ການສືບສວນ-ສອບສວນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ

ບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນ້ັ ປະລນິ ຍາຕນີ ຕິ ິສາດ ສາຂາ ກດົ ໝາຍອາຍາ ການສບື ສວນ-ສອບສວນຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາັົ້ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດ ຢູ່ ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ Investigation on Narcotic trade of the police in Bolikhamxay Province ທ. ສນຕິ ສງິ ຄາ ນ. ບຸນມີ ພນດານວຸ ງົ ຄະນະນຕິ ສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ສກົ ສກຶ ສາ 2019-2020

ບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນ້ັ ປະລນິ ຍາຕີ ສາຂາ ກດົ ໝາຍອາຍາ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາັ້ົ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດຢູ່ ແຂວງ ບລໍ ຄິ າໄຊ Investigation on Narcotic trade of the police in Bolikhamxay Province ນກສກຶ ສາ: ທ. ສນຕິ ສງິ ຄາ ອາຈານນາພາ: ນ. ບນຸ ມີ ພນດານວຸ ງົ ປທ ຄາຜາງ ວງົ ພະຈນ ຄະນະນຕິ ິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ພາກວຊິ າ ກດົ ໝາຍອາຍາ ສົກສກຶ ສາ 2019-2020

Final Project of Bachelor Degree of Law and Political Seience In Criminal Law ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈາົັ້ ໜາ້ ທຕ່ີ າຫວຼ ດ ຢູ່ ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ Investigation on Narcotic trade of the police in Bolikhamxay Province Student: Mr: Sunti SINGKHAM Miss: Bounmee PHUNDANUVONG Advisor: Khamphang VONGPHACHAN. LLM Faculty of Law and Political Science Criminal Law Department Academic year 2019-2020

ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນາຖາວອນ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫງ່ ຊາດ ເລກທີ................/ຄນລ ຄະນະນິຕສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ນະຄອນຫວຼ ງວຽງຈນ, ວນທ.ີ ....../......./........ ໃບຮບຮອງບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນ້ັ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈົັາ້ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດ ຢູ່ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ Investigation a Drug Trafficking Cases of the Police investigation in Bolikhamxay Province ນກສກຶ ສາ: ລະຫດນກສຶກສາ QFLP0021.16 ທ. ສນຕິ ສງິ ຄາ ລະຫດນກສຶກສາ QFLP0057.16 ນ. ບຸນມີ ພນດານຸວົງ ອາຈານຜຊ້ ້ັີນາ: ປທ ຄາຜາງ ວງົ ພະຈນ……………………………................................. ສະພາວຊິ າການຂອງຄະນະນິຕສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ອະນມຸ ດໃຫບ້ ົດໂຄງການຈົບຊ້ັນສະນີ້ັເປັນສ່ວນ ໜ່ງຶີ ຂອງການສກຶ ສາ ຕາມຫຼກສດປະລິນຍາຕນີ ິຕິສາດ ສາຂາກົດໝາຍອາຍາ. ຄະນະກາມະການປອ້ ງກນບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນັ້ ວນທີ 12 ສິງຫາ 2020 1. ທ່ານ ປທ ແສງທະວີ ອນິ ທະວົງ.................................................................ປະທານກາມະການ 2. ທາ່ ນ ປທ ກິດຕສິ ກ ບຸດສາແສງ..........................................................................ກາມະການ 3. ທາ່ ນ ປທ ນາງອຄ່ າ ໂສລະພົມ............................................................................ກາມະການ 4. ທາ່ ນ ປຕ ເຂິງຄາ ສຫີ າລາດ..............................................................................ກາມະການ ຫົວໜາ້ ພາກວິຊາກດົ ໝາຍອາຍາ ຄະນະບໍດີ

ບດົ ຄດຫຍ້ໍ ການສຶກສາຄົ້ັນຄວ້າຫົວຂໍ້: ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາ ຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ມີຈຸດປະສົງເພຶີ່ອສຶກສາບນດາຫຼກການສືບສວນ-ສອບສວນ ແລະ ວິທີດາເນີນການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ, ເພືີ່ອສຶກສາບນຫາການຈດຕັ້ງປະຕິບດການດ າເນີນການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕດິ ຢູແ່ ຂວງບໍລິຄາໄຊ, ເພືີ່ອສຶກສາວິທີການແກ້ໄຂບນຫາ ແລະ ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ ໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີການຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຢ່ແູ ຂວງບໍລິຄາໄຊ. ຜ້ຂຽນສຶກສາບນດາກົດໝາຍ, ນຕິ ິກາຕາ່ ງໆ ແລະ ລງົ ໄປເກບກາຂ້ໍມນຕວົ ຈງິ . ການຂຽນບົດໂຄງການໃນຄ້ັງນແ້ີັ ມນ່ ການສກຶ ສາແບບຄຸນນະພາບເຊິ່ີງ ແມ່ນການສຶກສາກົດໝາຍທ່ີ ກ່ຽວຂ້ອງ, ເອກະສານສາຄນຂອງພກ, ບນດານິຕິກ າທີ່ສະເພາະ, ປື້ມຄ່ມື, ປ້ືມຕາລາກົດໝາຍ ແລະ ເອກະສານອນີ່ື ໆທກີ່ ຽ່ ວຂອ້ ງ ແລະ ຈາກການສາພາດເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຂອງອົງການສືບສວນ-ສອບສວນເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາ ຫວຼ ດແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ ໂດຍການລວບລວມເອົາບນດາເນື້ັອໃນ, ທິດສະດີ ແລະ ຫຼກການເພືີ່ອປະກອບເຂົັ້າໃນ ການຄນົັ້ ຄວ້າ ແລະ ວເິ ຄາະຜນົ . ຜົນການສກຶ ສາໃນຄັງ້ ນັພ້ີ ບົ ວາ່ ການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າ ທີຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊແມ່ນມີຄວາມສອດຄ່ອງຕາມຫຼກການ, ແລະ ຂ້ັນຕອນຕາມທີກົດໝາຍການົດ ໄວ້. ໃນການປະຕິບດວຽກງານໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີຕາຫຼວດ ຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ແມນ່ ອງີ ໃສລ່ ະບຽບກົດໝາຍໂດຍສະເພາະກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ, ຄາສ່ັງ ຄາແນະນາ ແລະ ນິຕິກາຕາ່ ງໆ ເພີອື່ ເຮດໃຫ້ມຄີ ວາມຖືກຕ້ອງ, ໂປງູ່ ໃສ ແລະ ຄວາມຍຸຕທິ າ. ຈາກການສຶກສາໃນຄງັ້ ນ້ຜີັ ້ຂຽນສະເໜວີ ່າ ໃຫມ້ ກີ ານປບັ ປຸງກາລງຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາ ເສບຕິດຢແູ່ ຕລ່ ະຂັ້ນເພືີອ່ ເຮດໃຫ້ການສືບສວນ-ສອບສວນໄດ້ຮບຜົນດີຂືັ້ນກວ່າເກົັ່າ, ໃຫ້ມີການຈດຕ້ັງໜວ່ຍ ສະເພາະກດິ ຂັ້ນື ເພື່ີອລົງແກໄ້ ຂບນຫາໃຫ້ທນການ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນ, ມີການນາໃຊ້ພະຫະນະ ແລະ ເຕກໂນ ໂລຢີທີ່ຈາເປັນເຂົັ້າໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດເພືີ່ອອານວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ. i

Abstract Final report: Investigation on Narcotic trade of the police in Bolikhamxay Province purpose of the police investigation in Bolikhamxay province is to study the principles of investigation-investigation, Carry out investigations into drug trafficking cases, to study implementation issues conducting drug investigation in Bolikhamxay province, to study remedial methods Problems and Difficulties in Investigating Drug Trafficking Cases in Bolikhamxay Province. To find out the activities of the offenses which related to drug trafficking that are broken of criminal law and conduct an investigation in accordance with the Criminal law proceedings and specific procedures of the authorities. To facilitate the investigation-examination effectively. In this study uses a quality education which is a study from the rules and law which related articles, important party documents, specific methods, manuals, law books, other documents related to and from the interview of the Investigation of the authorities survey Bolikhamxay Province by collecting important content, theories and principles for establish principles for research and analysis. The resultsof this study show that drug trafficking is a growing phenomenon. Depression in society, leading to drug crime, lack of peace, support for Tradedrugs are caused by greed, although they have known it’s breaking the rules. Therefore, the investigation of drug trafficking cases is therefore essential in finding the perpetrators and punish them, as well as blockade and crack down on drug trafficking. From this study, the authors suggest that the police force should be improved and drug resistance at each stage to make the investigation-investigation more effective than before, to have establish specific Ad hoc to solve problems in a timely and effectively, Using of vehicles and technology necessary to investigate drug trafficking cases to facilitate the investigation. ii

ຄາຂອບໃຈ ເນື່ີອງໃນໂອກາດນີັ້ພວກຂ້າພະເຈົັ້າ ນກສຶກສາຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດມະຫາວິທະຍາໄລ ແຫ່ງຊາດ ຂໍສະແດງຄວາມຮ້ບຸນຄຸນ ແລະ ຂອບອົກຂອບໃຈຢູ່າງລົ້ັນເຫຼືອມາຍງບນດາຄອາຈານ ຢູ່ໃນຄະນະ ນິຕສິ າດ ແລະ ລດຖະສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດທຸກໆທ່ານໂດຍສະເພາະ ປທ ຄາຜາງ ວົງພະຈນ ທີ່ໄດ້ ໃຫກ້ ານຊັີນ້ າທງເສຍສະຫະຼ ເວລາອນມຄີ ນຸ ຄາ່ , ຊວ່ ຍກວດກາ, ປະກອບຄາຄດິ ຄາເຫນໃນການຂີດຂຽນເນື້ັອໃນ ຂອງບົດ ແລະ ພ້ອມທງຊີ້ັນາໃນການເກບກາບນດາຂໍມ້ ນໃນການຂຽນບົດໂຄງການຈົບຊ້ັນສະບບນີັ້ສາເລດລົງ ດວ້ ຍດີ. ຂໍຂອບໃຈມາຍງພະນກງານ, ຫ້ອງສະມຸດຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ທີ່ໄດ້ອານວຍຄວາມ ສະດວກທາງດ້ານສະຖານທ່ີ ແລະ ຂມໍ້ ນຂາ່ ວສານໃຫ້ແກຂ່ າ້ ພະເຈົັ້າໃນການຂຽນບົດໃນຄ້ັງນີ້ັ ແລະ ຂອບໃຈມາ ຍງກອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ (ພະນກງານສບື ສວນ-ສອບສວນຂອງເຈາ້ັົ ໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍ ລິຄາໄຊ) ທີ່ໄດ້ສະໜອງຂໍ້ມນທາງດ້ານເອກະສານ ແລະ ຂໍ້ມນກ່ຽວກບການຈດຕັ້ງປະຕິບດວຽກງານຕົວຈິງ ເພືີອ່ ໃຫຂ້ ້າພະເຈາ້ັົ ໄດ້ປະກອບໃສ່ໃນການຂຽນບົດຈນົ ສາເລດດ້ວຍດີ. ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈມາຍງບນດາທ່ານຄະນະກາມະການປ້ອງກນບົດໂຄງການຈົບຊ້ັນທີໄດ້ ປະກອບຄາຄິດເຫນໃສ່ບດົ ເພ່ືີອນາໄປປັບປຸງໃຫມ້ ີຄວາມອຸດົມສົມບນຸ ແລະ ຊດເຈນຂັຶນ້ ກວາ່ ເກົັາ່ . ສດຸ ທາ້ ຍນີັ້ພວກຂ້າພະເຈົ້ັາກໍ່ຍງຂໍສະແດງຄວາມເຄົາລົບນບຖື, ຮ້ບຸນຄຸນ ແລະ ຄວາມຂອບໃຈມາ ຍງພໍແ່ ມ່, ລຸງປ້າ, ອາວ, ອາ ແລະ ຍາດພນີ່ ອ້ ງທກຸ ຄນົ ທີໄ່ ດ້ທຸ້ມເທໃຫ້ກາລງໃຈ, ວດຖຸສິ່ີງຂອງ ແລະ ທຶນຮອນ ໃນການສຶກສາຮາໍ່ ຮຽນໃຫ້ແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້ັາສາມາດໄດ້ຮ່ໍາຮຽນບນດຸຕາມຈຸດປະສົງຄາດໝາຍ ແລະ ປະສົບ ຜົນສາເລດຕາມຫກຼ ສດການສກຶ ສາປະລນິ ຍາຕີ ຂອງຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ. ທ້າວ ສນຕິ ສິງຄາ ນາງ ບນຸ ມີ ພນດານວຸ ງົ iii

ສາລະບານ ໜາ້ ໜ້າປົກໃນ ໃບຮບຮອງບົດໂຄງການຈບົ ຊນັ້ ບດົ ຄດຫຍໍ້ພາສາລາວ.....................................................................................................i ບດົ ຄດຫຍໍພ້ າສາອງກດິ ................................................................................................ ii ຄາຂອບໃຈ .............................................................................................................. iii ບົດທີ 1 ພາກສະເໜີ.....................................................................................................1 1.1ຄວາມເປນັ ມາ ...........................................................................................................1 1.2 ເຫດຜົນ ແລະ ຄວາມສາຄນຂອງການສກຶ ສາ ...................................................................2 1.2ຈຸດປະສງົ ຂອງການສຶກສາ...................................................................................2 1.4ຄາຖາມຄ້ົນັ ຄວ້າ.........................................................................................................3 1.5ຜນົ ປະໂຫຍດທີ່ຄາດວ່າຈະໄດ້ຮບ ...................................................................................3 1.6ອະທບິ າຍຄາສບ .........................................................................................................3 ບດົ ທີ 2 ທົບທວນເອກະສານ ແລະ ບົດຄົັ້ນຄວາ້ ທ່ີກ່ຽວຂ້ອງ........................................................4 2.1ທົບທວນເອກະສານ ແລະ ຫກຼ ການທກີ່ ່ຽວຂ້ອງ ................................................................4 2.1.1 ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກປະຊາຊົນປະຕິວດລາວຕ່ໍກບການສ້າງລດແຫງ່ ກດົ ໝາຍກຽ່ ວ ກບການສະກດກນ້ັ ແລະ ແກ້ໄຂບນຫາຢາເສບຕິດ.............................................................4 2.1.2 ນະໂຍບາຍຂອງລດກຽ່ ວກບການແກ້ໄຂບນຫາຢາເສບຕິດ ..........................................5 2.1.3 ຫຼກການພນ້ັື ຖານໃນການດາເນີນຄະດີອາຍາຂອງເຈັ້ົາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສຶບສວນ-ສອບສວນຢູ່ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ..........................................................................................................5 2.2 ຄວາມຮ້ກ່ຽວກບການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງ ເຈາ້ົັ ໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ ..............................................................................................................8 2.2.1 ນິຍາມ.............................................................................................................8 2.2.2 ຄວາມສາຄນຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕິດຢູ່ແຂວງບໍລຄິ າໄຊ .....8 2.2.3ຈດຸ ປະສົງຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຢູແ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ...........9 2.2.4 ສິດ ແລະ ໜາ້ ທີຂອງເຈົ້ັາໜາ້ ທ່ີສືບສວນ-ສອບສວນ..................................................9 iv

2.3 ອງົ ການຮບຜິດຊອບ ຊີ້ນັ າມະຫາພາກກ່ຽວກບການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດຂອງເຈັ້ົາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ສືບສວນ-ສອບສວນ ......................................................................................................10 2.3.1 ທີຕ່ ງ້ັ , ພາລະບົດບາດ ຂອງອງົ ການຮບຜິດຊອບຊັ້ີນາກ່ຽວກບການສະກດກນ້ັ ແລະ ຕ້ານຢາ ເສບຕິດ....................................................................................................... 10 2.3.2 ຂ້ັນຄຸມຄອງ ແບງ່ ຄວາມຮບຜິດຊອບການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດ ໂດຍອງົ ການ ສບື ສວນ ສອບສວນ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທຕີ່ າຫວຼ ດ ...............................................................................11 2.4 ຂນ້ັ ຕອນຂອງການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈັົາ້ ໜ້າທີຕາຫຼວດຢ່ແູ ຂວງ ບລໍ ຄິ າໄຊ.....................................................................................................................12 2.4.1 ການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈັ້ົາໜ້າທີຕ່ າຫຼວດແຂວງບໍ ລິຄາໄຊ ..................................................................................................................12 2.4.2 ສາເຫດທພ່ີ າໃຫ້ເປດີ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ .......................13 2.4.3 ການອອກຄາສງັ່ ເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕິດ .......................13 2.4.4 ວທິ ກີ ານສືບສວນ-ສອບສວນຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈັົ້າໜ້າທ່ີຕາຫວຼ ດແຂວງບລໍ ິຄາ ໄຊ.........................................................................................................................14 2.4.5 ການນາໃຊ້ມາດຕະການສະກດກ້ນັ ທາງກົດໝາຍຂອງເຈ້ັົາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ .....................17 2.4.6 ການສະກດກ້ນັ ດວ້ ຍວິທີການສະເພາະຂອງເຈັົ້າໜ້າທ່ີຕາຫຼວດຢແູ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ............19 2.4.7 ການເກບກາຂ້ໍມນຫຼກຖານໃນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈ້ັົາໜາ້ ທີ່ຕາຫຼວດຢແູ່ ຂວງບໍ ລຄິ າໄຊ ..................................................................................................................20 2.4.8 ການສິນັ້ ສຸດ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈັ້ົາໜາ້ ທີຕາຫຼວດຢູ່ ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ........................................................................................................22 2.4.9 ການສະຫຸຼບຄະດີສງົັ່ ໃຫ້ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນ ................................................24 2.5 ຈດຸ ພເິ ສດຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈົາ້ັ ໜາ້ ທີ່ຕາຫວຼ ດຢູ່ແຂວງ ບໍລິຄາໄຊ.....................................................................................................................25 2.6 ບດົ ຄນ້ົັ ຄວາ້ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ............................................................................................26 ບດົ ທີ 3 ວິທກີ ານດາເນີນການຄ້ນັົ ຄວ້າ ..............................................................................27 3.1ວິທເີ ຮດການສຶກສາຄ້ັນົ ຄວ້າ .......................................................................................27 3.2 ຂອບເຂດຂອງການສຶກສາ .......................................................................................... 27 3.3ວິທີເກບຂ້ໍມນ..........................................................................................................27 3.4ເຄ່ືີອງມືທ່ີໃຊ້ເກບກາຂໍ້ມນ..........................................................................................28 3.5 ວິທວີ ິເຄາະ ແລະ ອະທິບາຍຜນົ ...................................................................................28 v

ບດົ ທີ 4 ຜນົ ຂອງການຄ້ນັົ ຄວ້າ ແລະ ອະທບິ າຍຜົນ ................................................................29 4.1 ຜນົ ຂອງການສາພາດ................................................................................................29 4.2 ອະທບິ າຍຜົນຂອງການສກຶ ສາ ....................................................................................30 ບົດທີ 5 ສະຫຼບຸ ແລະ ສະເໜີ .........................................................................................31 5.1 ສະຫຸຼບ ..................................................................................................................31 5.2ຂໍ້ສະເໜີ .................................................................................................................32 ເອກະສານອາ້ ງອງີ ເອກະສານຊອ້ ນທ້າຍ ປະຫວດຜ້ຂຽນ vi

ບດົ ທີ 1 ພາກສະເໜີ 1.1 ຄວາມເປນັ ມາຂອງການສກຶ ສາ ບນຫາຢາເສບຕິດ ໃນປັດຈຸບນຖືໄດ້ວ່າ ເປັນບນຫາທີ່ຮີບດ່ວນໃນລະດບສາກົນທີ່ທົ່ັວໂລກກາລງ ໃຫຄ້ ວາມສນົ ໃຈ ຊຶີ່ງສະແດງອອກໃນການອະນຸມດທຶນຈານວນຫຼວງຫຼາຍເຂົັ້າໃນການສະກດກັ້ນ ແລະ ປາບ ປາມຢາເສບຕິດໃຫ້ໝົດໄປຈາກສງຄົມມະນຸດຢູ່າງສິ້ັນເຊີງເວົັ້າລວມ. ເວົັ້າສະເພາະໃນລະດບພາກພືັ້ນບນດາ ປະເທດຂອງສະມາຊິກສະມາຄົມອາຊຽນ ໂດຍການເຂົ້ັາຮ່ວມຂອງ ສປ ຈີນ ນອກນັ້ນກໍ່ຍງຮ່ວມມືໃນລະດບ ອານຸພາກພນ້ັື ບົນພືັ້ນຖານບົດບນທຶກເພື່ີອຄວາມເຂົັ້າໃຈຂອງ 6 ປະເທດ: ສປປ ລາວ, ສສ ຫວຽດນາມ, ສປ ຈນີ , ລາຊາອານາຈກໄທ, ສະຫະພາບມຽນມາ, ລາຊາອານາຈກກາປເຈຍ ແລະ ອົງການສະຫະປະຊາຊາດເພື່ີອ ຄວບຄຸມຢາເສບຕດິ ສາກນົ . ເຖງິ ຢາູ່ ງໃດກໍຕາມເບີ່ງຄືວ່າຄວາມພະຍາຍາມດ່ັງກ່າວແມ່ນບໍ່ທນໄດ້ຮບໝາກຜົນ ດເີ ທາັ່ົ ທີ່ຄວນ, ບນຫາການລກລອບປຸງແຕ່ງຊື້ັຂາຍ ແລະ ຊົມໃຊ້ຢາເສບຕິດທຸກປະເພດຍງຂະຫຍາຍອິດທິພົນ ຂືັ້ນເລື້ັອຍໆ. ຈາກສະພາບຕົວຈິງທີ່ເກີດຂຶ້ັນ ບນຫາຢາເສບຕິດຍງໄດ້ແຕະຕ້ອງເຖິງຄວາມໝັ້ນຄົງທາງດ້ານ ການເມືອງ ແລະ ສະຖຽນລະພາບອີກດ້ວຍ. ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊເປນັ ແຂວງໜງ່ີຶ ຂອງປະເທດລາວ ທີ່ຕ້ັງຢູ່ທາງພາກ ກາງຂອງ ສປປ ລາວ ມີຊາຍແດນຕິດກບແຂວງອ້ອມຂ້າງດ່ັງນີັ້: ທິດຕາເວນອອກຕິດກບ ສສ ຫວຽດນາມ ທິດເໜຶອຕິດກບ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈນ, ແຂວງວຽງຈນ ແລະ ແຂວງຊຽງຂວາງ, ທິດຕາເວນຕົກຕິດກບ ປະເທດໄທ, ທດິ ໃຕ້ຕດິ ກບແຂວງຄາມວ່ ນ. ເຮດໃຫຜ້ ຖ້ ຶກສງົ ໄສ ຫຼື ຜຖ້ ກຶ ຫາຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດເອົາຕົວຫຼົບໜີ ໄດງ້ າ່ ຍ ຍາກຕໍ່ການຈບຕົວ, ເປັນທາງຜ່ານໃນການຂົນສົ່ັງຢາເສບຕິດ ແລະ ງ່າຍຕໍ່ການນາເຂົັ້າພ້ອມດຽວກນ ນນ້ັ ບກຸ ຄົນ ຫຼື ກມຸ່ ຄນົ ທີ່ຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ແມນ່ ມກີ ານໃຊເ້ ລ່ຫຼຽມ່ , ມກີ ານວາງແຜນກນຢູ່າງເປັນລະບົບເຄຶອ ຄ່າຍ. ອີງໃສ່ສະພາບຄວາມເປັນຈິງທີ່ເກີດຂຶັ້ນນ້ັນອົງການສືບສວນ-ສອບສວນແຂວງບໍລິຄາໄຊກໍ່ໄດ້ດາເນີນ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຊ່ີຶງໃນ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດນັ້ນຍງມີພະແນກສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດທເີ່ ຮດໜາ້ ທີ່ໃນການສບື ສວນ-ສອບສວນຜ້ທີ່ເຄືີ່ອນໄຫວກະທາຜິດພົວພນກບການຄ້າຂາຍຢາ ເສບຕດິ ເພອືີ່ ນາເອົາຜ້ກະທາຜິດມາລົງໂທດຕາມລະບຽບກົດໝາຍ. ເມືອສົມທຽບແລ້ວເຫນວ່າປັດຈຸບນຄະດີ ການຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດແມນ່ ໄດ້ເພມີ່ ຂ້ັນຶ ຢູາ່ ງເຫນໄດແ້ ຈ້ງຄືລກສະນະເພີ່ມຂຶ້ັນຢູ່າງເຫນໄດ້ແຈ້ງເຊ່ັນ: ປີ 2017 ມຄີ ະດຄີ າ້ ຢາເສບຕິດ 159 ເລື່ີອງ, ມີຜ້ຖຶກຫາ 221 ຄົນ, ຍິງ 40 ຄົນ, ຄົນຕ່າງປະເທດ 7 ຄົນ, ປີ 2018 ມີ 143 ເລີື່ອງ, ຜຖ້ ກຶ ຫາ 187 ຄນົ , ຍງິ 21 ຄົນ, ຄົນຕ່າງປະເທດ 2 ຄົນ, ປີ 2019 ມີ 214 ເລື່ີອງ, ຜ້ຖຶກຫາ 269 ຄົນ, ຍິງ 21 ຄົນ, ຄນົ ຕາ່ ງປະເທດ 13 ຄົນ (ສະຖຕິ ຄິ ະດຂີ ອງ ປກສ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ). 1

