ผู้สถาปนาอาณาจักรไทย

สวสั ดคี ่ะนกั เรยี น

นกั เรยี นทราบไหมคะว่าบคุ คลในรปู คอื ใคร เย่ เยย่ี มไปเลยค่ะ บุคคลในรูปคอื “พอ่ ขนุ ศรีอนิ ทราทติ ย์” วันนีเ้ ราจะมาเรยี นรู้เกย่ี วกบั พระราชประวตั ิและ พระราชกรณียกิจของพระองค์กันค่ะ

พระราชประวตั ิ ทรงมพี ระนามเดมิ ว่า “พ่อขุนบางกลางหาว” เจ้าเมอื งบางยาง มีมเหสพี ระนามวา่ “นางเสอื ง” เปน็ ปฐมกษัตรยิ แ์ ห่งราชวงศพ์ ระร่วงท่ีครองกรุงสุโขทยั เสด็จขึน้ ครองราชยส์ มบัตเิ ม่อื พ.ศ. 1792 มีพระราชโอรส 2 พระองค์ คอื พอ่ ขนุ บานเมือง พ่อขุนรามคาแหงมหาราช พอ่ ขุนศรีอินทราทิตย์

พระราชกรณียกจิ ทส่ี าคญั พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ทรงเป็นผู้นาที่มีพระปรีชาสามารถ มีความเด็ดเด่ียวกล้าหาญในการทาศึกสงคราม เมื่อครั้งยังเป็น พ่อขุนบางกลางหาวได้ร่วมกับพ่อขุนผาเมือง เจ้าเมืองราดแห่งราชวงศ์ ศรีนาวนาถม รวมกาลังพลร่วมกันขับไล่พวกขอมสบาดโขลญลาพง โดยตีเมืองที่อยู่ในอานาจขอม คือ เมืองศรีสัชนาลัยได้สาเร็จ และทรง รวบรวมคนไทยก่อต้ังอาณาจักรสุโขทัยขึ้น ในสมัยของพระองค์เป็น สมัยท่ีสร้างบ้านเมืองและทาสงครามปอ้ งกันอาณาจกั ร

สงครามคร้ังสาคัญในสมัยพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ เมื่อพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ ประกาศต้ังกรงุ สุโขทยั เปน็ อิสระแลว้ ขนุ สามชนเจา้ เมืองฉอดได้ยกกองทัพมาตีเมืองตาก อันเป็นเมืองหน้าด่านทางทิศตะวันตกของกรุงสุโขทัย พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ยกกองทัพ ออกไปต่อสู้รบกับขุนสามชน โดยมีพระราชโอรส คือ พระรามคาแหง ตามเสด็จด้วย ร ะ ห ว่ า ง ก า ร ร บ ทั พ ข อ ง พ่ อ ขุ น ศ รี อิ น ท ร า ทิ ต ย์ เ พ ลี่ ย ง พ ล้ า แ ก่ ขุ น ส า ม ช น แตพ่ ระรามคาแหงได้ขบั ชา้ งเขา้ ชนกับขนุ สามชน จนขุนสามชนพา่ ยแพก้ ลบั ไป

เม่ือแรกก่อต้ังขอบเขตของอาณาจักรสุโขทัยยังไม่ กว้างขวาง พ่อขุนศรีอินทราทิตย์และพระมหากษัตริย์ องค์ต่อมาพยายามขยายอาณาเขตทาให้อาณาจักรสุโขทัย มีความมน่ั คงมากขึน้ พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ เสด็จข้ึนครองราชย์สมบัติเมื่อ พ.ศ. 1792 แตเ่ สดจ็ สวรรคตในปีใดไมท่ ราบแน่ชัด

