะสุขภาพ 4.4 การใหข้ ้อมลู และความรดู้ า้ นสขุ ภาพ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 77

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 5. องค์กรพยาบาล กาหนดขอบเขตและแนวทางการปฏิบัติด้านการสร้างเสริม สุขภาพ (Health Promotion) ครอบคลมุ ประเดน็ ต่างๆ ดงั ต่อไปนี้ 5.1 กาหนดขอบเขตการดาเนินงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพ ในด้านต่าง ๆ ดงั นี้ 5.1.1 การกาหนดนโยบายการสร้างเสริมสุขภาพบุคลากรทางการ พยาบาลผใู้ ชบ้ รกิ าร ทง้ั ในโรงพยาบาลและในชุมชน 5.1.2 การสรา้ งสง่ิ แวดลอ้ มทสี่ นับสนนุ การมีสุขภาพดี 5.1.3 ก า ร เ พ่ิ ม ค ว า ม เ ข้ ม แ ข็ ง แ ล ะ พ ลั ง อ า น า จ (Empowerment) แก่ ผ้ใู ชบ้ รกิ าร ครอบครัว และชุมชน 5.1.4 การพัฒนาทักษะส่วนบุคคลด้วยการให้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้ และการเสรมิ ทกั ษะในการดาเนนิ ชีวติ 5.1.5 การปรับเปล่ียนระบบบริการสุขภาพ เช่น การศึกษาวิจัยด้าน สขุ ภาพใหเ้ กดิ องคค์ วามรใู้ หม่ เพ่ือนาไปสู่การปรบั เปลยี่ นทศั นคติและการจัดการด้านสุขภาพ เป็น ตน้ 5.2 กาหนดกิจกรรมการพยาบาลท่มี ีเปา้ หมายเพ่ือสร้างเสริมสุขภาพของบุคคล โดยมุ่งเน้นปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดข้ึน (Potential Health Problems) ด้วยการกาหนด กิจกรรมดงั น้ี 5.2.1 การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้มีความรับผิดชอบในการสร้างเสริม สุขภาพ (Health Responsibility) 5.2.2 การออกกาลังกาย (Physical Activity) 5.2.3 การดูแลด้านโภชนาการ (Nutrition) 5.2.4 การเสริมสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล (Interpersonal Relations) 5.2.5 กา ร ส่ งเ ส ริม พัฒ นา ก าร ด้า นจิ ต วิญ ญ า ณแ ล ะค วา มเ ชื่ อ (Spiritual Growth) 5.2.6 การจดั การกับความเครียด (Stress Management) สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 78

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 5.2.7 การปอ้ งกันโรค (Disease Protection) 5.3 กาหนดบทบาทของพยาบาลด้านการสร้างเสริมสุขภาพครอบคลุมบทบาท ต่างๆ ได้แก่ การเป็นแบบอย่างท่ีดีแก่ประชาชน (Role Model) การเป็นผู้สนับสนุน ผู้ให้ความรู้ ผู้เสริมสร้างพลังอานาจหรือเสริมสร้างศักยภาพ เป็นท่ีปรึกษา ผู้ประสานงาน ผู้ให้ การดแู ล ผู้ริเรมิ่ ผ้ไู กลเ่ กลยี่ ผู้ใชง้ านวิจยั และผวู้ จิ ยั รปู แบบการสง่ เสริมสขุ ภาพ เป็นต้น 5.4 กาหนดเกณฑก์ ารประเมินผลการดาเนนิ การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ ท้ังการ ประเมินความก้าวหน้า (Formative Evaluation) และประเมินผลสรุป (Summative Evaluation) โดยกาหนดประเดน็ ในการประเมนิ ดงั นี้ 5.4.1 ดา้ นเวลา (Time Criterion) 5.4.2 ด้านการเงนิ (Money Criterion) 5.4.3 ด้านประสิทธิผล (Effectiveness Criterion) : ปรมิ าณ คณุ ภาพ 5.4.4 ด้านความพึงพอใจของผู้ใช้บริการ (Client Satisfaction Criterion) 6. องค์กรพยาบาล กาหนดนโยบายและแนวทางการปฏิบัติด้านการคุ้มครองภาวะ สขุ ภาพ (Health Protection) ผู้ใช้บริการและบุคลากรทางการพยาบาล โดยดาเนินการ ดังนี้ 6.1 กาหนดนโยบายดา้ นการคมุ้ ครองภาวะสขุ ภาพ 3 ด้าน ดงั นี้ 6.1.1 ดา้ นชีวภาพ ไดแ้ ก่ เชือ้ โรค สารเคมี สารกัมมนั ตรังสี 6.1.2 ด้านกายภาพ ได้แก่ การจัดส่ิงแวดล้อมให้สะดวก สะอาด สวยงาม และปลอดภัย 6.1.3 ด้านส่ิงแวดล้อมทางสังคม ได้แก่ การส่งเสริมให้บุคลากร ทางการพยาบาลมีปฏิสัมพันธ์กันในทางสร้างสรรค์ บริการด้วยหัวใจ และเป็นแบบอย่างท่ีดี ด้านสขุ ภาพ 6.2 กาหนดขอบเขตของการปฏิบัติการพยาบาล เพื่อคุ้มครองภาวะสุขภาพ ของผใู้ ช้บริการ ใน 2 ประเดน็ หลักดงั น้ี สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 79

บทท่ี 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 6.2.1 การควบคุมทางกฎหมาย การใช้มาตรการทางการเงิน นโยบาย หรือกฎระเบียบ ข้อบังคับ ระเบียบปฏิบัติหรือจรรยาบรรณต่างๆ ท่ีมีจุดมุ่งหมายเพื่อปกป้อง สขุ ภาพประชาชนให้มสี ขุ ภาพดี 6.2.2 การป้องกันโรคท้งั 4 ระยะคอื 1) การป้องกันก่อนการเกิดโรค (Primary Prevention) เช่น การใชอ้ ปุ กรณ์ในการปอ้ งกันอันตรายท่จี ะเกิดขณะทางาน เป็นตน้ 2) การป้องกันการลุกลามของกระบวนการเกิดโรค เช่น การ ตรวจหามะเร็งปากมดลูก เปน็ ตน้ 3) การป้องกันภาวะแทรกซ้อนท่ีสามารถหลีกเล่ียงได้ เช่น การ ปอ้ งกันแผลกดทบั ในผปู้ ว่ ยอมั พาต การป้องกันผูป้ ่วยตกเตยี ง เป็นตน้ 4) การป้องกันการเจ็บป่วยหรือภาวะท่ีไม่ต้องการให้เกิดซ้าอีก เช่น การปอ้ งกันการเกิดอาการโรคหัวใจกาเริบอีก การป้องกันภาวะแทรกซ้อนผู้ป่วยขณะรอตรวจ ท่อี าจจะเกดิ ซ้าหลังจากทีเ่ คยเกิดแล้ว เป็นต้น 6.3 กาหนดกิจกรรมการพยาบาลท่ีมีเป้าหมายเพ่ือคุ้มครองภาวะสุขภาพที่ ครอบคลุมทั้งบุคคล ครอบครัว กลุ่มคน ชุมชน และสังคมท่ีเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน โดย ครอบคลมุ ใน 2 ประเด็น คอื 6.3.1 การอนุรักษ์และคมุ้ ครองส่ิงแวดล้อมในโรงพยาบาลและในชุมชน 6.3.2 มาตรการควบคุมสงิ่ แวดลอ้ มในโรงพยาบาลและในชุมชน 7. องค์กรพยาบาล กาหนดกิจกรรมการพยาบาลสอดคล้องกับกระบวนการ พยาบาล โดยมเี ป้าหมายเพื่อการธารงไวซ้ ่งึ ภาวะสุขภาพดขี องผูป้ ่วย ในประเดน็ ตอ่ ไปนี้ 7.1 การรกั ษาพยาบาล (Curative Activities) 7.2 การปอ้ งกันภาวะแทรกซ้อน (Restorative Activities) 7.3 การฟืน้ ฟสู ภาพ (Rehabilitative Activities) 8. องค์กรพยาบาล กาหนดขอบเขตและแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการให้ข้อมูล ทางด้านสุขภาพแก่ผู้ใช้บริการ (Health Information) ครอบคลุมประเด็นต่าง ๆ ดังตอ่ ไปน้ี สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 80

