E-book วันลอยกระทง

ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอศลิ าลาด

หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

วนั ลอยกระทง. เป็ นวนั สาคญั ทางศาสนาฮินดูวนั หน่ึงของไทยและเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ ตรงกบั วนั ข้ึน 15 คา่ เดือน 12 ตามปฏิทินจนั ทรคติไทย ตามปฏิทินจนั ทรคติลา้ นนา มกั จะตกอยู่ในราวเดือนพฤศจิกายน ตามปฏิทินสุริ ยคติ บางปีเทศกาลลอยกระทงจะตรงกบั เดือนตลุ าคม เช่นปี พ.ศ. 2544 วนั ลอยกระทงปี น้ันตรงกบั วนั ท่ี 31 ตุลาคม และจะ มาตรงกนั อกี ครง้ั ในปี พ.ศ. 2563 ประเพณีน้ีกาหนดข้นึ เพ่อื เป็นการสะเดาะเคราะหแ์ ละขอขมาตอ่ พระแม่คงคา บางหลกั ฐาน เช่ือวา่ เป็ นการบูชารอยพระพทุ ธบาทท่รี มิ ฝงั่ แม่น้านัมทามหานที และบางหลกั ฐานกว็ า่ เป็นการบูชาพระอปุ คตุ อรหนั ตห์ รือพระ มหาสาวก สาหรบั ประเทศไทยประเพณีลอยกระทงไดก้ าหนดจดั ในทุกพ้นื ท่ีทวั่ ประเทศ โดยเฉพาะบริเวณท่ีติดกบั แม่น้า ลา คลอง หรอื แหลง่ น้าต่าง ๆ ซ่ึงแต่ละพ้นื ท่ีก็จะมีเอกลกั ษณ์ท่ีน่าสนใจแตกต่างกนั ไป นอกจากน้ีบางประเทศก็มีเทศกาลลอย กระทงดว้ ย เช่น ประเทศลาว มกั จะลอยกระทงในวนั ออกพรรษา (ข้ึน 15 คา่ เดือน 11) ในงานไหลเฮือไฟของลาว ประเทศ กมั พูชา มกี ารลอยกระทง 2 ครง้ั คือลอยกระทงหลวงกลางเดือน 11 ราษฎรจะทากระทงเล็กและบรรจุอาหารลงไปดว้ ย สว่ น กลางเดอื น 12 จะมีกระทงหลวงเป็ นกระทงใหญ่ ราษฎรจะไม่ไดท้ าและกระทงน้ีจะมอี าหารบรรจุลงไปดว้ ยเช่นกนั โดยมคี ติวา่ เพอ่ื สง่ สว่ นบญุ ไปใหเ้ ปรต เทศกาลน้าจะมีการเฉลิมฉลองดว้ ยการแข่งเรือยาว การแสดงพลดุ อกไมไ้ ฟ จดั ข้ึนทุกปี ตง้ั แต่วนั ข้นึ 14 คา่ 15 คา่ จนถึงแรม 1 คา่ เดือนพฤศจกิ ายน สว่ น ประเทศพม่า ในวนั ลอยกระทงผูค้ นจะพากนั ทากระทงตกแต่ง เป็ นรูปคลา้ ยดอกบวั บาน ปกั ธูปเทียน และนิยมตดั เลบ็ เสน้ ผม หรือใส่เหรียญกษาปณ์ลงไปในกระทง แลว้ นาไปลอยใน แหลง่ น้า สว่ นในพ้นื ท่ีติดทะเลก็นิยมลอยกระทงรมิ ฝงั่ ทะเล เช่ือวา่ เป็นการลอยเคราะหไ์ ป นอกจากน้ียงั เช่ือวา่ การลอยกระทง เป็นการบูชาและขอขมาพระแมค่ งคา หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