1.2 ເຫດຜົນ ແລະ ຄວາມສາຄນຂອງການສກຶ ສາ ອົງການຈກຕັ້ງພກ-ລດ ໄດ້ມີແນວທາງນະໂຍບາຍກ່ຽວກບການຄວບຄຸມ, ສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານ ຢາເສບຕດິ ໃນຂອບເຂດທ່ວົັ ປະເທດເພອືີ່ ເຮດໃຫ້ ສປປ ລາວ ຂອງພວກເຮົາເປັນປະເທດທີ່ມີບນຫາຢາເສບຕິດ ທີ່ຫຼຸດໜ້ອຍຖອຍລົງ ແລະ ໝົດໄປຈາກ ສປປ ລາວ ຂອງພວກເຮົາ ສະນັ້ນລດຖະບານຈຶີ່ງໄດ້ສະໜອງ ທຶນຮອນ ແລະ ອຸປະກອນຮບໃຊ້ຕ່າງໆເຂົ້ັາໃນປັບປຸງໃຫ້ຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ເຊິ່ີງໃນ ການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດແມ່ນມີຄວາມສາຄນ ແລະ ຈາເປັນຫຼາຍໃນການຕ້ານ ແລະ ສະກດກັ້ນຢາເສບຕິດນີ້ັ. ເພືີ່ອເຮດໃຫ້ສງຄົມມີຄວາມສະຫງົບ, ມີຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍ, ມີ ຄວາມເປນັ ທາ ຍຸດຕທິ າ ແລະ ສ້າງເງອ່ືີຶ ນໄຂໃຫປ້ ະຊາຊນົ ໄດ້ດາລົງຊີວິດ, ທາມາຫາກິນໂດຍປາສະຈາກຢາເສບ ຕິດນັ້ນຕ້ອງນາເອົາຜ້ລະເມີດກົດໝາຍມາດາເນີນຄະດີ ແລະ ລົງໂທດຕາມກົດໝາຍ ຊອກຫາວິທີການຕ່າງໆ ໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນເພ່ີອື ໃຫຮ້ ໄ້ ດ້ເຫນເຖິງບນຫາທີ່ເກີດຂືັ້ນ ແລະ ວິທີການແກ້ໄຂບນຫາທີ່ມີຄວາມ ຫຍຸ້ງຍາກຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ . ອົງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ແມ່ນອົງການຈດຕັ້ງໜຶີ່ງທີ່ ປະຕິບດກົດໝາຍ ເຄື່ີອນໄຫວຊອກຫາການພົວພນການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ເວົ້ັາສະເພາະ ແຂວງບໍລິຄາໄຊກໍ ເປັນແຂວງໜຶີ່ງທີ່ພົບກບບນຫາການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ສະນ້ັນຈຶີ່ງມີຄວາມສາຄນຫຼາຍໃນການສຶກສາ ການເຄືອ່ີ ນໄຫວສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາທີ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ, ບນຫາຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກຕ່າງໆໃນການສືບສວນ ສອບສວນ ເຊ່ັນ: ການເອົາຕວົ ຫບຼົ ໜຂີ ອງຜ້ຖຶກຫາ, ມີຊາຍແດນຕິດກບໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ, ເຮດໃຫ້ເປັນ ທາງຜ່ານໃຫ້ການຄ້າຂາຍ, ມີການໃຊ້ເລລ່ຽມ, ການວາງແຜນ ແລະ ຜ້ມີອິດທິພົນຢູ່ເບືັ້ອງຫຼງ. ສ້າງຄວາມ ຫຍງຸ້ ຍາກໃຫ້ແກ່ການສະກດກດ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດເພາະວ່າບນດາຊາຍແດນລະຫວ່າງປະເທດປະຊາຊົນຈາ ນວນໜຶ່ີງຍງມີການລກລອບເຂົ້ັາອອກເມືອງໂດຍບໍ່ຖຶກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ. ເຮດໃຫ້ບນຫາຢາເສບຕິດລກ ລອດໄປໄດ.້ ສະນັ້ນ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຈ່ຶີງມີຄວາມຈາເປັນຫຼາຍທີພວກເຮົາຈະ ຕ້ອງໄດ້ເອາົ ໃຈໃສສ່ ບື ສວນ-ສອບສວນເພອີ່ື ບໍໃ່ ຫ້ການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດເພີ່ມຂືັ້ນ ແລະ ພ້ອມທງໝົດໄປຈາກ ແຂວງບໍລິຄາໄຊກໍຄືໃຫ້ໝົດໄປຈາກປະເທດຂອງພວກເຮົາ. ດ້ວຍເຫດນີ້ັກຸ່ມຂອງຂ້າພະເຈົ້ັາແມ່ນມີຄວາມ ເຂົ້ັາໃຈ ແລະ ເຫນໄດ້ເຖິງຄວາມສາຄນດ່ັງກ່າວຈືີ່ງມີ ຈຸດປະສົງຂຽນບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນໃນຫົວຂໍ້ ການ ສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຢູ່ (ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ). 1.3 ຈຸດປະສງົ ຂອງການສກຶ ສາ ບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນຫົວຂໍ້: ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ ຕາຫຼວດ ຢູ່ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ ແມ່ນມຈີ ຸດປະສົງສຶກສາດັ່ງລຸ່ມນ:້ີັ 1). ເພື່ີອສຶກສາຫຼກການສືບສວນ-ສອບສວນ ແລະ ວິທີດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຢແູ່ ຂວບລໍ ຄິ າໄຊ; 2). ເພືີ່ອສຶກສາບນຫາການຈດຕັ້ງປະຕິບດການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາ ເສບຕິດຢູແ່ ຂວງບລໍ ິຄາໄຊ; 3). ເພືີ່ອສຶກສາວິທີການແກ້ໄຂບນຫາ ແລະ ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີການ ຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ . 2

1.4 ຄາຖາມຄນົ້ັ ຄວາ້ ບົດໂຄງການຈົບຊ້ັນຫົວຂໍ້: ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ ຕາຫວຼ ດ ຢູ່ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ ແມນ່ ມີຄາຖາມຄນັົ້ ຄວາ້ ດງ່ັ ລຸ່ມນີ້:ັ 1). ຫຼກການສືບສວນ-ສອບສວນ ແລະ ວິທີດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕດິ ຢແູ່ ຂວງບໍລຄິ າໄຊມີຄແື ນວໃດ ? 2). ການຈດຕ້ັງປະຕິບດການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຢູ່ແຂວງບໍ ລິຄາໄຊມຄີ ແື ນວໃດ ? 3). ວິທີການແກໄ້ ຂບນຫາ ແລະ ຂໍຫ້ ຍຸ້ງຍາກໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີການຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕດິ ຢ່ແູ ຂວງບລໍ ິຄາໄຊມີຄແື ນວໃດ ? 1.5 ຜນົ ປະໂຫຍດທຄີ່ າດວາ່ ຈະໄດຮ້ ບ ບົດໂຄງການຈບົ ຊ້ັນຫົວຂໍ້ ການສືບສວນ - ສອບສວນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຢູ່ແຂວງ ບໍລິຄາໄຊ ຄາດຄະເນຜນົ ໄດຮ້ ບດັ່ງນ:້ັີ 1). ຈະຮບຊາບກຽ່ ວຫຼກການສືບສວນ-ສອບສວນ ແລະ ວິທີດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຢູ່ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ; 2). ຈະຮບຊາຍກ່ຽວການຈດຕັ້ງປະຕິບດການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕດິ ຢແູ່ ຂວງບໍລິຄາໄຊ; 3). ຈະຮບຊາບກ່ຽວກບວທິ ີການແກ້ໄຂບນຫາ ແລະ ຂ້ຫໍ ຍຸ້ງຍາກໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ການຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຢແູ່ ຂວງບໍລິຄາໄຊ. 1.6 ອະທບິ າຍຄາສບ - ການສືບສວນ - ສອບສວນ ໝາຍເຖງິ ການຊອກຫາ ແລະ ເກບກາຂມໍ້ ນ, ຫຼກຖານ; - ຫຼກຖານຜກມດ ໝາຍເຖງິ ຫກຼ ຖານທີ່ຢງັ້ື ຢນວ່າຜ້ຖືກຫາ ຫືຼ ຈາເລຍີ ໄດ້ກະທາຜດິ ; - ວຊິ າສະເພາະ ໝາຍເຖງິ ວຊິ າໃດໜ່ຶງີ ທີ່ຮຽນມາ; - ການວາງແຜນ ໝາຍເຖິງ ການຄາດຄະເນການເຄືີ່ອນໄຫວວຽກງານລ່ວງໜ້າໃນກິດຈະການໃດ ໜຶງີ່ ; - ຂອງກາງ ໝາຍເຖິງ ວດຖ,ຸ ພາຫະນະ, ອປຸ ະກອນທີ່ນາໃຊ້ເຂົັ້າໃນການກະທາຜິດ ຫຼື ໄດ້ມາຈາກ ການກະທາຜດິ . ຂອງກາງແມ່ນຫກຼ ຖານທສີ າຄນໃນການດາເນີນຄະດີອາຍາ; - ຜ້ຖືກຫາ ໝາຍເຖິງ ຜ້ທີ່ຖືກນາມາດາເນີນຄະດີ ພາຍຫຼງທີ່ມີຄາສັ່ງເປີດການສືບສວນ - ສອບ ສວນ; - ຮອບດ້ານ ໝາຍເຖິງ ການດາເນນີ ຄະດຕີ ້ອງຊອກຫາຫຼກຖານ ທງຜກມດ ແລະ ແກ້ມດ; - ຄົບຖວ້ ນ ໝາຍເຖິງ ການດາເນນີ ຄະດນີ ອກຈາກມີ ສ່ີ ອົງປະກອບຂອງການກະທາຜິດແລ້ວຕ້ອງ ຊອກຫາສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ມກີ ານຫດຼຸ ຜ່ອນ ຫືຼ ເພ່ີມຄວາມຮບຜດິ ຊອບທາງອາຍາຕ່ມີື ອີກ. - ພາວະວໄິ ສ ໝາຍເຖິງ ການດາເນີນຄະດີຕ້ອງຢູ່ບົນພື້ັນຖານກົດໝາຍ ແລະ ຄວາມຍຸຕິທາຂໍ້ມນ ຫກຼ ຖານ ຕ້ອງໄດ້ມາຈາກເຫດການຕົວຈງິ ແລະ ບໍ່ສາ້ ງຂຶັນ້ ເອງ. 3

ບດົ ທີ 2 ທບົ ທວນເອກະສານ ແລະ ບດົ ຄນ້ັົ ຄວາ້ ທກີ່ ຽ່ ວຂອ້ ງ 2.1 ທົບທວນເອກະສານ ແລະ ຫກຼ ການທີ່ກຽ່ ວຂອ້ ງ 2.1.1 ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກປະຊາຊນົ ປະຕິວດລາວຕໍ່ກບການສ້າງລດແຫ່ງກດົ ໝາຍກ່ຽວກບ ການສະກດກນ້ັ ແລະ ແກໄ້ ຂບນຫາຢາເສບຕິດ ກອງປະຊຸມກົມການເມືອງສນກາງພກຄັ້ງວນທີ່ 5 ກໍລະກົດ 2012 ໄດ້ມີທິດຊີັ້ນາກ່ຽວກບການ ເພີມ່ ທະວກີ ານສະກດກ້ັນ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດຂອງຄະນະເລຂາທກິ ານສນກາງພກ: ການສະກດກ້ນັ ແລະ ແກ້ໄຂບນຫາຢາເສບຕດິ ໃຫ້ຖືເປນັ ພນທະ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງຄະນະພກ-ຄະນະ ທຸກຂ້ັນ, ທຸກພາກສ່ວນທງພາກລດ ແລະ ເອກະຊົນນບທງຂ້ັນສນກາງລົງຮອດທ້ອງຖິີ່ນ. ໃຫ້ການົດວຽກ ດງັ່ ກ່າວເຂົ້ັາເປັນວຽກງານຈຸດສຸມຍຸດທະສາດໜື່ີງທີ່ຕິດພນກບວຽກງານກໍ່ສ້າງຮາກຖານການເມືອງແນວຄິດ ໂດຍສຸມໃສໂ່ ຄສະນາເຜີຍແຜ່ກົດໝາຍເອກະສານບນດາຂໍ້ການດົ ລະບຽບ, ຄາສ່ັງຂໍ້ຕົກລົງຕ່າງໆ ແລະ ຜົນຮ້າຍ ຂອງຢາເສບຕດິ ຢູ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ເລກີ ເຊີິງ່ ໃນຂອບເຂດທ່ັວົ ປະເທດດ້ວຍຫຼາຍຮບ, ຫຼາຍວິທີເປັນເຈົັ້າການ ເຂາ້ັົ ຮ່ວມໃນການສະກດກັນ້ ແລະ ແກໄ້ ຂເຮດໃຫວ້ ຽກງານດງ່ັ ກາ່ ວເປນັ ຄວາມຮບຜິດຊອບຂອງທົວ່ັ ປວງຊົນ. ໃນໄລຍະທີຜ່ າ່ ນມາສະພາແຫງ່ ຊາດ ແລະ ພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຄົັ້ນຄວ້າປັບປຸງບນດາ ນິຕິກາຕ່າງໆ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກບບນຫາຢາເສບຕິດທີ່ຍງບໍ່ທງສອດຄ່ອງ ແລະ ແທດເໝາະກບຄວາມເແປັນຈິງ ຂອງປະເທດເຮາົ ອນທີ່ຍງເປັນຂອບຊ່ອງຫວ່າງເຮດໃຫ້ພວກຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດມີການເຄືີ່ອນໄຫວກະທາຜິດ ຄ້າຂາຍ, ຂົນສ່ົັງ, ມີໄວ້ໃນການຄອບຄອງ ແລະ ເສບເຮດໃຫສ້ ງຄົມເກີດມີບນຫາຫຍໍ້ທໍບ້ ໍ່ດີຕ່າງໆເພີ່ມຂັຶ້ນ. ການດາເນີນຄະດຢີ າເສບຕິດທຸກປະເພດ ຕ້ອງປະຕິບດຕາມກົດໝາຍຢູ່າງເຂ້ັມງວດ ແລະ ທນກາ ນົດເວລາທີ່ກົດໝາຍໄດ້ການົດໄວ້ເປັນຕົ້ັນ ແມ່ນກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຢາເສບຕິດກົດໝາຍກາເນີນຄະດີອາຍາ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ເປັນບ່ອນອີງຕົັ້ນຕໍໂດຍມີການປະສານສົມທົບກບບນດານິຕີກາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ຕາມການຕີຄວາມໝາຍຂອງຄະນະປະຈາສະພາແຫ່ງຊາດກ່ຽວກບບນຫາການຊດທອດໃນຄະດີຢາເສບຕິດ ຫ້າມເດດຂາດບ່ໍໃຫ້ອົງສືບສວນ-ສອບສວນເຈ້ັາົ ໜາ້ ທີຕ່ າຫວຼ ດ, ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນສານປະຊາຊົນ ຫຼື ອງົ ການປກົ ຄອງທ້ອງຖ່ີນຢູ່ ແຕລ່ ະຂັນ້ ດາເນີນ ແລະ ແກໄ້ ຂຄະດຢີ າເສບຕດິ ຮບການບລໍ ິຫານແລ້ວປ່ອູ ຍຕົວ. ຄະນະກາມະການແຫ່ງຊາດເພື່ີອກວດກາ ແລະ ຄວມຄຸມຢາເສບຕິດສົມທົບກບຄະນະພກອົງການ ປກົ ຄອງທ້ອງຖ່ີນ ສບື ຕ່ໍເອາົ ໃຈໃສກ່ ານສະກດກ້ັນ ແລະ ແກ້ໄຂການປກຝ່ິນຢູ່ຕາມພືັ້ນທີ່ຕ່າງໆໃຫ້ຫຼຸດລົງຢູ່າງ ຈະແຈ້ງ, ໄປພ້ອມກນນັ້ນຕ້ອງຊອກທຸກວິທີເຮດໃຫ້ປະຊາຊົນບນດາເຜົ່ັາມີວຽກເຮດງານທາທີ່ໜ້ັນຄົງຕາມ ແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງພກ-ລດຖະບານຫນມາປກພຶດພນສະນິດອືີ່ນທົດແທນເພື່ີອແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກ ຂອງປະຊາຊົນໄປເທອ່ີື ລະກ້າວ. 4

ສືບຕໍ່ເອົາໃຈໃສຄຸ້ມຄອງ, ປີ່ິນປົວ, ບາບດ ຕໍ່ຜ້ຖືກເຄາະຮ້າຍຕິດຢາເສບຕິດໃຫ້ມີປະສິດຕິພາບ ດີຂືັິ້ນ ແລະ ມຊີ ີວດິ ອນສດົ ໃສ, ພ້ອມທງປັບປຸງຟືນ້ ຟຄືນສນບາບດບ່ອນທີ່ມີແລ້ວໃຫ້ມີຄຸນນະພາບ, ມີຄວາມ ຮບປະກນ ແລະ ປອດໄພ, ຕດິ ພນກບການຝກອົບຮມົ ວີຊາຊບີ ທາການພະລດິ ເພືີ່ອຟື້ນຟສຸຂະພາບຄືນທາງດ້ານ ຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈຂອງພວກທີ່ຕິດຢາເສບຕິດໃຫ້ກບກາຍເປັນຜົນລະເມືອງດີ ແລະ ມີອາຊີບໃດໜື່ີງທີ່ ແນນ່ ອນໃນເວລາອອກສສ່ ງຄົມ, ໃຫ້ລດຖະບານ ແລະ ອງົ ການປກົ ຄອງແຂວງເພີ່ມການລົງທຶນໃນການປັບປຸງ ສນບາບດ ໂດຍມີການລງົ ທຶນເຂາົ້ັ ໃນການຝກວີຊາອາຊີບໃຫ້ແກ່ຜ້ຖືກເຄາະຮ້າຍຕ່ືມີ ອີກ. ເພີ່ມທະວີການປະສານສົມທົບລະຫ່ວາງອົງ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແລະ ສານປະຊາຊົນ, ຂະແໜ່ງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖີ່ນ ເພ່ີອື ພ້ອມກນສະກດກ້ັນ ແລະ ປາບປາມບນຫາຢາເສບຕິດໃຫ້ເປັນເອກະພາບ, ທນເວລາ ແລະ ເດດດ່ຽວແກ້ ພິເສດຕາຫຼວດ, ທະຫານ ກໍບໍ່ໃຫ້ນາໃຊ້ຢາເສບຕິດໄປລໍ້ຂາຍເພື່ີອວຽກງານວິຊາສະເພາະ, ຖ້າດາເນີນ ການເຄອີ່ື ນໄຫວວຊິ າສະເພາະຕອ້ ງໃຊເ້ ງີນລໍ້ຊື້ັເປັນຕັ້ນົ ຕໍ. ໃຫ້ແຕລ່ ະກະຊວງ, ອງົ ການປົກຄ້ອງທ້ອງຖີນ່ິ , ອງົ ການຈດຕ້ັງຕ່າງໆທງພາກລກ ແລະ ເອກະຊົນ ຄນົັ້ ຄ້ວາເຊອ່ີື ມຊືມເພີອ່ື ຫນເປັນໂຄງການ ແລະ ແຜນດາເນີນງານລະອຽດໂດຍອີງໃສສະພາບ ຈຸດພິເສດພີນື່ ທີ່ ແຕລ່ ະທ້ອງຖີນ່ ແຂວງ, ນະຄອນຫວຼ ງ ພ້ອມທງຄ້ນັົ ຄວ້ າສະໜອງຂໍ້ມນທ່ກີ ່ຽວພນ, ອປຸ ະກອນ, ພາຫະນະ, ກາ ລງ ແລະ ງບົ ປະມານຮບໃຊ້ດັ່ງກາ່ ວໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ມີປະສິດທີຜົມ (ຄາສັງ່ ຂອງຄະນະເລຂາທິການ ສນກາງພກ ສະບບເລກທີ 22/ຄລສພ, ລງົ ວນທີ 10 ສງິ ຫາ 2012, ວ່າດ້ວຍການເພ່ມີ ທະວກີ ານສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕດິ ). 2.1.1 ນະໂຍບາຍຂອງລດກ່ຽວກບການແກ້ໄຂບນຫາຢາເສບຕິດ ລດເອາົ ໃຈໃສໂ່ ຄສະນາ, ສຶກສາອົບຮົມທົັ່ວປວງຊົນດ້ວຍຫຼາຍຮບການ ເພື່ີອສ້າງຈິດສານຶກໃຫ້ຄົນ ໃນສງຄົມ ໄດ້ເຫນຜົນຮ້າຍ ແລະ ພິດໄພຂອງຢາເສບຕິດ, ມີນະໂຍບາຍຊຸກຍ້ສົັ່ງເສີມບຸກຄົນຄອບຄົວ ການຈດຕັ້ງທຸກພາກສ່ວນ ໃຫ້ເຂົ້ັາຮ່ວມໃນການເຄືີ່ອນໄຫວຂອງລດ ເພືີ່ອຄຸ້ມຄອງ, ຄວບຄຸມ, ກວດກາ ສະກດກນັ້ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດ ລວມທງການແກ້ໄຂຜົນຮ້າຍຂອງມນ, ສະໜອງງບົ ປະມານ, ພະຫະນະ ແລະ ວດຖຸອປຸ ະກອນ ໃຫແ້ ກວ່ ຽກງານຢາເສບຕິດ ພ້ອມທງຮກສາຄວາມລບ, ປົກປ້ອງ ແລະ ຄຸ້ມຄອງຄວາມປອດ ໄພ ໃຫ້ແກ່ຜ້ທີ່ໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຮ່ວມມືໃນການຄວບຄຸມ, ສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ສະພາແຫ່ງ ຊາດ. ( 2007 ). ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍຢາເສບຕດິ ມາດຕາ 4. 2.1.2 ຫຼກການພື້ັນຖານໃນການດາເນີນຄະດີອາຍາຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສຶບສວນ-ສອບສວນຢູ່ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ຫກຼ ການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ແມ່ນ ປະຕິບດແນວທາງ ນະໂຍບາຍຂອງພກ, ກດົ ໝາຍຂອງລດ ເພາະວ່າແນວທາງ, ນະໂຍບາຍຂອງພກ, ກົດໝາຍຂອງລດເປັນບ່ອນ ອີງ, ເປັນເຂມຊິັ້ທິດເຍືອງທາງໃຫ້ແກ່ທຸກການເຄື່ີອນໄຫວຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສືບສວນ -ສອບສວນໃນ ຕະຫອຼ ດຂະບວນການວິວດຂອງການສອບສວນຜ້ຖກື ຫາ. ການສອບສວນຜ້ຖືກຫາ, ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສອບສວນ ຕ້ອງນບຖື ແລະ ປົກປ້ອງບນດາສິດ ພນ້ັື ຖານຂອງຜ້ຖືກຫາ, ສິດສະເໜີພາບຕໍ່ກົດໝາຍຂອງພົນລະເມືອງ, ສິດບໍ່ລ່ວງລະເມີດທາງດ້ານຮ່າງກາຍ, ສຸຂະພາບ, ກຽດສກສີ. 5

ການດາເນີນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ກໍຄືເຈົັ້າໜ້າທ່ີ ສືບສວນ-ສອບສວນ ທີ່ຖຶກການົດໄວ້ໃຫ້ເປັນຜ້ມີສິດດາເນີນຄະດີອາຍາ. ດ່ັງນັ້ນ ການດາເນີນຄະດີອາຍາ ຕອ້ ງດາເນີນບົນພັ້ນື ຖານກດົ ໝາຍວ່າດວຍ້ ການດາເນີນຄະດອີ າຍາດ່ັງນ້ີ:ັ 1). ຫກຼ ການນຕິ ິທາ ອົງການ, ເຈົັ້າໜ້າທີ່, ຜ້ເຂົ້ັາຮ່ວມທີ່ມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນການດາເນິນຄະດີອາຍາ ຕ້ອງ ເຄາົ ລບົ , ປະຕບິ ດລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຄາຕົກລົງຂອງສານທີ່ໃຊ້ໄດ້ຢູ່າງເດດຂາດຢູ່າງເຂ້ັມງວດ ສະພາແຫ່ງ ຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 11. 2). ຫຼກການບ່ໍລ່ວງລະເມດີ ສດິ ແລະ ເສລພີ າບຂອງພນົ ລະເມືອງ ບໍອ່ ານຍຸ າດໃຫ້ກກຕົວໂດຍບໍ່ມີຄາສັ່ງຂອງຫວົ ໜ້າອງົ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ບ່ໍອານຸຍາດໃຫຈ້ ບຕວົ , ກກຂງ, ຫືຼ ກວດຄັົ້ນເຄຫະສະຖານ ໂດຍບໍ່ມີຄາສັ່ງຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອ ຍະການ ຫຼື ສານບ່ອນການກະທາຜິດເກີດຂຶັ້ນ ເວ້ັນເສຍແຕ່ການຈບຕົວ, ການກວດຄົັ້ນເຄຫະສະຖານ ໃນ ກລໍ ະນກີ ານກະທາຜດິ ເຊີ່ງໜ້າ ຫຼື ໃນກລໍ ະນິຮບີ ດ່ວນເທົ້ັານນ້ັ . ບໍ່ອານຍຸ າດບງຄບ, ນາບຂ່, ທບຸ ຕີ ຫືຼ ທາລາຍຜ້ຖືກສົງໄສ, ຜ້ຖືກຫາ ໃນເວລາດາເນນີ ຄະດີ. ບຸກຄົນໃດຫາກໄດ້ກກຕົວ, ຈບຕົວ, ຂງຕົວ, ກວດຄົັ້ນເຄຫະສະຖານ ຫຼື ຕົວບຸກຄົນໂດຍບໍ່ ຖືກຕ້ອງຕາມກດົ ໝາຍຈະຖືກດາເນີນຄະດີ ແລະ ຮບຜິດຊອບທາງອາຍາພ້ອມທງໃຊ້ແທນຄ່າເສຍຫາຍທີ່ເກີດ ຂ້ັນຶ ສະພາແຫງ່ ຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ12. 3).ຫກຼ ການຄວາມສະເໝີພາບຂອງພນົ ລະເມືອງຕໍ່ໜ້າກົດໝາຍ ແລະ ສານ ອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ ຕ້ອງສ້າງເງື່ີອນໄຂໃຫ້ແກ່ພົນລະເມືອງໂດຍສະເພາະຜ້ຖືກສົງໄສ, ຜ້ ຖກື ຫາ, ຜຖ້ ືກເສຍຫາຍ, ໂຈດທາງແພງ່ , ຜ້ຮບຜິດຊອບທາງແພ່ງໄດ້ນາໃຊ້ສິດຕາມກົດໝາຍ ເພື່ີອຮບປະກນ ໃຫກ້ ານດາເນີນຄະດີອາຍາຖກື ຕອ້ ງຕາມຄວາມເປັນຈງິ ແລະ ພາວະວໄິ ສ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍ ວາ່ ດວ້ ຍການດາເນນີ ຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ 13. 4).ຫກຼ ການຮບປະກນສິດໃນການຕໍ່ສ້ຄະດີ ຜ້ຖືກສງົ ໄສ, ຜ້ຖືກຫາ ມີສິດຕໍ່ສ້ຄະດີທີ່ຕົນຖືກຫາ ຫຼື ຖືກກ່າວຟ້ອງດ້ວຍຕົນເອງ, ທະນາຍຄວາມ ຫຼື ຜ້ປົກປ້ອງອີ່ນື ເພອ່ີື ຊວ່ ຍເຫຼືອທາງດ້ານກົດໝາຍ. ອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ, ຮບປະກນສິດໃນການຕໍ່ສ້ຄະດີຂອງຖືກສົງໄສ, ຜ້ຖືກຫາ ເພືີ່ອປົກ ປ້ອງສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອນຊອບທາຂອງຜ້ກຽ່ ວ. ຜ້ຖກື ສງົ ໄສ, ຜຖ້ ືກຫາ ສດິ ໂຕ້ແຍງ່ , ໄດ້ຖຽງ, ສະເໜີຫຼກຖານເພືີ່ອປົກປ້ອງຕົນເອງ ແລະ ຈະບໍ່ຖືກ ບງຄບໃຫ້ຊອກຫາຫຼກຖານມາຢັື້ງຢນຄວາມບໍລິສຸດຂອງຕົນ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍ ການດາເນີນຄະດີອາຍ, ມາດຕາ 14. 5). ຫກຼ ການສນນຖິ ານວ່າເປນັ ຜບ້ ໍລິສຸດ ໃນການດາເນີນຄະດີອາຍາຜ້ຖືກສົງໄສ, ຜ້ຖືກຫາ ທີ່ຍງບໍ່ທນມີຄາຕດສິນຂອງສານທີ່ໃຊ້ໄດ້ຢູ່າງ ເດດຂາດວ່າເປັນຜ້ກະທາຜິດນ້ັນໃຫ້ຖືວ່າຜ້ກ່ຽວຍງເປັນຜ້ບໍລິສຸດ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າ ດວ້ ຍການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 15. 6

6). ຫຼກການພາສາທໃີ່ ຊ້ໃນການດາເນີນຄະດີ ການດາເນີນຄະດີຕ້ອງໃຊ້ພາສາລາວ. ຜ້ເຂົ້ັາຮ່ວມໃນການດາເນີນຄະດີທີບໍ່ຮ້ພາສາລາວ ມີສິດໃຊ້ ພາສາຂອງຕົນເອງ ຫຼື ພາສາອືີ່ນ ໂດຍຜ່ານການແປພາສາ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍດາ ເນນີ ຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ20. 8). ການຂໍຖອນຕວົ ແລະ ການຄ້ານຕວົ ຜ້ດາເນີນຄະດີອາຍາ, ຈ່າສານ, ຜ້ຊຽ່ ວຊານ, ຜ້ຊານານງານ ຫຼື ຜ້ແປພາສາ ທີ່ເປັນຍາດພີ່ນ້ອງ, ໝ່ ຄ່, ຄົນຮກແພງມີຜົນປະໂຫຍດ ຫຼື ມີຂໍ້ຂດແຍ່ງກບຄ່ຄວາມຝູ່າຍໃດຝູ່າຍໜຶ່ີງຕ້ອງຂໍຖອນຕົວອອກຈາກ ການດາເນີນຄະດນີ ້ນັ . ຖ້າຜ້ກ່ຽວຫາກບໍ່ຍອມຖອນຕົວ ຄ່ຄວາມຝູ່າຍໃດຝູ່າຍໜຶີ່ງກໍ່ມີສິດສະເໜີຄ້ານຕົວ ຜ້ກ່ຽວອອກ ຈາກການດາເນນີ ຄະດີ ສະພາແຫງ່ ຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ 22. 9). ການດາເນີນຄະດີ ຮອບດາ້ ນ, ຄບົ ຖວ້ ນ ແລະ ພາວະວິໄສ ການດາເນີນຄະດີອາຍາ ຕ້ອງນາໃຊ້ມາດຕະການຕ່າງໆ ທີ່ໄດ້ການົດໄວ້ໃນກົດໝາຍສະບບນີັ້ເພືີ່ອ ເຮດໃຫ້ ການດາເນີນຄະດີເປັນໄປຢູ່າງຮອບດ້ານ, ຄົບຖ້ວນ ແລະ ພາວະວິໄສແນ່ໃສ່ຊອກຫາ ແລະ ຊອກໃຫ້ ເຫນຫກຼ ຖານຜກມດ ແລະ ຫກຼ ຖານແກ້ມດ ເພືີອ່ ຢັື້ງຢນຄວາມບລໍ ສິ ຸດຂອງຜ້ຖືກສົງໄສ, ຜ້ຖືກຫາ ຫຼື ຈາເລີຍ ແລະ ຄ້ນັົ ຄວາ້ ຫາສາເຫດທີພ່ າໃຫ້ມີການຫຸຼດຜ່ອນ ຫຼື ການເພມ່ີ ຄວາມຮບຜິດຊອບທາງອາຍາ. ໃນການເອາົ ຄາໃຫ້ການຂອງ ຜຖ້ ືກສົງໄສ, ຜຖ້ ກື ຫາ ຫຼື ຈາເລີຍ ແລະ ບຸກຄົນເຂົັ້າຮ່ວມໃນການດາ ເນນີ ຄະດີນ້ັນ ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ, ບງຄບ, ນາບຂ່, ທຸບຕີ, ທໍລະມານ ຫຼື ນາໃຊ້ມາດຕະການ ອ່ືີນຕາມກົດໝາຍ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວ່າດວ້ ຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ 24. 10). ການຮບປະກນສິດໃນການຮ້ອງທຸກ ບຸກຄົນ ຫຼື ການຈດຕັ້ງ ມີສິດຮ້ອງທຸກອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ, ອົງການໄອຍະການສານ ຫຼື ບກຸ ຄົນທກ່ີ ຽ່ ວຂອ້ ງຊຶ່ີງປະຕບິ ດໜ້າທໂີ່ ດຍບໍ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ, ຄາຮ້ອງທຸກ ໃຫ້ຍືີ່ນຕໍ່ອົງການຈດຕັ້ງຂັ້ນ ເທິງຖດນນັ້ ຫຼື ອົງການຈດຕງ້ັ ທີ່ບຸກຄນົ ນນັ້ ສງກດຢູ.່ ອົງການຈດຕັ້ງທີ່ໄດ້ຮບຄາຮ້ອງທຸກ ຕ້ອງຄົ້ັນຄວ້າ, ພິຈາລະນາຢາງທນການ ແລະ ຕ້ອງແຈ້ງຜົນ ການຄນັົ້ ຄວ້າເປັນລາຍລກອກສອນໃຫ້ແກ່ບຸກຄົນ ຫຼື ການຈດຕັ້ງທີ່ຍືີ່ນຄາຮ້ອງຟ້ອງຊາບພາຍໃນເວລາ ສາມ ສິບ ວນນບແຕ່ວນ ໄດຮ້ ບຄາຮ້ອງທກຸ ເປັນຕນັົ້ ໄປ. ອົງການ ຫຼື ບກຸ ຄົນ ທີ່ກຽ່ ວຂອ້ ງທ່ີໄດລ້ ະເມດີ ກົດໝາຍຕ້ອງປົວແປງກຽດສກສີ ແລະ ທົດແທນຄ່າ ເສຍຫາຍໃຫ້ແກ່ຜ້ຖືກເສຍຫາຍ. ບຸກຄົນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງນັ້ນ ຕ້ອງຖືກລົງວິໄນ ຫຼື ຖືກລົງໂທດຕາມສະຖານເບົາ ຫືຼ ໜກ ສະພາແຫງ່ ຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ 25. 7

11). ການປະສານສມົ ທບົ ອົງການດາເນີນຄະດີອາຍາ ຕ້ອງປະສານສົມທົບ ແລະ ຮ່ວມມືກບອົງການຈດຕ້ັງລດ, ແນວລາວ ສາ້ ງຊາດ, ອງົ ການຈດຕ້ັງມະຫາຊົນ, ອົງການຈດຕ້ັງສງຄົມລວມທງອົງການປົກຄອງບ້ານ ແລະ ຄອບຄົວໃນ ການສະກດກັນ້ ແລະ ຕາ້ ນອາຊະຍາກາ. ອງົ ການຈດຕງັ້ ດງ່ັ ກ່າວ ຕ້ອງໃຫ້ການຮວ່ ມມກື ບອົງການດາເນີນຄະດີອາຍາ ກ່ຽວກບການປະຕິບດ ມາດຕະການ ເພອ່ີື ສະກດກັ້ນ, ລບົ ລ້າງສາເຫດ ແລະ ເງືີ່ອນໄຂທີ່ພາໃຫ້ການກະທາຜິດທາງອາຍາ ເກີດຂຶ້ັນໃນ ຂອບເຂດຄວາມຮບຜິດຊອບຂອງຕນົ 2.2. ຄວາມຮ້ກ່ຽວກບການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງ ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ ຕາຫວຼ ດຢ່ແູ ຂວງບໍລິຄາໄຊ 2.2.1 ນຍິ າມ ການສືບສວນ ແມ່ນການຊອກຫາຄວາມຈິງ ແລະ ການຊອກຫາຂໍ້ມນຫຼກຖານໂດຍການສອບ ຖາມ ຫຼື ການກວດກາສະຖານທີ່ເກີດເຫດ, ໃນການຊອກຫາຄວາມຈິງ ແລະ ການຊອກຫາຂໍ້ມນຫຼກຖາມ ດັ່ງກ່າວອນອາດນາໃຊ້ສາຍສືບ, ສືບຖາມ, ສງເກດການສະຖານທີ່ເກີດເຫດ ( ປ້ືມຄ່ມືດາເນີນຄະດີອາຍາ ຢູ່ ສປປ ລາວ, 2015). ການສອບສວນ ແມ່ນການເຄີ່ອື ນໄຫວເກບໂຮມຂ້ໍມນຫຼກຖານທຸກຢູ່າງ ທີ່ມີການຕິດຕໍ່ພົວພນກບ ເຫດການກະທາຜິດທາງອາຍາທີ່ເກີດຂຶັ້ນແລ້ວນັ້ນເຂົ້ັາມາສ່ສານວນຄະດີ ທີ່ໄດ້ມາຈາກເຈົ້ັາໜ້າທີ່ ສືບສວນ ສອບສວນ ຫຼື ໄດ້ຈາກບົດບນທຶກຕ່າງໆໃນການເຄືີ່ອນໄຫວທງໝົດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຜ້ມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ໃນ ການສອບສວນເພອີ່ື ຊອກຮ້ສະພາບຄວາມເປັນຈິງຂອງພຶດຕິກາ ຫຼື ເຫດການນ້ັນໂດຍໄດ້ພິສດຈາກຂໍ້ມນຫຼກ ຖານຕາ່ ງໆທີໄ່ ດ້ມາວາ່ ມີຄວາມຜິດທາງອາຍາ ຫຼື ບໍ່. ເຈົັ້າໜ້າທີ່ຜ້ທີ່ມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ໃນການສືບສວນ-ສອບ ສວນໝາຍເຖິງເຈ້າັົ ໜ້າທີສືບສວນ-ສອບສວນຂອງອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ ( ປື້ມຄ່ມືດາເນີນຄະດີອາຍາ ຢູ່ ສປປ ລາວ, 2015). 2.2.2 ຄວາມສາຄນຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຢແູ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ໃນຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ເປນັ ວຽກງານທີ່ຈາເປັນ ແລະ ມີຄວາມສາຄນ ທສ່ີ ດຸ ໃນການດາເນີນຄະດີອາຍາ ເພາະວ່າມີການສືບສວນ-ສອບສວນ ເທົ່ັານ້ັນທີ່ຮບປະກນຄຸນຄ່າໄດ້ມາຂອງ ຫຼກຖານ, ຈະຊ່ວຍໃຫ້ການສ່ັງຟ້ອງ ແລະ ການພິຈາລະນາຕດສິນຄະດີຢູ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ຮບປະກນຄວາມ ຍຸຕິທາໃນສງຄົມ. ກົງກນຂ້າມຖ້າຂໍ້ມນຫຼກຖານທີ່ໄດ້ມາໂດຍບໍ່ຜ່ານການສືບສວນ -ສອບສວນ ສານກໍບໍ່ ສາມາດເປັນບ່ອນອີງເພືີ່ອພິຈາລະນາຄະດີ. ສະນັ້ນກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາຈຶີ່ງໄດ້ການົດ ຫກຼ ການ, ວິທກີ ານ, ມາດຕະການຂອງການດາເນີນຄະດອີ າຍາ ເພື່ີອແນໃ່ ສການແກ້ໄຂຄະດີອາຍາຢູ່າງຖືກຕ້ອງ ຍຕຸ ທິ າ, ຈາກາ ແລະ ສະກດກັ້ນການກະທາຜິດເພື່ີອປົກປ້ອງສິດ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອນຊອບທາຂອງຜົນລະ ເມືອງ, ບປ່ໍ ະປອູ່ ຍໃຫຜ້ ກ້ ະທາຜດິ ຫົບຼ ໜຈີ າກການລົງໂທດໄປໄດ້ ແລະ ຫຼີກເວ້ັນການລົງໂທດໃສ່ຜ່ກະທາຜິດ. ( ປມື້ ຄ່ມດື າເນີນຄະດີອາຍາ ຢູ່ ສປປ ລາວ, 2015). 8

2.2.3 ຈດຸ ປະສງົ ຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຢແູ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ກໍ່ເພ່ີືອຊອກໃຫ້ໄດ້ຂໍ້ມນຫຼກຖານຜກມດຢັື້ງຢນ ຄວາມບໍລສິ ຸດຂອງຜ້ຖືກຫາໃນຄະດີອາຍາ ເວົັ້າສະເພາະກໍ່ຄືຄະດີຄ້າຂາຍຍາເສບຕິດ ຊອກໃຫ້ເຫນການກະທາ ຜິດຢູ່າງຮີບດ່ວນ, ຄົບຖ້ວນ, ຮອບດ້ານ ແລະ ນາເອົາຜ້ຖຶກຫາມາສ່ັງຟ້ອງຂືັ້ນສານຕາມກົດໝາຍ ທງ ຮບປະກນການປະຕບິ ດກົດໝາຍຢູ່າງຖຶກຕ້ອງ ແລະ ຍຸຕິທາ ຊຶີ່ງຈຸດປະສົງຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນຄະດີ ຢາເສບຕິດສະຫບຸຼ ລວມມີດັ່ງນັີ:້ 1). ຄນົ້ັ ພົບການກພທາຜດິ ແລະ ຄນົ ພົບຜ້ກະທາຜດິ ; 2). ການົດຄວາມຮບຜິດຊອບຂອງຜ້ຖກຶ ຫາຢູ່າງຖກຶ ຕ້ອງ, ທນການ ແລະ ເປັນທາ; 3). ເພືີອ່ ພສິ ດຄວາມຜິດ ແລະ ຄວາມບລໍ ສິ ດຸ ຂອງຜ້ຖຶກຫາ; 4). ຜ້ບລໍ ິສຸດຈະບໍ່ຖຶກລົງໂທດ; 5). ຜ້ກະຈະຖກື ລງົ ໂທດຕາມກົດໝາຍ; 6). ຮກສາຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຂອງສງຄົມ; 7). ຕ້ານ, ສະກດກັ້ນ ແລະ ປາບປາມອາດຊະຍາກາທາງຢາເສບຕິດ ( ປ້ືມຄ່ມືການດາເນີນຄະດີ ອາຍາ, 2015). 2.2.4 ສດິ ແລະ ໜາ້ ທຂີ ອງເຈາ້ັົ ໜາ້ ທສີ່ ບື ສວນ-ສອບສວນ ອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແມ່ນມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ດາເນີນການ ສືບສວນ-ສອບສວນກ່ຽວກບທຸກການກະທາຜິດທີ່ຢູ່ໃນຂອບເຂດສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ໃນນ້ັນການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດ. ກໍ່ຄືການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີອາຍາ. ເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ສືບສວນ-ສອບສວນທີ່ໄດ້ຮບມອບໝາຍໃຫ້ດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນມີສິດ ແລະ ໜ້າທ່ີ ຄື: 1). ຮບ ແລະ ບນທຶກການແຈ້ງຄວາມ, ການລາຍງານ ຫຼື ການຮ້ອງຟ້ອງກ່ຽວກບການກະທາຜິດ ທາງອາຍາ; 2). ສະເໜອີ ອກໝາຍຮຽກ, ໝາຍເຊີນ, ຄາສັ່ງເປີດ ຫຼື ບໍ່ເປີດ ການສືບສວນ-ສອບສວນ, ຄາສັ່ງ ແຕງ່ ຕັ້ງຜແ້ ປພາສາ, ຜຊ້ ຽ່ ວຊານ ຫຼື ຜສ້ ານານງານ, ຄາສງ່ັ ພາຕົວ, ຄາສງ່ັ ກກຕົວ, ຄາສ່ັງຄຸມຕົວຢູ່ກບທີ່, ຄາສັ່ງ ຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບ, ຄາສງັ່ ປູ່ອຍຕົວ ຜຖ້ ືກສງົ ໄສທ່ຖີ ືກກກຕວົ , ຄາສງ່ັ ໂຈະ ຫືຼ ຊດມຽ້ ນອາຍາ; 3). ເອົາຄາໃຫ້ການຂອງຜ້ຖືກສົງໄສ, ຜ້ຖືກຫາ, ຜ້ຖືກເສຍຫາຍ, ໂຈດທາງແພ່ງ, ພະຍານ ແລະ ບຸກຄົນອ່ນີື ທ່ີກຽ່ ວຂ້ອງ; 4). ຊນນະສດສະຖານທີ່ເກີດເຫດ, ຊາກສົບ, ກວດຄົ້ັນເຄຫະສະຖານ, ຍານພາຫະນະ, ກວດຄົັ້ນ ຕົວບຸກຄົນ ພອ້ ມທງເກບກາລວບລວມຫກຼ ຖານຕາ່ ງໆ ກ່ຽວກບການກະທາຜິດທາງອາຍາ; 5). ພາຕົວ, ກກຕົວ, ປ່ອູ ຍຕົວຜຖ້ ກື ຫາ ຕາມຄາສງັ່ ຂອງຫົວໜ້າອົງການສບື ສວບ-ສອບສວນ; 6). ຊອບຫາ, ຈບຕົວ, ພາຕວົ , ປູ່ອຍຕົວພາງ ຜຖ້ ືກຫາ ຕາມຄາສັ່ງຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການ ຫືຼ ສານ; 7). ແຈ້ງຂໍກ້ າ່ ວຫາ, ສດິ ແລະ ພນທະ ໃຫຜ້ ຖ້ ືກສ່ງັົ ໄສ, ຜຖ້ ືກຫາ; 8). ປະຕບິ ດຄາສັ່ງ ແລະ ລາຍງານສະພາບການກ່ຽວກບການດາເນີນຄະດີອາຍາຕໍ່ຫົວໜ້າອົງການ ສືບສວນ-ສອບສວນ; 9

