หน่วยที่ 3 อุปกรณ์ทำงานในระบบนิวแมติกส์

เอกสารประกอบการสอน งานนิวแมติกส์และไฮดรอลิกส์เบื้องต้น รหัสวิชา2100-1010 หน่วยทที่ 3 อุปกรณ์ทำงานในระบบนิวแมติกส์ ครูสุภกิจ บุญทอง สาขาวิชาเทคนิคอุตสาหกรรม วิทยาลัยเทคนิคชุมพร

แผนการจัดการเรยี นรทู ่ี 3 สอนครัง้ ท่ี 4 เร่ือง อปุ กรณทำงานในระบบนวิ แมตกิ ส

25 แผนการจัดการเรียนรูที่ 3 เวลาเรยี นรวม ๗๒ ช่ัวโมง ช่อื วิชา. งานนวิ แมติกสและไฮดรอลกิ สเบื้องตน สอนครัง้ ที่ 4 ช่อื หนวย อุปกรณทำงานในระบบนวิ แมติกส ชอ่ื เรอ่ื ง อุปกรณท ำงานในระบบนวิ แมตกิ ส จำนวน 4 ชว่ั โมง หวั ขอ เร่ือง 1 อปุ กรณท ีเ่ คล่ือนที่เปนเสนตรง 2 อุปกรณท ่ีเคลื่อนท่ีเปน เสน รอบวง สาระสำคัญ อปุ กรณทำงานในระบบนิวแมตกิ สจะมีสว นประกอบในระบบท่ีสำคัญ คอื เครื่องอดั อากาศ มอเตอรไ ฟฟา ถังเก็บ ลม สวติ ชค วามดัน อปุ กรณร ะบายนำ้ วาลว นริ ภยั อปุ กรณก ำจดั ความชนื้ และอุปกรณก รองลม สมรรถนะหลัก (สมรรถนะประจำหนวย) แสดงความรเู กี่ยวกับอุปกรณทำงานในระบบนวิ แมตกิ ส สมรรถนะยอ ย (สมรรถนะการเรยี นรู) สมรรถนะทั่วไป (ทฤษฏ)ี 1 แสดงความรเู กย่ี วกบั อปุ กรณที่เคล่อื นที่เปน เสนตรง 2 แสดงความรเู กี่ยวกบั อุปกรณท่เี คลอื่ นท่ีเปนเสน รอบวง สมรรถนะที่พึงประสงค (ทฤษฏี) เมื่อผเู รียนไดศึกษาเนื้อหาในบทน้ีแลว ผูเรียนสามารถ 1 อธิบายเกยี่ วกับอุปกรณทเี่ คลอื่ นที่เปน ไดถ กู ตอ งเสน ตรง 2 อธบิ ายเกี่ยวกับอปุ กรณท ่ีเคลอ่ื นทีเ่ ปน เสนรอบวงไดถูกตอ ง สมรรถนะทั่วไป (ปฏิบัต)ิ 1 แสดงทักษะในการตัวอกั ษรหนาสญั ลกั ษณข องอุปกรณท ำงานเติมลงหนาขอใหถูกตอง 2 แสดงทักษะในการนำตวั เลขจากรปู เติมหนาขอใหถ กู ตอ ง สมรรถนะท่ีพงึ ประสงค (ปฏิบัติ) เมอ่ื ผูเรยี นไดศกึ ษาเนอ้ื หาในบทนแี้ ลว ผเู รยี นสามารถ 1 ตวั อกั ษรหนา สัญลกั ษณข องอุปกรณทำงานเตมิ ลงหนาขอ ใหถูกตองไดถ ูกตอ ง 2 นำตวั เลขจากรูปเตมิ หนา ขอใหถูกตอ งไดถูกตอง