บทท่ี 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 8.1 กาหนดขอบเขตของการให้ข้อมูลด้านสุขภาพในโรงพยาบาลในด้านต่างๆ ดังน้ี 8.1.1 การสร้างเสริมสุขภาพ เช่น งานอนามัยแม่และเด็ก การ วางแผนครอบครัว โภชนาการ และสุขภาพจติ เปน็ ต้น 8.1.2 การป้องกันโรค เช่น การให้วัคซีน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ ไมถ่ กู ต้องในการปอ้ งกันโรค เปน็ ต้น 8.1.3 การตรวจวินิจฉัยและการรักษาโรค เช่น การตรวจสุขภาพ การตรวจคดั กรอง เป็นต้น 8.1.4 การฟื้นฟูสภาพ เช่น การฟ้ืนฟูสุขภาพมารดาหลังคลอด เป็น ตน้ 8.1.5 การคุ้มครองภาวะสุขภาพ เช่น การป้องกันเชื้อโรค และ สารเคมี เปน็ ต้น 8.1.6 สทิ ธิประโยชน์ของผใู้ ชบ้ ริการ 8.2 กาหนดวิธกี ารให้ขอ้ มูลดา้ นสุขภาพในแต่ละกลุ่ม/วิธี ดงั น้ี 8.2.1 รายบุคคล 8.2.2 รายกล่มุ เชน่ บรรยายหมู่ ฝกึ ปฏบิ ัติ สาธติ เปน็ ต้น 8.2.3 มวลชน เช่น วทิ ยุกระจายเสยี ง แผน่ พับ เป็นต้น 8.3 กาหนดกิจกรรมการพยาบาลในการใหข้ อ้ มลู ด้านสุขภาพดังน้ี 8.3.1 การประเมินความต้องการการเรียนรู้ของผู้ใช้บริการ และการ จดั ลาดบั ความสาคญั ของความต้องการการเรียนรู้ 8.3.2 การวางแผนการให้ขอ้ มลู ดา้ นสขุ ภาพ 8.3.3 การดาเนินการให้ข้อมูลและการสง่ เสริมพฤติกรรมการเรยี นรู้ 8.3.4 การประเมินผลท้ังผลการเรียนรู้และกระบวนการให้ข้อมูล 8.3.5 การยอ้ นกลับสู่ขัน้ ตอนตา่ งๆ เพอ่ื การพัฒนา/ปรบั ปรงุ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 81

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 9. องคก์ รพยาบาล กาหนดระบบและกลไกการพัฒนาคณุ ภาพการพยาบาลเพื่อการ ประกันคุณภาพการพยาบาล (Nursing Quality Assurance) อย่างต่อเน่ืองและด้วย การมีสว่ นร่วมของบคุ ลากรทางการพยาบาล โดยดาเนนิ การดงั ตอ่ ไปน้ี 9.1 กาหนดแผนยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลท่ีตอบสนอง วิสยั ทัศน์ พนั ธกจิ และนโยบายเป็นลายลกั ษณอ์ กั ษร 9.2 กาหนดแผนปฏิบัติการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลสอดคล้องกับแผน ยุทธศาสตร์ โดยมีรายละเอียดดังนี้ 9.2.1 กาหนดมิติของคุณภาพการพยาบาลและ/หรือเกณฑ์ช้ีวัด คณุ ภาพการพยาบาลทีต่ อ้ งเฝ้าระวัง 9.2.2 กาหนดบทบาทหน้าท่ีความรับผิดชอบในการพัฒนาคุณภาพ การพยาบาลของทีมบริหารทางการพยาบาลและบคุ ลากรทางการพยาบาลระดับปฏิบัติการทุกระดับ ท้ังในประเดน็ ความรบั ผิดชอบของแต่ละคนและความรับผดิ ชอบรว่ มกนั 9.2.3 กาหนดวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์ข้อมูลการ เฝา้ ระวงั คุณภาพและประสทิ ธิภาพการพยาบาล ตามเกณฑช์ ้ีวัดคุณภาพการพยาบาล 9.2.4 กาหนดวิธีการประเมินผลการดาเนินการพัฒนาคุณภาพการ พยาบาล 9.2.5 กาหนดวิธีการรายงานผลการดาเนินการพัฒนาคุณภาพการ พยาบาล การใหค้ าแนะนา และขอ้ เสนอแนะ 9.3 ผูบ้ ริหารทางการพยาบาลทุกระดับ ติดตามสนับสนุน ช่วยเหลือ และให้ คาแนะนาบุคลากรทางการพยาบาลให้มีการดาเนนิ การพัฒนา เพอื่ ประกันคุณภาพการพยาบาลของ หนว่ ยบริการอยา่ งสม่าเสมอ โดยใหก้ ารสนบั สนุนในเร่อื งต่อไปนี้ 9.3.1 กาหนดกิจกรรมการประเมินตนเองเพ่ือประเมินสถานการณ์ ทางการพยาบาล ครอบคลุมการวิเคราะห์ระบบงานบริการ วิเคราะห์ความต้องการ และความ คาดหวังของผู้ใช้บริการ หรอื บคุ คล/หนว่ ยงานท่ีใช้บรกิ าร หรือหนว่ ยงานท่ีเกีย่ วขอ้ ง 9.3.2 ติดตามเฝ้าระวังคุณภาพการพยาบาล ตามเกณฑ์ช้ีวัดคุณภาพ การพยาบาล สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 82

