นมัสการมาตาปิตุคุณ

บทนมัสการมาตาปติ ุคณุ และอาจริยคคณุ รายควิชาภาษาไทยค ๑ (ท๓๑๑๐๑) ชั้นมัธยคมศกึ ษาปที ี่ ๔ ครูดวงหทยั ค ชวลติ เลขา

การกราบไหว้ การบูชา แม่ พ่อ พระคุณ คานมัสการมาตาปติ คุ ณุ และอาจาริยคคณุ ครู อาจารยค์

บทนมัสการมาตาปิตุคณุ และอาจรยิ คคณุ จุดประสงค์ เพือ่ สรรเสรญิ พระคณุ ของบดิ ามารดา และ ครอู าจารยค์ ผู้ประพนั ธ์ พระยคาศรีสุนทรโวหาร (นอ้ ยค อาจารยคางกูร)

ประวัตผิ ู้แต่ง ผูแ้ ต่ง : พระยคาศรสี นุ ทรโวหาร (น้อยค อาจารยคางกรู ) - เกดิ เมือ่ ปลายครัชกาลที่ ๒ ที่ ฉะเชงิ เทรา - อุปสมบทถงึ อายคุ ๓๑ ปี จึงไดเ้ ขา้ รับราชการ เกีย่ ควกับเรือ่ งการเขียคน (กรมอาลักษณ์) - เปน็ องคมนตรีในสมัยค ร.๕ - เป็นพระอาจารยคข์ องเจา้ ฟ้าวชริ ุณหศิ และเจา้ ฟ้ามหาวชริ าวุธ

ผลงานสาคญั “แบบเรียคนหลวง” มูลบทบรรพกจิ วาหนิต์นิกร อักษรประโยคค สังโยคคพธิ าน ไวพจนพ์ จิ ารณ์ พิศาลการันต์ บทนมัสการคุณานุคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ มาตาปติ ุคุณ อาจรยิ คคุณ ผู้แต่งและผูต้ รวจโคลงประกอบภาพจิตรกรรม วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

อินทรวิเชียครฉันท์ ลักษณะคาประพนั ธ์ อนิ ทรวเิ ชียครฉันท์ ๑ บท มี ๒ บาท และ ๑ บาท มี ๒ วรรค ไดแ้ ก่ - วรรคหน้าหรือวรรคตน้ มี ๕ คา (พยคางค์) - วรรคหลังหรือวรรคทา้ ยคมี ๖ คา (พยคางค์) อนิ ทรวเิ ชียครฉันท์ ๑ บาท มีจานวนคา (พยคางค์) ๑๑ คา (พยคางค์) ดังนี้

คาครแุ ละคาลหุ คาครุ - พยคางค์ทีม่ ีตวั สะกด - หากไม่มีตวั สะกดจะต้องใช้สระเสียคงยคาว - พยคางคท์ ี่ใช้สระ อา ไอ ใอ เอา เชน่ นาที เพีย้ คง จอด เวลา คาลหุ - พยคางคท์ ีไ่ มม่ ีตัวสะกด - หากไม่มีตัวสะกดจะตอ้ งใชส้ ระเสียคงสั้น - บ่ ณ ธ ก็ เชน่ จะ รติ นร สิ อุ

บทนมัสการมาตาปิตคุ ุณ ข้าขอนบชนกคุณ ชนนีเปน็ เคา้ มูล ผูก้ อบนุกูลพูน ผดุงจวบเจริญวัยค ฟูมฟกั ทะนุถนอม บ บาราศนริ าไกล แสนยคากเทา่ ไรไร บ คดิ ยคากลาบากกายค ข้าพเจ้าขอนอบนอ้ มแดพ่ ระคุณของพ่อ และแม่อัน ยคงิ่ ใหญ่ ทีไ่ ดเ้ กื้อกูลมาตัง้ แตเ่ ลก็ จนเตบิ ใหญ่ พ่อแม่คอยค ฟูมฟักดแู ลไมห่ ่างไปไหน ถึงแมจ้ ะยคากเยค็นกไ็ ม่คดิ ว่า เป็นเร่อื งทีย่ คุง่ ยคากหรือลาบากกายค

บทนมัสการมาตาปติ คุ ุณ ตรากทนระคนทุกข์ ถนอมเลีย้ คง ฤ รู้วายค ปกปอ้ งซงึ่ อันตรายค จนไดร้ อดเป็นกายคา เปรียคบหนักชนกคุณ ชนนีคือภผู า ใหญพ่ ืน้ พสนุ ธรา ก็ บ เทียคบ บ เทยี คมทัน เหลือที่จะแทนทด จะสนองคุณานันต์ แทบ้ ูชไนยคอัน อุดมเลศิ ประเสรฐิ คุณ