นกั เรียนคะ หลงั จากส้ินกรงุ สโุ ขทยั แล้ว มกี ารสถาปนาอาณาจักรไทยขน้ึ ใหมค่ อื อาณาจักรอะไรคะ กรุงศรีอยธุ ยาคะ่ ถกู ตอ้ งค่ะ วันนเ้ี ราจะมาเรยี น เกี่ยวกบั พระมหากษตั รยิ ท์ ี่เป็น ผู้สถาปนากรุงศรอี ยุธยากนั คะ่

อีกพระนามคอื พระเจา้ อทู่ อง เป็นผู้สถาปนากรงุ ศรอี ยุธยาข้นึ เปน็ ราชธานีเม่อื พ.ศ. 1893 ขน้ึ ครองราชย์เป็นปฐมกษตั รยิ ์ตน้ ราชวงศ์อู่ทอง พระราชทานนามพระนครว่า “กรุงเทพทวารวดี ศรีอยธุ ยา” สมเดจ็ พระรามาธบิ ดที ี่ 1

ภายหลังจากท่ีสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 สถาปนากรุงศรีอยุธยา เป็นราชธานีแล้ว พระองค์ทรงโปรดให้สร้างพระราชวังขึ้นที่ตาบล หนองโสน หรือ บึงพระราม โดยทาเลท่ีตั้งของกรุงศรีอยุธยาอยู่ใน บริเวณลุ่มน้าเจ้าพระยาตอนล่าง มีแม่น้าสาคัญไหลผ่าน 3 สาย คือ แมน่ า้ เจ้าพระยา แม่น้าปา่ สกั และแม่นา้ ลพบุรี แมน่ า้ ทัง้ 3 สายไหล ผ่านมาบรรจบกัน ทาให้พ้ืนที่มีลักษณะเป็นเกาะ มีความอุดม สมบูรณ์เหมาะแก่การเกษตร เป็นเส้นทางคมนาคมติดต่อค้าขาย และเป็นปราการธรรมชาตเิ พือ่ ป้องกันขา้ ศกึ

พระราชกรณียกจิ ทสี่ าคัญ 1. ด้านการสร้างความมั่นคงแกบ่ า้ นเมอื ง 1.1 ไดจ้ ัดระเบียบการปกครองเปน็ แบบจตสุ ดมภ์ ได้จัดระเบียบการปกครองเป็นแบบจตุสดมภ์ โดยแบ่ง การปกครองออกเป็น 4 กรม ได้แก่ เวียง วัง คลัง นา และแบ่งการปกครองหัวเมืองต่าง ๆ เป็นเมืองลูกหลวง หัวเมืองชั้นใน หัวเมืองช้ันนอก และหัวเมืองประเทศราช ทาใหก้ ารปกครองกรุงศรีอยุธยามีระบบและมีความเข้มแข็ง ยิ่งข้นึ

1.2 ประกาศใช้กฎหมายปกครองบา้ นเมอื ง 10 ฉบบั ในรชั สมยั ของพระองค์ พระราชบญั ญัติลกั ษณะพยาน พระราชบัญญตั ลิ ักษณะโจร พระราชบัญญัติลกั ษณะอาญาหลวง พระราชบญั ญัติเบด็ เสร็จวา่ ด้วยท่ดี นิ พระราชบญั ญตั ลิ กั ษณะรบั ฟ้อง พระราชบญั ญตั ิลักษณะผัวเมยี พระราชบัญญตั ลิ กั ษณะลักพา พระราชบญั ญตั ลิ กั ษณะผัวเมีย (อีกตอนหนึง่ ) พระราชบัญญัตลิ กั ษณะอาญาราษฎร์ พระราชบญั ญัตลิ ักษณะโจรว่าดว้ ยโจร