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 9.3.3 วิเคราะห์ ทบทวนหาข้อบกพร่องของกระบวนการดูแล/การ ให้บรกิ าร โดยการติดตามผลการนามาตรฐานการพยาบาล/มาตรฐานวธิ ีปฏบิ ัติไปใช้ 9.3.4 กาหนดกจิ กรรม หรอื โครงการปรบั ปรุงคุณภาพบรกิ ารพยาบาล และประเมนิ ผลสาเร็จของกิจกรรมหรือโครงการ 9.3.5 กาหนดระบบและรายงานผลการพัฒนาคุณภาพการพยาบาล ให้กับหนว่ ยบริการพยาบาลอยา่ งทั่วถงึ 9.4 วิเคราะห์ระบบบริการพยาบาลเพ่ือประเมินสถานการณ์ทางการพยาบาล และตดิ ตามเฝ้าระวังคุณภาพการพยาบาล เพื่อมงุ่ รักษาคณุ ภาพบรกิ ารพยาบาล และพัฒนาคุณภาพ การพยาบาลอย่างตอ่ เนือ่ งในระยะยาว โดยพิจารณาจากขอ้ มลู ต่าง ๆ ต่อไปน้ี 9.4.1 ผลการวิเคราะห์และทบทวนคุณภาพการพยาบาลของทุกหน่วย บรกิ ารพยาบาล 9.4.2 ผลการติดตามและทบทวนข้อมูลผลลัพธ์ด้านคุณภาพการ พยาบาล ตามเกณฑ์ชี้วัดคุณภาพการพยาบาล โดยทบทวนอุบัติการณ์ที่เป็นผลเสียหรือความเส่ียง ตอ่ ผู้ใชบ้ ริการ ผู้ใหบ้ รกิ าร และภาพพจน์ของวชิ าชีพ 9.4.3 ผลการทบทวนข้อร้องเรียนของผู้ใช้บริการและผู้มีส่วนได้ส่วน เสยี 9.5 กาหนดวธิ ีปฏบิ ัตใิ นการปรับปรงุ และพัฒนาระบบบริหารการพยาบาลและ การปฏิบัติการพยาบาล หรือผลลพั ธท์ เี่ กิดขนึ้ บนพนื้ ฐานข้อมูลที่ถกู ต้องและเชอื่ ถือได้ 9.6 กาหนดวิธีการนาผลการปรับปรุงและพัฒนาระบบและกระบวนการ ปฏิบัติงานของหน่วยบริการพยาบาล มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกันเพ่ือการพัฒนาคุณภาพ บริการพยาบาล 10. ผู้บริหารทางการพยาบาล ดาเนินการและสนับสนุนหน่วยบริการพยาบาล ดว้ ยการดาเนินการดังนี้ 10.1 สนับสนนุ และส่งเสรมิ ให้มีการนากระบวนการพยาบาลไปใช้ในการ ปฏบิ ัติ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 83

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 10.2 สนับสนุนและส่งเสริมให้กาหนดมาตรฐานการบริการพยาบาลและ มาตรฐานการปฏิบัติการพยาบาลระดับหน่วยงาน ที่สอดคล้องกับมาตรฐานของวิชาชีพและ ตอบสนองตอ่ ความต้องการของผใู้ ชบ้ ริการ 10.3 สนับสนุนให้หน่วยบริการพยาบาล กาหนดเกณฑ์ช้ีวัดคุณภาพการ พยาบาลและดาเนินการเฝ้าระวังคุณภาพการพยาบาล 10.4 สนับสนุนและส่งเสริมให้บุคลากรทางการพยาบาลแต่ละหน่วย บริการมีความรู้ ความสามารถ และให้บริการได้อย่างมีคุณภาพตามมาตรฐานที่กาหนด ใน เร่ืองต่อไปน้ี 10.4.1 การใชม้ าตรฐานการพยาบาล 10.4.2 การใชก้ ระบวนการพยาบาลเปน็ แนวทางในการปฏบิ ตั ิการ พยาบาล 10.4.3 การทางานร่วมกันเป็นทีมและร่วมกับทีมสหสาขา วชิ าชพี 10.4.4 การพัฒนาความสามารถในการปฏิบัติการพยาบาลเชิง วิชาชีพ 10.4.5 การพัฒนาทักษะและความชานาญในการปฏิบัติการพยาบาล ขนั้ สงู เพอื่ การดูแลผปู้ ว่ ยเฉพาะทาง 11. องค์กรพยาบาล กาหนดระบบตรวจสอบและเฝ้าระวังการปฏิบัติการ พยาบาลของแตล่ ะหนว่ ยบริการพยาบาล ในเรอื่ งตอ่ ไปน้ี 11.1 การสร้างสัมพันธภาพ การให้ข้อมูล และการพิทักษ์สิทธิของ ผใู้ ช้บริการ 11.2 การปอ้ งกันภาวะแทรกซอ้ นของผูใ้ ชบ้ รกิ าร 11.3 การบริการพยาบาลท่ีสอดคล้องกับปัญหาและความต้องการโดยใช้ กระบวนการพยาบาล 11.4 การปอ้ งกันความเสี่ยงและปอ้ งกนั การเกดิ ซ้าของความเสย่ี งตา่ ง ๆ 11.5 การปฏิบัติการพยาบาลท่ีสอดคล้องตามหลักการป้องกันและ ควบคุมการติดเช้อื ในโรงพยาบาล สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 84

บทท่ี 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 11.6 การส่งเสรมิ การดแู ลตนเองของผใู้ ช้บรกิ ารและครอบครัว 12. องค์กรพยาบาล กาหนดระบบนิเทศ สอนงาน และติดตามประเมินผลการ ปฏบิ ตั งิ านตามมาตรฐาน โดยกาหนดสง่ิ ต่อไปนี้ 12.1 วตั ถปุ ระสงค์ แนวทางการนเิ ทศ และเครือ่ งมือการนเิ ทศ 12.2 แผนการนิเทศท่ีครอบคลุมท้ังการนิเทศงานปกติและการนิเทศ เฉพาะเรอ่ื ง/เฉพาะกจิ 12.3 ศกั ยภาพและบทบาทของพยาบาลผนู้ ิเทศงาน 13. องค์กรพยาบาล กาหนดมาตรฐานการบันทึกและระบบการบันทึกรายงาน การพยาบาล ทค่ี รอบคลุมกระบวนการพยาบาล เพือ่ ใช้ในการส่อื สารระหว่างทีมผู้ให้บริการและเกิด ความต่อเน่ืองในการรกั ษาพยาบาลและใช้เป็นหลักฐานทางกฎหมาย โดยกาหนดประเด็นการบันทึก ทางการพยาบาลครอบคลมุ ดงั น้ี 13.1 การประเมินปัญหาและอาการ (Assessment) บันทึกข้อมูล เกีย่ วกบั ภาวะสุขภาพ ความต้องการและปัญหาของผู้ใช้บริการ รวมท้ังความสามารถและข้อจากัด ของผ้ใู ชบ้ ริการ 13.2 การวินิจฉัยทางการพยาบาล (Nursing Diagnosis) บันทึกการวนิ จิ ฉยั ทางการพยาบาลตามผลการประเมนิ อาการและปัญหา 13.3 การวางแผนการพยาบาล (Nursing Care Plan) บันทึก แผนการพยาบาลตามปัญหาและความตอ้ งการของผู้ใชบ้ รกิ าร 13.4 การปฏิบัติการพยาบาล (Implementation) บันทึกการ ให้บริการพยาบาล และการตอบสนองผูใ้ ช้บรกิ าร 13.5 การประเมินผลการปฏิบัติการพยาบาล (Evaluation) บันทึก เก่ียวกับสรุปการเปลี่ยนแปลงของผู้ใช้บริการ การย้ายหอผู้ป่วย การจาหน่าย การไม่สมัครใจ รกั ษาพยาบาล ผลการพยาบาล และการประเมินความเข้าใจของผ้ใู ชบ้ ริการต่อคาแนะนาหรือ ขอ้ มลู ท่ีไดร้ ับ ผลลัพธท์ ค่ี าดหวัง สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 85