บทนมัสการมาตาปติ ุคุณ พ่อแม่ตอ้ งอดทนกับความทุกข์ ถนอมเลี้ยคง ให้มีชีวิต ปกป้องดูแลจนรอดพ้นอันตรายค เติบใหญ่ เป็นตัวเป็นตน บุญคุณของพ่อแม่จึง เปรียคบหนักราวภูเขาและยค่ิงใหญ่ราวแผ่นดิน ทีไ่ มม่ ีสิ่งใดมาเทียคบเทียคมได้ บุญคุณของพ่อแม่ มากเหลือลน้ ไม่สามารถทดแทนได้ จึงควรบูชา บญุ คุณอันวิเศษสมบูรณเ์ ลศิ ลา้ ในครั้งนี้

บทนมัสการอาจรยิ คคณุ อนง่ึ ข้าคานับนอ้ ม ตอ่ พระครูผูก้ ารุญ โอบเอือ้ และเจือจุน อนุสาสนท์ ุกสงิ่ สรรพ์ ยคงั บ ทราบก็ได้ทราบ ทั้งบุญบาปทุกส่งิ อัน ชีแ้ จงและแบง่ ปัน ขยคายคอตั ถ์ให้ชดั เจน ข้าพเจ้าขอนอบนอ้ มแด่ครอู าจารยคท์ ีก่ ารุญ ให้ความเอื้ออาทร ดูแล เกื้อหนุนและให้ความรู้ทุกส่งิ อยค่าง สิง่ ใดที่ไม่รูก้ ็ไดร้ ู้ รวมทัง้ บุญบาปทง้ั หลายค ครูคือผูอ้ ธิบายคขยคายคความเนือ้ ความทง้ั หลายคให้ชัดเจน

บทนมัสการอาจรยิ คคุณ จติ มากดว้ ยคเมตตา และกรุณา บ เอียคงเอน เหมือนท่านมาแกล้งเกณฑ์ ใหฉ้ ลาดและแหลมคม ขัดเขลาบรรเทาโม- หะจติ มืดทีง่ ุนงม กงั ขา ณ อารมณ์ ก็สวา่ งกระจ่างใจ คุณสว่ นนีค้ วรนับ ถือว่าเลศิ ณ แดนไตร ควรนึกและตรกึ ใน จิตน้อมนิยคมชม

บทนมัสการอาจริยคคุณ ครูอาจารยคย์ คังมีความเมตตากรุณาทีเ่ ที่ยคงธรรม ทาให้ศิษยค์มีความฉลาดหลกั แหลม คอยคขจัด ความไมร่ ู้ ความหลง ความโง่และจิตใจที่ฉงน ให้หมดไป ส่งิ ใดทีศ่ ษิ ยค์ไมร่ ู้ ครูก็ทาให้รูอ้ ยคา่ ง ชัดเจน บุญคุณนีถ้ ือว่าเปน็ เลศิ ในสามโลก ทีศ่ ิษยคค์ วรระลกึ และยคกยคอ่ งชืน่ ชมเป็นอยคา่ งยคิ่ง

วเิ คราะห์คุณค่าของนมัสการมาตาปติ ุคุณและนมัสการอาจารยิ คคุณ คุณค่า คุณคา่ ดา้ น คุณคา่ ดา้ น ด้านเน้อื หา วรรณศลิ ป์ สังคมและ วัฒนธรรม

คุณคา่ ดา้ นเนอื้ หา ๑. กตัญญูอยครู่ คู้ ุณบดิ ามารดา กล่าวถึงพระคุณของบิดามารดาท่อี ดทนเลีย้ คง ดูบุตรอยคา่ งทะนุถนอมตั้งแต่เล็กจนโต การเลีย้ คงดู บุตรนั้นจะทุกข์ยคากลาบากมากเพียคงใดกอ็ ดทน ปกปอ้ งบุตรใหร้ อดพน้ จากอันตรายคต่างๆ