9). ສະຫຼຸບ ລາຍງານ ແລະ ປະກອບສານວນຄະດີອາຍາ ສະເໜີຕໍ່ຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບ ສວນ; 10). ນາໃຊ້ສິດ ແລະ ປະຕິບດໜ້າທີ່ອືີ່ນຕາມຄາສ່ັງຂອງຫົວໜ້າ ແລະ ຕາມທີ່ການົດໄວ້ໃນ ກົດ ໝາຍ. ຊ່ງີຶ ໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດ ແມ່ນພາກສ່ວນພະແນກຕາຫຼວດສະກດ ກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດເປັນຜ້ດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍ ວ່າການດາເນີນຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ 54. 2.3 ອງົ ການຮບຜິດຊອບ ຊ້ນີັ າມະຫາພາກກຽ່ ວກບການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າ ທີ່ຕາຫຼວດສືບສວນ-ສອບສວນ 2.3.1 ທຕີ່ ັ້ງ, ພາລະບດົ ບາດ ອງົ ການຮບຜດິ ຊອບຊນີັ້ າກຽ່ ວກບການສະກດກນັ້ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດ ກົມຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ແມ່ນໜຶີ່ງໃນອົງ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຂອງ ເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ, ເປັນກົມວິຊາສະເພາະໜຶີ່ງທີ່ຂຶ້ັນກບກົງຈກການຈດຕ້ັງກົມໃຫຍ່ຕາຫຼວດ ໂດຍແມ່ນ ລດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງປ້ອງກນຄວາມສະຫງ ົບ ເປັນຜ້ຕົກລົງສ້າງຕັ້ງ, ມີຖານະບົດບາດເທົັ່າທຽມກບ ບນດາກມົ ແລະ ຫອ້ ງວິຊາສະເພາະທີຂ່ ຶນັ້ ກບກມົ ໃຫຍ່ຕາຫຼວດ. ມີພາລະບົດບາດເປັນເສນາທິການໃຫ້ກົມໃຫຍ່ຕາຫຼວດ ກະຊວງປ້ອງກນຄວາມສະຫງົບໃນການ ຊ້ີັນານາພາ, ຕດິ ຕາມ, ກວດກາ, ຊກຸ ຍ,້ ຄຸ້ມຄອງ, ປບັ ປງຸ ແລະ ກ່ສໍ າ້ ງກາລງຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາ ເສບຕດິ ທຸກຂັ້ນໃນຂອບເຂດທົັວ່ ປະເທດທາງດ້ານວຊິ າສະເພາະ. ການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດຕາມລະບຽບກົດໝາຍທີ່ໄດ້ການົດໄວ້ ແລະ ຊອກຮ້ກາແໜ້ນທຸກ ສະພາບການເຄີື່ອນໄຫວ ຂອງພວກກອໍ າຊະຍາກາຢາເສບຕດິ ເພື່ີອມີມາດຕະການສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບ ຕດິ ຢູາ່ ງທາງການປະກອບສວ່ ນເຂາ້ົັ ໃນການປກົ ປັກຮກສາຄວາມສະຫງົບທາງດາ້ ນການເມືອງ ແລະ ຄວາມເປັນ ລະບຽບຮຽບຮອ້ ຍຂອງສງຄົມ. ການຊີັ້ນາບນຊາ ແມ່ນການກ ານົດທິດທາງ, ແນວທາງນະໂຍບາຍ, ການຊີັ້ນາ, ການ ຊກຈງ ການເຄອີ່ື ນໄຫວໄປຕາມຈຸດປະສົງເປືົາ້ ໝາຍທີຜ່ ້ນາພາໄດ້ການົດໄວ້, ການຊີັ້ນາບນຊາແມ່ນການສົ່ັງຜົນກະທົບ ຢູ່າງມສີ ະຕິ ເພ່ອືີ ບໍລຫິ ານຄວບຄຸມຈດຕ້ັງປະຕິບດ, ການແນະນາຕໍ່ຂະບວນການເຄືີ່ອນໄຫວຢູ່ໃນສງຄົມ ແລະ ພຶດຕກິ າຂອງຄົນ, ເຮດໃຫມ້ ີການຂະຫຍາຍຕົວຢູ່າງເໝາະສົມກບກົດເກນເພື່ີອບນລຸເຖິງຈຸດປະສົງອນແນ່ນອນ ແລະ ຖືກຕ້ອງກບເຈດຈານົງຂອງຜ້ຄຸ້ມຄອງບນຊາ, ການຕ້ອງໄດ້ໃຊ້ລະບົບນິຕິກາ, ກົດໝາຍເພື່ີອຄວບຄຸມ ດດປບັ ການເຄືອີ່ ນໄຫວຂອງການຈດຕັງ້ ແລະ ບຸກຄະລາກອນໃນກົງຈດຕ້ັງໄປຕາມທິດທາງແຜນການ, ຄາສ່ັງ , ຂ້ໍຕກົ ລງົ , ຂກໍ້ ານດົ , ກົດລະບຽບ, ກົດໝາຍຂອງຜບ້ ລໍ ຫິ ານ ຫືຼ ອົງການຈດຕັ້ງບໍລິຫານຄຸ້ມຄອງລດຢູ່າງເຂ້ັມ ງວດ. ການຊນີັ້ າບນຊາຕໍ່ຂ້ັນທ້ອງຖິ່ີນ ໝາຍຄວາມວ່າຢູ່ຂ້ັນມະຫາພາກເປັນຜ້ການົດຫຼກການ, ລະບຽບ ການ, ທີ່ຕ້ງັ , ພາລະບົດບາດ, ໜ້າທີ່ຂອບເຂດສິດ, ໂຄງປະກອບການຈດຕັ້ງ ແລະ ບຸກຄະລາກອນ, ລະບຽບ ແບບແຜນວິທກີ ານຈດຕັ້ງປະຕິບດໜ້າທີ່, ການົດມາດຕະການ ແລະ ວິທີການຕ່າງໆທີ່ເປັນພືັ້ນຖານບ່ອນອີງ ໃຫ້ແກຂ່ ັ້ນທອ້ ງຖນ່ີິ ໄປໝນໃຊ້ຢູໃ່ ນການຈດຕ້ັງປະຕິບດຕົວຈິງຢູ່າງເໝາະສົມກບສະພາບເງືີ່ອນໄຂຂອງແຕ່ລະ ທອ້ ງຖິນ່ີ ຫຼື ຂົງເຂດຕາມສາຍຕງ້ັ ວຊິ າສະເພາະເພື່ີອແນ່ໃສ່ໃຫ້ມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນທາງດ້ານ 10

ປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງໜ້າທີ່ໜ່ວຍກງານ. (ພາລະບົດບາດຂອງກົມຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານ ຢາເສບຕິດ, ລົງວນທີ 17 ກຸມພາ 2009, ໜ້າ 4 ແລະ 5.) 2.3.2 ຂັ້ນຄຸມຄອງ ແລະ ແບ່ງຄວາມຮບຜິດຊອບການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດ ໂດຍອົງການ ສບື ສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈ້າັົ ໜ້າທີຕ່ າຫຼວດ ເພືີ່ອປ້ອງກນສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ມີປະສິດທິຜົນ, ກ່ອນອືີ່ນ ໝົດການແກ້ໄຂຄະດີຢາເສບຕິດ ຕ້ອງປະຕິບດຕາມກົດໝາຍຢູ່າງເຂ້ັມງວດ ການນາໃຊ້ກົດໝາຍຕ້ອງຄານຶງ ເຖິງລກສະນະການເມືອງ, ລກສະນະວິຊາສະເພາະ. ການດາເນີນຄະດີຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ຊີ້ັນາທຸກຂັ້ນເຊ່ັນ: ການກກຕົວ, ການຈບຕົວ, ການກກຂງພາງ ການກວດຄນັົ້ , ການບນທກຶ ແລະ ການຮກສາເຄີອ່ື ງຂອງກາງຄະດີ, ການສືບສວນ-ສອບສວນ, ການເກບຫຼກ ຖານ, ການສະຫຼຸບສານວນຄະດີ ແລະ ອື່ີນໆ ໃຫ້ຮດກຸມ, ຊດເຈນເພືີ່ອບໍ່ໃຫ້ເປັນຊ່ອງວາງໃຫ້ຄົນບໍ່ດີໂຈມຕີ ການປະຕິບດວຽກງານຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ, ຄະດີຢາເສບຕິດສ່ວນຫຼາຍຕິດພນກບຜ້ທີ່ມີບົດບາດ, ມີເງີນ ມອີ ານາດ, ມີການກະກຽມຕ້ານຄືນຢູ່າງລະອຽດ, ມີເຄືີ່ອຄ່າຍຢພູ່ າຍໃນ ແລະ ຕາ່ ງປະເທດ. ການດາເນີນຄະດີໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມລະບຽບກົດໝາຍ ຢູ່ຂັ້ນກະຊວງປ້ອງກນຄວາມສະຫງົບ ໂດຍ ສະເພາະກມົ ຕາຫວຼ ດສະກດກັນ້ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດ ຕອ້ ງດາເນນີ ຄະດີທີ່ເປັນລາຍໃຫຍ່ທີມີລກສະນະຊບສົນ ມີຈານວນຢາເສບຕິດຫຼວງຫຼາຍ, ພົວພນກບຫຼາຍທ້ອງຖິີ່ນ, ພົວພນກບຕ່າງປະເທດ, ຕິດພນກບພະນກງານ ຄະດີທີ່ພວົ ພນກບກຸມ້ ແກງ້ ອດິ ທິພນົ ເຊງິີ່ ທອ້ ງຖ່ິນີ ບສໍ່ າມາດດາເນີນ ຫຼື ການດາເນີນເຫນວ່າ ມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ໂດຍມກີ ານຮ້ອງຂຈໍ າກທ້ອງຖີິ່ນ ຫືຼ ຂັ້ນເທິງຊ້ນີັ າຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດກໍ່ດາເນີນໄດ້, ຂັ້ນ ຕອນການດາເນນີ ຄະດີແມ່ນໃຫປ້ ະຕບິ ດຕາມລະບຽບກດົ ໝາຍທກ່ີ ານົດໄວ.້ ຢູ່ຂ້ັນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ: ພະແນກຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດແມ່ນໃຫ້ດາເນີນ ຄະດີຢາເສບຕິດທີ່ເກີດຂຶ້ັນຢູ່ທ້ອງຖິີ່ນ ແລະ ຂອບເຂດຄວາມຮບຜິດຊອບຂອງຕົນ, ປະເພດຄະດີບໍ່ໃຫຍ່, ບໍ່ ສບສົນ ແລະ ບໍມ່ ຜີ ົນສະທອ້ ນຮາ້ ຍແຮງ. ຢ່ຂູ ນ້ັ ເມອື ງ: ແມນ່ ໃຫ້ດາເນີນຄະດີນ້ອຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ັນຢູ່ໃນເມືອງຂອງຕົນ, ຖ້າມີຄະດີໃຫຍ່ເກີດຂຶັ້ນ ເກນີ ຄວາມສາມາດຂອງຕົນກ່ສໍ ັ່ງົ ໃຫ້ເເຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ ເປັນຜ້ດາເນີນສົມທົບກບແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງດາ ເນີນຢ້ກໄ່ໍ ດ້ ເພອີ່ື ແກ້ໄຂບນຫາຄະດີອັງ່ ອຢໍ ູ່ຂັ້ນແຂວງ, ນະຄອນຫຼວງ. ພາຍຫງຼ ການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບ ສວນສາເລດແລວ້ ກ່ໍໃຫ້ຮີບຮອ້ ນສັ່ງົ ສານວນຄະດີດັ່ງກ່າວໃຫ້ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເປັນຜ້ສ່ັງຟ້ອງສານ ປະຊາຊນົ ຕາມລະບຽບກດົ ໝາຍ. ການດາເນນີ ຄະດຢີ າເສບຕິດ ຕອ້ ງເຮດໃຫຖ້ ືກຕ້ອງຕາມຂຶັ້ນຕອນ ຂອງກົດໝາຍຢູ່າງເຂ້ັມງວດ, ມີ ການຊນັ້ີ າ-ນາພາຢູ່າງໃກ້ສິດຂອງຄະນະພກຄະນະບນຊາ, ຕ້ອງແຕ່ງຕັ້ງຄະນະຮບຜິດຊອບດາເນີນຄະດີ, ຜ້ໃດມີ ການພົວພນກບລາຍຄະດີດ່ັງກາ່ ວບ່ໃໍ ຫ້ແຕງ່ ຕັ້ງເຂ້ົັາເປັນຄະນະຮບຜິດຊອບດາເນີນຄະດີ. ການດາເນີນຄະດີ ທຸກປະເພດຕ້ອງປະຕິບດຕາມກົດໝາຍ, ຫ້າມເດດຂາດບໍ່ໃຫ້ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ ຫຼື ອົງການປົກຄອງຂັ້ນທ້ອງຖິີ່ນແຕ່ລະຂັ້ນແກ້ໄຂດ້ວຍຮບການບໍລິຫານປັບໃໝ ແລະ ດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດ ໃຫຖ້ ືເອາົ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຢາເສບຕິດ ແລະ ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ເປັນບ່ອນອີງຕົ້ັນຕໍໂດຍມີການປະສານ ສົມທົບກບກົດໝາຍອືີ່ນທີ່ມີການພົວພນ ແລະ ການຕີຄວາມໝາຍຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ. (ຄາສັ່ງຂອງ ລດຖະມົນຕີວາ່ ການກະຊວງປອ້ ງກນຄວາມສະຫງົບ, ສະບບເລກທີ 818/ປກສ, ລົງວນທີ 15 ມິຖຸນາ 2012 ກ່ຽວກບການເພີມ່ ທະວສີ ະກດກັ້ນ ແລະ ປາບປາມຢາເສບຕິດ, ໜ້າ 4 ແລະ 5.) 11

ໂຄງປະກອບການຈດຕັ້ງຂອງອົງການສບື ສວນ-ສອບສວນແຂວງບໍລຄິ າໄຊປະກອບມີດ່ງັ ນ:ັ້ີ - ຫ້ອງຕາຫຼວດ - ພະແນກຕາ້ ນການຄາ້ ມະນດຸ - ພະແນກສບື ສວນ-ສອບສວນຄະດີອາຍາ - ພະແນກປ້ອງກນເສດຖະກິດ - ພະແນກສະກດກ້ັນ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕດິ - ພະແນກຈະລາຈອນ - ພະແນກມອດໄພ - ພະແນກສບື ຂ່າວ ໂຄງປະກອບບຸກຄະລາກອນກົມຂອງພະແນກສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ປະກອບມີບນດາພະນກງານ ດງັ່ ນ້:ີັ - ພະແນກສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊປະກອບດ້ວຍຫົວ ໜາ້ 1 ທາ່ ນ ແລະ ຮອງ 4 ທ່ານ. - ພະແນກສະກດກນັ້ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້າັ ໜາ້ ທຕີ່ າຫຼວດແຂວງບລໍ ິຄາໄຊມີ 3 ກອງທີ່ຂຶັ້ນກບ ແລະ 1 ໜ່ວຍງານ, ແຕ່ລະກອງ ແລະ ໜ່ວຍງານມີຫົວໜ້າ 1 ທ່ານ ແລະ ຮອງພ້ອມດຽວ ສະມາຊິກຈານວນໜງຶ່ີ . - ໜ່ວຍງານຫອ້ ງການບໍລຫິ ານ - ກອງສືບສວນ-ສອບສວນ - ກອງສືບຂາ່ ວຢາເສບຕດິ - ກອງໂຄສະນາຕ້ານຢາເສບຕດິ ແຕລ່ ະໜວ່ ຍງານແມ່ນ ແລະ ກອງແມນ່ ໄດ້ບນຈຸພະນກງານໄລ່ຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ເພື່ີອເປັນເສນາ ໃຫ້ແກ່ພະແນກສະກດກນັ້ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕດິ ( ພະແນກ 303 ) ຈາກນ້ັນພະແນກ 303 ກໍໄດ້ເປັນເສນາທິ ການໃຫ້ແກ່ຫ້ອງການຕາຫຼວດ, ປກສ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ. (ພະແນກສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດແຂວງບໍ ລິຄາໄຊ) 2.4 ຂນັ້ ຕອນຂອງການ ສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີຕາຫວຼ ດຢູ່ ແຂວງບໍລຄິ າໄຊ 2.4.1 ການເປດີ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ການເປດີ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ແມ່ນບາດກ້າວໜຶ່ີງທີ່ສາຄນຂອງການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດ ເພາະວ່າການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນໄດ້ເປັນບ່ອນອີງອນພືັ້ນຖານໃຫ້ແກ່ການເຄື່ີອນໄຫວດາເນີນການ ສືບສນ-ສອບສວນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດໂດຍການນາໃຊ້ຫຼກການວິຊາສະເພາະ ແລະ ກົດໝາຍສາມາດ ຮບປະກນທາງດ້ານການເມອື ງ. ການເປດີ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ເປັນພືັ້ນຖານທີ່ສາຄນທີ່ສຸດມນສາມາດຫນປູ່ຽນເຫດການໃດ ໜງຶ່ີ ທເີ່ ກດີ ຂ້ນັຶ ໃນສາຍພວົ ພນສງຄມົ . ສະນ້ັນ ການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດສາມາດດາ ເນີນໄປໃນສອງກໍລະນີ ເຊ່ັນ: ການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນຕໍ່ກ ບເຫດການ ແລະ ການເປີດການ ສບື ສວນ-ສອບສວນຕໍກ່ ບບກຸ ຄົນ. 12

ການເປີດການສບື ສວນ-ສອບສວນຕໍ່ກບເຫດການ ແມ່ນໄດ້ເປີດການດາເນີນຄະດີຕໍ່ກບເຫດການ ທໄ່ີ ດພ້ ບົ ເຫນຮອ່ ງຮອຍຢາເສບຕິດ ແຕບ່ ໍ່ສາມາດຮໄ້ ດວ້ າ່ ບກຸ ຄນົ ໃດເປັນຜກ້ ະທາຜິດ. ການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນຕໍ່ກບບຸກຄົນ ແມ່ນການດາເນີນຄະດີຕໍ່ກບປະກົດການທີ່ເກີດ ຂັຶ້ນໃນການກະທາຜິດກ່ຽວກບບຸກຄົນຕໍ່ກບບນຫາການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ໂດຍມີຂໍ້ມນຫຼກຖານໜກແໜ້ນ ແລະ ສາມາດຮ້ໄດວ້ າ່ ບຸກຄນົ ໃດໜງຶ່ີ ເປັນຜ້ກະທາຜິດ. ການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ຕ້ອງໄດ້ສາເນົາຄາສັ່ງເປີດການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ພ້ອມດ້ວຍບົດສະຫຼຸບເຫດການທີ່ເປັນພື້ັນຖານໃຫ້ແກ່ການອອກຄາສັ່ງຂອງຫົວໜ້າ ຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈາົ້ັ ໜາ້ ທີ່ຕາຫວຼ ດທດີ່ າເນີນຄະດຢີ າເສບຕດິ ສົ່ງັ ໃຫຫ້ ົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂ້ັນ ດຽວກນຊາບພາຍໃນການົດເວລາຊາວສ່ີຊວ່ັົ ໂມງນບແຕ່ເວລາອອກຄາສ່ັງເປັນຕົັ້ນໄປ. ພາຍໃນການົດເວລາ ສ່ີ ສິບແປດຊົ່ັວໂມງພາຍຫຼງທີ່ໄດ້ຮບສາເນົາຄາສັ່ງດັ່ງກ່າວຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊົນຕ້ອງໄດ້ແຈ້ງຕອບ ຕົກລົງເຫນດີ ຫຼື ບໍ່ເຫນດີໃນການອອກຄາສ່ັງດັ່ງກ່າວແລ້ວສົັ່ງໃຫ້ຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາ ຫຼວດຮບຊາບ ແລະ ປະຕບິ ດໃນທນທີທນໃດ. 2.4.2 ສາເຫດທ່ພີ າໃຫ້ເປດີ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ມີການເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີຕາຫຼວດໃນ ກລໍ ະນີຄ:ື ການແຈງ້ ຄວາມຂອງບຸກຄົນ ຫຼື ອົງການຈດຕັ້ງ ແລະ ການພົບເຫນຮ່ອງຮອຍການກະທາຜິດ ຂອງ ເຈ້ັົາໜ້າທ່ີຕາຫວຼ ດທີ່ໄດ້ຊອກເຫນ. ການແຈ້ງຄວາມຂອງບຸກຄົນ ຫຼື ອົງການຈດຕ້ັງແມ່ນການແຈ້ງຄວາມກ່ຽວກບການເຄືີ່ອນໄຫວ ຂອງບຸກຄົນທີ່ມີການພົວພນການເຄືີ່ອນໄຫວການກະທາຜິດຈາກຢາເສບຕິດ, ການແຈ້ງຄວາມອາດຈະແຈ້ງ ທາງປາກເປົ່າ ຫຼື ຂຽນເປັນລາຍລກອກສອນ ໃຫ້ຍືີ່ນ ຫຼື ແຈ້ງຕໍ່ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າ ທ່ີຕາຫວຼ ດດາເນນີ ຄະດີຢາເສບຕິດ. ການແຈ້ງຄວາມທາງປາກເປົາ່ ນນ້ັ ເຈັ້ົາໜ້າທ່ີຕາຫຼວດຜ້ທ່ີຮບແຈ້ງຄວາມຕ້ອງໄດ້ເຮດບົດບນທຶກເອົາ ຂມ້ໍ ນກຽ່ ວກບປະຫວດຂອງຜເ້ ຂາົັ້ ມາແຈ້ງຄວາມ ແລະ ເນືັອ້ ໃນຈຸດປະສົງຂອງການແຈ້ງຄວາມ. ພົບເຫນຮອ່ງຮອຍການກະທາຜິດ ແມ່ນການພົບເຫນຮ່ອງຮອຍຂອງການກະທາຜິດຈາກຢາເສບ ຕິດຕ້ອງໄດ້ເຮດບົດບນທຶກກ່ຽວກບສະພາບການທີ່ພົບເຫນ ແລະ ເກບກາຂໍ້າມນເບື້ັອງຕົ້ັນເພື່ີອໃຊ້ເປັນ ພນ້ັື ຖານແກກ່ ານເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ. 2.4.3 ການອອກຄາສ່ງັ ເປດີ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ໃນກລໍ ະນີ ທມີ ີຂ້ໍມນຫຼກຖານໜກແໜ້ນກ່ຽວກບການກະທາຜິດ ຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບ ສວນຫວົ ໜາ້ ອົງການໄອຍະການຕອ້ ງອອກຄາສ່ງັ ເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ ໃນຂອບເຂດສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ ຂອງຕນົ ສະພາແຫງ່ ຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວ່າການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 91. ເຈັ້ົາໜາ້ ທ່ຕີ າຫຼວດພະແນກສະກດກນັ້ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕດິ ແຂວງບໍລີຄາໄຊ ເມືີ່ອໄດ້ຮບການແຈ້ງ ຄວາມແຈ້ງບຸກຄົນ ຫຼື ອົງການຈດຕ້ັງຕ່າງໆ ຫຼື ການພົບເຫນຮ່ອງຮອຍການເຄືີ່ອນໄຫວກະທາຜິດຈາກການ ຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ເຈົ້ັາໜ້າທີຕ່ າຫວຼ ດສະກດກນ້ັ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດແຂວງບໍລິຄາໄຊຕ້ອງໄດ້ນາເອົາບນຫາ ດງ່ັ ກ່າວກ່ຽວກບການກະທາຜິດມາຄົັ້ນຄວ້າ ແລະ ສະເໜີລາຍງານຕໍ່ຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາ ຫຼວດດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດຊາບເພືີ່ອອອກຄາສ ່ັງເປີດການສືບສວນ -ສອບສວນຕໍ່ກ ບເຫດການທີ່ມີ ການເຄ່ືອີ ນໄຫວກະທາຜດິ ຈາກການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ. 13