แผนการจดั การเรยี นรูท ่ี 3 26 ชอื่ วชิ า. งานนวิ แมติกสและไฮดรอลิกสเบ้อื งตน ช่ือหนวย อปุ กรณท ำงานในระบบนวิ แมตกิ ส เวลาเรยี นรวม ๗๒ ช่วั โมง สอนครง้ั ที่ 4 ช่ือเร่อื ง อปุ กรณท ำงานในระบบนวิ แมตกิ ส สมรรถนะทั่วไป (ปฏิบัต)ิ จำนวน 4 ช่วั โมง ๑ บอกช่อื สวนประกอบในระบบการผลติ ลมและจายลม ไดถูกตอง สมรรถนะท่ีพงึ ประสงค (ปฏบิ ัติ) เมื่อผูเรียนไดศ กึ ษาเน้ือหาในบทนี้แลว ผเู รียนสามารถ ๑ บอกสวนประกอบของระบบการผลิตและใชล ม ไดถ ูกตอง ๒ บอกหนาทแี่ ละการทำงานของเคร่ืองอดั อากาศ ไดถ กู ตอง ๓ ระบุชือ่ และหนาท่ขี องอุปกรณในระบบผลิตและจายลม ไดถูกตอ ง

ชือ่ เรอ่ื ง แผนการจัดการเรียนรทู ่ี 3 27 ช่ือวิชา. งานนิวแมติกสและไฮดรอลิกสเ บือ้ งตน ชื่อหนวย อุปกรณท ำงานในระบบนวิ แมติกส เวลาเรียนรวม ๗๒ ช่ัวโมง อปุ กรณทำงานในระบบนวิ แมติกส สอนคร้งั ที่ 4 จำนวน 4 ชวั่ โมง กิจกรรมการเรยี นการสอน ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชางานนิวเมติกสแ ละไฮดรอลกิ สเบือ้ งตน ไดก ำหนดกิจกรรมการเรียนการสอนให ผเู รยี นเกิดการเรยี นรโู ดยใชวิธกี ารจัดการเรยี นรฐู านสมรรถนะเชงิ รุก (Active Learning Competency Based) ดา นเทคนิค การจดั การเรียนการสอนแบบ MAIP โดยมขี ้ันตอนในการดำเนนิ กจิ กรรมการเรียนการสอน ดงั นี้ กิจกรรมการเรียนการสอน (สอนคร้งั ที่ 4 ) เวลา ๔ ช่วั โมง/สัปดาห ๑.ผูสอนชแี้ จงรายละเอียดเกยี่ วกบั จุดประสงคร ายวิชา สมรรถนะรายวชิ า และคำอธิบายรายวชิ า การวัดและประเมนิ ผลการ เรียนรายวชิ า คุณลักษณะอันพงึ ประสงคข องรายวชิ า และขอตกลงในการจัดการเรียนการสอนในรายวิชา ๒.ผูส อนแสดงตวั อยางเก่ียวกับอปุ กรณทำงานในระบบนวิ แมตกิ ส ๓.ผูสอนถา ยทอดความรูในหนว ยท่ี 3 เรอ่ื งอปุ กรณทำงานในระบบนิวแมติกส ๔.ผูสอนแสดงใบงานเรื่องอุปกรณทำงานในระบบนิวแมตกิ สแ ละอธิบายขน้ั ตอนวิธกี ารในการปฏิบตั ิงานตามใบงาน ๕.ผูสอนใหผ ูเรยี นปฏิบตั ิงานอปุ กรณทำงานในระบบนิวแมติกสต ามใบงานเรอื่ งอุปกรณท ำงานในระบบนวิ แมตกิ ส ๖.ผสู อนประเมินผลการปฏิบตั งิ านของผูเรียนและใหผูเรียนสรปุ สาระสำคัญของเร่ืองท่ีเรยี นประจำสปั ดาห