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 1. หน่วยงานในความรับผิดชอบขององค์กรพยาบาล มีกระบวนการหลักในการ ใหบ้ รกิ ารพยาบาล ทีส่ อดคล้องกบั ลกั ษณะงานและความรบั ผดิ ชอบของหน่วยงาน 2. หน่วยงานในความรับผิดชอบขององค์กรพยาบาล มีรูปแบบ/มาตรฐาน/ระบบ/ และแนวทางปฏิบัติ ที่เอื้อให้เกิดผลลัพธ์ตามเป้าหมายและตอบสนองต่อความต้องการของ ผใู้ ช้บรกิ าร สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 86

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล มาตรฐานท่ี 13 กระบวนการสนับสนนุ การพฒั นาคุณภาพการพยาบาล องค์กรพยาบาล มีกระบวนการสนับสนุนการพัฒนาคุณภาพการพยาบาล ด้วยการ กาหนด/ออกแบบกระบวนการหลัก มาตรฐาน/แนวทางปฏบิ ตั ิ และวธิ กี ารนาสกู่ ารปฏิบัติ ติดตาม ควบคุม กากับ ประเมินผลและปรับปรุงอย่างเป็นระบบ รวมทั้งมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ท้ังภายใน และภายนอกองค์กร แนวทางปฏิบัติ 1. องค์กรพยาบาล ออกแบบกระบวนการสนับสนุนด้วยการใช้ปัจจัยต่างๆ ตอ่ ไปนมี้ าประกอบในการออกแบบ 1.1 องค์ความรขู้ องบคุ ลากรทางการพยาบาลและเทคโนโลยใี หม่ ๆ 1.2 ความต้องการของผ้ใู ช้บริการและผูม้ ีสว่ นไดส้ ว่ นเสีย 1.3 ขั้นตอน ระยะเวลาในการปฏิบัติงาน ผลิตภาพ และการควบคุม ค่าใช้จ่าย 1.4 เป้าหมายและผลลัพธข์ องภารกจิ ตา่ ง ๆ 2. องค์กรพยาบาล กาหนดกระบวนการหลักในการสนับสนุนการพัฒนาระบบการ ใหบ้ ริการพยาบาลในภาพรวมแกห่ นว่ ยงานในความรบั ผิดชอบ ครอบคลมุ ประเด็นตอ่ ไปนี้ 2.1 การศกึ ษาความต้องการการสนบั สนนุ 2.2 การวางแผนใหก้ ารสนบั สนนุ 2.3 การให้การสนบั สนนุ 2.4 การประเมนิ ผลใหก้ ารสนับสนุน 2.5 การพฒั นาระบบการบริหารจัดการเพอ่ื ตอบสนองความตอ้ งการ 3. องค์กรพยาบาล จัดทาข้อกาหนดและออกแบบกระบวนการสนับสนุน ดว้ ยการกาหนดมาตรฐานการปฏิบัติหรือแนวทางสนับสนนุ ในดา้ นตา่ งๆ ดังนี้ 3.1 การสร้างการมีส่วนรว่ มของบคุ ลากรทางการพยาบาล 3.2 การสร้างวัฒนธรรมคณุ ภาพ สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 87

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 3.3 การสรา้ งองค์กรแห่งการเรยี นรู้ 3.4 การสนับสนนุ การทางานรว่ มกันกับทีมสหสาขาวชิ าชีพ 3.5 การจดั อาคารสถานท่ี และสิง่ แวดลอ้ ม 3.6 การจัดสิ่งอานวยความสะดวก 3.7 การบรหิ ารจดั การโครงการ 3.8 การจัดการทรพั ยากรบุคคล 3.9 การจัดการสารสนเทศทางการพยาบาล 3.10 การบริหารงานทว่ั ไป 3.11 กฎหมายวิชาชีพ 4. องค์กรพยาบาล กาหนดขั้นตอนการดาเนินงานด้านการบริหารทรัพยากรเพ่ือ การจัดการ ดังนี้ 4.1 สารวจความต้องการการใช้ทรัพยากรที่จาเป็นในการบริหารและบริการ พยาบาล อย่างเป็นระบบและตอ่ เนื่อง และบันทึกข้อมลู การสารวจไว้เปน็ ลายลกั ษณ์อกั ษร 4.2 นาข้อมูลท่ีได้จากการสารวจความต้องการการใช้ทรัพยากรมาใช้ในการ วางแผน ด้านทรัพยากรทั้งระยะส้ันและระยะยาว ให้สอดคล้องตามภาระงาน ความต้องการของ ผปู้ ่วย และผใู้ หบ้ ริการ เพ่อื ความสะดวกและคลอ่ งตัวในการใหบ้ รกิ าร 4.3 จดั ทาแผนงบประมาณ โดยการมสี ่วนร่วมของเจา้ หน้าทีท่ ีเ่ กยี่ วขอ้ ง 4.4 จดั สรรทรพั ยากรโดยคานึงถึงประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และคุณภาพ ของบรกิ ารพยาบาล 4.5 ควบคุมและ/หรือลดต้นทุนทางการพยาบาล ด้วยการบารุงรักษาอาคาร สถานท่ี อุปกรณ์ เคร่ืองมือเคร่ืองใช้ และควบคุมวัสดุสานักงาน อุปกรณ์เคร่ืองมือเครื่องใช้ที่ สิ้นเปลอื ง 4.6 จัดทารายงานค่าใช้จ่ายเปรียบเทียบกับแผนงานและงบประมาณท่ีกาหนด ไวเ้ ปน็ ระยะ ๆ เช่น มีการบนั ทึกประวตั แิ ละคา่ ใชจ้ ่ายการซ่อมอปุ กรณ์ต่าง ๆ เปน็ ตน้ 4.7 ประเมินผลการใช้ทรัพยากรที่จาเป็นและสรุปรายงานไว้เป็นลายลักษณ์ อักษร เพ่อื นาเป็นขอ้ มูลประกอบการวางแผนดา้ นทรัพยากรในปีตอ่ ๆ ไป สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 88

