คู่มือการใช้บริการแผนกแพทย์แผนไทย

คู่มอื การใช้บริการ แผนกแพทย์แผนไทย

สารบัญ หน้า 1 ข้ันตอนการรับบริการ การให้บริการแพทย์แผนไทย 2 ข้อควรปฎบิ ตั สิ าหรับการนวดรักษา 11 ข้อควรปฎบิ ตั ิสาหรับการประคบสมุนไพร 16 ข้อควรปฎบิ ตั ิสาหรับการอบสมุนไพร 19 ข้อควรปฎบิ ตั สิ าหรับการดูแลมารดาหลงั คลอด 21 ยาสมุนไพรทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย 23

1 ขั้นตอนการรับบรกิ าร ผู้ป่ วยใหม่ ตดิ ต่อห้องบัตร จุดคดั กรอง OPD แพทย์แผน consult แผนกแพทย์แผนไทย ผู้ป่ วยเก่า ปัจจุบัน จาหน่ายออก เกนิ ความสามารถ ตรวจและวาง แผนการรักษา consulอtาการแย่ลง อาการคงที่ อาการดขี นึ้ เข้าคอร์สออกกาลงั กาย

2 การให้บริการแพทยแ์ ผนไทย ตรวจวนิ ิจฉัยโดยศาสตร์แพทย์แผนไทย และให้คาแนะนา นวดราชสานัก (นวดรักษา) ประคบสมุนไพร จ่ายยาสมุนไพร (ยาเมด็ /ยาแคปซูล) อบสมุนไพร ดูแลมารดาหลงั คลอด กจิ กรรมโยคะและฤาษดี ดั ตน

3 การให้บริการแพทยแ์ ผนไทย ซกั ประวัตผิ ู้ป่ วย

4 การให้บรกิ ารแพทย์แผนไทย ตรวจร่างกายผู้ป่ วย

5 การให้บริการแพทย์แผนไทย นวดราชสานัก

6 การใหบ้ รกิ ารแพทยแ์ ผนไทย ประคบสมุนไพร

7 การให้บรกิ ารแพทย์แผนไทย อบสมุนไพร

8 การให้บรกิ ารแพทย์แผนไทย ยาสมุนไพร (ยาเม็ด/ยาแคปซูล)

9 ดแู ลมารดาหลังคลอด หตั ถการการรักษา นวดไทย ประคบสมุนไพร ทบั หม้อเกลือ อบสมุนไพร

10 กิจกรรมออกกาลังกาย โยคะและฤาษีดัดตน

11 ข้อควรปฏิบตั สิ าหรับ ผู้รับบริการนวดรักษา การเตรียมตวั ก่อน การรักษา รับประทานอาหารมาก่อน อย่างน้อย 30 นาที รับประทานยาโรคประจาตัวมาก่อน อย่างน้อย 1 ช่ัวโมง นาบตั รประชาชนและบตั รนัดการรักษา มาทุกครัง้ พกั ผ่อนให้เพียงพอก่อนมารับการรักษา

12 ข้อควรปฏบิ ตั สิ าหรับ ผู้รับบริการนวดรักษา ข้อห้าม/ข้อควรระวัง เคยมีประวัตกิ ารแท้งบุตร โรคหวั ใจ มีประวัตโิ รคล่ิมเลือดในหลอดเลือดดา หญงิ ตงั้ ครรภ์ ใส่อวัยวะเทยี มตามส่วนต่างๆ ของร่ างกาย

13 ข้อควรปฏบิ ตั สิ าหรับ ผู้รับบริการนวดรักษา ข้อห้าม/ข้อควรระวัง ผู้ป่ วยท่มี ีโรคประจาตวั DM,HT กระดกู พรุน และ กระดกู บาง สภาวะข้อต่อหลวม ภาวะความผดิ ปกตขิ องการแขง็ ตวั ของเลือด ผู้ป่ วยมะเร็ง ผู้ท่รี ับประทานอาหารอ่มิ ใหม่(ไม่เกิน30นาท)ี

14 ข้อควรปฏบิ ัตสิ าหรับ ผู้รับบริการนวดรักษา ข้อห้าม/ข้อควรระวัง มีไข้เกิน 37.5 องศาเซลเซียส มีอาการอักเสบ บวมแดง ร้อน โรคตดิ ต่อ เช่น เอดส์ วัณโรค อีสุกอีใส งสู วัด กระดกู แตกหกั ปริ ร้าว ท่ยี งั ไม่ตดิ ผู้ท่หี ลังประสบอุบตั เิ หตุใหม่ๆ

15 ข้อควรปฏบิ ตั สิ าหรับ ผู้รับบริการนวดรักษา ประโยชน์ของการ นวดรักษา

ข้อควรปฏบิ ัตสิ าหรับ 16 ผู้รับบริการประคบ สมุนไพร สมุนไพรใน ลูกประคบ ไพล แก้ปวดเมอื่ ย แก้เคลด็ ขัดยอก ลดการอกั เสบ ขมนิ้ ชัน ลดการอกั เสบ แก้โรคผวิ หนัง ขมนิ้ อ้อย ลดการอกั เสบ แก้โรคผวิ หนัง ตะไคร้ กลนิ่ หอม ทาให้สดชื่น มะกรูด แก้ลมวงิ เวยี น ผวิ หนังชุ่มชื้น พมิ เสน การบูร แต่งกลน่ิ