ชอ่ื เรอ่ื ง แผนการจัดการเรยี นรูท่ี 3 28 ช่ือวชิ า. งานนิวแมติกสแ ละไฮดรอลกิ สเบื้องตน ช่ือหนวย อุปกรณท ำงานในระบบนิวแมติกส เวลาเรยี นรวม ๗๒ ชั่วโมง อุปกรณทำงานในระบบนวิ แมติกส สอนครั้งท่ี 4 จำนวน 4 ชว่ั โมง สื่อการสอน ๑.เอกสารประกอบการสอน ๒.เอกสารประกอบการเรยี น ๓.ส่อื นำเสนอ PowerPoint 4.สื่อการสอน Program Fluid SIM Pneumatics V 4.2 English งานทมี่ อบหมาย/กิจกรรม ใหนกั เรียนทำแบบฝกเสริมทักษะตามใบงานทา ยหนวยการเรยี นที่ 3 ปฏิบัตติ าม ใบงานท่ี 1 - 4 การวัดและประเมินผล วิธกี าร เคร่อื งมือ เกณฑ วดั ผล/ประเมนิ ผล - ทำแบบฝกเสริมทักษะทาย - แบบฝก เสรมิ ทกั ษะทาย - ผา นเกณฑร อยละ ๖๐ หนวย หนวย - ผานเกณฑรอ ยละ ๘๐ ๑.สมรรถนะที่พึงประสงค - ประเมินคุณลกั ษณะอันพึง - แบบประเมินคณุ ลกั ษณะ ๒.คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค อันพึงประสงค ประสงค (Attitude)

29 ใบความรหู นว ยท่ี 3 เวลาเรยี นรวม ๗๒ ชวั่ โมง ช่ือวิชา. งานนวิ แมตกิ สและไฮดรอลกิ สเบ้อื งตน สอนครง้ั ที่ 4 ช่ือหนวย อุปกรณทำงานในระบบนวิ แมตกิ ส หนว ยท่ี 3 อปุ กรณทำงานในระบบนิวแมตกิ ส จำนวน 4 ช่ัวโมง หนว ยที่ 3 อุปกรณทำงานในระบบนิวแมติกส 3.1 อุปกรณท เ่ี คลื่อนทเ่ี ปน เสนตรง อุปกรณที่เคลื่อนที่เปนเสนตรง (Linear Motion) ในระบบนิวแมติกสอุปกรณที่เคลื่อนทีเ่ ปนเสนตรงจะนยิ มใช ลูกสูบลม (Pneumatic Cylinder) เพราะใชงานงาย โครงสรางไมซับซอน ลูกสูบสามารถแบงได 2 ชนิด คือ ลูกสูบลมชนิด ทำงานทางเดยี ว (Single Acting Cylinder) และ ลูกสบู ลมชนิดทำงานสองทาง (Double Acting Cylinder) 3.2 อุปกรณทเ่ี คลอ่ื นที่เปนเสน รอบวง อปุ กรณท ี่เคล่อื นทเี่ ปนเสน รอบวง (Rotary Motion) แบงไดเ ปน 2 ชนิด 1. อปุ กรณทำงานในลักษณะของการหมุนแกวง (Oscillation Motion) 2. อุปกรณทำงานในลักษณะหมนุ รอบ (Rotary Motion)

30 ภาคผนวก สื่อการสอน

31 สอ่ื การสอน power point หนว ยที่ 3 อปุ กรณทำงานในระบบนวิ แมตกิ ส ส่อื การสอน Program Fluid SIM Pneumatics V 4.2 English หนวยที่ 3 อปุ กรณทำงานในระบบนิวแมติกส