2.4.4 ວທິ ກີ ານສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາັົ້ ໜາ້ ທຕ່ີ າຫວຼ ດແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ການນາໃຊວ້ ທິ ີການສືບສວນ-ສອບສວນ ເຂາ້ັົ ໃນການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ຂອງເຈ້ັົາໜ້າຕາຫວຼ ດແຂວງບໍລິຄາໄຊປະກອບມີຄື: ການເອົາຄາໃຫ້ການ, ການສອບຖາມຊ້ອງໜ້າ, ການສນ ນະສດສະຖານທີ່ເກີດເຫດ, ການກວດຄົັ້ນເຄຫະສະຖານ, ຍານພະຫະນະ, ແລະ ຕົວບຸກຄົນ, ການຍຶດ ແລະ ການອາຍດວດຖຸສ່ງິີ ຂອງ, ການຊັີ້ຕົວ ແລະ ການຢັື້ງຢນ, ການທົດສອບຂໍ້ມນຄືນໃໝ່. ແມ່ນການນາໃຊ້ວິທີ ການທີ່ການົດໄວ້ໃນກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ ສະບບປັບປຸງ 2017, ເຖິງຢູ່າງໃດກໍຕາມ ການດາເນີນຄະດອີ າຍາກ່ຽວກບຄະດີຄ້າຂາຍຢາທີ່ຜ່ານມາແມ່ນຂື້ັນກບແຕ່ລະສະພາບຂອງຄະດີແຕ່ສວນຫຼາຍ ວທິ ີການສືບສວນ-ສອບສວນທີ່ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ທີ່ມກນາໃຊ້ເຂົັ້າໃນການສືບສວນ-ສອບ ສວນຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕິດແມນ່ ມີວິທີການດ່ງັ ນ້ເີັ ປັນຕ້ັນົ : 1). ການເອາົ ຄາໃຫ້ການຜຖ້ ກື ຫາ ການເອາົ ຄາໃຫກ້ ານຜຖ້ ກື ຫາ ແມ່ນການສອບຖາມເອົາຂໍ້ມນກ່ຽວກບການກະທາຜິດ ນາຜ້ຖືກຫາ ໂດຍຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ, ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນຕ້ອງເອົາຄາໃຫ້ການໃນທນທີ ທນໃດພາຍຫຼງໄດ້ອອກຄາສັ່ງໃນການສືບລສວນ-ສອບສວນ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍ ການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 116. ການເອາົ ຄາໃຫ້ການໄດດ້ າເນີນຂ້ນັຶ ໃນເວລາທີຜ່ ້ຖກື ຮອ້ ງຟອ້ ງເຂັ້າົ ພົບເຈົັ້າໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນ ໃນເວລາທີຜ່ ກ້ ະທາຜິດເຂັ້ົາມອບຕົວຕ່ໍເຈ້ັາົ ໜາ້ ທ່ີ, ຊງຶ່ີ ພາຍຫຼງທີໄ່ ດ້ເອົາຄາໃຫກ້ ານຜ້ຖືກສົງໄສແລ້ວ, ເຈົັ້າໜ້າທີ່ ອງົ ການສບື ສວນສອບສວນ ຕ້ອງໄດ້ພິຈາລະນາຄັົ້ນຄວ້າຢູ່າງທນການ, ຖາ້ ເຫນວ່າມຂີ ້ໍມນຫຼກຖານໜກແໜ້ນວ່າຜ້ກ່ຽວ ໄດກ້ ະທາຜດິ ທາງອາຍາຊຶ່ງີ ກດົ ໝາຍການດົ ໂທດຕດອດິ ສະລະພາບ, ຫົວໜ້າອງົ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຕ້ອງອອກຄາ ສັ່ງກກຕົວຜ້ກ່ຽວໄວ້ໄດ້ພາຍໃນ ສີ່ສິບແປດຊົ່ັວໂມງ ເພື່ີອດາເນີນການສືບສວນ -ສອບສວນ ແຕ່ຫົວໜ້າ ອງົ ການສືບສວນ-ສອບສວນຕອ້ ງລາຍງານເປັນລາຍລກອກສອນໃຫ້ ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການຊາບພາຍໃນ ຊາວສີ່ຊ່ັວົ ໂມງ; ກ່ອນຈະເອົາຄາໃຫ້ການຂອງຜ້ຖືກຫາຕ້ອງແຈ້ງຂໍ້ກ່າວຫາຕາມຄາສ່ັງເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ ໃຫ້ ຜກ້ ຽ່ ວຮບຊາບເພອ່ີື ເປັນການປົກປ້ອງສິດ ແລະ ເສລີພາບຂອງບຸກຄົນ ທີ່ເຂົັ້າຮ່ວມໃນການດາເນີນຄະດີອາຍາ ໂດຍສະເພາະຜຖ້ ືກຫາ, ເຈ້ົັາໜາ້ ທ່ີທ່ເີ ອົາຄາໃຫ້ການ ຕ້ອງໄດ້ອະທບິ າຍສິດ ແລະ ພນທະຜຖ້ ືກຫານ້ັນຊາບ. 2). ການກວດຄັນ້ົ ການກວດຄນັ້ົ ຈະດາເນີນຂນຶັ້ ໄດ້ກຕໍ ເໍ່ ມືອ່ີ ຫາກມີຄາສັ່ງທີ່ເປັນລາຍລກອກສອນຂອງຫົວໜ້າອົງການ ໄອຍະການປະຊາຊົນ ຫືຼ ສານປະຊາຊນົ ເທົ່າັ ນ້ັນ ເວ້ນັ ເສຍແຕໃ່ ນກໍລະນກີ ານກະທາຜິດເຊິ່ີງໜ້າ ຫຼື ຮີບດ່ວນແຕ່ ກໍ່ຕອ້ ງລາຍງານໃຫ້ຫົວຫນ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຊາບ ໃນການົດ ຊາວສີ່ ຊົ່ັວໂມງພາຍຫຼງທີ່ໄດ້ກວດ ຄ້ນັົ ສນ້ັິ ສຸດແລ້ວ. ຄາສ່ັງການກວດຄົັ້ນມີຜົນບງຄບນບແຕ່ວນລົງລາຍເຊນເປັນຕົັ້ນໄປ ແລະ ຕ້ອງປະຕິບດພາຍໃນ ຊາວສີຊ່ ່ົວັ ໂມງ. ກ່ອນ ແລະ ຫຼງຂອງການກວດຄົັ້ນນັ້ນ ບຸກຄົນທີ່ເຂົ້ັາຮ່ວມໃນການກວດຄົ້ັນຕ້ອງສະແດງຄວາມ ບລໍ ິສຸດຂອງຕົນຕໍເ່ ຈ້າົັ ຂອງສະຖານທ່ີ, ເຈົັາ້ ຂອງຍານພາຫະນະ ຫືຼ ຕໍບ່ ກຸ ຄນົ ທ່ີຖືກກວດຄົັ້ນ . 14

ສະພາແຫງ່ ຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວ່າດວ້ ຍການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 121. ສະນັນ້ , ການກວດຄ້ັນົ ຊອກຫາເກບໂຮມຂໍມ້ ນຫຼກຖານກໍ່ແມ່ນວິທີການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງ ເຈ້ັົາໜາ້ ທ່ີຕາຫຼວດໂດຍມີຈຸດປະສົງເພືອີ່ ຊອກຫາວດຖຸສ່ິີງຂອງທີ່ຜິດກົດໝາຍ ຫຼື ເອກະສານທີ່ສາມາດໃຊ້ເປັນ ຫກຼ ຖານໃນການດາເນີນຄະດ.ີ ເປື້າົ ໝາຍຂອງການກວດຄນ້ັົ ເພືີ່ອຊອກໃຫ້ເຫນການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ, ອຸປະກອນ ທີ່ໃຊ້ໃນການ ຊຸກເຊືີ່ອງຢາເສບຕິດ, ຮ່ອງຮອຍກ່ຽວກບຢາເສບຕິດ, ສາຍພົວພນຫຼກຖານຈາກ: ການຊື້ັ-ຂາຍ, ການກ້ຢມ ເງິນ, ການນາໃຊ້ຊື່ີ (ສິດນາໃຊ້, ເຊກທະນາຄານຈົດໝາຍ, ບນຊີການສະແດງສາລະໜີ້ັສິນ, ພາບຖ່າຍ, ເລກໂທລະສບ, ປື້ມບນຊີເງນິ ຝາກ. 3). ການກວດຄົ້ນັ ເຄຫະສະຖານ ເຄຫະສະຖານ ແມ່ນ ເຮືອນຢູ່ ແລະ ສິ່ີງຕ່າງໆ ທີ່ຕ້ັງຢູ່ໃນບໍລິເວນເຮືອນ, ສານກງານ, ເຮືອນພກ, ໂຮງແຮມ, ໂຮງງານ ແລະ ເຄຫະສະຖານອນືີ່ ໆ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີ ອາຍາ, ມາດຕາ123. ການກວດຄນ້ັົ ເຄຫະສະຖານ ແມ່ນເພືີ່ອຊອກໃຫ້ເຫນບນດາຂໍ້ມນຫຼກຖານ, ສາຄນກໍຄື ຂອງກາງຢາເສບຕດິ ເພີ່ອື ເປັນລກຖານມກມດຜ້ຖກື ສົງໄສ ແລະ ຜຖ້ ຶກຫາ. 4). ການກວດຄັນົ້ ຍານພາຫະນະ ແລະ ຕົວບກຸ ຄົນ ການດາເນີນການກວດຄັນ້ົ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ເຊັ່ນ: ລົດ, ເຮືອ ແລະ ພະຫະນະອືີ່ນໆ ທີ່ສົງໄສ ວາ່ ມີການຊກຸ ເຊີອື່ ງຢາເສບຕິດຜດິ ກົດຫມາຍໄວ້ໃນການຄອບຄອງຈະດາເນີນ ເວລາໃດກໍໄດ້ໂດຍຊ່ອງໜ້າເຈົັ້າ ຂອງຍານພາຫະນະ. ຜ່ານການກວດກາຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕໍຫຼວດຫຼວດ ໄດ້ພົບເຫນຢາເສບຕິດທີ່ຊຸກເຊືີ່ອງໄວ້ ຕາມລົດ ບອ່ ນໄດດ້ ດແປງສະພາບລດົ ຕ້ອງໄດຖ້ ່າຍຮບໄວ້ຄຽງຄກ່ ບຜ່ເປັນເຈາັົ້ ຂອງລົດ. ການດາເນີນການກວດຄົ້ັນຕົວບຸກຄົນໃນເວລາຖືກຈບຕົວ, ກກຕົວ, ກກຂງ ທີ່ຖືກ ສົງໄສວ່າ ຊຸກເຊີ່ືອງຢາເສບຕິດຕາມຕົວຈະເຮດຂຶ້ັນເວລາໃດກໍໄດ້ ແຕ່ສິ່ີງສາຄນການກວດຕົວຜ້ ຍິງນ້ັນຕ້ອງແມ່ນຜ້ຍິງ ດ້ວຍກນກວດຄນ້ົັ ຕວົ . 5). ບດົ ບນທຶກການກວດຄ້ັົນ ເມືີ່ອໄດ້ມີການກວດຄົ້ັນເຄຫາສະຖານ, ຍານພາຫະນະ ຫຼື ຕົວບຸກຄົນ ສາເລດແລ້ວ ເຈົັ້າໜ້າທີ່ ຕໍຫຼວດຫວຼ ດ ຜທ້ າການກວດຄັນົ້ ຕອ້ ງໄດ້ເຮດບົດບນທຶກການກວດຄົ້ັນ ແລະ ບນຊີຂອງກາງຕາມຮບປະພນ, ຈານວນ ແລະ ຄຸນນະພາບຢາູ່ ງລະອຽດກບທ່ີ. ບົດບນທຶກກວດຄົັ້ນເຄຫາສະຖານຕ້ອງໄດ້ເຮດເປັນສາມສະບບ ແລະ ອ່ານຊ້ອງໜ້າຜ້ເຂົັ້າຮ່ວມ ກວດຄນົ້ັ ແລ້ວພາກນລົງລາຍເຊນ ແລະ ແປະໂປ້ມືໄວ້ເປັນຫຼກຖານ. ບົດບນທຶກໜຶີ່ງສະບບປະກອບເຂົ້ັາໃນສາ ນວນຄະດີ, ອີກສະບບໜຶີ່ງມອບໃຫ້ເຈົ້ັາຂອງເຮືອນ ຫຼື ຜ້ຕ່າງໜ້າສານກງານ, ອົງການ, ວິສາຫະກິດທີ່ ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ອກີ ສະບບໜຶງ່ີ ແມ່ນມອບໃຫ້ອງົ ການປົກຄອງຂ້ັນບ້ານ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍ ວາ່ ດວ້ ຍການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 125. 15

ໃນກໍລະນີບໍ່ພບົ ຂອງກາງສິງ່ີ ທີ່ຜດິ ກດົ ໝາຍ ການເຮດບົດບນທຶກການກວດຄົັ້ນ ທີ່ສະແດງເຖິງການ ບໍ່ພບົ ສີິ່ງທ່ຜີ ດິ ກົດໝາຍ ແລະ ຂຽນ ເນອືັ້ ໃນໃຫ້ລະອຽດ ເຊັ່ນ: ບໍ່ໄດ້ທາລາຍຊບສິນ, ວດຖຸຊບສິີ່ງຂອງຢູ່ພາຍ ໃນເຮືອນ, ເຄຫາສະຖານບໍ່ໄດ້ບງຄບນາມຂ່, ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ, ເຄືີ່ອງຂອງຢູ່ພາຍໃນເຮືອນ, ເຄຫາ ສະຖານບໍ່ໄດ້ຕົກເຮ່ຍເສຍຫາຍແລ້ວອ່ານໃຫ້ເຈົ້ັາຂອງເຮືອນ, ເຄຫາສະຖານ ຮບຮ້ໂດຍຜ່ານ ອານາດການ ປົກຄອງບາ້ ນ, ປກສ ບ້ານ ຫືຼ ປກສ ກມຸ່ ບ້ານ. ໃຫ້ເຈັົ້າຂອງເຮອື ນ, ເຄຫາສະຖານກວດກາຄນື ແລວ້ ພ້ອມກນລົງລາຍເຊນໃສ່ບົດບນທຶກການກວດ ຄົັ້ນເຄຫາສະຖານ. ໃນກໍລະນີພົບຂອງກາງຢາເສບຕິດ ຫຼື ສິີ່ງທີ່ຜິດກົດໝາຍເຮດບົດບນທຶກຜົນຂອງການກວດຄົັ້ນ, ບອກສະຖານທີ່ພົບຂອງ ກາງຢາເສບຕິດ ຫຼື ສິີ່ງທີ່ຜິດກົດໝາຍ, ເວລາກວດພົບຂອງການໃຫ້ຖ່າຍຮບພາບ ບ່ອນທຂ່ີ ອງກາງຢູ່ ຫືຼ ຊຸກເຊີື່ອງໄວ້, ກວດພສິ ດເບັອື້ ງຕ້ົນັ ດ້ວຍນາໍ້ ຢາທົດລອງຢາເສບຕິດ, ລວບລວມຫຼກຖານ ທ່ີກວດພົບເພື່ີອປະກອບຫຼກຖານໃນການດາເນີນຄະດີ ຫຼື ເປັນປະໂຫຍດໃນການສືບສວນ-ສອບສວນ, ປ້ອງກນຫຼກ ຖານຕາ່ ງໆບ່ໍໃຫຕ້ ກົ ເຮຍ່ ເສຍຫາຍ, ເຮດບົດບນທກຶ ເອາົ ຄາໃຫກ້ ານເບືັ້ອງຕົັ້ນຂອງຢາເສບຕດິ ທີ່ພບົ ເຫນໂດຍດ່ວນທີສ່ ຸດ. ເຮດບດົ ບນທກຶ ຜົນຂອງການກວດຄົ້ັນໃຫ້ລະອຽດ ເຊ່ັນ: ພົບເຫນຂອງກາງຢາເສບຕິດ, ຈານວນ, ບ່ອນທ່ຊີ ຸກເຊ່ອືີ ງ, ພອ້ ມຂອງກາງ, ຫກຼ ຖານອນີື່ ໆທີກ່ ຽ່ ວພນກບຢາເສບຕິດຂັນ້ຶ ບນຊີລະອຽດກ່ຽວກບວດຖຸສິ່ີງ ຂອງທີຖ່ ກື ເຈາົ້ັ ໜາ້ ທ່ຍີ ຶດໄວ້ແລວ້ ໃຫ້ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ເຂົ້ັາຮ່ວມພ້ອມກນລົງລາຍເຊນ(ນາຍບ້ານ, ປກສ ບ້ານ, ປກສ ຕາຫລວດກຸ່ມບາ້ ນ). (ປື້ມຄວາມຮ້ພ້ນັື ຖານກຽ່ ວກບການກວດຄ້ນົັ ຂອງກມົ ຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາ ເສບຕດິ ປີ 2013, ໜ້າ 4-5.) 6). ການຍຶດ ຫືຼ ອາຍດຊບໃນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ການຍດຶ ຊບ ແມ່ນການນາເອົາວດຖຸສິີ່ງຂອງໃດໜຶີ່ງທີ່ສາມາດຍົກຍ້າຍໄດ້ ຫຼື ເຄືີ່ອນຍ້າຍໄດ້ເຊິງມີ ການພົວພນກບຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ແກ່ການແກ້ໄຂຄະດີນັ້ນອອກຈາກສະຖານທີ່ ໃດໜຶີ່ງທີ່ແນ່ນອນເພື່ີອມາເກບຮກສາໄວ້ຕາມຄາສ່ັງທີ່ເປັນລາຍລກອກສອນຂອງຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ - ສອບສວນຂອງເຈ້ັາົ ໜ້າາທ່ີຕາຫວຼ ດທີ່ດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດ. ການອາຍດຊບ ແມ່ນການເກືອດຫາ້ ມບໍ່ໃຫ້ທາການປູຽ່ ນແປງຊັື້-ຂາຍ, ມອບໂອນ ວດຖຸໃດໜຶີ່ງທີ່ບໍ່ ສາມາດຍົກຍ້າຍໄດ້ ຊຶີ່ງມກີ ານຕິດພນກບຄະດີ ແລະ ເປນັ ປະໂຫຍດໃນການແກ້ໄຂຄະດີຕາມຄາສັ່ງທີ່ເປັນລາຍ ລກອກສອນຂອງຫົວໜາ້ ຫອ້ ງຕາຫວຼ ດ ຂອງເຈາົັ້ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດທີ່ດາເນນີ ຄະດີຢາເສບຕດິ . ການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບໃນຄະດີຢາເສບຕິດ ແມ່ນເພື່ີອເກບໂຮມຫຼກກຖານເຊິ່ີງເປັນຂອງກາງຄະດີ ແລະ ສາ້ ງເງອີື່ ນໄຂໃຫ້ແກກ່ ານປະກອບຫກຼ ຖານໃນຄະດີຢາເສບຕິດ ພ້ອມທງຮບປະກນໃຫ້ແກ່ການໃຊ້ແທນ ຄາ່ ເສຍຫາຍ, ການປັບໃໝ ແລະ ຄາ່ ທານຽມສານ ຫຼື ເພືີ່ອຮິບເປັນຂອງລດພ້ອມທງເປັນການສະກດກັ້ນການ ຄອບຄອງວດຖຸຊບສິ່ງີ ຂອງທໄີ່ ດມ້ າ ໂດຍບຖ່ໍ ືກຕ້ອງຕາມກດົ ຫມາຍ. ໃນການດາເນນີ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບ ສວນມີສິດອອກຄາສ່ັງຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບທີ່ພົວພນກບຄະດີເພືີ່ອຮບປະກນໃຫ້ແກ່ການໃຊ້ແທນຄ່າເສຍຫາຍ ການປບັ ໃໝ ແລະ ຄ່າທານຽມສານ ຫຼື ເພີ່ອື ຮິບເປັນຂອງລດ. 16

ການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບ ໃນຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ໂດຍສະເພາະເປັນຊບສິນທີ່ບໍ່ສາມາດ ເຄື່ີອນຍ້າຍ ໄດ້, ຊບສນິ ຄົງທີ່ ເຊນັ່ : ທີ່ດນິ , ເຮືອນ, ໂຮງສີເຂົ້ັາ ແລະ ອືີ່ນໆອາດຈະມອບໃຫ້ການຈດຕ້ັງຂອງບ້ານ ຫຼື ເຈົ້ັາ ຂອງຊບ ຫຼື ຍາດພີ່ນ້ອງໃກ້ສິດທີ່ບໍ່ມີສ່ວນພົວພນກບຄະດີເປັນຜ້ປົກປັກຮກສາ ແລະ ຮບຜິດຊອບຕໍ່ຊບ ດ່ງັ ກາ່ ວ. ໃນກລໍ ະນີຫາກມີການລະເມີດ ເຊັ່ນ: ຊື້ັ-ຂາຍ ຊວດຈາ, ມອບໂອນ, ປດບງ, ປົກປດເອົາ ຫຼື ທາລາຍ ຜປ້ ກົ ປັກຮກສາຈະມຄີ ວາມຮບຜິດຊອບຕາມກົດຫມາຍ. ການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບໃນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຕ້ອງໄດ້ເຮດບົດບນທຶກ, ການດາເນີນເຈົ້ັາຂອງ ຊບ ຫຼື ຜ້ຕາງໜ້າຄອບຄົວຂອງຜ້ກ່ຽວ ຂອງອົງການຈດຕ້ັງການປົກຄອງຂອງບ້ານ ຫຼື ອົງການຈດຕັ້ງທີ່ ກຽ່ ວຂ້ອງ ແລະ ມີພະຍານສອງຄົນຂ້ນັຶ ໄປ. ການຍດຶ ຫືຼ ອາຍດຊບຕ້ອງໄດ້ເຮດບົດບນທຶກຊຶ່ີງໃນນ້ັນຕ້ອງບອກຊືີ່, ນາມສະກຸນໜ້າທີ່ຕາແໜ່ງ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕໍຫຼວດຫຼວດ ພ້ອມທງບ່ອນຫ້ອງການປະຈາການຜ້ທາການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບ, ຊື່ີ ແລະ ນາມສະກນຸ ອາຍຸ, ອາຊບີ ຂອງຜເ້ ຂາ້ົັ ຮ່ວມແຕລ່ ະຄນົ . ບົດບນທກຶ ການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບ ນ້ັນຕອ້ ງໄດ້ເຮດລະອຽດ ຈດເປັນປະເພດ ແລະ ຈານວນຊບສິນ ແລະ ໄປຕາມລາຍການຈານວນໃດຈະຍຶດໄວ້ ແລະ ຈານວນໃດທອີ່ າຍດພ້ອມດວ້ ຍຂໍຫ້ ້າມຕ່າໆ. ບດົ ບນທກຶ ການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບ ຕ້ອງເຮດເປັນສາມສະບບ ສະບບໜຶ່ີງມອບໃຫ້ເຈົ້ັາຂອງຊບສິນ ຫຼື ຜຕ້ າງໜ້າເຈ້ັາົ ຂອງຊບສິນ, ອກີ ສະບບໜຶີ່ງມອບໃຫອ້ ງົ ການຈດຕັ້ງປົກຄອງບ້ານບ່ອນທີ່ຊບສິນທີ່ຖືກຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບນ້ັນຕງ້ັ ຢູ່ ແລະ ອີກສະບບໜຶີ່ງປະກອບເຂົາັ້ ໄວ້ໃນສານວນຄະດີຢາເສບຕິດ. 2.4.5 ການນາໃຊມ້ າດຕະການສະກດກນັ້ ທາງກດົ ໝາຍຂອງເຈາົ້ັ ໜາ້ ທຕ່ີ າຫວຼ ດຢແູ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ການນາໃຊມ້ າດຕະການ ການສະກດກ້ນັ ທາງກົດໝາຍ ແມນ່ ມີຄວາມຈາເປັນທີ່ສຸດເພື່ີອສະກດກັ້ນ ການກະທາຜດິ ຫຼື ຂໍ້ມນຫຼກຖານທີ່ເປັນພືັ້ນຖານທີ່ພາໃຫ້ມີຄວາມເຊື່ີອໜັ້ນວ່າຜ້ຖືກສົງໄສ ຫຼື ຜ້ຖືກຫາຈະບໍ່ ສາ້ ງຄວາມຫຍງຸ້ ຍາກໃຫ້ແກກ່ ານດາເນນີ ການສບື ສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ມີຄື: ມາດຕະການ ມາດພາຕົວ, ມາດຕະການກກຕົວ, ມາດຕະການຈບຕົວ, ມາດຕະການກກຂງພາງ, ມາດຕະການປູ່ອຍຕົວພາງ, ມາດຕະການຄມຸ ຕົວຢກູ່ ບທ,່ີ ມາດຕະການງດົ ໜ້າທີ່ຕາແໜ່ງ ນັ້ນແມ່ນມາດຕະການທີ່ການົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາ ສະບບປັບປຸງ 2017, ແຕ່ອີງຕາມສະພາບຄວາມເປັນຈິງຂອງຄະດີ ເຈົັ້າໜ້າທ່ີ ສືບສວນ-ສອບສວນຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງແຂວງບລໍ ິຄາໄຊມກນາໃຊ້ມາດຕະການສະກດກັນ້ ດັງ່ ນ້ີັ: 1). ມາດຕະການກກຕົວ ຫວົ ໜາ້ ຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດໄດ້ຮບໃບສະເໜີ ແລະ ບົດລາຍງານກ່ຽວກບຄາສັ່ງ ກກຕວົ ຂອງເຈົາ້ັ ໜ້າທຕີ່ າຫຼວດສບື ສວນ-ສອບສວນ ຕ້ອງໄດທ້ າການຄັົ້ນຄວາ້ ເບງີິ່ ຖ້າເຫນວ່າບໍ່ມີຄວາມຈາເປັນ ກໍບໍຕ່ ້ອງອອກຄາສັ່ງແຕ່ຖ້າຫາກເຫນວ່າການສະເໜີຕົວນນັ້ ສົມເຫດສົມຜນົ ຫວົ ໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈາົັ້ ໜ້າ ທີ່ຕາຫຼວດສາມາດອອກຄາສ່ັງກກຕວົ ໄດຕ້ ່ໍຜຖ້ ກື ສົງໄສ ຫຼື ຜ້ຖືກການຊດທອດເຖິ່ີງເປົ້ືາໝາຍທີ່ມີສວນພົວພນ ກບການກະທາຜິດຢາເສບຕດິ ຖາ້ ຫາກເຫນວາ່ ມີຂມ້ໍ ນຫກຼ ຖານໜກແໜ້ນພຽງພໍສາມາດດາເນີນຄະດີໄດ້, ການ ອອກຄາສ່ັງກກຕົວຜ້ຖືກສົງໄສ ຫຼື ຜ້ຊດທອດເຖິງເປົື້າໝາຍກຸ້ມແກ້ງພກພວກ, ເຄື່ີອຄາຍມີສາຍພົວພນໃນ ຄະດີຢາເສບຕິດທີ່ມີສາຍພົວພນຢາເສບຕິດໄດ້ພາຍໃນການົດສີ່ສີບແປດຊົ່ັວໂມງເພື່ີອດາເນີນການສືບສວນ 17