ข้อควรปฏิบตั สิ าหรับ 17 ผู้รับบริการประคบ สมุนไพร ข้อควรระวงั ไม่ควรใช้ลูกประคบทรี่ ้อนเกนิ ไป ไม่ควรประคบที่มแี ผลอกั เสบ ร้อนแดง หลงั ประคบใหม่ๆ ไม่ควรอาบนา้

ข้อควรปฏิบัตสิ าหรับ 18 ผู้รับบริการประคบ สมุนไพร ประโยชน์ บรรเทาอาการปวดเมอ่ื ย ลดอาการบวม อกั เสบ ของกล้ามเนือ้ เอน็ ข้อต่อ ช่วยให้เนือ้ เยอ่ื พงั ผดื ยดื ตวั ออก ช่วยเพม่ิ การไหลเวยี นของเลอื ด

19 ข้อควรปฏิบตั สิ าหรับ ผู้รับบริการอบสมุนไพร ข้อห้าม เป็ นไข้ ตวั ร้อน (มากกว่า 37.5 องศาเซลเซียส) อดข้าว อดนา้ อดนอน รู้สึกอ่อนเพลยี รับประทานอาหารใหม่ๆ มโี รคประจาตวั ได้แก่ โรคไต โรคหัวใจ โรคลมชัก โรคหอบหืด ระยะรุนแรง โรคตดิ เชื้อระบบทางเดนิ หายใจทร่ี ุนแรง ปวดศีรษะชนิดเวยี นศีรษะ คลนื่ ไส้ สตรีขณะมปี ระจาเดอื น มอี าการอกั เสบจากบาดแผลต่าง ๆ

20 ข้อควรปฏบิ ตั สิ าหรับ ผู้รับบริการอบสมุนไพร ประโยชน์ของการ อบสมุนไพร ระบบกล้ามเนอื้ กล้ามเนอื้ คลายตัวผ่อนคลาย ระบบผวิ หนัง รูขุมขนขยายขบั ของเสียออก ระบบไหลเวยี นเลอื ด ระบบจิตใจ คลายเครียด ผ่อนคลาย ระบบทางเดนิ หายใจหายใจสะดวก

ข้อควรปฏบิ ัตสิ าหรับ 21 ผู้รับบริการดูแลมารดา หลงั คลอด ข้อควรระวงั ผ้ทู มี่ ไี ข้ 37.5 องศา มีอาการอ่อนเพลยี หลงั รับประทานอาหารอม่ิ ใหม่ๆ การให้บริการมารดาหลงั คลอด กรณคี ลอดธรรมชาติ 7วนั กรณผี ่าคลอด หลงั ผ่าคลอด 45 วนั

ข้อควรปฏิบตั สิ าหรับ 22 ผู้รับบริการดูแลมารดา หลงั คลอด ประโยชน์ ช่วยให้มดลกู เข้าอู่เร็วขนึ้ ช่วยกระตุ้นการหดรัดตัวของมดลกู ช่วยขับนา้ คาวปลา กระตุ้นการไหลเวยี นเลอื ด กล้ามเนือ้ หน้าท้องกระชับ แบนราบ และยุบเร็ว ลดอาการปวดเม่ือยกล้ามเนือ้ และปวดมดลูก

23 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาขมนิ้ ชัน ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการแน่นจุกเสียด ท้องอดื เฟ้ อ อาหารไม่ย่อย โรคกระเพาะอาหาร ปริมาณการใช้ 1-2 cap*3pc ทดแทนยา Simethicone 80 mg, Sodamint 300 mg , M. carminative

24 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาขมนิ้ ชัน ข้อห้ามใช้/ข้อควรระวงั ห้ามใช้ผู้ทที่ ่อนา้ ดีอดุ ตัน หรือผู้ทไี่ วต่อยานี้ ระวังในผู้ป่ วย โรคน่ิวในถุงนา้ ดี หญงิ ต้งั ครรภ์และเดก็ ระวงั การใช้ร่วมanticoagulants,antiplatelet

25 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาธาตุบรรจบ ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการท้องเฟ้ อ อาหารไม่ย่อย ท้องผูก ใช้ในคนไข้อุจจาระธาตุพกิ าร ปริมาณการใช้ 2cap*3pc ทดแทนยา Loperamide 2 mg

26 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาธาตุบรรจบ ข้อห้ามใช้/ข้อควรระวงั ห้ามใช้หญิงต้งั ครรภ์ และผู้ทม่ี ไี ข้ ระวงั การใช้ร่วม anticoagulants,antiplatelet ระวงั การใช้ยาต่อเนื่อง ผู้ทมี่ คี วามผดิ ปกติตบั ไต เน่ืองจากสะสมการบูรเกดิ พษิ กรณีท้องเสีย ใช้ไม่เกนิ 1 วนั หากอาการไม่ดขี ึน้ ปรึกษาแพทย์

27 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาฟ้ าทะลายโจร ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการเจบ็ คอ มอี าการไข้หวดั ท้องเสียไม่ติดเชื้อ ปริมาณการใช้ 3-4 cap*4pc ทดแทนยา paracetamol 500 mg. Serratiopeptidase 5 mg. Loperamide 2 mg.