32 ภาคผนวก บันทกึ หลงั สอน

33 บันทึกหลงั สอน ช่อื วชิ า งานนวิ เมติกสและไฮดรลกิ สเบอ้ื งตน สัปดาหที่ 4 รหัสวิชา 20101–2010 แผนกวชิ า ชา งยนต วันทส่ี อน 7 มิ.ย. 65 หนว ยท่ี 3 รายการสอน อุปกรณทำงานในระบบนิวแมติกส จำนวน 4 ชัว่ โมง ภาคเรียนท่ี 1 ปก ารศึกษา 2565 คน เขา เรยี น คน ขาดเรียน จำนวนผูเ รียน ชัน้ ปวช.2/4 กลมุ 4 จำนวน 15 คน 1. เน้อื หาท่สี อน (สาระสำคัญ) อปุ กรณทำงานในระบบนวิ แมตกิ สจ ะมสี ว นประกอบในระบบทส่ี ำคัญ คอื เคร่อื งอัดอากาศ มอเตอรไ ฟฟา ถังเก็บลม สวิตชค วามดนั อปุ กรณร ะบายนำ้ วาลวนิรภัย อุปกรณก ำจดั ความชืน้ และอุปกรณกรองลมผล การสอน …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2. ปญ หา อุปสรรค ทเ่ี กดิ ขนึ้ ในระหวา งการเรียนการสอน …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3. แนวทางการแกปญ หาของครผู ูสอน (แนวทางการทำวิจยั ) …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ลงชอื่ ...........................................ผสู อน (นายสภุ กิจ บญุ ทอง) ................../............................/....................... ลงช่ือ ...........................................หัวหนา แผนก ลงช่อื ...........................................หวั หนา งาน หลักสูตรฯ (นายสมศักดิ์ หลวงนา) (นายสวุ ทิ ย ธานีรตั น) ................../............................/....................... ................../............................/....................... ลงชื่อ ...........................................รองผูอ ำนวยการฝายวชิ าการ (นายประเสริฐ ถึงวสิ ัย) ................../............................/.......................

34 ภาคผนวก ใบงาน

35 ใบงานท่ี 1 งานควบคุมกระบอกสูบทางเดียวแบบ Direct control จดุ ประสงคเชงิ พฤติกรรม ตอ วงจรและทดสอบการควบคมุ กระบอกสบู ทางเดยี ว แบบ Direct control คำสัง่ 1. เตรียมอปุ กรณ 2. ตอวงจรตามวงจรท่ีกำหนด 3. ปรบั วาลควบคมุ ความดนั ที่ 4 bar 4. ทดสอบการทำงาน 5. สรุปผลการทดลอง รายการอุปกรณ โคด อธิบายหลักการทำงาน

36 จงตอบคำถามตอ ไปนี้ 1. เมอื่ กดวาล 1.1 มผี ลทำใหล กู สูบ 1.0..................................................................................................... 2. เม่ือปลอยมอื จากวาลว 1.1 มีผลทำใหล ูกสบู 1.0.................................................................................. 3. หากกดวาลว 1.1 คา งไวม ผี ลทำใหล กู สบู 1.0........................................................................................ 4. หากกดวาลว 1.1 ปลอยมอื ลูกสบู เคลอื่ นทอ่ี อกไปคา งตำแหนง เมอื่ กดวาลว 1.1 ซ้ำอกี รอบลกู สูบ จะ เคลอื่ นกลับจะตอ งแกไ ขวงจรอยา งไร จงเขยี นวงจรใหส มบรู ณ รายการอปุ กรณ โคด อธบิ ายหลักการทำงาน

37 ใบงานท่ี 2 งานควบคุมกระบอกสบู ทางเดยี วแบบ Indirect control จุดประสงคเ ชงิ พฤติกรรม ตอ วงจรและทดสอบการควบคุมกระบอกสูบทางเดยี ว แบบ Indirect control คำสัง่ 1. เตรียมอปุ กรณ 2. ตอ วงจรตามวงจรทก่ี ำหนด 3. ปรบั วาลควบคมุ ความดนั ที่ 4 bar 4. ทดสอบการทำงาน 5. สรุปผลการทดลอง รายการอุปกรณ โคด อธบิ ายหลกั การทำงาน