บทท่ี 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 5. องค์กรพยาบาล ปรบั ปรงุ กระบวนการสนับสนุนการพัฒนาคุณภาพการพยาบาล ในภาพรวม ดว้ ยการดาเนนิ การดังตอ่ ไปนี้ 5.1 ปรับปรุงและพัฒนากระบวนการสนับสนุน ตามแนวทางการแก้ไขท่ี กาหนดรว่ มกับทมี สหสาขาวิชาชพี และฝา่ ยบริหารของโรงพยาบาล 5.2 ประเมินผลการดาเนินการสนับสนุนการพัฒนาคุณภาพการพยาบาลอย่าง เปน็ ระบบ 5.3 นาข้อสรุปจากการประเมินผลการสนับสนุนการพัฒนามาเป็นพ้ืนฐานใน การปรบั เปลี่ยนแนวทางการปฏิบตั ิตา่ ง ๆ 5.4 สรุปรายงานผลการให้การสนับสนุนในประเด็นข้อบกพร่องของระบบ/ กระบวนการที่ต้องการพัฒนาต่อเน่ืองและความร่วมมือในการพัฒนา รวมทั้งวิธีการแก้ไขและ มาตรการทต่ี ้องดาเนนิ การแก่ผบู้ รหิ ารและหนว่ ยงานที่เกย่ี วขอ้ ง 5.5 นาผลการปรับปรุงและพัฒนาระบบและกระบวนการสนับสนุนของหน่วย บริการต่างๆ มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน เพ่ือการพัฒนาคุณภาพการให้การสนับสนุนด้าน ตา่ ง ๆ ผลลัพธ์ที่คาดหวงั 1. หนว่ ยงานในความรับผิดชอบขององค์กรพยาบาล มีกระบวนการหลักและระบบ บริหารทรพั ยากรดา้ นการจัดการทีเ่ ออ้ื ต่อการทางานของบุคลากรทางการพยาบาล 2. หน่วยงานในความรับผิดชอบขององค์กรพยาบาล มีข้อกาหนด/มาตรฐานการ ปฏิบัติ/แนวทางปฏิบัติของกระบวนการสนับสนุน ท่ีเอื้อให้เกิดผลลัพธ์ตามเป้าหมาย ตอบสนอง ตอ่ ความต้องการของผู้ใชบ้ ริการ 3. หน่วยงานในความรับผิดชอบขององค์กรพยาบาล มีการควบคุมและลดต้นทุน ทางการพยาบาล แตย่ งั คงรกั ษาระดับคณุ ภาพของบริการ หมวดที่ 7 ผลลัพธ์การดาเนินการขององคก์ รพยาบาล มาตรฐานที่ 14 ผลลัพธ์การดาเนนิ การขององคก์ รพยาบาล สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 89

บทท่ี 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล องค์กรพยาบาล กาหนดผลลัพธ์ของการดาเนินงานด้านประสิทธิผลตามพันธกิจ ด้านคุณภาพการให้บริการ ด้านประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน และด้านการพัฒนาองค์กร ท่ี แสดงให้เห็นถึงความสาเร็จหรือแนวโน้มของความสาเร็จของการดาเนินงานขององค์กรพยาบาลใน ภาพรวม สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 90

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล แนวทางปฏิบตั ิ 1. องค์กรพยาบาล กาหนดตัวช้ีวัดผลลัพธ์ด้านประสิทธิผลตามแผนยุทธศาสตร์ ในปัจจุบันเปรียบเทียบกับเป้าหมาย แนวโน้มของผลการดาเนินการ และผลการดาเนินการ เปรียบเทียบกบั องคก์ รพยาบาลอืน่ 2. องค์กรพยาบาล กาหนดตัวช้ีวัดผลลัพธ์ด้านคุณภาพการบริการพยาบาล ใน ปัจจุบันเปรียบเทียบกับเป้าหมาย แนวโน้มของผลการดาเนินการ และผลการดาเนินการ เปรยี บเทียบกับองคก์ รพยาบาลอืน่ ซ่ึงครอบคลมุ ผลลัพธด์ งั ต่อไปนี้ 2.1 ความพงึ พอใจและไม่พึงพอใจของผ้ใู ช้บริการและผู้มีสว่ นได้สว่ นเสยี 2.2 การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยการกาหนดช่องทางให้ผู้ใช้บริการ/ ประชาชนเขา้ มามีส่วนรว่ มในการแสดงความคดิ เห็นต่อการบรกิ ารพยาบาล 2.3 ความโปร่งใสในการให้บริการพยาบาล โดยการให้ข้อมูลการ รกั ษาพยาบาล และให้ประชาชนร่วมตดิ ตามตรวจสอบผลการปฏิบัตงิ าน 2.4 คุณภาพการปฏบิ ตั ิการพยาบาลตามตวั ชี้วัดคณุ ภาพการพยาบาล 3. องค์กรพยาบาล กาหนดตัวชี้วัดผลลัพธ์ด้านประสิทธิภาพของการปฏิบัติงาน ในปัจจุบันเปรียบเทียบกับเป้าหมาย แนวโน้มของผลการดาเนินการ และผลการดาเนินการ เปรยี บเทยี บกบั องคก์ รพยาบาลอืน่ ซงึ่ ครอบคลุมผลลัพธด์ งั ตอ่ ไปน้ี 3.1 การบริหารงบประมาณ 3.2 การประหยดั พลงั งาน 3.3 การลดระยะเวลารอคอยหรือลดข้ันตอนการให้บริการ 3.4 การจดั ทาต้นทุนต่อหนว่ ย 4. องค์กรพยาบาล กาหนดตัวชี้วัดผลลัพธ์ด้านการพัฒนาองค์กร ท้ังในปัจจุบัน เปรียบเทียบกับเป้าหมาย แนวโน้มของผลการดาเนินการ และผลการดาเนินการเปรียบเทียบกับ องคก์ รพยาบาลอ่ืน ซงึ่ ครอบคลุมผลลัพธด์ ังต่อไปน้ี 4.1 การจัดการความรู้ 4.2 การจัดการทุนดา้ นมนุษย์ และการบริหารงานบคุ คล 4.3 การจดั การสารสนเทศ สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 91

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 4.4 การพัฒนากฎหมายและการปฏิบัติตามข้อบังคับและกฎหมายด้านการ พยาบาล 4.5 การบรหิ ารความเสี่ยง 4.6 การบริหารจัดการองค์กร 4.7 การสรา้ งนวตั กรรมทางการพยาบาลและการนาเทคโนโลยีทเี่ หมาะสมมาใช้ 4.8 การดาเนินงานอย่างมีจริยธรรม การสร้างความเชื่อม่ันแก่ผู้ใช้บริการ และ ผูม้ ีส่วนได้สว่ นเสียในการบริหารงาน 4.9 การสนบั สนุนชมุ ชนในความรับผิดชอบของโรงพยาบาล สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 92

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล เกณฑ์ช้วี ัดคณุ ภาพการพยาบาลในภาพรวมขององค์กรพยาบาล ตวั ชวี้ ัด เกณฑ์ แหล่งข้อมูล/วธิ ตี รวจสอบ/วิธคี านวณ มิติท่ี 1 ดา้ นประสทิ ธิผลตามพนั ธกิจ 1. ร้อยละของตัวช้ีวดั ในแผนยทุ ธศาสตร์  80% 1. จานวนตัวช้วี ัดในแผนยุทธศาสตร์ ขององค์กรพยาบาลท่ผี ่านเกณฑ์x100 ขององคก์ รพยาบาลที่ผา่ นเกณฑ์ จานวนตวั ชี้วดั ในแผนยทุ ธศาสตร์ ท้งั หมดขององคก์ รพยาบาล 2. ร้อยละของแผนงาน/โครงการท่ีบรรลุ ตามเปา้ หมาย  80% 2. จานวนแผนงาน/โครงการ ท่ีบรรลุตามเป้าหมาย x100 มิตทิ ่ี 2 ดา้ นคณุ ภาพการให้บรกิ าร พยาบาลในภาพรวม จานวนแผนงาน/โครงการ ทงั้ หมด 1. ความปลอดภัยของผู้ใชบ้ ริการ 1.1 จานวนอบุ ตั ิการณ์การระบุ 0 1.1 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน อุบัติการณ์ ตวั ผู้ใช้บรกิ ารผิดคน 0 1.2 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน 1.2 จานวนอุบตั กิ ารณ์การ อบุ ัตกิ ารณ์ รกั ษา 0 1.3 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน พยาบาลผปู้ ่วยผดิ คน อบุ ัติการณ์ 1.3 จานวนอบุ ตั ิการณค์ วาม ผิดพลาด ในการบริหารยา (Drug Administration Error) สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 93