ประเพณีลอยกระทงเป็ นประเพณีโบราณของอนิ เดียท่ีประเทศไทยรบั เขา้ มาปฏิบตั ิ แต่ไม่ปรากฏ หลกั ฐานชัดเจนว่าทากนั มาต้งั แต่เม่ือไหร่ เท่าท่ีปรากฏกล่าวไดว้ ่ามีมาต้งั สมยั สุโขทยั เป็ นราชธานี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยู่หวั ทรงสนั นิษฐานว่า เดิมทีเดียวเห็นจะเป็ นพิธีของพราหมณ์ กระทาเพ่ือบูชาพระผูเ้ ป็ นเจา้ ทง้ั สาม คือ พระอศิ วร พระนารายณ์ และพระพรหม ต่อมาไดถ้ ือตาม แนวทางพระพทุ ธศาสนามีการชกั โคมเพ่ือบูชาพระบรมสารีริกธาตุพระจุฬามณีในชน้ั ดาวดึงส์ และลอย โคมเพ่ือบูชารอยพระพุทธบาท ซ่ึงประดิษฐาน ณ หาดทรายแม่น้านัมมทา (แม่น้านัมมทา เป็ นแม่น้าท่ี คู่ขนานกบั ทิวเขาวินธยั ไหลลงภาคตะวนั ตกของอนิ เดียแบ่งเขตอนิ เดียออกเป็ นภาคเหนือและภาคใต)้ ตานานท่ีหาหลกั ฐานยืนยนั มิได้ กล่าวไวว้ ่าในรชั สมยั พ่อขุนรามคาแหง มีนางนพมาศหรือทา้ วศรีจุฬา ลกั ษณ์ เป็ นผูป้ ระดิษฐก์ ระทงข้ึนครง้ั แรก โดยแตเ่ ดิมเรียกว่าพธิ ีจองเปรียง ท่ีลอยเทียนประทีป และนาง นพมาศไดน้ าดอกโคทม ซ่งึ เป็ นดอกบวั ท่ีบานเฉพาะวนั เพ็ญเดือนสิบสองมาใชใ้ สเ่ ทียนประทีป[ตอ้ งการ อา้ งองิ ] ดงั ปรากฏในตารบั ทา้ วศรีจุฬาลกั ษณก์ ลา่ วถงึ พระดารสั ของพระรว่ งว่า \"แตน่ ้ีสบื ไปเบ้ืองหนา้ โดย ลาดบั กษตั ริยใ์ นสยามประเทศ ถึงกาลกาหนดนักขตั ฤกษ์ วนั เพ็ญเดือน 12 ใหท้ าโคมลอยเป็ นรูปดอกบวั อทุ ิศสกั การบูชาพระพุทธบาทนัมมทานทีตราบเท่ากลั ปาวสาน แต่ปจั จุบนั มีหลกั ฐานว่าไม่น่าจะเก่ากว่า สมยั รตั นโกสินทรต์ อนตน้ โดยอา้ งองิ หลกั ฐานจากภาพจิตรกรรมการสรา้ งกระทงแบบต่าง ๆ ในสมยั รชั กาลท่ี 1 จากน้ันในสมยั รชั กาลท่ี 2 ไดเ้ ปล่ยี นแปลงจากการทาจากดอกบวั เป็ นตน้ กลว้ ยเพราะดอกบวั ดงั กลา่ วหายากและมีนอ้ ย จงึ ใชต้ น้ กลว้ ยทาแทนแลว้ ดูไม่สวยจงึ ใชใ้ บตองมาพบั แต่งจนสวยสบื ทอดมาจน ปจั จบุ นั หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