1.3 ทาสงครามกับอาณาจกั รสโุ ขทัย 1.4 การท่สี ถาปนากรุงศรอี ยธุ ยาเปน็ ราชธานี และอาณาจกั รเขมร บริเวณท่ีราบล่มุ แมน่ า้ เจา้ พระยาตอนล่าง เพ่อื ให้กรุงศรอี ยุธยามีความมั่นคงเขม้ แขง็ ได้รวมดินแดนของเมืองสาคัญ ๆ ท่ีอยู่ในบริเวณ มากขน้ึ ใกล้เคียง คือ ลพบุรีและสุพรรณบุรี จึงเป็นการรวม ดินแดนให้มีความเป็นปึกแผ่นม่ันคงย่ิงขึ้น จนสามารถ ตัง้ ม่นั เป็นราชอาณาจกั รไทยไดจ้ นถงึ ทุกวนั น้ี แผนที่กรงุ ศรอี ยุธยา นับได้ว่า สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ทรงมี บทบาทในการก่อตั้งอาณาจักร การขยายพระราช อาณาเขต และการวางระเบียบการปกครองของ อาณาจักรอยุธยา

พระราชกรณียกจิ ทีส่ าคัญ ด้านศาสนา พระองคท์ รงพระกรณุ าโปรดเกล้าให้สร้างวัดต่าง ๆ เช่น วัดปา่ แก้ว วดั พทุ ไธสวรรค์ วดั พระราม

สมเดจ็ พระรามาธิบดีท่ี 1 เสดจ็ สวรรคต เม่ือ พ.ศ. 1912 ผู้ครองราชย์ต่อจากพระองค์ คอื สมเดจ็ พระราเมศวร (พระโอรส)

กรงุ ธนบุรคี รบั เกง่ มากค่ะ วันนเ้ี ราจะเรยี นรู้พระราช ประวัติและพระราชกรณียกิจของสมเดจ็ พระเจา้ ตากสินมหาราชน่ันเองคะ่

สมเด็จพระเจ้าตากสนิ มหาราช เป็นพระมหากษตั รยิ พ์ ระองค์แรกและพระองค์เดยี วในอาณาจกั ร หรอื สมเดจ็ พระเจ้ากรงุ ธนบรุ ี ธนบุรี หรือ สมเดจ็ พระบรมราชาที่ 4 มีพระนามเดมิ ว่า “สิน” เสด็จพระราชสมภพ เม่อื พ.ศ. 2277 บิดาเป็นชาวจีน ช่ือ นายไหฮองหรือหยง แซ่แต้ มารดาชื่อ นางนกเอ้ียง ต่อมาเจ้าพระยาจักรีขอไปเล้ียงเป็นบตุ รบญุ ธรรม และได้ตงั้ ช่ือ ว่า สิน และให้เข้ารับการศึกษาจากพระอาจารย์ทองดี วัดโกษา วาส จนมีความรู้แตกฉานจึงได้นาไปถวายตัวเข้ารับราชการเป็น มหาดเลก็ ในสมยั สมเดจ็ พระเจ้าอย่หู วั บรมโกศ ไดป้ ฏบิ ตั ริ าชการดว้ ยความวริ ิยะอุตสาหะ และมคี วามดคี วามชอบ จนได้รับตาแหน่งเป็นพระยาตากปกครองเมืองตาก และได้ เล่ือนตาแหน่งข้ึนเป็นพระยาวชิรปราการ เจ้าเมืองกาแพงเพชร ในเวลาต่อมา

พระราชกรณียกิจท่สี าคัญ 1. ด้านการกู้เอกราชและตั้งราชธานใี หม่ เมื่อปี พ.ศ. 2309 พม่ายกทัพมาตีกรุงศรีอยุธยาในสมัยพระเจ้าเอกทัศ และได้เสียกรุง แก่พม่าเป็นครั้งที่ 2 พ.ศ. 2310 เหตุการณ์ในกรุงศรีอยุธยาขณะน้ันเกิด ความระส่าระสาย ทหารพม่าได้ล้อมกรุงศรีอยุธยาไว้ พระยาตากเห็นว่าคงสู้ไม่ได้แล้ว จึงนาทหารจานวนหน่ึงตีฝ่าวงล้อมพม่าออกมา และได้รวบรวมกาลังอยู่ที่เมืองจันทบุรี เมื่อพระองค์รวบรวมคนไทยและเรือรบจานวนหนึ่งจึงยกทัพไปตีพม่าที่ค่ายโพธ์ิสามต้น และสามารถกอบกู้เอกราชคืนมาได้ภายในเวลาเพียง 7 เดือน หลังจากนั้นทรงเห็นว่า กรุงศรีอยุธยาถูกพม่าเผาเสียหายมาก และยากที่จะฟื้นฟูให้เจริญเหมือนเดิมได้ จึงย้าย เมืองหลวงมาอยู่ที่กรุงธนบุรี แล้วทรงปราบดาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ ทรงพระนามว่า สมเด็จพระบรมราชาที่ 4 ครองกรงุ ธนบรุ ี นาน 15 ปี