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล 1.4 จานวนอุบัตกิ ารณ์ความ 0 1.4 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน ผดิ พลาด ในการใหเ้ ลือด และ/หรือ อุบัติการณ์ สว่ นประกอบของเลอื ด ตัวชี้วดั เกณฑ์ แหลง่ ข้อมูล/วธิ ีตรวจสอบ/วธิ คี านวณ 1.5 อตั ราการตดิ เช้ือในโรงพยาบาล 1.5 จานวนคร้งั ของการตดิ เช้ือ X±3S (Incident Density D* ในโรงพยาบาล Rate) 100% จานวนวนั นอนรวมขอxง1,000 1.6 ประสทิ ธภิ าพการเฝา้ ระวัง ผปู้ ่วยทเี่ ฝา้ ระวังท้ังหมด การติดเชือ้ ในโรงพยาบาล X±3S 1.6 จานวนครั้งของการติดเชอื้ D* ในโรงพยาบาลที่พบจากการ 1.7 อัตราการเกิดแผลกดทับ จากการสารวจความชุกท่ี ของผปู้ ว่ ยที่นอนรักษา ในโรงพยาบาล ตรงกบั ข้อมูลจากการ เฝา้ ระวงั ในชว่ งเวลาทส่ี ารวจx10 จานวนครั้งของการตดิ เชื้อ 0 ท่พี บจากการสารวจความชุก ทง้ั หมดในชว่ งเดียวกัน 1.7 จานวนครั้งของการเกิด แผลกดทับระดับ 2-4 x1,00 จานวนวันนอนรวม 0 ของผปู้ ่วยกลุ่มเสี่ยงในหอ ผปู้ ่วยทศ่ี ึกษา สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 94

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 1.8 อตั ราการติดเชื้อในทางเดิน X±3S 1.8 จานวนคร้งั ของการตดิ เชอื้ ปสั สาวะจากการคาสายสวน D* ในทางเดนิ ปัสสาวะของ ปสั สาวะ ผู้ปว่ ยทคี่ าสายสวน ปสั สาวะ x1,00 จานวนวันรวมทผี่ ู้ปว่ ย0 คาสายสวนปัสสาวะ ทั้งหมด * ใชเ้ พ่อื เกบ็ รวบรวมข้อมูลสาหรบั การเปรียบเทยี บ เมอ่ื ยังไม่มคี ่ากลางของประเทศ ตัวช้วี ัด เกณฑ์ แหลง่ ขอ้ มูล/วิธีตรวจสอบ/วิธีคานวณ 1.9 จานวนอุบตั กิ ารณก์ ารเกิด 0 1.9 ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน การพลัดตกหกล้มของผปู้ ่วย 0 อบุ ตั ิการณ์ 1.10 จานวนอบุ ัติการณ์ผู้ป่วย ลดลงปีละ 1.10 ตรวจสอบจาก บาดเจ็บ 10% เอกสารรายงาน จากการจดั ท่า การผกู ยึด และ อบุ ัตกิ ารณ์ การใช้อุปกรณ/์ เครอื่ งมือ 2. อตั ราการกลบั เข้ารับการรักษาซ้า 2. จานวนผปู้ ่วยที่กลบั เขา้ รบั การ ในโรงพยาบาล ภายใน 28 วัน รักษาซา้ ด้วยโรค/อาการเดมิ โดยไม่ได้วางแผนลว่ งหนา้ ภายใน 28 วัน หลังจาหนา่ ย โดยไม่ไดว้ างแผนล่วงหนา้ x100 3. การรอ้ งเรียนของผใู้ ชบ้ รกิ าร จานวนผปู้ ว่ ยท้งั หมด ในเดอื นกอ่ นหนา้ น้ัน สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 95

3.1 จานวนข้อรอ้ งเรียน บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล เกีย่ วกบั 0 3.1 ตรวจสอบจากเอกสารข้อ การละเมิดสิทธิของผู้ใชบ้ รกิ าร 0 รอ้ งเรียนเกย่ี วกบั การละเมิด 3.2 จานวนข้อร้องเรยี นเกีย่ วกับ 100% สิทธิของผู้ใชบ้ รกิ าร พฤตกิ รรมบริการของบุคลากร 3.2 ตรวจสอบจากเอกสารขอ้ ทางการพยาบาล รอ้ งเรยี นเก่ยี วกับพฤติกรรม บริการของบุคลากรทางการ 3.3 รอ้ ยละของการแกไ้ ขและ/ พยาบาล หรือ 3.3 จานวนขอ้ รอ้ งเรยี นที่ไดร้ ับ ตอบกลบั ข้อร้องเรยี นของ 2 การแก้ไข/ตอบกลับ ผใู้ ชบ้ รกิ าร ช่องทาง จานวนขอ้ รอ้ งเรียนทงั้ หxม1ด00 4. จานวนช่องทางการรบั ข้อเสนอแนะ/ 4. ตรวจสอบจากหลักฐานทป่ี รากฏ/ ข้อคิดเหน็ จากผใู้ ชบ้ รกิ ารเพอื่ การจัด มีอยู่จริง บรกิ ารพยาบาล ตัวช้ีวัด เกณฑ์ แหลง่ ขอ้ มลู /วิธตี รวจสอบ/วิธีคานวณ 5. ร้อยละความพึงพอใจของผู้ใชบ้ ริการ  85% 5. ผลรวมคะแนนความพึงพอใจ ต่อบรกิ ารพยาบาลในภาพรวม ผลรวมคะแนนเตม็ ของ x100 แบบสอบถาม 6. รอ้ ยละความพึงพอใจของผู้มีสว่ นได้  85% 6. ผลรวมคะแนนความพงึ พอใจ x100 สว่ นเสียตอ่ บรกิ ารพยาบาลในภาพรวม ผลรวมคะแนนเต็ม ของแบบสอบถาม มติ ิท่ี 3 ด้านประสิทธภิ าพของการ ปฏบิ ัตกิ ารพยาบาล สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 96