ภาคเหนือ นิยมทาโคมลอย เรยี กว่า \"ลอยโคม\" หรอื \"ว่าวลม\" หรอื \"วา่ วไฟ\" ทาจากผา้ บาง ๆ แลว้ สมุ ควนั ขา้ งใตใ้ หล้ อยข้ึนไปในอากาศอย่างบลั ลูนประเพณีของชาวเหนือน้ีเรียกว่า ย่ีเป็ ง หมายถึงการ ทาบุญในวนั เพ็ญเดือนย่ี (ซ่ึงนับวนั ตามแบบลา้ นนา ตรงกบั วนั เพ็ญเดือนสิบสองในแบบไทย) หรือโคม ลอยบนน้ารูปทรงต่าง ๆ จงั หวดั เชียงใหม่ มีประเพณี\"ย่ีเป็ ง\"เชียงใหม่ ในทุก ๆ ปี จะมีการจดั งานข้ึนอย่างย่ิงใหญ่ตระการ ตา และมีการปลอ่ ยโคมลอยข้ึนเตม็ ทอ้ งฟ้ า จงั หวดั ลาปาง มีประเพณี\"ล่องสะเปา\"(สะเปาหมายถึงกระทง) ซ่ึงจะมีการประกวดอยู่สองวนั ดว้ ยกนั ไดแ้ กว่ นั แรก\"สะเปาน้า\"จดั ข้ึนในแม่น้าวงั และวนั ท่ีสองจะมี\"สะเปาบก\" ซ่ึงการประกวดในท่ีน้ี จะมีตง้ั แตร่ ะดบั กลมุ่ หมู่บา้ น ตาบล อาเภอ โรงเรียน มหาวิทยาลยั สถาบนั การศึกษาตา่ งๆ รวมไปถงึ หน่วย การของภาครฐั แต่ละขบวนจะมีการแสดงต่างๆไม่ว่าจะเป็ นฟ้ อนรา ดนตรีพ้ืนเมือง ความสวยงามของ ขบวน รวมไปถงึ ประกวดนางนพมาส ทง้ั น้ี ชาวบา้ นคนเมืองลาปาง ค่อนขา้ งใหค้ วามสาคญั แกป่ ระเพณี ลอ่ งสะเปา เน่ืองจากเป็ นวนั ท่ที กุ คนจะรว่ มสนุกสนานคร้นื เครง้ พบปะเพ่อื นฝูงท่กี ลบั มาจากการทางานใน ต่างจงั หวดั และท่สี าคญั เป็ นเทศกาลกลางแจง้ ท่ีจดั ข้ึนทา่ มกลางอากาศท่เี ย็นสบายในทกุ ๆปี จงั หวดั ตาก จะลอยกระทงขนาดเลก็ ทยอยเรียงรายไปเป็ นสาย เรียกวา่ \"กระทงสาย\" จงั หวดั สโุ ขทยั ขบวนแหโ่ คมชกั โคมแขวน การเลน่ พลตุ ะไล ไฟพะเนียง หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ ในอดีตมีการเรียกประเพณีลอยกระทงในภาคอสี านวา่ สิบสองเพ็ง หมายถึงวนั เพ็ญ เดอื นสบิ สองซ่งึ จะมีเอกลกั ษณแ์ ตกต่างกนั ออกไป เช่น จงั หวดั รอ้ ยเอด็ ถือเป็ นตวั แทนจดั งานลอยกระทงของภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ โดยมีช่ืองานประเพณีวา่ \" สมมาน้าคนื เพง็ เสง็ ประทีป \" ตามภาษาถ่ินมีความหมายถึงการขอขมาพระแม่คงคาในคนื วนั เพญ็ เดอื นสบิ สอง ความ พเิ ศษของงานมีการแสดง แสงสีเสยี ง ตานานเมืองรอ้ ยเอด็ จดั ใหม้ ีการตกแต่งบริเวณเกาะบึงพลาญชยั (สถานท่ีจดั งาน) ใหเ้ ป็นเกาะสวรรค์ ตกแต่งสวยงาม ย่ิงใหญ่ มีขบวนกระทงอาเซียน มีการประกวดกระทงประทีปใหญ่ ชิงถว้ ย พระราชทานสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี การประกวดกระทงอนุรกั ษธ์ รรมชาติ การประกวด ขบวนแห่กระทงประทีป 12 หวั เมือง ตามตานานเมืองรอ้ ยเอด็ การประกวดราวงสมมาน้าคืนเพง็ เส็งประทีป การ ประกวดธดิ าสาเกตนคร และกจิ กรรมอน่ื ๆ อกี มากมาย จงั หวดั สกลนคร ในอดีตจะมีการลอยกระทงจากกาบกลว้ ย ลกั ษณะคลา้ ยกบั การทาปราสาทผ้ึงโบราณ เรียก งานน้ีวา่ เทศกาลลอยพระประทีปพระราชทาน สบิ สองเพง็ ไทสกล ภาคกลาง มีการจดั ประเพณีลอยกระทงข้ึนทวั่ ทกุ จงั หวดั กรุงเทพมหานคร จะมีงานภเู ขาทอง เป็ นรูปแบบงานวดั เฉลิมฉลองราว 7-10 วนั ก่อนงานลอยกระทง และ จบลงในช่วงหลงั วนั ลอยกระทง จงั หวดั พระนครศรีอยุธยา มีการจดั งานประเพณีลอยกระทงกรุงเก่าข้ึนอย่างย่ิงใหญ่บริเวณอุทยาน ประวตั ิศาสตรพ์ ระนครศรอี ยุธยา ภายในงานมีการจดั แสดงแสง สี เสยี ง อย่างงดงามตระการตา ภาคใต้ อยา่ งท่ีอาเภอหาดใหญ่ จงั หวดั สงขลา ก็มีการจดั งานอย่างย่ิงใหญ่ นอกจากน้ัน ในจงั หวดั อ่นื ๆ ก็จะจดั งาน วนั ลอยกระทงดว้ ยเช่นกนั นอกจากน้ีในแต่ละทอ้ งถ่ินยงั อาจมปี ระเพณีลอยกระทงท่แี ตกต่างกนั ไป และสบื ทอดตอ่ กนั เร่ือยมา หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