ສອບສວນແຕ່ຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຕ້ອງລາຍງານເປັນລາຍລກອກສອນໃຫ້ຫົວໜ້າ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນຊາບພາຍໃນຊາວສ່ີຊ່ົັວໂມງນບແຕເ່ ວລາກກຕວົ ເປັນຕັົ້ນໄປ. ພາຍພາຍຫຼງທໄີ່ ດ້ກກຕົວຜຖ້ ກື ສງົ ໄສແລວ້ ຕ້ອງເອົາຄາໃຫກ້ ານໂຕທນທີ່ເພືີ່ອເອົາຂໍ້ມນຫຼກຖານໃນ ການຊີຂ່ າດວາ່ ຈະດາເນີນຄະດີ ຫຼື ບໍ່, ໃນກໍລະນິຜ່ານການສືບສວນ-ສອບສວນບໍ່ມີຂໍ້ມນຫຼກຖານໃນການດາ ເນີນຄະດຢີ າເສບຕິດຕໍ່ຜ້ຖືກກກຕົວກໍ່ຕ້ອງລາຍງານຄາສັ່ງປອຍຕົວຈາກຫົວໜ້າອົງການສຶບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈັ້ົາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ແລ້ວລາຍງານໃຫ້ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ພາຍໃນການົດເວລາ ຊາວສີ່ ຊົັວ່ ໂມງ. 2). ມາດຕະການຈບຕວົ ເຈ້ັົາໜາ້ ທີຕ່ າຫວຼ ດສືບສວນ-ສອບສວນພາຍຫງຼ ໄດ້ມີການດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດມີພື້ັນຖານພຽງພໍ ໜກແໜນ້ ແລ້ວກໍສະເໜີໃຫ້ຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຂໍຄາສ່ັງຈບຕົວຜ້ຖືກຫາຈາກຫົວ ໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊນົ . ຫວົ ໜ້າຫອ້ ງຕາຫວຼ ດ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ພາຍຫງໄດ້ຮບຄາສັ່ງຈບຕົວ ຈາກຫົວໜ້າອົງການ ໄອຍະການປະຊາຊົນແລ້ວ ຈະມອບຄາສ່ັງຈບຕົວດັ່ງກ່າວໃຫ້ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສືບສວນ-ສອບສວນທາການ ກະກຽມປະສານສົມທົບກບກາລງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເພືີ່ອດາເນີນທາການຈບຕົວຜ້ຖືກຫາຕາມຄາສ່ັງຂອງຫົວໜ້າ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊນົ . ພາຍຫຼງຈບຕົບຜ້ຖືກສົງໄສ, ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນຕ້ອງໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ຄອບຄົວ ແລະ ອົງການປກົ ຄອງບາ້ ນຂອງຜ້ກຽ່ ວຊາບພ້ອມທງບອກສະຖານທີກ່ ານກກຂງ, ການຈບຕົວບໍ່ມີການບງຄບ, ນາບ ຂ່, ທຸບຕີ ຫືຼ ນາໃຊ້ມາດກະການອ່ີືນໆທີບ່ ໍ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ. ໃນນ້ັນການດາເນີນການສຶບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຂອງແຂວງບໍລິຄາໄຊ ໃນ ການຈບຕົວບກຸ ຄົນຄົນໃດໜງ່ີຶ ຫຼື ບກຸ ຄນົ ທີຖ່ ກື ການຊດທອດເຖິງເປົື້າໝາຍທີ່ມີສາຍພົວພນກ່ຽວກບການກະ ທາຜິດຢາເສບຕິດຕ້ອງມີຄາສ່ັງຈບຕົວເປັນລາຍລກອກສອນ ຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ຫຼື ສານປະຊາຊົນເຊນ່ັ ດຽວກນ. 3). ມາດຕະການກກຂງພາງ ມາດຕະການກກຂງພາງບໍ່ແມ່ນການກກຕົວ ແລະ ບໍ່ແມ່ນການລົງໂທດດດສ້າງໂດຍການຕດອິດ ສະລະພາບ ແຕຫ່ າກເປັນມາດກະການທນີ່ າໃຊເ້ ພືີອ່ ຮບປະກນຕໍ່ຜົນສາເລດຂອງການດາເນີນຄະດີອາຍາ. ການກກຂງພາງແມ່ນການຂງຊົັ່ວຄາວກ່ອນຄາຕດສິນຂອງສານປະຊາຊົນໃຊ້ໄດ້ຢູ່າງເດດຂາດ, ການກກຂງພາງຕອ້ ງມີຄາສັງ່ ເປັນລາຍລກອກສອນຂອງຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ຫຼື ສານປະຊາຊົນ ແລະ ຕ້ອງອີງຕາມເງືີ່ອນໄຂທີ່ໄດ້ການົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ ແຕ່ສິ່ີງສາຄນການກກຂງພາງຕ້ອງໄດ່ແຍກຈາກ ນກໂທດ ແລະ ຢູ່ເງີອື່ ນໄຂທີເ່ ໝາະສມົ ເພາະຍງຖືວາ່ ເປນັ ຜບ້ ລໍ ິສຸດຢູ.່ ການກນຂງພາງຈະນາໃຊ້ໄດ້ແຕ່ສາລບຜ້ຖືກຫາ ຫຼື ຈາເລີຍ ໃນຄະດີອາຍາເທົ່ັານ້ັນ. ສາລບຜ້ຖືກ ຫາ ແມ່ນປະຕິບດຕາມຄາສ່ັງການກກຂງພາງເຊິີ່ງອອກໂດຍຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ, ສ່ວນຈາ ເລີຍແມນ່ ປະຕິບດຕາມຄາສ່ັງກກຂງພາງອອກໂດຍສານປະຊາຊົນ ບ່ອນທີ່ຕດສິຄະດີທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເປັນຂ້ັນຕົັ້ນ ເປັນຜ້ອອກ. ສາລບການດົ ເວລາກກຂງພາງ ເພີອ່ື ດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນສາລບຄະດີຢາເສບຕິດ ບໍ່ໃຫ້ ເກີນ ສາມເດືອນ ນບແຕ່ວນອອກຄາສັ່ງກກຂງພາງເປັນຕົ້ັນໄປແຕ່ຖ້າເຫນວ່າມີຄວາມຈາເປັນຕ້ອງສືບຕໍ່ດາ ເນນີ ການສບື ສວນ-ສອບສວນຫວົ ໜາ້ ອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ອາດຈະຕໍ່ການົດ ເວລາກກຂງພາງແຕ່ລະເທ່ືອີ ໃຫ້ດາເນີນ ສບິ ຫ້າ ວນກ່ອນໝດົ ການົດເວລາກກຂງພາງ. 18

ໃນກໍລະນີ ຫາກໝົດການົດເວລາສງສຸດຂອງການກກຂງພາງແລ້ວ ແຕ່ຍງບໍ່ມີຫຼກຖານພຽງພໍ ເພືີອ່ ນສະຫບຼຸ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ແລະ ປະກອບສານວນຄະດີສົ່ັງໃຫ້ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ, ຫົວ ໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຕ້ອງໄດ້ລາຍງານໃຫ້ ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຊາບ ພອ້ ມທງຄາສງັ່ ປອູ່ ຍຕົວຜ້ຖກື ຫາ ແລວ້ ສ່ັົງສງ່ີິ ຂອງຕິດຕົວທ່ີຖືກຕ້ອງ ຂອງຜ້ກ່ຽວຄືນຢູ່າງຄົບຖວນ ແລະ ຢູ່ໃນ ສະພາບເດມີ ໂດຍເຮດບົດບນທຶກມອບ-ຮບຢູ່າງຄກແນ.່ 4). ມາດຕະການປອູ່ ຍຕວົ ພາງ ການປອູ່ ຍຕວົ ພາງ ແມ່ນການປູ່ອຍຕົວຜ້ຖືກຫາຊົ່ັວຄາວກ່ອນການຕດສິນຂອງສານປະຊາຊົນ, ສາ ລບການປອູ່ ຍຕົວພາງຕອ້ ງມີຄາສ່ງັ ເປັນລາຍລກອກສອນຂອງຫົວໜ້າອົງການປະຊາຊນົ ຫຼື ສານປະຊາຊນົ . ການປູ່ອຍຕົວພາງໃນຄະດີຢາເສບຕດິ ຕ້ອງມີຂໍ້ມນພື້ັນຖານ ທີ່ພາໃຫ້ເຊື່ີອໜັ້ນວ່າຜ້ຖືກຫາ ຫຼື ຈາ ເລີຍ ຈະບເ່ໍ ອາົ ຕົວຫບົຼ ໜ,ີ ຈະບໍ່ທາລາຍຫຼກຖານ, ຈະບໍໄ່ ປກະທາຜດິ ອີກເທອ່ືີ ໃໝ.່ ການປູ່ອຍຕົວພາງໃນຄະດີຢາເສບຕິດຜ້ຖືກຫາ ຫຼື ຈາເລີຍ ໄດ້ກາຍເປັນບຸກຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມ ສາມາດທາງດ້ານການປະພດຶ , ເປັນບ້າເສຍຈິດ, ເຈບປູ່ວຍໜກ, ແທ່ຍິີ່ງຖືພາມານໂດຍໄດ້ຮບການຮ້ອງຂໍຈາກ ຜຖ້ ືກຫາ, ອົງການຈດຕງ້ັ ທກີ່ ຽ່ ວຂ້ອງ, ຜ້ຕ່າງໜາ້ ຜວົ ຫຼື ເມຍ, ຜປ້ ກົ ຄອງພໍ່ ຫຼື ແມ່ ຫຼື ຍາດໃກ້ຊິດຂອງຜ້ຖືກ ຫາ ຫືຼ ຈາເລິີຍ. 2.4.6 ມາດຕະການສະກດກນ້ັ ດວ້ ຍວທິ ກີ ານສະເພາະຂອງເຈາ້ັົ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດຢແູ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ການສະກດກ້ນັ ຢາເສບຕດິ ດວ້ຍຮບການວຊິ າສະເພາະ ແມ່ນຍຸດທະວິທີຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດເພືີ່ອ ສບື ຄົັ້ນຫາ, ເກບກາຂໍມ້ ນຫກຼ ຖານຕ່າງໆທີ່ໄດມ້ ີການພົວພນເຖິງການກະທາຜິດຂອງພວກເປົື້າໝາຍແລ້ວ. (ຄາ ແນະນາກົມໃຫຍ່ຕາຫຼວດ ເລືີ່ອງການເພີ່ມທະວີວຽກງານສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ໃນຂົງເຂດທົັ່ວ ປະເທດເລກທີ 1108/ຕຫ,ຼ ວນທີ 7 ກນຍາ 2009). 1). ວຽກງານສືບຄ້ັົນຫາ ແລະ ຄ້ມຸ ຄອງຕດິ ຕາມເປາ້ົື ໝາຍ ວຽກງານສບື ຄ້ັນົ ຫາ ແລະ ຄຸມ້ ຄອງຕິດຕາມເປາື້ົ ໝາຍມຄີ :ື - ເອົາໃຈໃສສືບຄົັ້ນຫາ, ຊອກຫາບຸກຄົນ, ກຸ້ມແກ້ງເຄືີ່ອຄາຍທີ່ມີການເຄື່ີອນໄຫວຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ເພ່ືີອມີວທິ ີການປອ້ ງກນ ແລະ ສະກດກ້ັນໄດທ້ ນເວລາ. - ຂ້ຶນັ ບັນ້ ຊີເປ້ືົາໝາຍຜທ້ ເ່ີ ຄຍີ ກະທາຜິດກຽ່ ວກບຢາເສບຕິດນບທງຜເ້ ຄຍີ ຖກື ຄຸກມາແລ້ວປູ່ອຍຕົວ, ຖືກ ດດສ້າງ, ຖກື ປະຕບິ ດແກ້ໄຂບລໍ ິຫານ ແລະ ຂຶັ້ນບນຊີເປົື້າໝາຍຜ້ທີ່ບໍ່ເຄີຍກະທາຜິດມາກ່ອນແຕ່ມີປະກົດການ ລະແວງສົງໄສເຄ່ອືີ ນໄຫວກະທາຜດິ ກ່ຽວກບຢາເສບຕິດ (ຜະລດິ , ລາລຽງຂນົ ສງ່ັົ , ຄາ້ ຂາຍ, ຄອບຄອງ). - ຂຶ້ັນບນຊີເປົ້ືາໝາຍຄົນຕ່າງປະເທດທີ່ລະແວງສົງໃສເຄືີ່ອນໄຫວລາລຽງຂົ່ັນສົັ່ງ,ຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຢູ່ ສາທະລະນະລດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ. - ທຸກໆເປືາ້ົ ໝາຍທີຂ່ ັນຶ້ ບນຊີເປົື້າໝາຍແມ່ນສ້າງສານວນ-ສາເນົາຕາມແບບຟອມຢູ່າງລະອຽດພ້ອມທງ ມກີ ານຄມຸ້ ຄອງ, ຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ແບ່ງປະເພດເປົາ້ື ໝາຍ, ເປນັ ແຕ່ລະໄລຍະ. - ຖາ້ ແມ່ນເປື້ົາໝາຍຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດລາຍໃຫ່ຍ, ພົວພນກບພະນກງານຂັ້ນສງຂອງ ພກ-ລດພົວພນ ກບຄນົ ຕ່າງປະເທດ ຫຼື ເຫນວາ່ ມຄີ ວາມຫຍຸງ້ ຍາກພົວພນເຖງິ ທ້ອງຖ່ີນິ ແມ່ນຕ້ອງລາຍງານ ແລະ ທິດຊີ້ັນາຈາກ ທ່ານຫວົ ໜາ້ ກົມກອງໃຫ່ຍຕາຫຼວດ, ທ່ານລດຖະມນົ ຕສີ າກອ່ ນ. - ຖ້າແມນ່ ເປ້ືາົ ໝາຍຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ທີບ່ ່ໍມຄີ ວາມຫຍຸ້ ງຍາກສບສນົ ປານໃດແມ່ນຂໍຄາເຫນຄະນະກອງ ບນຊາການ ປກສ ແຂວງ, ຄະນະພະແນກຕາຫຼວດສະກດກນ້ັ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດເພ່ີອື ແກໄ້ ຂ. - ຖ້າແມນ່ ການຊື້ັຂາຍຍ່ອຍ, ຂອງຊາວໜຸ່ມ, ເຍົາວະຊົນແມ່ນສົມທົບກບ ປກສ ເມືອງ, ຕາຫຼວດກຸ້ມ ບາ້ ນ ແລະ ອານາດການປກົ ຄອງແກໄ້ ຂ. 19

2). ການສ້າງ ແລະ ນາໃຊ້ຕາໜາ່ ງສືບຂ່າວຢາເສບຕິດ ຍົກສງຄນຸ ນະພາບໃນການນາໃຊຕ້ າໜ່າງສືບຂ່າວຢາເສບຕິດ, ການສ້າງຕາໜ່າງສືບຂ່າວແມ່ນສ້າງ 4 ປະເພດຄື: - ພະນກງານອາພາງຕົວເພ່ອີື ນເຄືີ່ອນໄຫວສບື ຂ່າວ. - ສ້າງພື້ັນຖານລບແລ້ວ ໃຫ້ພື່ີນຖານລບສະໜອງຂໍ້ມນ ໃຫ້ພະນກງານເຮົາກ່ຽວກບການເຄືີ່ອນໄຫວ ເປ້າົື ໝາຍ. - ສ້າງເພອີ່ື ຮວ່ ມງານເພອື່ີ ປະສານສົມທົບແກໄ້ ຂລາຍຄະດ.ີ - ນາໃຊ້ຜ້ເຊອືີ່ ຖືໃຫ້ຂ່າວເບືອັ້ ງຕນົັ້ ກຽ່ ວກບເປົ້ືາໝາຍ. ສືກສາອົບຮົມ ແລະ ແນະນາລາຍລະອຽດກ່ຽວກບບນດາວິທີການ, ເຕກນິກ, ວິຊາສະເພາະ ທີ່ຈາ ເປັນໃຫ້ແກ່ຕາໜ່າງປດລບເພື່ີອສາມາດຕິດຕາມເຄືີ່ອນໄຫວຂອງເປົື້າໝາຍກະທາຜິດກ່ຽວກບຢາເສບຕິດໄດ້ ຢ່າູ ງຊດເຈນພ້ອມທງຮບປະກນຄວາມລບ. ພະນກງານວິຊາສະເພາະຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ(ກອງປາບປາມ) ຕ້ອງສ້າງຕາ ໜາ່ ງປດລບຢ່າູ ງໜອ້ ຍໜຶ່ີງຄນົ ຂນ້ຶັ ໄປ. ການສ້າງຕາໜ່າງປດລບແຕ່ລະປະເພດ(ພື້ັນຖານລບ, ເພື່ີອຮ່ວມງານ, ຜ້ເຊືີ່ອຖື)ຕ້ອງຖືກຕາມ ລະບຽບຫກຼ ການ, ມລີ ະຫດລບສະເພາະ ແລະ ສ້າງລະບົບສານວນ-ສາເນົາຄຸມ້ ຄ້ອງຢູ່າງລະອຽດ. 2.4.7 ການເກບກາຂໍ້ມນຫກຼ ຖານໃນຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາົ້ັ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດຢແູ່ ຂວງບໍລຄິ າໄຊ 1). ການເລີ່ມຕົັ້ນເກບກາຂມ້ໍ ນຫກຼ ຖານ ເຈາ້ັົ ໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສະກດກນ້ັ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕດິ ດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດ ແມ່ນໄດ້ອານຸມດຈາກ ຫວົ ໜ້າຫອ້ ງຕາຫຼວດ ຂອງເຈັາົ້ ໜ້າທ່ີຕາຫວຼ ດແລວ້ ກ່ຈໍ ະໄດທ້ າການຄົນັ້ ຄວ້າ ແລະ ການົດຈຸດໝາຍ, ເປົື້າໝາຍ ແລະ ບາດກ້າວຕ່າງໆເພ່ີືອເກບກາທອ້ ນໂຮມຂໍ້ມນຫຼກຖານໃຫ້ໜກແໜ້ນໃນການດາເນີນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕິດໃຫ້ຖືກຕອ້ ງຊດເຈນພາວະວິໄສ, ຖືກເປົື້າໝາຍ, ມີຄວາມໂປູ່ງໃສ, ໂດຍສະເພາະນາໃຊ້ວິທີການສືບສວນ- ສອບສວນ ເຊັ່ນ: ການເອົາຄາໃຫ້ການ, ການກວດຄົ້ັນ, ການຍຶດ ຫຼື ອາຍດຊບ, ການສນນະສດສະຖານທີ່ ແລະ ການນາໃຊ້ມາດຕະການສະກດກັ້ນທາງດ້ານກົດໝາຍເພືີ່ອສາມາດເກບກາຂໍ້ມນຫຼກຖານທາງດ້ານ ບກຸ ຄົນ, ການເກບໂຮມຂມ້ໍ ນຫຼກຖານທາງດ້ານເອກະສານ ແລະ ການເກບໂຮມຂໍ້ມນຫຼກຖານທາງດ້ານວດຖຸ ແຕ່ການເກບໂຮມຂ້ໍມນຫກຼ ຖານແມນ່ ຂັຶ້ນກບສະພາບເຫດການທເ່ີ ກດີ ຂັນຶ້ . 2). ການເກບໂຮມຂໍມ້ ນຫຼກຖານຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດທາງດ້ານບຸກຄນົ ຫກຼ ຖານທາງດາ້ ນບຸກຄົນ ແມນ່ ຫກຼ ຖານທໄີ່ ດ້ມາຈາກຄາໃຫກ້ ານຂອງຜ້ຖືກສົງໄສຜ້ຖືກຫາ ຫຼື ຈາ ເລີຍ, ພະຍານ, ຜຖ້ ືກສາຍຫາຍ, ໂຈດທາງແພງ່ ຫຼື ຜຮ້ ບຜິດຊອບທາງແພ່ງ ການຊີ້ັຕົວ, ການຢັື້ງຢນ, ຄາເຫນ ຂອງຜ້ຊ່ຽວຊານ ຫຼື ຜ້ຊານານງານ ທີ່ພົວພນກບການກະທາຜິດ (ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າ ດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດີອາຍາ, ມາດຕາ 34). 3). ການເກບໂຮມຫກຼ ຖານທາງດ້ານເອກະສານຂອງຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຫຼກຖານທາງດ້ານເອກະສານ ແມ່ນຫຼກຖານທີ່ໄດ້ມາຈາກຈົດໝາຍ, ບົດບນທຶກການສືບສວນ ສອບສວນ, ບົດບນທຶກການເຄືີ່ອນໄຫວຂອງສານ, ບນຊາ, ແຜນວາດ, ຮບພາບ ແລະ ເອກະສານອື່ີນທທ່ີ ພົວພນກບການກະທາຜດິ ສະພາແຫງ່ ຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 32. ໂດຍທົັ່ວໄປແລ້ວຂໍ້ມນຫຼກຖານທາງດ້ານເອກະສານແມ່ນມີຫຼາຍປະເພດທີ່ສາມາດຢັື້ງຢນ ແລະ ພິສດໄດ້ຈາກຜ້ຊ່ຽວຊານ ແລະ ອົງການຈດຕ້ັງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ທີ່ກ່ຽວພນກບຄະດີອາຍາເວົັ້າລວມ ເຊ່ັນ: 20