1. ร้อยละของหน่วยบรกิ ารพยาบาล บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล ดาเนนิ การคิดตน้ ทนุ การบรกิ าร เพ่ิมขึ้น 1. จานวนหนว่ ยบริการพยาบาล พยาบาล ปีละ ทดี่ าเนนิ การคดิ ตน้ ทุน 10% 2. รอ้ ยละของหน่วยบริการพยาบาลทีม่ ี ผลิตภาพ (Productivity) ได้ การบรกิ ารพยาบาล จานวนหนว่ ยบริการพยาบาล x100 ตาม เกณฑม์ าตรฐาน ทง้ั หมด  80% 2. จานวนหนว่ ยบรกิ ารพยาบาล 3. ร้อยละของหนว่ ยบริการพยาบาลที่มี ยา/เวชภัณฑ์/อปุ กรณก์ ารแพทย์ ท่ีมผี ลติ ภาพ(Productivity) หมดอายุ ไดต้ ามเกณฑ์มาตรฐาน จานวนหนว่ ยบริการพยาบาล x100 ท้งั หมด 0% 3. จานวนหน่วยบรกิ ารพยาบาล ทมี่ ยี า/เวชภณั ฑ์/อปุ กรณ์ ทางการแพทยห์ มดอายุ จานวนหนว่ ยบริการพยาบาxล100 ทงั้ หมด ตัวชี้วดั เกณฑ์ แหล่งข้อมูล/วิธีตรวจสอบ/วธิ คี านวณ 4. ร้อยละของหน่วยบริการที่ให้บริการ 100% 4. จานวนหน่วยบริการที่ให้บรกิ าร ในลักษณะงานผปู้ ว่ ยนอก ลดขัน้ ตอน 100% ลักษณะงานผ้ปู ่วยนอกที่ และลดระยะเวลารอคอยของผใู้ ชบ้ ริการ ลดข้ันตอนและลดระยะ ทจี่ ุดคดั กรอง เวลารอคอยทจ่ี ดุ คัดกรอง x100 จานวนหนว่ ยบรกิ ารลักษณะ 5. รอ้ ยละของหนว่ ยบริการทปี่ ฏิบัตงิ าน งานผู้ปว่ ยนอกท้ังหมด ตามแนวทางหรอื มาตรฐานวิธปี ฏบิ ัติ 5. จานวนหนว่ ยบริการที่ปฏิบตั งิ าน ตามแนวทางหรือมาตรฐานวิธี สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ x91700

ของหน่วยงาน บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล 6. ร้อยละของหน่วยบรกิ ารพยาบาลใช้ ปฏิบตั ขิ องหน่วยงาน กระบวนการพยาบาลในการให้บริการ จานวนหน่วยบรกิ ารพยาบาล 7. ร้อยละของหนว่ ยบรกิ ารพยาบาล ทงั้ หมด ดาเนนิ งานตามระบบการประกัน 100% 6. จานวนหน่วยบริการพยาบาล คุณภาพการพยาบาล ท่ใี ช้กระบวนการพยาบาล x100 จานวนหน่วยบริการพยาบาล ทั้งหมด 100% 7. จานวนหนว่ ยบรกิ ารพยาบาลที่ ดาเนนิ งานตามระบบการประกัน คุณภาพการพยาบาล x100 จานวนหนว่ ยบริการพยาบาล ทั้งหมด สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 98

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล ตวั ชว้ี ัด เกณฑ์ แหล่งข้อมูล/วธิ ีตรวจสอบ/วธิ ีคานวณ มติ ทิ ี่ 4 ด้านการพัฒนาองคก์ ร  80% 1.จานวนบคุ ลากรทางการพยาบาล พยาบาล ท่มี ีสมรรถนะตามเกณฑ์ 1. ร้อยละของบุคลากรทางการพยาบาล มสี มรรถนะตามเกณฑท์ กี่ าหนด ทก่ี าหนด x100 2. ร้อยละของบุคลากรทางการพยาบาล จานวนบุคลากรทางการ แต่ละระดบั ในความรบั ผิดชอบของ พยาบาลทไี่ ดร้ ับการประเมิน สมรรถนะท้ังหมด 100% 2.จานวนบคุ ลากรทางการพยาบาล แต่ละระดบั ทีไ่ ด้รบั การอบรม องคก์ รพยาบาลได้รับการอบรม 100% เก่ยี วขอ้ งกับงานท่รี ับผดิ ชอบ ท่เี ก่ยี วข้องกับงานที่รบั ผดิ ชอบระหว่าง ระหว่างประจาการเฉลี่ย ประจาการเฉลยี่ อยา่ งนอ้ ย อยา่ งนอ้ ย 10 วัน/คน/ปี x100 10 วัน/คน/ปี จานวนบุคลากรทางการ 3. รอ้ ยละของบุคลากรทางการพยาบาล พยาบาลท้ังหมด แตล่ ะระดบั ไดร้ บั การฟ้นื ฟทู กั ษะการ 3.จานวนบุคลากรทางการพยาบาล ชว่ ยฟ้นื คืนชพี ข้นั พ้นื ฐานอย่างนอ้ ย 1 คร้งั /คน/ปี แต่ละระดบั ที่ได้รับการฟ้นื ฟู ทกั ษะการช่วยฟ้นื คืนชีพ ขน้ั พน้ื ฐานอยา่ งนอ้ ย 1 ครงั้ /คน/ปี x100 จานวนบุคลากรทาง การพยาบาลทัง้ หมด สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 99

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล ตวั ช้วี ัด เกณฑ์ แหลง่ ขอ้ มูล/วธิ ตี รวจสอบ/วิธีคานวณ 4. รอ้ ยละของพยาบาลวิชาชพี ในงาน 100% 4.จานวนพยาบาลวชิ าชพี อุบตั เิ หตุและฉุกเฉนิ งานผู้ปว่ ยหนกั งานอบุ ัติเหตแุ ละฉกุ เฉิน, และงานวิสญั ญี ได้รับการฟืน้ ฟู งานผปู้ ่วยหนัก,และงาน ทักษะ วิสญั ญี ทีไ่ ดร้ ับการฟ้นื ฟู การช่วยฟื้นคนื ชพี ขน้ั สงู อยา่ งนอ้ ย 1 คร้ัง/คน/ปี ทักษะการชว่ ยฟนื้ คืนชีพ ข้นั สงู อยา่ งน้อย 1 ครั้ง/คน/ปี x100 จานวนพยาบาลวิชาชีพของ 5. จานวนครงั้ การเกิดอุบัตเิ หตุจากการ งานอุบตั เิ หตุและฉุกเฉิน ปฏิบัติงานของบคุ ลากรทางการ งานผปู้ ่วยหนัก และงานวิสญั ญี พยาบาลในความรบั ผดิ ชอบของ รวมทง้ั หมด 0 5.ตรวจสอบจากเอกสารรายงาน อบุ ัติการณ์ องค์กรพยาบาล  80% 6.ผลรวมของคะแนนความ 6. รอ้ ยละความพึงพอใจในงาน/ พงึ พอใจของบคุ ลากร ทางการพยาบาล x100 บรรยากาศการทางานของบคุ ลากร ผลรวมคะแนนเต็มของ ทางการพยาบาลในความรับผิดชอบ แบบสอบถาม ขององคก์ รพยาบาล สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 100