สาเหตทุ ่มี ีประเพณีลอยกระทงข้ึนน้นั เกดิ จากความเช่ือหลาย ๆ ประการของแต่ละทอ้ งท่ี ไดแ้ ก่ 1. เพ่อื แสดงความสานึกถงึ บญุ คณุ ของแม่น้าท่ีใหเ้ ราไดอ้ าศยั น้ากนิ น้าใช้ ตลอดจนเป็ นการขอ ขมาตอ่ พระแม่คงคา ท่ไี ดท้ ้งิ ส่งิ ปฏิกลู ต่าง ๆ ลงไปในน้า อนั เป็ นสาเหตใุ หแ้ หลง่ น้าไม่สะอาด 2. เพ่ือเป็ นการสกั การะรอยพระพทุ ธบาทนมั มทานที เม่ือคราวท่พี ระพทุ ธเจา้ เสด็จไปแสดงธรรม โปรดในนาคพภิ พ และไดท้ รงประทบั รอยพระบาทไวบ้ นหาดทรายแม่น้านัมมทานที ซ่งึ เป็ นแม่น้าสายหน่ึง อยู่ในแควน้ ทกั ขิณาบถของประเทศอนิ เดีย ปจั จุบนั เรยี กว่าแม่น้าเนรพทุ ทา 3. เพ่อื เป็ นการสะเดาะเคราะห์ เพราะการลอยกระทงเปรียบเหมือนการลอยความทกุ ข์ ความ โศกเศรา้ โรคภยั ไขเ้ จบ็ และส่งิ ไม่ดีตา่ ง ๆ ใหล้ อยตามแม่น้าไปกบั กระทง คลา้ ยกบั พธิ ีลอยบาปของ พราหมณ์ 4. เพ่ือเป็ นการบูชาพระอปุ คุต ท่ชี าวไทยภาคเหนือใหค้ วามเคารพ ซ่งึ บาเพญ็ เพียรบริกรรมคาถา อยูใ่ นทอ้ งทะเลลกึ หรอื สะดือทะเล โดยมีตานานเลา่ วา่ พระอปุ คตุ เป็นพระมหาเถระรูปหน่ึงท่ีมีอทิ ธิฤทธ์ิมาก สามารถปราบพญามารได้ 5. เพ่อื รกั ษาขนบธรรมเนียมของไทยไวม้ ิใหส้ ูญหายไปตามกาลเวลา และยงั เป็ นการสง่ เสรมิ การ ทอ่ งเท่ียวใหเ้ กดิ ข้ึนทง้ั ชาวไทยและชาวต่างประเทศ 6. เพ่อื ความบนั เทิงเรงิ ใจ เน่ืองจากการลอยกระทงเป็ นการนดั พบปะสงั สรรคก์ นั ในหมู่ผูไ้ ป ร่วมงาน 7. เพ่อื สง่ เสรมิ งานฝีมือและความคิดสรา้ งสรรค์ เพราะเม่ือมีเทศกาลลอยกระทง มกั จะมีการ ประกวดกระทงแข่งกนั ทาใหผ้ ูเ้ ขา้ รว่ มไดเ้ กดิ ความคดิ แปลกใหม่ และยงั รกั ษาภูมิปญั ญาพ้ืนบา้ นไวอ้ กี ดว้ ย หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