ยาสมุนไพร 28 ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาฟ้ าทะลายโจร ข้อห้ามใช้/ข้อควรระวงั ห้ามใช้หญงิ ต้งั ครรภ์ และให้นมบุตร เนื่องจากทาให้เกดิ ทารกวริ ูป ห้ามใช้กรณเี จ็บคอเนือ่ งจากตดิ เชื้อStreptococcus A ห้ามใช้ในผู้ป่ วยมีประวตั ิ โรคหัวใจรูห์มาตคิ ระวงั การใช้ร่วมกบั ยาลดความดนั อาจเสริมฤทธ์ิกนั *ไม่ควรทานเกนิ 7วนั หากใช้ติดต่อเวลานานทาให้แขนขามอี าการชาอ่อนแรง ระวงั การใช้ร่วม anticoagulants,antiplatelet

29 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาจนั ทลีลา ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการไข้ตัวร้อน ไข้เปลย่ี นฤดู ใช้ได้ กรณปี วดกล้ามเนือ้ ร่วมด้วย ปริมาณการใช้ 2 cap prn Q4HR. ทดแทนยา

30 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาจนั ทลีลา ข้อควรระวงั ไม่แนะนาในผู้ทส่ี งสัยเป็ นไข้เลอื ดออก หากใช้ยาภายใน 3 วนั ไม่ดขี นึ้ ควรปรึกษาแพทย์

31 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาธรณีสันทฆาต ข้อบ่งใช้ อาการท้องผูก และมีอาการปวดเมื่อย ปริมาณการใช้ 2 cap hs ทดแทนยา Bisacodyl 5 mg , Milk of Magnesia

32 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาธรณีสันทฆาต ข้อควรระวงั ห้ามใช้ยาในหญงิ ต้งั ครรภ์ ห้ามใช้ในผู้มีไข้ ระวงั ในผู้ป่ วย โรคความดนั สูง โรคกรดไหลย้อน โรคแผลในกะเพาะอาหาร ระวงั การใช้ยาในผู้สูงอายุ

33 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาประสะไพล ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการปวดประจาเดอื น แก้ระดูมาไม่ สม่าเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ ปริมาณการใช้ กรณรี ะดูมาไม่สมา่ เสมอ 2 cap*3ac กรณปี วดประจาเดอื น ทานก่อนมรี ะดู 2-3 วนั ทดแทนยา Mefenamic acid 250 mg

34 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาประสะไพล ข้อควรระวงั ห้ามใช้ในหญิงตกเลอื ดหลงั คลอด หญงิ ต้งั ครรภ์ ห้ามใช้ในผู้มีไข้ ห้ามใช้ในหญงิ ทม่ี ปี ระจาเดือนมามากกว่าปกติ ระวังการใช้ยาอย่างต่อเนื่อง ในผู้ทม่ี ีความผดิ ปกติ ของ ตับ ไต

35 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาหอมนวโกฐ ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการวิงเวียน คลนื่ ไส้ อาเจยี น นอนไม่หลบั ปริมาณการใช้ 1-2 ชช.ละลายนา้ 1แก้วดม่ื *3 . ทดแทนยา

36 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาหอมนวโกฐ ข้อควรระวงั ห้ามใช้ในหญิงตงั้ ครรภ์ ห้ามใช้ในผู้ท่มี ีไข้ ระวงั การใช้ร่วมanticoagulants,antiplatelet ควรระวังผู้มีประวัตแิ พ้เกสรดอกไม้

37 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาประสะมะแว้ง ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการไอ มีเสมหะ ทาให้ชุ่มคอ ขับเสมหะ ปริมาณการใช้ อมคร้ังละ 3-5เมด็ เม่ือมอี าการ. ทดแทนยา ข้อควรระวงั ไม่ควรใช้ตดิ ต่อนานเกนิ 15 วนั หากอาการไม่ดีขึน้ พบแพทย์

38 ยาสมุนไพร ทใี่ ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาเถาวลั ย์เปรียง ข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการปวดตงึ กล้ามเนือ้ ปริมาณการใช้ 2 ทดแทนยา

39 ยาสมุนไพร ทใ่ี ช้ภายในแผนกแพทย์แผนไทย ยาเถาวลั ย์เปรียง ข้อควรระวงั ห้ามใช้ในหญิงตงั้ ครรภ์ ระวงั การใช้ในผู้ป่ วยท่เี ป็ นแผล ในกระเพาะอาหาร