แผนที่อาณาจักรกรงุ ธนบรุ ี

พระราชกรณยี กิจทสี่ าคญั 2. ด้านการสร้างความมัน่ คงแก่บ้านเมอื ง 2 2.1 ดา้ นการปกครองยังปกครองแบบกรงุ ศรีอยธุ ยา สว่ นด้านกฎหมาย เม่ือคร้ังกรงุ แตก กฎหมายได้กระจดั กระจายสูญหายไป จงึ โปรดใหท้ าการคน้ หา รวบรวม และชาระกฎหมายเหลา่ นัน้

2. ดา้ นการสรา้ งความมัน่ คงแกบ่ ้านเมอื ง 2.3 ทรงรวบรวมบ้านเมอื งใหก้ ลายเป็นหนึ่งเดียว โดยปราบปรามกก๊ หรือชุมนุมตา่ งๆที่ได้ตง้ั ตัวเปน็ ใหญ่ตามหวั เมอื ง ได้แก่ ชมุ นมุ เจ้าเมอื งพิษณโุ ลก ชุมนมุ เจา้ พมิ าย ชุมนุมพระเจา้ ฝาง ชุมนมุ เจา้ นครศรธี รรมราช

ท่ตี ้งั ชุมนมุ ตา่ ง ๆ

3. ดา้ นเศรษฐกิจ ทรงพยายามติดต่อทางการทูตกับจีนให้ค้าขายได้เหมือนเดิม เพ่ือฟ้ืนฟูเศรษฐกิจ ทรงช่วยเหลือประชาชนโดยแจกอาหารและเสื้อผ้า ในช่วงปลายสมัยธนบุรีทรงส่งเสริมให้ ทานาปลี ะ2 คร้ัง เพอื่ แก้ปัญหาขาดแคลนขา้ ว เศรษฐกิจจึงฟืน้ ตัวขนึ้

4. ดา้ นศาสนาและศิลปวฒั นธรรม 5. ดา้ นคมนาคม ทรงทานุบารุงพระพุทธศาสนา เช่น โปรดให้ โปรดใหม้ ีการสรา้ งถนนและขดุ คลอง คัดลอกพระไตรปิฎกขึ้นใหม่ โปรดให้บูรณะวัด เพอ่ื อานวยความสะดวกในการคมนาคม เพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชน และ ส่งเสริมการประพันธ์วรรณกรรม ดังเช่นที่ นพิ นธ์เรื่อง รามเกียรติ์

นักเรียนคะ พระมหากษตั รยิ ไ์ ทยใน ปจั จบุ นั คอื ราชวงศอ์ ะไรคะ ราชวงศจ์ ักรคี ่ะ เก่งมากค่ะ วนั นเ้ี ราจะมารจู้ ักกบั ปฐมกษัตรยิ ์ ของราชวงศ์จักรีกันคะ่