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล ตัวชี้วัด เกณฑ์ แหลง่ ข้อมลู /วธิ ตี รวจสอบ/วธิ คี านวณ 7. ร้อยละของหน่วยบริการพยาบาลมี 100% 7.จานวนหนว่ ยบรกิ ารพยาบาล ฐานข้อมลู จาเป็นตามมาตรฐานทเี่ ปน็ ทม่ี ีฐานข้อมลู จาเปน็ ตาม ปจั จบุ นั  80% มาตรฐานเปน็ ปัจจบุ นั x100 8. ร้อยละของหนว่ ยบริการพยาบาลมี 2 จานวนหนว่ ยบรกิ ารพยาบาล การจัดการความรู้อย่างเป็นระบบตาม เร่อื ง/ปี ท้งั หมด มาตรฐาน  80% 8.จานวนหน่วยบรกิ ารพยาบาลที่ 9. จานวนองคค์ วามรแู้ ละ/หรอื นวัตกรรม มีการจัดการความรู้อย่าง ทางการพยาบาลที่ผลิตโดยหน่วย เปน็ ระบบตามมาตรฐาน x100 บริการพยาบาลทง้ั หมด จานวนหน่วยบริการพยาบาล 10.รอ้ ยละของหนว่ ยบริการพยาบาลท่นี า ทง้ั หมด องค์ความรู้/วจิ ยั /เทคโนโลยีทางการ พยาบาลมาประยกุ ต์ใช้ในการบริการ 9. หลักฐานขององคค์ วามร้แู ละ/ หรือนวัตกรรมทางการพยาบาล ทีม่ ีอยู่จริง 10.จานวนหนว่ ยบรกิ ารพยาบาล ทม่ี ีรายงานการสงั เคราะห์ องค์ความรู้ วจิ ัย/เทคโนโลยี ทางการพยาบาลมาประยุกต์ ใช้ในการพยาบาล x100 จานวนหนว่ ยบริการ พยาบาลทง้ั หมด สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 101

บทที่ 2 มาตรฐานการบริหารการพยาบาล ตัวชี้วัด เกณฑ์ แหลง่ ขอ้ มูล/วธิ ตี รวจสอบ/วธิ คี านวณ 11. รอ้ ยละของบุคลากรทางการ  80% 11.จานวนบุคลากรทางการพยาบาล พยาบาลท่ี ทผ่ี า่ นเกณฑก์ ารประเมนิ ผ่านเกณฑ์การประเมนิ ตามเกณฑ์ ตามเกณฑ์มาตรฐาน มาตรฐานจริยธรรมวชิ าชีพ จริยธรรมวิชาชพี x100 จานวนบุคลากรทางการ 12. ร้อยละความพึงพอของประชาชน ในชมุ ชน ในเขตรับผดิ ชอบของ พยาบาลทง้ั หมดท่ีไดร้ ับการประเมิน โรงพยาบาลต่อการสนับสนุนของ  80% 12.ผลรวมคะแนนความพึงพอใจ องคก์ รพยาบาล ของประชาชนในชุมชน ในเขตรับผดิ ชอบของ โรงพยาบาล x100 ผลรวมคะแนนเต็มของ แบบสอบถาม สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 102

บทที่ 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล บรรณานุกรม กองการพยาบาล สานักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2542). มาตรฐานการพยาบาลใน โรงพยาบาล ปรบั ปรุงคร้งั ที่ 1. กรงุ เทพฯ : โรงพิมพม์ หาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์. ณรงค์วิทย์ แสนทอง. (2545). คู่มือการพัฒนาระบบการบริหารผลงานยุคใหม่. กรุงเทพฯ : บรษิ ทั เอช อาร์ เซน็ เตอร์ จากัด. ณรงคว์ ิทย์ แสนทอง. (2546). การบริหารงานทรัพยากรมนุษย์สมัยใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรงุ เทพฯ : บริษทั เอช อาร์ เซ็นเตอร์ จากัด. ณัฏฐพันธ์ เขจรนันทน์. (2545). การจัดการทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพฯ : บริษัท ซีเอ็ด ยูเคชนั่ จากัด (มหาชน). ดวงใจ รัตนธัญญา. (2545). สุขศึกษา : หลักและกระบวนการเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ. กรงุ เทพฯ : คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยมหดิ ล. นิคม มูลเมือง. (2544). การส่งเสริมสุขภาพ. กรุงเทพฯ : คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัย บูรพา. นิตยา ศรีญาณลักษณ์. (2545). การบริหารการพยาบาล. นนทบุรี : บริษัทประชุมช่าง จากดั . รุจา ภู่ไพบูลย์ และเกียรติศรี สาราญเวชพร. (2542). พยาบาลสารสนเทศ. กรุงเทพฯ : สานกั พมิ พน์ ติ บิ รรณการ. วีณา จีระแพทย์. (2544). สารสนเทศทางการพยาบาลและทางสุขภาพ. กรุงเทพฯ : โรง พิมพ์ จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย. สถาบันพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล. (2548). มาตรฐานโรงพยาบาล ฉบับฉลอง สิริราชสมบัติ ครบ 60 ปี. นนทบุรี : สถาบันพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล. (อัดสาเนา). สถาบนั เพม่ิ ผลผลติ แห่งชาติ. (2547). การจัดการความรู้จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : บริษัทจิรวฒั นเ์ อ็กซเ์ พรส จากดั . สำนักกำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 103

บทท่ี 2 มาตรฐานการบรหิ ารการพยาบาล สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ. (2549). เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติเพื่อองค์กรท่ีเป็นเลิศ 2549. พมิ พ์คร้งั ท่ี 1. กรุงเทพฯ : บริษัทอนิ โนกราฟฟกิ ส์ จากดั . สภาการพยาบาล. (2548). ประกาศสภาการพยาบาล เรื่อง มาตรฐานบริการการพยาบาล และ การผดุงครรภร์ ะดบั ทุตยิ ภูมิแลระดับตติยภมู ิ. นนทบุรี : สภาการพยาบาล. (อดั สาเนา) สมชาย ภคภาสม์วิวัฒน์. (2537). การบริหารกลยุทธ์. กรุงเทพฯ : บริษัท Zenith Broadcasting จากดั . สานักการพยาบาล กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2547). ตัวชี้วัดคุณภาพการ พยาบาลในโรงพยาบาล. กรงุ เทพฯ : บริษัท สามเจรญิ พานชิ ย์ จากดั . สานักการพยาบาล กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2549). หน้าท่ีความรับผิดชอบ หลัก และสมรรถนะพยาบาลวชิ าชพี ดา้ นการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อในโรงพยาบาล. กรุงเทพฯ : บริษทั สามเจรญิ พานชิ ย์ จากัด. สานกั งานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2550). การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการ ภาครัฐ. กรงุ เทพฯ : บรษิ ทั วชิ ัน่ พรินท์ แอนด์ มเี ดีย จากัด. อานวย แสงสว่าง. (2548). การบรหิ ารบคุ คล. กรุงเทพฯ : หา้ งหุน้ ส่วนจากดั ทิพยวิสุทธ์. Cascio, W.F. (2003). Managing human resources. North America : The Mcgraw – Hill Companies. Hoeman, S.P. (1989). Rehabilitation nursing. St. Louis, Missouri : Mosby. Lack, R.W. (2001). Safety, health, and asset protection. Washington : Lewis Publishers. Maville, J.A., and Huerta, C.G. (2001). Health promotion in nursing. Columbia : Delmar. Murray, R., and Kijek, J.C. (1979). Current perspectives in rehabilitation nursing. London : The C.V. Mosby Company. สำนกั กำรพยำบำล กรมกำรแพทย์ 104