ເອກະສານນາເຂ້ົາັ ສນິ ຄາ້ , ທະບຽນລົດ, ເອກະສານໜງສຜື າ່ ນແດນ ແລະ ເອກະສານອີື່ນໆ ທີ່ກ່ຽວກບລາຍຄະດີ ແຕ່ທຸກເອກະສານຕອ້ ງໄດຜ້ ່ານການກວດກາ ແລະ ຢັ້ືງຢນຄວາມຖືກຕ້ອງທີ່ມາຂອງເອກະສານຈາກພາກສ່ວນ ທີ່ອອກເອກະສານແຕ່ກໍລະນີຖ້າຫຼກຖານຫາກມີຄວາມຂດແຍ່ງກນ ເຊ່ັນ: ເກີດມີການປອມແປງລາຍເຊນ ແລະ ກາປະທບ, ເອກະສານມີຫຼາຍຊຸດ ເຈົັ້າໜ້າທີຕາຫຼວດສືບສວນ-ສອບສວນຕ້ອງໄດ້ສະເໜີຫາອົງການທ່ີ ກຽ່ ວຂອ້ ງເພີືອ່ ໃຫ້ຖືກຕອ້ ງ ແລະ ຊດເຈນຂອງເອກະສານ. 4). ການເກບໂຮມຂໍ້ມນຫກຼ ຖານທາງດ້ານວດຖຸຂອງຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ຫຼກຖານທາງດ້ານວດຖຸ ແມ່ນຮ່ອງຮອຍຂອງວດຖຸ, ວດຖຸທີ່ໄດ້ໃຊ້ ຫຼື ຈະໃຊ້ເປັນເຄື່ີອງມືໃນການ ກະທາຜດິ ເຊນ່ັ : ປນ, ມດີ , ຮອຍມື, ເສັ້ນຜົມ, ຄາບເລືອດ ແລະ ວດຖຸອື່ີນໆ. ທີ່ມີຄວາມໝາຍສາຄນສາລບ ຄະດີ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາ, ມາດຕາ 29. ຫຼກຖານຕົ້ັນຕໍໃນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ທີ່ສາມາດປະຕິບດໂທດຕາມກົດໝາຍໃສ່ຜ້ຖຶກຫາວ່ າ ເປນັ ຜ້ກະທາຜິດ ແມ່ນຂອງກາງຢາເສບຕິດທີ່ຍຶດໄດ້ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ຜ່ານການຢັື້ງຢນຜົນການພິສດຢາເສບຕິດ ຈາກກົມອາຫານ ແລະ ຢາ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກ ຫຼື ກົມຕາຫຼວດນິຕິວິທະຍາ ກະຊວງປ້ອງກນຄວາມ ສະຫງົບ. ການເກບໂຮມຫຼກຖານທາງດ້ານວດຖຕຸ ອ້ ງໄດ້ດາເນນີ ໃນທນໃດເມີອື່ ເວລາພົບເຫນ ແລະ ເກບຫຼກ ຖານທກີ່ ່ຽວພນໃຫ້ຄບົ ຖວ້ ນ, ເກບໂຮມຢາເສບຕິດທ່ເີ ປັນຂອງກາງ, ຖົງຢາງ ຫືຼ ເຄ່ີອື ງຫຸ້ມຫໍ່ຢາເສບຕິດ, ເຄືີ່ອງ ອດຢາເສບຕິດ ແລະ ອປຸ ະກອນຮບໃຊທ້ ີພ່ ວົ ພນກບຢາ ເສບຕິດ. ນອກຈາກນີັ້ແລ້ວບນດາຂໍ້ມນຫຼກຖານທາງດ້ານວດຖຸຍງຈະໄດ້ມາຈາກຜົນຂອງ ການກວດຄົ້ັນ ເຄຫາສະຖານ, ຍານພາຫະນະ ຫຼື ຕົວບຸກຄນົ ຂອງຜ້ຖືກຫາ. 5). ການກວດກາ ແລະ ຊ່ງັ ຊາຕລີ າຄາຫຼກຖານ ຫຼກຖານທີ່ເກບໂຮມມາໄດ້ຈາກການເອົາຄາໃຫ້ການ, ການຊນນະສດສະຖານທີ່ເກີດເຫດ, ການ ກວດຄົ້ັນເຄຫາສະຖານ, ຍານພາຫະນະ ແລະ ຕົວບຸກຄົນ ຫຼື ໄດ້ມາຈາກຜ້ຊ່ຽວຊານ ຫຼື ການຢັື້ງຢນຈາກ ອົງການພິສດຫກຼ ຖານນ້ນັ ອົງການທີກ່ ຽ່ ວຂ້ອງ, ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຫຼວດໃນການດາເນີນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຕ້ອງ ໄດ້ທາການກວດກາ ແລະ ຊ່ັງຊາຕີລາຄາກ່ຽວກບຄວາມຖືກຕ້ອງທາງດ້ານກົດໝາຍ, ຄວາມເປັນຈິງ, ຄວາມ ຄົບຖວ້ ນ, ການພົວພນກບຄະດີ ແລະ ເປນັ ບ່ອນອງີ ໃຫແ້ ກ່ການພິຈາລະນາແກໄ້ ຂ ຫືຼ ການດາເນີນຄະດີຄ້າຂາຍ ຢາເສບຕດິ ຂອງເຈັາົ້ ໜາ້ ທີ່ຕາຫວຼ ດພະແນກສະກດກ້ນັ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕດິ . ການກວດກາ ແລະ ຊັ່ງຊາຕີລາຄາຫຼກຖານ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບ ຕດິ ກ່ຽວກບຂໍ້ມນຫຼກຖານໃນຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ກໍຕ່ໍເມອືີ່ : - ບໍ່ມຫີ ກຼ ຖານ, ບ່ມໍ ີຂອງກາງຢາເສບຕິດຜິດກົດໝາຍ ຜ້ຖືກຫາຮບສາລະພາບເປັນຕົ້ັນຕໍແຕ່ຫາກຕ້ອງ ໄດ້ຊອກຫາຫຼກຖານອນືີ່ ມາຢັ້ງື ຢນໜກແໜ້ນຈ່ງີຶ ຖວື ່າເປັນບຸກຄົນກະທາຜິດ ມສີ ວ່ ນພົວພນກບການຄ້າຂາຍຢາ ເສບຕິດ, ຖາ້ ບໍມ່ ຫີ ກຼ ຖານຂໍ້ມນອື່ີນບໍ່ຮດກຸມ ມີແຕ່ຄາຮບສາລະພາບຢູ່າງດຽວ ແມ່ນໄດ້ດາເນີນຄະດີຕາມຂັ້ນ ຕອນຂອງກດົ ຫມາຍ. 21

- ຫຼກຖານບໍ່ຮດກຸມ ຍງມີຄວາມສົງໄສວ່າຜ້ກ່ຽວໄດ້ກະທາຜິດ ຫຼື ບໍ່, ຜ້ຖືກສົງໄສປະຕິເສດບໍ່ຮບຮ້ ແລະ ບໍ່ມສີ ວ່ ນພົວພນກບເຫດການ ແມ່ນບ່ໍໄດ້ດາເນນີ ຄະດີພົນັ້ ຂໍກ້ ່າວຫາ. - ມຫີ ຼກຖານຫຼກແໜ້ນ, ຮດກຸມ ທີ່ສາມາດຢັ້ືງຢນມີສ່ວນພົວພນກະທາຜິດຜ້ຖືກສົງໄສ ຫຼື ຜ້ຖືກຫາ ປະຕິເສດແມນ່ ດາເນນີ ຄະດຕີ າມຂັ້ນຕອນຂອງກດົ ຫມາຍ. - ການຕິດຊັ່ງນໍ້າໜກຢາເສບຕິດທຸກປະເທດໃຫ້ຕິດຊ່ັງເປັນ ກຣາມ (g) ຫຼື ເປັນກິໂລກຣາມ (kg), ກລໍ ະນເີ ປນັ ເມດໃຫ້ນບເປນັ ຈານວນເມດ ແລະ ຊັງ່ ເປນັ ກຣາມ (g) ຫຼື ກໂິ ລກຣາມ (kg). - ສ່ວນການພິສດລາຍນວັິ້ ມື, ລາຍນັິ້ວຕນີ , ເສ້ັນຜົນ, ເອກະສານ, ຫົວກະສອບລກປນ ແລະ ປນ ມອບ ໃຫ້ກມົ ຕາຫວຼ ດນິຕິວິທະຍາ ກົມໃຫຍຕ່ າຫລວດ, ກະຊວງປ້ອງກນຄວາມສະຫງບົ ດາເນນີ ກວດພິສດ. - ຂອງກາງຢາເສບຕດິ ແລະ ຂອງກາງທີພ່ ວົ ພນກບລາຍຄະດີທງໝົດ ໃຫ້ເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດເປັນຜປົກ ປກັ ຮກສາມ້ຽນ ແຕຮ່ ບປະກນໃຫມ້ ບີ ົດບນທຶກການໄດມ້ າຂອງກາງໃຫ້ ລະອຽດເປັນຕົັ້ນ: ຖ່າຍຮບ, ອດສຽງ, ກວດນບຈານວນ, ຕິດຊ່ັງນາ້ໍ ຫນກ, ມີການກວດພິສດ ວິໄຈເບັື້ອງຕນ້ັົ , ບອກປະເພດ, ເລກລະຫດ ແລະ ອືີ່ນໆ ຈາກນັ້ນໃຫ້ເກບມ້ຽນ ແລະ ຮກສາໃຫ້ມີຄວາມປອດໄພ. ເມືີ່ອເວລາສານປະຊາຊົນຕດສິ ນ ແລະ ຈດຕັ້ງ ປະຕິບດຄາຕດສິນຂອງສານປະຊາຊົນຕ້ອງຮບປະກນໃຫ້ມີເຄືີ່ອງຂອງກາງ ຫຼື ຫຼກຖານທີ່ຮດກຸມ (ຮບພາບ ສຽງທີ່ອດໄວ້ ແລະ ອືີ່ນໆ) ໄປເປັນຫຼກຖານຢັ້ືງຢນຢູ່ທີ່ປະຊຸມສານປະຊາຊົນ ແລະ ມາຈດຕັ້ງປະຕິບດ, ບາງ ວດຖຂຸ ອງກາງທີ່ຈາເປັນຮກສາໄວ້ບໄໍ່ ດກ້ ໍໃຫ້ແກ້ໄຂ ຫຼື ທາລາຍຖີ້ັມ ແຕ່ຕ້ອງມີການຕົກລົງຢູ່າງເປັນທາງການ ຂອງອງົ ການທມີ່ ີສິດອານາດ ແລະ ຈດຕັ້ງພທິ ທີ າລາຍຢູ່າງຈະແຈ້ງຊດເຈນ. (ບົດບນທຶກກອງປະຊຸມແລກປູ່ຽນ ຄວາມຄິດເຫນການດາເນີນຄະດີຕາມຂະບວນການຍຸຕິທາ ຄ້ັງທີ່ IV ລະຫວ່າງລດຖະມົນຕີວ່າການກະຊ່ວງ ປ້ອງກນຄວາມສະຫງົບ, ລດຖະມົນຕີກະຊ່ວງຍຸຕິທາ, ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນສງສຸດ ແລະ ປະທານສານປະຊາຊົນສງສດຸ ໃນວນທ່ີ 25 ມງກອນ 2013.) ໃນການເກບໂຮມຂໍ້ມນຫຼກຖານບໍ່ວ່າຈະເປັນຫຼກຖານທາງດ້ານບຸກຄົນ, ຫຼກຖານທາງດ້ານ ເອກະສານ, ຫຼກຖານທາງດາ້ ນວດຖຸກໍຕາມພາຍຫຼງທີ່ເກບໂຮມມາແລ້ວຕ້ອງໄດ້ດາເນີນການກວດກາ, ຊ່ັງຊາ ແລະ ພິສດບນດາຫຼກຖານເຫັຼົາ່ ນັ້ນ ເພືີ່ອຮບປະກນຄວາມຖກື ຕອ້ ງ, ຄບົ ຖວ້ ນ ແລະ ພາວະວໄິ ສ 2.4.8 ການສ້ິນັ ສດຸ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາົັ້ ໜາ້ ທຕີ າຫວຼ ດຢູ່ ແຂວງບໍລຄິ າໄຊ ການດາເນີນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສືບສວນ-ສອບສວນ ຈະສິັ້ນສຸດການ ສືບສວນ-ສອບສວນກໍຕໍ່ເມື່ີອມີການດາເນີນຢູ່ໃນກໍລະນີ: ການໂຈະຄະດີ, ການຊດມ້ຽນຄະດີ ແລະ ການ ສະຫຼຸບຄະດີສົັ່ງໃຫ້ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ສະພາແຫ່ງຊາດ ( 2017 ) ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນ ຄະດີ, ມາດຕາ 146,148 ແລະ ມາດຕາ 150. ການສືບສວນ-ສອບສວນຈະສິັ້ນສຸດລົງໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ີອ ຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ໄດ້ສາເລດການສບື ສວນ-ສອບສວນ ແລະ ເຮດບດົ ສະຫບຸຼ ຜົນຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນ, ໃນບດົ ສະຫຸບຼ ຄະດີດງ່ັ ກ່າວນັ້ນມີການກວດກາຕີລາຄາຂໍ້ມນຫຼກຖານ ຈາກເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສືບສວນ-ສອບ ແລວ້ ເຫນວ່າຫກຼ ຖານທີ່ເກບກາໄດ້ຄົບຖ້ວນສາມາດໃຊ້ໄດ້ທາງກົດໝາຍ ແລະ ສາມາດການົດເຫດການຂອງ 22

ການກະທາຜິດໄດ້ ພ້ອມທງຢັື້ງຢນໄດ້ວ່າ ຜ້ຖືກຫາມີຄວາມຜິດຕາມຂໍ້ຫານ້ັນແທ້ ຈຶ່ີງສາມາດສະຫຼຸບ ແລະ ປະກອບສານວນຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດ ສງົ ໃຫອ້ ງົ ການໄອຍະການສານປະຊາຊນົ . 1). ການໂຈະການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕດິ ການໂຈະການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແມ່ນການຢຸດເຊົາການດາເນີນ ການ ສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈ້ັົາໜ້າທ່ີຕາຫວຼ ດໄວຊ້ ວັົ່ ຄາວທີ່ບ່ໍສາມາດຮ້ໄດ້ວ່າ: - ຜ້ຖືກຫາໄດລ້ ັຊີ້ ້ອນ, ຫຼບົ ຫກຼີ ຈາກການດາເນນີ ຄະດີ ຫຼື ບຮ່ໍ ຈ້ ກບອ່ ນຢ່ຂູ ອງຜກ້ ຽ່ ວ; ການໂຈະການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຈະມີໄດ້ກຕໍ ່ເໍ ມື່ີອການົດເວລາການສືບສວນ-ສອບ ສວນ ຫາກ ໄດ້ສນ້ັິ ສດຸ ແລວ້ ເທົາັ່ ນ້ັນ. - ຜ້ຖກື ຫາ ເຈບປວູ່ ຍໜກ ຫືຼ ເປັນບ້າເສຍຈິດ; ການໂຈະການສືບສວນ-ສອບສວນ ໃນກໍລະນີນີັ້ ຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົັ້າ ໜ້າທີ່ຕາຫວຼ ດຕ້ອງມຄີ າສັງ່ ສງ່ົັ ຜ້ຖືກຫາໄປປນິ່ ປວົ . - ບໍສ່ າມາດຮ້ໄດວ້ າ່ ບຸກຄົນຜ້ໃດເປນັ ຜ້ກະທາຜດິ ກຽ່ ວກບການຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດ, ຕໍ່ກບ ກໍລະນີນີ້ັການ ໂຈະການສືບສວນ-ສອບສວນຈະມໄີ ດກ້ ຕໍ ໍ່ເມອືີ່ ການົດເວລາການສືບສວນ-ສອບສວນຫາກໄດ້ສິ້ັນສຸດ ແລ້ວເທົັ່ານັ້ນ. ການໂຈະການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຕ້ອງມີຄາສ່ັງຂອງຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ ສອບສວນ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ແລ້ວລາຍງານໃຫ້ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຊາບພາຍໃນ ຊາວສີ່ ຊົັ່ວໂມງກ່ຽວກບສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ມີການໂຈະການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕໍຫຼວດຫຼວດ, ແຕ່ໃນກໍລະນີມີຜ້ຖືກຫາ ໃນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດມີຫຼາຍຄົນແຕ່ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ໂຈະການສືບສວນ-ສອບ ສວນນ້ນັ ບໍ່ພວົ ພນກບຜ້ຖືກຫາທງໝດົ , ການໂຈະການສບື ສວນ-ສອບສວນກໍ່ຈະປະຕິບດແຕ່ສະເພາະຜ້ຖືກຫາ ທີ່ມສີ າເຫດທີ່ພາໃຫ້ໂຈະເທ່ົັານັ້ນ. ການໂຈະການສືບສວນ-ສອບສວນທີ່ໄດ້ໂຈະໄວ້ນັ້ນກໍຈະຖືກຊດມ້ຽນເມືີ່ອໝົດອາຍຸຄວາມທາງ ອາຍາ. ການສບື ຕດ່ໍ າເນີນຄະດີ ທຖີ່ ືກໂຈະໄວ້ນ້ັນສາມາດສືບຕໍ່ດາເນີນຄະດີຄືນໃໝ່ໄດ້ໃນເມືີ່ອອາຍຸຄວາມ ບທ່ໍ ນສ້ນິັ ສຸດ ຫວົ ໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາຫໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ເປັນຜ້ອອກຄາ ສັ່ງສືບຕໍ່ດາເນນີ ຄະດທີ ີ່ຖືກໂຈະໄວ້ນນ້ັ ຄືນໃຫມ.່ 2). ການຊດມຽ້ ນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ການຊດມ້ຽນຄະດຄີ ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແມ່ນການຢດຸ ເຊົາການດາເນີນຄະດີດ້ວຍສາເຫດໃດ ຕາມທ່ີ ໄດ້ການົດໄວໃ້ ນໝາຍ ຫຼື ບໍມ່ ຫີ ຼກຖານພຽງພໍວ່າຜ້ຖືກຫາໄດ້ເປັນຜ້ກະທາຜິດ, ການຊດມ້ຽນຄະດີຢາເສບຕິດ ນ້ນັ ຫວົ ໜາ້ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນຕ້ອງອອກຄາສັ່ງປູ່ອຍຕົວຜ້ຖືກຫາໃນທນໃດ ພ້ອມທງສົັ່ງຄືນເຄືີ່ອງ ຂອງຕິດຕົວທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍລວມທງວດຖຸສິ່ີງຂອງທີ່ໄດ້ຍຶດເປັນຂອງກາງເຊິ່ີງເປັນກາມະສິດຂອງ ຜ້ກຽ່ ວ. 23

ການຊດມຽນຄະດນີ ນ້ັ ມີສອງປະເພດ: ການຊດມ້ຽນຄະດີຕາມກົດໝາຍ ແລະ ການຊດມ້ຽນຄະດີ ຕາມຫກຼ ຖານ. ການຊດມ້ຽນຄະດີຕາມກົດໝາຍ ແມ່ນການດາເນີນຄະດີອາຍາຕົກໄປດ້ວຍສາເຫດໃດໜຶ່ີງຂອງ ການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາຕົກໄປ ເຊນັ່ : ຂາດເຫດການຂອງການກະທາຜິດທາງອາຍາ ຂາດອົງປະກອບຂອງການ ກະທາຜດິ ທາງອາຍາ, ໝົດອາຍຸຄວາມໃນການຮ້ອງຟ້ອງ, ຜ້ຖືກຫາຫາກໄດ້ເສຍຊີວິດໃນເວລາດາເນີນຄະດີຢູ່ ສານປະຊາຊົນ ແລະ ມີຄາສ່ັງຊດມ້ຽນ ຫຼື ຄາຕດສິນຂອງສານປະຊາຊົນທີ່ໃຊ້ໄດ້ຢູ່າງເດດຂາດແລ້ວກ່ຽວກບ ຄະດີດຽວກນ. ການຊດມ້ຽນທາງດ້ານຫກຼ ຖານ ແມ່ນການດາເນນີ ຄະດທີ ີ່ບໍ່ສາມາດມີຫຼກຖານ ພຽງພໍວ່າຜ້ຖືກຫາ ໄດເ້ ປນັ ຜ້ກະທາຜິດກ່ຽວກບການຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດ. ໃນກໍລະນີນີັ້ ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ຕ້ອງ ອອກຄາສັ່ງປອູ່ ຍຕົວຜຖ້ ືກຫາໃນທນໃດພ້ອມທງສງ່ົັ ຄນື ເຄ່ີືອງຂອງຕິດຕວົ ທ່ີຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ. ໃນກໍລະນີການຊດມຽນຄະດີນັ້ນບົດສະຫຼຸບການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຂອງ ເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາ ຫຼວດຕ້ອງບອກແຈ້ງສະພາບການເຄືີ່ອນໄຫວດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນເຫດຜົນ ແລະ ພື້ັນຖານທີ່ ພາໃຫຊ້ ດມຽນຄະດີ. ການຊດມ້ຽນຄະດີທາງດ້ານກົດຫມາຍນັ້ນບໍ່ສາມາດໃຫ້ສືບຕໍ່ດາເນີນການສືບສວນ -ສອບສວນ ຄະດຄີ ືນ ໃໝໄ່ ດ້. ການຊດມ້ຽນຄະດີທາງດ້ານຫຼກຖານ ສາມາດໃຫ້ສືບຕໍ່ດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ຄນື ໃຫມໄ່ ດ້. ການສືບສວນ-ສອບສວນ ທ່ີຖກື ຊດມຽນຄະດີນນັ້ ຈະດາເນີນໄດກ້ ຕໍ ເ່ໍ ມືີ່ອຫາກມີຫຼກຖານໃໝ່ ແລະ ອາຍຸຄວາມຄະດີທາງອາຍາຍງບໍ່ທນໄດ້ສັິນ້ ສຸດເທີື່ອ. 2.4.9 ການສະຫບຸຼ ຄະດສີ ່ັົງໃຫ້ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນຂອງເຈາັ້ົ ໜາ້ ທຕີ່ າຫວຼ ດແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ການສິັນ້ ສຸດການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕດິ ໄດ້ກໍຕໍ່ເມືີ່ອຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົ້ັາ ໜາ້ ທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊ ໄດ້ສາເລດການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ແລ້ວເຮດບົດສະຫລຸບຜົນ ຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນສ່ັງົ ໃຫອ້ ົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ. ການສັິ້ນສຸດຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຕ້ອງໄດ້ຢັື້ງຢນໃຫ້ເຫນກ່ຽວກບ ພາກເຫດການຂອງການກະທາຜິດ, ມີຫຼກຖານ, ຂໍ້ມນຫຼກແໜ້ນທີຢັື້ງຢນເຖິງ ການກະທາຜິດ, ມີຄາເຫນ ກຽ່ ວກບການສບື ສວນ-ສອບສວນຂອງເຈາ້ົັ ໜາ້ ທ່ີຕາຫຼວດ ພ້ອມດ້ວຍເຫດຜົນ ແລະ ພື້ັນຖານທີ່ພາໃຫ້ມີການ ສ່ັງຟ້ອງລວມທງຂໍ້ສະເຫນີກ່ຽວກບການແກ້ໄຂຄະດີ ຈາກນ້ັນຈຶ່ີງປະກອບສານວນຄະດີສົ່ັງໃຫ້ອົງການໄອຍະ ການປະຊາຊນົ ປະກອບມບີ ນດາເອກະສານ (ສະໂນດນາສົ່ັງບົດສະຫຼຸບສານວນຄະດີຢາເສບຕິດສົ່ັງຂອງເຈົັ້າໜ້າ ທຕີ າຫວຼ ດແຂວງບໍລິຄາໄຊສົ່ງັ ໃຫໃ້ ຫອ້ ົງການໄອຍະການປະຊາຊົນຂອງພະແນກຕາຫຼວດສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານ ຢາເສບຕດິ ປີ 2015). ດງ່ັ ນັີ:້ 1). ບົດສະຫລຸບຄະດີ ຂອງອົງການສຶບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດດາເນີນຄະດີ ຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ. 2). ຄາສງັ່ ກກພາງ ຂອງຫວົ ໜ້າອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນ. 24