ในปจั จุบนั มีการจดั งานลอยกระทงทกุ ๆ จงั หวดั ซ่งึ จะมีกจิ กรรมแตกตา่ งกนั ไปในแตล่ ะสถานท่ี แตก่ จิ กรรมทม่ี ีเหมือน ๆ กนั กค็ ือ การประดิษฐก์ ระทง โดยนาวสั ดตุ ่าง ๆ ทง้ั หยวกกลว้ ย ใบตอง หรอื จะ เป็ นกาบพลบั พลงึ เปลอื กมะพรา้ ว ฯลฯ มาประดบั ตกแตง่ ดว้ ยดอกไม้ ธูป เทยี น เคร่อื งสกั การบูชา ให้ เป็ นกระทงท่สี วยงาม ภายหลงั มีการใชว้ สั ดโุ ฟมท่สี ามารถประดิษฐก์ ระทงไดง้ า่ ย แตจ่ ะทาใหเ้ กดิ ขยะท่ี ย่อยสลายยากข้ึน จึงมีการรณรงคใ์ หเ้ ลกิ ใชก้ ระทงโฟมเพ่อื พทิ กั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ ม กอ่ นจะมีการดดั แปลงวสั ดุ ทากระทงใหห้ ลากหลายข้ึน เช่น กระทงขนมปงั กระทงกระดาษ กระทงพลาสติกชนิดพิเศษ เพ่ือใหย้ อ่ ย สลายงา่ ยและไม่เป็ นพษิ เป็ นภยั ต่อส่งิ แวดลอ้ ม เม่ือไปถงึ สถานท่ลี อยกระทง กอ่ นทาการลอยกจ็ ะอธิษฐานในส่งิ ท่ปี รารถนาขอใหป้ ระสบ ความสาเร็จ หรือเส่ยี งทายในสง่ิ ต่าง ๆ จากน้ันจงึ ปลอ่ ยกระทงใหล้ อยไปตามสายน้า และในกระทงมกั นิยมใสเ่ งนิ ลงไปดว้ ย เพราะเช่ือกนั ว่าเป็ นการบูชาพระแม่คงคา นอกจากการลอยกระทงแลว้ มกั มีกจิ กรรมประกวดนางนพมาศอนั เป็ นสญั ลกั ษณห์ น่ึงของ ประเพณีลอยกระทง และตามสถานท่จี ดั งานจะมีการประกวดกระทง ขบวนแห่ มหรสพสมโภชต่าง ๆ บาง แหง่ อาจมีการจุดพลุ ดอกไมไ้ ฟเฉลมิ ฉลองดว้ ย หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

https://www.youtube.com/watch?v=T89gzuVtTXo&feature=emb_logo หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

- หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด

ท่ปี รกึ ษา ผูอ้ านวยการ กศน.อาเภอศิลาลาด ครู คศ.1 1. นางราไพ ผ่อนจตรุ สั ครูผูช้ ่วย 2. นางสาวฐณัชญพ์ ร นาหอ่ ม 3. นายเอกวทิ ย์ สุระโคตร ครูอาสาสมคั ร ฯ ครู กศน.ตาบล ขอ้ มูล ครู กศน.ตาบล ครู กศน.ตาบล 1. นางสาวทพิ ทวิ า ไชยปญั ญา ครู กศน.ตาบล 2. นายเพ่มิ ศกั ด์ิ สงิ หเ์ ทพ นกั เทคโนโลยสี ารสนเทศ 3. นางสาวอายวุ รรณ มาลยั ครู ศรช. 4. นางสาวพมิ สวยิ า บุญมานพ ครูผูส้ อนคนพกิ าร 5. นางสาวยภุ ารตั น์ ภวู งษ์ บรรณารกั ษ์ 6. นายภมรพงศ์ ศกั ดาวฒั นไพศาล พนักงานบรกิ าร 7. นางสาวณฏั ฐณ์ ิชา ทองขอน 8. นางสาววชิ ดุ า อนุ่ คา บรรณารกั ษ์ 9.นางสาวสุนิสา มณีวงษ์ 10.นางสาวลาไพ ศรโี สภา ผูจ้ ดั ทา/ผูพ้ มิ พ/์ รวบรวม นางสาวสนุ ิสา มณีวงษ์ หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอศลิ าลาด กศน.อาเภอศลิ าลาด