พระราชประวตั ิ มีพระนามเดมิ ว่า “ทองดว้ ง” พระราชสมภพ ณ กรุงศรีอยุธยา ในรัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เม่ือวันท่ี 20 มีนาคม พ.ศ.2279 เป็นบุตรของพระอักษรสุนทร (ทองดี) ข้าราชการอาลกั ษณ์กับทา่ นหยก ธดิ าเศรษฐี ได้รับราชการต้ังแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เป็นหลวงยกกระบัตรเมือง ราชบุรี เป็นพระยามหากษัตริย์ศึก สมุหนายกและแม่ทัพใหญ่ใน สมัยกรุงธนบุรี ทรงปราบดาภิเษกข้ึนครองราชย์ เม่ือวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 พระองคท์ รงเป็นปฐมกษัตรยิ ์แห่งราชวงศจ์ ักรี

พระราชกรณียกิจทส่ี าคัญ 1. ดา้ นการเมอื งการปกครอง - ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และราชวงศ์จักรี และทรงย้ายราชธานีจากกรุงธนบุรีมาที่ กรุงเทพมหานคร ด้วยเหตุผลว่ากรุงธนบรุ ีมีสภาพเป็นเมืองอกแตก คือ มีแม่น้าเจ้าพระยาไหล่ผ่ากลาง เมือง ยากแก่การป้องกันข้าศึกโจมตี และกรุงธนบุรีคับแคบเพราะมีวัดขนาบสองด้านไม่เหมาะในการ ขยายเมือง - โปรดใหส้ รา้ งพระบรมมหาราชวังและวดั พระศรรี ัตนศาสดาราม - โปรดใหต้ รากฎหมาย เรยี กว่า กฎหมายตราสามดวง หรอื ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 - ทรงเป็นแม่ทัพในการทาสงครามเก้าทัพกับพม่า สู้รบจนชนะ โดยใช้ยุทธวิธีปิดล้อมข้าศึกเพ่ือให้ ขาดเสบียงอาหาร

2. ดา้ นศาสนา - โปรดใหม้ กี ารสงั คายนาพระไตรปฎิ กเพ่ือใหม้ คี วามถูกตอ้ งข้ึน ซง่ึ เป็นการสงั คายนา พระไตรปฎิ กครงั้ ท่ี 9 - ทรงให้ก่อสร้างและซอ่ มแซมวัดวาอารามตา่ งๆ เชน่ วดั พระเชตพุ นวมิ ลมังคลาราม (วดั โพธ์ิ) วัดอรณุ ราชวราราม(วัดแจ้ง) วดั ราชบรู ณะ เปน็ ตน้ วดั พระเชตุพนวมิ ลมังคลาราม วดั อรณุ ราชวราราม เป็นวัดประจารัชกาลที่ 1

- อญั เชญิ พระพุทธรูปในเมอื งร้างตา่ งๆมาเกบ็ รักษาไวใ้ นพระนคร เช่น พระพทุ ธสิหงิ ค์ พระแกว้ มรกต

3. ดา้ นศิลปวัฒนธรรม - ทรงฟื้นฟพู ระราชพิธีตา่ งๆ และประเพณสี าคญั ตา่ งๆ เชน่ พระราชพิธี บรมราชาภเิ ษกและพระราชพิธสี มโภชพระนคร เพือ่ สร้างกาลงั ใจใหร้ าษฎรและ รกั ษาพระราชพธิ ีโบราณ เป็นต้น - ทรงส่งเสริมด้านวรรณกรรม โดยโปรดเกล้าฯให้แต่ง วรรณคดีหลายเรื่อง เช่น รามเกียรติ์ ราชาธิราช รวมทั้ง การแปลหนงั สอื จนี เร่อื งสามก๊ก

เพื่อเป็นการราลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ ประชาชนจึงพร้อมใจกันถือว่าวันที่ 6 เมษายนของทุกปี ซ่ึงเป็นวันขึ้นครองราชย์ของพระองค์เป็นวันจักรี และในวันน้ี จะมีการวางพวงมาลาที่พระบรมราชานุสาวรีย์ของพระองค์ท่ี เชงิ สะพานปฐมบรมราชนุสรณ์