คุณค่าดา้ นเนอื้ หา ๒. กตัญญูรคู้ ณุ ครู-อาจารยค์ กล่าวถงึ พระคุณของครูอาจารยค์ทีไ่ ดป้ ระสทิ ธ์ิประสาทวชิ า ความรูจ้ นเข้าใจอยค่างแจม่ แจง้ ด้วยคความเมตตาและยคุติธรรม ให้ศษิ ยคเ์ ปน็ คนมีความรูค้ ูค่ ุณธรรม นับเปน็ พระคุณทเ่ี ป็นเลิศ ใน ๓ โลกไดแ้ ก่ สวรรค์ มนุษยค์และบาดาล และเปน็ พระคุณท่ี ควรนอบน้อมด้วยคใจจริง

คุณคา่ ดา้ นวรรณศลิ ป์ โวหารภาพพจน์ อุปลักษณ์ ( เปน็ / คือ / เท่า) เปรียคบหนักชนกคุณ ชนนีคือภูผา ใหญ่พืน้ พสุนธรา ก็ บ เทียคบ บ เทียคมทัน เปน็ การเปรียคบเทียคบ พระคุณของบิดา มารดา ว่าหนักแน่นเป็นภูเขาและยคงิ่ ใหญเ่ ท่าพื้นแผน่ ดิน

คุณค่าดา้ นวรรณศลิ ป์ (ตอ่ ) การเลน่ เสียคง แบง่ ออกเป็นการเลน่ เสียคงพยคัญชนะ การเล่นเสียคงสระ และการเลน่ เสียคงเบา - หนัก (ครุ - ลหุ) การเลน่ เสียคงพยคญั ชนะ การเล่นเสียคงพยคัญชนะเดียควกับหรือใกลเ้ คียคง เช่น ข้าขอนบชนกคุณ มีการใชค้ าว่า ขา้ และขอ เปน็ เสียคง ข เหมือนกัน และใช้คาวา่ (ช) นกและนบ ซ่งึ เป็นเสียคง น เหมือนกัน การเลน่ เสียคงสระ มีการเลน่ เสียคงสระทีเ่ ปน็ เสียคงเดียควกัน ทาใหเ้ วลาอ่าน เกิดการส่งสัมผัสทีน่ ่าฟัง เชน่ ตรากทนระคนทุกข์ มีการเลน่ เสียคง สระโอะ โดยคใชค้ าว่า ทน และ (ระ) คน

คุณค่าดา้ นวรรณศลิ ป์ (ตอ่ ) การซา้ คา การใชค้ าที่ออกเสียคงเหมือนกนั มาวางไวใ้ นตาแหน่งใกล้กัน แตม่ ีการใชค้ าอื่นแทรกลงไป ทาใหก้ ารออกเสียคงมีความคมคายค ไพเราะ และยคังเพิ่มความหมายคทีน่ า่ สนใจ เช่น ก็ บ่ เทียคบ บ่ เทียคมทนั มีการใชค้ าว่า “บ”่ แทรกกลางระหวา่ งคาวา่ “เทียคบ” และ “เทยี คม” ทอี่ อกเสยี คงคลา้ ยคคลึงกัน นอกจากนีย้ คงั มีการเลน่ คาที่มีความหมายคคตู่ รงข้าม เช่น บ ทราบกไ็ ดท้ ราบ ทั้งบุญบาปทกุ ส่งิ อนั เป็นต้น

คุณค่าดา้ นสงั คมและวฒั นธรรม ค่านยิ คมการเทดิ ทูนผมู้ พี ระคณุ สะทอ้ นให้เห็นค่านิยคม เรือ่ งการเทดิ ทูนผูม้ ีพระคุณ ไดแ้ ก่ บิดา มารดา และครูหรืออาจารยค์ ของคนในสังคมไทยคตัง้ แตอ่ ดีตจนถงึ ปัจจุบนั ยคงั เปน็ การเนน้ ยคา้ ให้ ผู้รับสารเกดิ ความสานึกในพระคุณหรือมีความกตัญญูกตเวที อันเปน็ คุณธรรมประการสาคัญท่บี คุ คลพงึ มี

สรุปสาระสาคญั “นมัสการมาตาปิตุคุณ” และ“นมัสการอาจรยิ คคุณ” เปน็ ผลงานของพระยคาศรสี ุนทรโวหาร (นอ้ ยค อาจารยคางกรู ) แต่งดว้ ยคอนิ ทรวิเชียครฉนั ท์ ๑๑ มีเน้อื หามุง่ แสดงพระคุณของบิดา มารดา และครูหรือ อาจารยค์ เพื่อให้ “บุตร” และ “ศษิ ยค์” สานึกในพระคณุ และมีความกตัญญู โดยคใชภ้ าษาวรรณศิลป์ ที่มีความไพเราะ งดงาม และกระทบ