38 จงตอบคำถามตอไปนี้ 1. เมอ่ื กดวาล 1.2 มผี ลทำใหวาลว 1.1 เลือ่ นไปทางขวาลูกสูบ 1.0(A) เคลอื่ น.......................................... 2. เม่อื ปลอ ยมอื จากวาลว 1.2 มีผลทำใหวาลว 1.1 เลือ่ นไปทาง..............ลูกสบู 1.0(A) เคลอื่ นท.่ี .............. 3. หากกดวาลว 1.2 ลกู สูบเคลื่อนทีไ่ ปคางตำแหนงและเม่อื กดวาลว 1.3 ลูกสบู จะเคลอ่ื นกลบั จะตอ งตอ วงจรอยา งไร จงเขียนวงจรใหส มบูรณ รายการอปุ กรณ โคด อธบิ ายหลักการทำงาน

39 ใบงานท่ี 3 งานควบคมุ กระบอกสบู สองทางแบบ Direct control จดุ ประสงคเ ชิงพฤติกรรม ตอ วงจรและทดสอบการควบคุมกระบอกสูบสองทางแบบ Direct control คำสงั่ 1. เตรียมอุปกรณ 2. ตอ วงจรตามวงจรที่กำหนด 3. ปรบั วาลค วบคุมความดนั ที่ 4 bar 4. ทดสอบการทำงาน 5. สรุปผลการทดลอง รายการอุปกรณ โคด อธบิ ายหลกั การทำงาน

40 จงตอบคำถามตอ ไปนี้ 1. เมอ่ื กดวาล 1.1 มีผลทำใหลกู สบู 1.0(A)................................................................................................. 2. เมอื่ ปลอ ยมือจากวาลว 1.1 มีผลทำใหลูกสูบ1.0(A)............................................................................... 3. จากวงจรในใบประลองที่ 3 ถาสลบั ทางปุมกดกับสปรงิ ของวาลว 1.1 กอนกดสตารท ลกู สูบจะอยูใน ตำแหนงใด และเมื่อกดสตารท ลูกสูบจะอยใู นตำแหนงใด จงอธบิ ายพรอ มทง้ั เขยี นวงจรใหสมบูรณ 3.1 กอ นสตารท ลูกสบู 1.0 (A) อยูในตำแหนงใด................................................................................... 3.2 เมือ่ สตารทลกู สบู 1.0 (A) อยูในตำแหนงใด.................................................................................... 4. จงบอกขอ ดีของการควบคุมโดยทางตรง( Direct control ) ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... 5. จงบอกขอเสยี ของการควบคุมโดยทางตรง( Direct control ) ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................................

41 ใบงานท่ี 4 งานควบคุมกระบอกสบู สองทางแบบ Indirect control จุดประสงคเ ชิงพฤตกิ รรม ตอ วงจรและทดสอบการควบคมุ กระบอกสบู สองทางแบบ Indirect control คำส่ัง 1. เตรยี มอปุ กรณ 2. ตอวงจรตามวงจรท่ีกำหนด 3. ปรับวาลค วบคุมความดนั ท่ี 4 bar 4. ทดสอบการทำงาน 5. สรุปผลการทดลอง รายการอุปกรณ โคด อธบิ ายหลักการทำงาน

42 จงตอบคำถามตอไปน้ี 1. เมื่อกดวาล 1.2 มผี ลทำใหล กู สบู 1.0(A) เคลอ่ื น.................................................................................... 2. เมือ่ ปลอยมอื จากวาลว 1.2 มีผลทำใหลกู สบู 1.0(A) เคลอื่ น................................................................... 3. หากตองการใหมีวาลวสัง่ ใหลกู สบู เคลื่อนเขาแยกจากกนั จงเขยี นวงจรใหส มบรู ณ รายการอปุ กรณ โคด อธิบายหลกั การทำงาน

43 4. จงบอกขอ ดขี องการควบคมุ โดยทางออ ม ( Indirect control ) ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... 5. จงบอกขอเสียของการควบคมุ โดยทางออม ( Indirect control ) ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................................