3). ຄາສັ່ງກກຕວົ ຂອງຫວົ ໜາ້ ອົງ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈັົ້າໜາ້ ທ່ຕີ າຫຼວດ ດາເນີນຄະດີ ຢາເສບຕດິ . 4). ຄາສ່ັງ ເປີດການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຂອງຫົວໜ້າອົງການສືບສວນ-ສອບສວນ ຂອງເຈົັ້າໜ້າ ທຕີ່ າຫວຼ ດ ດາເນນີ ຄະດີຢາເສບຕິດ. 5). ຂຕ້ໍ ກົ ລງົ ຂອງຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດວ່າດ້ວຍ ການແຕງ່ ຕ້ັງຄະນະຮບຜິດຊອບດາເນີນຄະດີ. 6). ບດົ ບນທຶກການສອບສວນຂອງເຈົັ້າໜ້າທຕ່ີ າຫຼວດສືບສວນ-ສອບສວນ. 7). ບດົ ບນທຶກການສອບສວນປະຫວດຂອງຜ້ຖກື ຫາ 8). ຂຕ້ໍ ົກລງົ ແຕຕ່ ້ງັ ຄະນະຮບຜິດຊອບກວດກາ ແລະ ຕີລາຄາຫກຼ ຖານ. 9). ຂຕໍ້ ົກລງົ ຜ້ແປພາສາ (ຖ້າເປນັ ຄນົ ຕາ່ ງປະເທດ). 10). ບດົ ລາຍງານຜົນການກວດກາການຊ່ັງນໍ້າໜກຢາເສບຕິດ. 11). ບົດບນທກຶ ກາກວດຄົນັ້ ເຄຫາສະຖານ, ພາຫະນະ, ຕົວບຸກຄນົ . 12). ບດົ ບນທກຶ ການຈບຕວົ ຜຖ້ ືກສງົ ໄສ. 13). ໃບຢືັງ້ ຢນຜົນວໄິ ຈ (ການພສິ ດ) ຢາເສບຕດິ ຂອງອງົ ການທີ່ກຽ່ ວຂ້ອງ. 14). ຜນົ ກວດກາເບີໂທລະສບ. 15). ໃບຢັື້ງຢນຂອງຫົວໜ້າຫ້ອງຕາຫຼວດ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ດາເນີນຄະດີຢາເສບຕິດວ່າ ດ້ວຍຜນົ ການພສິ ດຢາເສບຕິດຂອງອົງການທີກ່ ່ຽວຂ້ອງ. 16). ຮບຖ່າຍຂອງຜ້ຖືກຫາ, ພ້ອມຂອງກາງຢາເສບຕດິ ແລະ ເຄືອ່ີ ງຂອງກາງທີ່ ກ່ຽວຂ້ອງໃນຄະດີ ທງຫມດົ . 17). ແຜນວາດສາຍພົວພນຂອງຜ້ຖືກຫາ. 2.5 ຈຸດພເິ ສດຂອງການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈັົ້າໜ້າທຕ່ີ າຫວຼ ດ ຢູແ່ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊເປັນແຂວງໜີ່ຶງທີຕ່ ້ັງຢູ່ທາງພາກກາງຂອງປະເທດລາວ ຊຶີ່ງມີຈຸດພິເສດທາງດ້ານພມ ສນຖານຄ:ື ທິດຕາເວນອອກຕິດກບ ສສ ຫວຽດນາມ, ທິດເໜຶອຕິດກບ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈນ, ແຂວງວຽງ ຈນ ແລະ ແຂວງຊຽງຂວາງ, ທິດຕາເວນຕົກຕິດກບປະເທດໄທ, ທິດໃຕ້ຕິດກບແຂວງຄາມ່ວນ. ເນື່ີອງຈາກທີ່ ຕງັ້ ນແ້ີັ ຂວງບໍລຄິ າໄຊຍງເປັນທາງຜ່ານໃຫ້ແກກ່ ານຂນົ ສ່ົງັ ສິນຄາ້ ທງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ຊຶ່ີງຈະມີການນາ ເຂົ້າັ ສັງົ່ ອອກຢາເສບຕດິ ຊງ່ຶີ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ຈະຕ້ອງໄດ້ມີການພົວພນຮ່ວມ ມກື ບຕ່າງປະເທດ ໃນຫຼາຍກລໍ ະນີ ເຊ່ັນ: ການເອົາຕົວຫຼົບໜີຂອງຜ້ຖຶກຫາໄປຕ່າງປະເທດ ຈະຕ້ອງໄດ້ມີການ ປະສານງານກນກບປະເທດເພີື່ອນບາ້ ນໂດຍອີງໃສ່ສົນທິສນຍາວ່າດ້ວຍການສົ່ັງຜ້ຮ້າຍຂ້າມແດນ ການດາເນີນ ການສືບຂ່າວເພືີ່ອຊອກຫາຂໍ້ມນຫຼກຖານກ່ຽວກບການເຄື່ີອນໄຫວການທາຜິດໃນການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແລະ ມີເສ້ັນທາງເຊືີ່ອມຕໍ່ກບຫຼາຍແຂວງເຮດໃຫ້ຜ້ຖືກຫາເອົາຕົວຫຼົບໜີໄດ້ງ່າຍ ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍ ລິຄາໄຊຕ້ອງໄດ້ປະສານສົມທົບກ ບຕ າຫຼວດບນດາແຂວງອ້ອມຂ້າງເພື່ີອເຮ ດໃຫ້ການສືບສວນ -ສອບສວນ 25

ປະສົບຜົນສາເລດ ການເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນຕ້ອງໄດ້ມີການວາງແຜນ, ມີການບນຊາການ, ມີ ການນາໃຊວ້ ິຊາສະເພາະຂອງເຈ້ົັາໜາ້ ທເ່ີ ຂັົ້າໃນການສືບສວນ. ເຈົ້ັາໜາ້ ທີ່ຕາຫຼວດແຂວງບໍລິຄາໄຊໄດ້ລົງເກບກາຂໍ້ມນລກຖານຕ່າງໆໃຫ້ຄົບອົງປະກອບຂອງການ ກະທາຜິດເພື່ີອມາພິສດ-ວິໄຈ ແລະ ຕັ້ງເປັນປະເດນສອບສວນເພື່ີອໃຫ້ມີປະເດນທີ່ຈະແຈ້ງ, ຄົບຖ້ວນ ແລະ ພາວະວໄິ ສ ກາໄດ້ບນດາລະບຽບຫຼກການໃນການສບື ສວນ-ສອວສວນທາງດ້ານວິຊາສະເພາະ ແລະ ກາໄດ້ກົດ ໝາຍໃນການດາເນນີ ການສືບສວນ-ສອບສວນເພີືອ່ ເປນັ ບ່ອນອງີ ໃຫ້ແກ່ວຽກງານວຊິ າສະເພາະເພືີ່ອເຮດໃຫ້ແຕ່ ລະຄະດຄີ ບົ ຖວ້ ນທາງດ້ານກດົ ໝາຍ. - ການພົວພນຮ່ວມມືກບຕາ່ ງປະເທດ ( ກລໍ ະນີຜຖ້ ືກຫາເອົາຕົວຫົຼບໜີ ) ເຈ້ັົາໜ້າທ່ີຕາຫວຼ ດແຂວງບລໍ ິຄາໄຊໄດມ້ ີການປະສານງານກບຂະແໜງຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນ ການພົວພນເຊນ່ັ : ຕາຫຼວດກວດຄົນເຂົ້ັາເມືອງ ( ຕ.ມ ), ພະແນກການຕ່າງປະເທດ, ຫ້ອງການປະສານສານ ຕາມຊາຍແດນ, ປະຈາຢແູ່ ຕລ່ ະດ້ານ ແລະ ກົມຕາຫຼວດສາກນົ ພ້ອມທງໜວ່ ຍງານປະຕບິ ດງານປະຈາພືັ້ນທີ່ແຕ່ ລະແຂວງ ແລະ ປະເທດໃກ້ຄຽງເພືອີ່ ສົັ່ງຂມໍ້ ນໃຫ້ບນດາຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນ້ັນ ເພື່ີອ ປະສານຫາກົມກົງສນກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ພນພນໄປກບບນດາປະເທດຕ່າງໆໃນທົ່ັງໂລກ. (ພະແນກ ສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕດິ ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ). 2.6 ບົດຄັນົ້ ຄວາ້ ທີ່ກຽ່ ວຂ້ອງ ມີນກຄ້ນັົ ຄວ້ າທ່ານໜງ່ີຶ ໄດ້ສຶກສາກ່ຽວກບການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າ ທຕ່ີ າຫຼວດ ມີບົດວທິ ະຍານພິ ນົ ດ່ັງນັ້ີ: ວທິ ະຍານິພົນໃນລະດບປະລິນຍາໂທຂອງ ສົມເພດ ເພ້ັາົ ວງົ ດີ ສຶກສາກ່ຽວກບ ການດາເນີນຄະດີຢາ ເສບຕດິ ຂອງເຈົາັ້ ໜ້າທີ່ຕາຫຼວດສືບສວນ-ສອບສວນ: ສຶກສາກໍລະນີຊດທອດ ປີ 2014 ຜົນການຄົັ້ນຄວ້າໄດ້ ລົງເລິກກ່ຽວກບການເຄື່ີອນໄຫວການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຕໍ່ກບຜ້ຖືກ ສົງໄສ ຫຼື ຜ້ຖືກຫາທໄ່ີ ດ້ໃຫກ້ ານຊດທອດ ເຖິງເປື້ົາໝາຍທີ່ມີສ່ວນພົວພນໃນການເຄື່ີອນໄຫວກ່ຽວກບບນຫາ ຢາເສບຕິດ, ຂັ້ນຕອນຂອງການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດ, ການເກບໂຮມບນດາຂໍ້ ມນຫກຼ ຖານທສີ່ າມາດນາມາຜກມດບນດາເປົື້າໝາຍ, ການນາໃຊ້ມາດຕະການສະກດກ້ັນ ແລະ ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ ໃນການດາເນີນຄະດີກ່ຽວກບການຊດທອດ ສຶກສາການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນກໍລະນີຊດທອດ ດ້ວຍການສຶກສາກລໍ ະນີເຮດວຽກຕົວຈງິ ແລວ້ ນາມາອີງໃສກ່ ດົ ໝາຍ. 26

ບດົ ທີ 3 ວທິ ກີ ານດາເນນີ ການຄນ້ັົ ຄວາ້ 3.1 ວທິ ີເຮດການສກຶ ສາຄັົ້ນຄວາ້ ໃນການຂຽນບົດໂຄງການຈົບຊັ້ນຄັ້ງນີັ້ ກຸ່ມພວກຂ້າພະເຈົັ້າໄດ້ນາໃຊ້ວິທີການສຶກສາຄົ້ັນຄ້ວາທາງ ດ້ານຄຸນນະພາບ ໂດຍສຶກສາຜ່ານແນວຄິດ, ທິດສະດີ, ຫຼກການຈາກເອກະສານ, ປື້ມຄ່ມື, ຕາລາຮຽນ, ບົດ ວິທະຍານິພົນ, ປະມວນກົດໝາຍອາຍາ, ກົດໝາຍດາເນີນຄະດີອາຍາ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຢາເສບຕິດ ແລະ ເອກະສານອືີ່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກບຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ, ພ້ອມທງມີການສາຫຼວດຄວາມຄິດເຫນ ໂດຍການ ເກບກາຂໍ້ມນຈາກການສາພາດຄາຄດິ ເຫນຕ່ໍກບຄະດກີ ານຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແມ່ນການລົງໄປຂໍສາພາດຢູ່ກອງ ບນຊາການ ປກສ ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊກບພະນກງານສືບສວນ-ສອບສວນ (ເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ) ຂອງແຂວງບໍລິ ຄາໄຊເພອີື່ ເອາົ ຂ້ໍມນທາງການປະຕິບດຕວົ ຈິງມາສະຫບຸຼ , ສງລວມວເິ ຄາະ ແລະ ອາທບິ າຍຜນົ 3.2 ຂອບເຂດຂອງການສຶກສາ ຂອບເຂດດ້ານເນືັ້ອໃນການສຶກສາດ້ານຄຸນນະພາບໄດ້ສຶກສາລົງເລິກກ່ຽວກບ ແນວຄວາມຄິດ, ທິດສະດ,ີ ຫຼກການຂອງກດົ ໝາຍ ທກີ່ ານົດຄວາມຮບຜິດຊອບ, ຫຼກການ, ການົດຂອບເຂດສິດອານາດ, ໜ້າ ທີ ແລະ ວິທີການສືບສວນ-ສອບສວນ ຈາກເອກະສານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກບກົດໝາຍເປັນຕົັ້ນແມ່ນ ກົດໝາຍ ວາ່ ດວ້ຍການດາເນີນຄະດອີ າຍາ, ນິຕິກາ, ບົດຄນ້ົັ ຄວາ້ ທກີ່ ຽ່ ວຂ້ອງ, ເອກະສານອນ່ືີ ໆ ແລະ ຄວາມຄິດເຫນຂອງ ຜສ້ າພາດ. ຂອບເຂດທາງດ້ານເວລາການສຶກສາໃນຄ້ັງນີ້ັ ແມ່ນສຶກສາຂໍ້ມນນບແຕ່ປີ 2017-2020 ກ່ຽວກບ ພາກປະຕິບດຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນ ໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາ ໜາ້ ທຕີ າຫຼວດແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ. ຂອບເຂດທາງດ້ານສະຖານທີ່ ສະຖານທີເຮດການສຶກສາໃນຄ້ັງນີັ້ແມ່ນ: ອົງການສືບສວນ-ສອບ ສວນ ( ກອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ພະແນກສະກດກນ້ັ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ) 3.3 ວິທີເກບຂມໍ້ ນ ເນຶ່ອີ ງຈາກວາ່ ການສກຶ ສາ ແມ່ນການສຶກສາແບບຄຸນນະພາບ ດ່ັງນັ້ນ ການສຶກສາຈຶ່ີງໄດ້ສຶກສາຈາກ ການເກບຂໍ້ມນ ໂດຍຈະຂໍໜງສືສະເໜີຈາກຄະນະບດໍ ີຂອງ ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດຖະສາດ ເພື່ີອໄປເກບກາຂ້ໍ ມນຈາກການເຄືີ່ອນໄຫວໃນການປະຕິບ ດໜ້າທີ່ ແລະ ລົງໄປສາພາດພະນກງານທີ່ເຮດໜ້າທີ່ ໃນການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດຂີ າຍຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ. 27

3.4 ເຄ່ອືີ ງມືທໃີ່ ຊ້ເກບກາຂໍ້ມນ ເຄື່ີອງມືທີໃຊ້ໃນການລວບລວມຂໍ້ມນ ແມ່ນຈະນາໃຊ້ການອ່ານ, ວິເຄາະ ແລະ ຈົດກ່າຍແລ້ວ ສງລວມເປນັ ໝວດໝ່ ແລ້ວພີມລົງໃສ່ຄອມພວີ ເຕເີ ອົາໄວ້. ສ່ວນຂໍ້ມນທີ່ໄດ້ຈາກການສາພາດແມ່ນນາໃຊ້ວິທີ ດວ້ ຍການຈົດບນທກຶ 3.5 ວທິ ວີ ເິ ຄາະ ແລະ ອະທບິ າຍຜນົ ພາຍຫງຼ ທີໄ່ ດ້ເກບກາຂ້ໍມນຄົບຖວ້ ນແລ້ວ ໄດນ້ າເອາົ ຂ້ໍມນມາວິເຄາະ ແລະ ອະທິບາຍຜົນ ໂດຍການ ສງລວມເປນັ ຂ້ໍສະຫຸຼບຄາຄິດເຫນຂອງຕົນເອງຕໍ່ກບບນຫາທີ່ຕ້ັງຂືັ້ນບົນພື້ັນຖານຂອງການເກບກາຂໍ້ມນທີ່ໄດ້ ມາ, ພ້ອມທງຍົກຂໍ້ສະເໜີທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໄດ້ມີການປັບປຸງ ແລະ ແກ້ໄຂກົດໝາຍຕໍ່ກບຂອບເຂດບນຫາທີເກີດ ຂ້ັຶນໃນອານາຄົດ. 28

ບດົ ທີ 4 ຜນົ ຂອງການຄນັົ້ ຄວາ້ ແລະ ອະທບິ າຍຜນົ 4.1 ຜນົ ຂອງການສາພາດ ຈາກການສາພາດພະນກງານທີ່ເຮດວຽກກ່ຽວກບການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕິດແມ່ນ ໄປສາພາດຢກູ່ ອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ (ຫ້ອງການຕາຫຼວດພະແນກສະກດກັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ) ຂອງເຈາົັ້ ໜ້າທ່ີສືບສວນ-ສອບສວນສາມາດສະຫຸບຼ ເປັນໝວດຄາເຫນດັງ່ ນັ້ີ: ຜ່ານການຕອບແບບສາພາດເຫນວ່າ: ຫຼກການທີ່ໃຊ້ເຂົັ້າໃນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ແມ່ນ ຕ້ອງປະຕິບດຕາມຂ້ັນຕອນຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນເພື່ີອຮບປະກນໃຫ້ແກ່ການສືບສວນ-ສອບສວນໃຫ້ ມີສິດທິຜົນຕ້ອງປະຕິບດຕາມຂ້ັນຕອນດ່ັງນີັ້: ຂ້ັນຕອນສືບສວນ-ສອບສວນເບື້ັອງຕົ້ັນ ເມື່ີອໄດ້ຮບຂ່າວຈາກ ພະນກງານສບື ຂ່າວ, ພນືັ້ ຖານລບຜເ້ ຊີອ່ື ຖ,ື ສານກງານ, ອງົ ການ, ພົນລະເມືອງດີ ຫຼື ມາຈາກການປະສານງານ ຂອງກາລງປ້ອງກນ ແລະ ປາບປາມຢາເສບຕິດພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ. ດ້ວຍຮບການລາຍງານປາກເປົ່າ, ບົດລາຍງານ, ໂທລະສບວິທະຍກຸ ະຈາຍສຽງ, ໂທລະພາບ, ໜງສືພີມ ລົງເກບກາຂໍ້ມນແຫຼ່ງຂ່າວພິສດວິໄຈໃຫ້ ເຫນໄດ້ເຖງິ ຄວາມເປນັ ຈິງທມີ່ າຂອງແຫງ່ຼ ຂາ່ ວນັ້ນ ແລະ ພອ້ ມທງດາເນີນການແກ້ໄຂແຫຼ່ງຂ່າວວ່າມີຂໍ້ມນຫຼກ ຖານພຽງພສໍ າມາດເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນໄດ້. ຂັ້ນຕອນຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນຜ້ຖືກຫາ (ເອົາ ຄາໃຫ້ການ) ໃຫ້ຮ້ແຈ້ງກ່ຽວກບການເຄືີ່ອນໄຫວການກະທາຜິດຂອງການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ, ຂະຫຍາຍຜົນ ໃຫຮ້ ແ້ ຈງ້ ກຽ່ ວກບຜ້ຮ່ວມຂະບວນການກະທາຜິດນັ້ນ. ຂັ້ນຕອນຂອງການນາໃຊ້ມາດຕະການສະກດກ້ັນທາງ ກົດໝາຍເພ່ີອື ຮບປະກນໃຫ້ແກ່ການດາເນນີ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ເພື່ີອບໍ່ໃຫ້ຜ້ຖືກຫາເອົາຕົວຫຼົບໜີ. ຂັ້ນ ຕອນສິ້ັນສຸດຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນເຈົ້ັາໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ທີ່ໄດ້ ປະຕິບດຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາໂດຍສະຫຼຸບຜົນຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ຂຽນບດົ ສະຫຸບຼ ຄະດຢີ າເສບຕດິ ສົ່ັງໃຫ້ອງົ ການໄອຍະການສງັ່ ຟອ້ ງ. ວິທີການທີໃ່ ຊ້ເຂັົາ້ ໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດ ຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ ແມ່ນການປະຕິບດຕາມຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ ທີ່ໄດ້ການົດໄວ້ເພືີ່ອ ຮບປະກນການດາເນນີ ຄະດທີ ີ່ຖຶກຕ້ອງຕາມລະບຽບກດົ ໝາຍ ດວ້ ຍວິທີການຕ່າງໆດັ່ງນີ້ັ: ການອອກໝາກຮຽກ ການເອົາຄາໃຫ້ການ, ການເອົາຄາໃຫ້ການຜ້ຖືກຫາ, ການເອົາຄາໃຫ້ການຂອງເດກທີ່ຍງບໍ່ເຖິງອາຍຸ 18 ປີ, ຄນົ ຫ ໜວກ, ຕາບອດ, ປາກກຶກ, ປັນຍາອ່ອນເສຍຈິດ, ການເອົາຄາໃຫ້ການຂອງພະຍານ, ການສອບຖາມ ຊອ້ ງໜາ້ , ການຊີຕ້ັ ົວ ແລະ ການຢງືັ້ ຢນ, ການກວດຄົ້ັນ, ການກວດຄົັ້ນເຄຫະສະຖານ, ການຍຶດວດຖຸສິີ່ງຂອງ ຫືຼ ເອກະສານໃນເວລາກວດຄົນ້ັ , ການຍດຶ ຫຼື ອາຍດ ສິີງ່ ທ່ີເປນັ ປະໂຫຍດແກກ່ ານດາເນນີ ຄະດີ. ການຈດຕ້ັງປະຕິບດການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ຂອງເຈົັ້າໜ້າ ທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ແມ່ນຍງພົບກ ບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄື: ງົບປະມານບ່ໍພຽງພຕໍ ອ້ ງກບຄວາມຕ້ອງການ, ບຸກຄະລາກອນບໍ່ພຽງ, ລະບົບຄອມພິວເຕີຂໍ້ມນຂ່າວສານຍງບໍ່ 29

ທນສະໄໜ, ພາຫະນະຮບໃຊ້ຍງບໍພຽງພໍ, ບນຫາທາງດາ້ ນທ່ີຕ້ງັ ທ່ມີ ຊີ າຍແດນຕິດກບຫຼາຍແຂວງ ແລະ ຕິດກບ ຕາ່ ງປະເທດ ເຮດໃຫ້ມີການລກລອບເຂົ້ັາເມືອງໂດຍບໍ່ຖຶກຕ້ອງ, ຜ້ຖຶກໄສ ຫຼື ຜ້ຖຶກຫາເອົາຕົວຫຼົບໜີໄດ້ງ່າຍ ເຮດໃຫ້ການຈບຕົວພົວກບຄວາມຫຍງຸ້ ຍາກ,ຜ້ຖກຶ ຫາຍງມກີ ານປກົ ປດບນດາກຸ່ມແກ້ງໃນການຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕດິ , ພາຫະນະການຂົນສົັ່ງແມ່ນມກໃຊ້ລົດຮຸ່ນໃໝ່ ແລະ ໃຊ້ຈານວນພານະນະຫຼາຍຂຶັ້ນ, ຜ້ທີ່ຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕິດມີການວາງແຜນເປັນຢູ່າງດີ, ມີການໃຊ້ເລ່ລຽ່ມຫຼາຍຮບແບບ ເຮດໃຫ້ການສືບສວນ-ສອບສວນຍງມີ ຄວາມຫຍງຸ່ ຍາກ. ເພື່ີອຢາກໃຫ້ບນຫາຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ຫຼຸດ ໜ້ອຍຖອຍລົງໃນການແກ້ ໄຂບ ນຫານ ັ້ ນເຈົ ັ້າໜ້າທີ່ສື ບສວ ນ -ສອບ ສວນ ຄະດີ ຄ້ າຂາຍຢາເສບຕິດຕ້ອ ງໄດ້ ເອົາໃຈໃສເ່ ພ່ີມທະວຄີ ວາມເປັນເຈາ້ັົ ການ ໃນການສບື ສວນ-ສອບສວນໃຫ້ຮ້ເລິກ, ເຂົ້ັາໃຈແຈ້ງກ່ຽວກບບນຫາ ທີເ່ ກດີ ຂຶນ້ັ ເພີ່ມທະວີຄວາມຮ້ຄວາມສາມາດໂດຍການນາໃຊ້ເຕກໂນໂລຢີທີ່ທນສະໄໝເຂົ້ັາໃນໜ້າທີວຽກວິຊາ ສະເພາະ, ເພີ່ມທະວີການຊີັ້ນານາພາວຽກງານສືບສວນ-ສອບສວນ, ເພີ່ມທະວີວຽກງານເປັນເສນາທິການໃຫ້ ແກ່ຄະນະພກຄະນະບ ນຊາການ, ປັບປຸງຄຸນນະພາບຂອງວຽກງານສືບສວນ -ສອບສວນ, ບາລຸງກໍ່ສ້າງ ພະນກງານວິຊາການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດໃຫ້ພຽງພໍທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ, ປະອກບອຸປະກອນເຕກນິກທີ່ຈາເປັນຮບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ວຽກງານສືບສວນ-ສອບສວນ, ກວດກາ ແລະ ແກ້ໄຂ ປະກດົ ການຫຍໍ້ທໍໃ້ ນພະນກງານສບື ສວນ-ສອບສວນຄະດີຢາເສບຕິດໃຫ້ທນເວລາ. 4.2 ອະທບິ າຍຜນົ ຂອງການສກຶ ສາ ເມ່ອີື ສງລວມຂໍ້ມນແລ້ວຜົນຂອງການສຶກສາ ເຫນວ່າ: ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາ ເສບຕດິ ຂອງເຈົາັ້ ໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊແມ່ນ ການການສືບສວນ-ສອບສວນເພື່ີອຊອກໃຫ້ເຫນໄດ້ ການເຄອີ່ື ນໄຫວການກະທາຜດິ ກຽ່ ວກບການຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕດິ ທ່ີເກີດຂຶັ້ນໃນແຂວງບໍລິຄາໄຊ ເພືີ່ອເອົາຕົວຜ້ ກະທາຜິດມາດາເນີນຄະດີຕາມກດົ ໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ. ການດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍ ຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາທີ່ຕາຫຼວດ ຢູ່ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ຜ່ານການສຶກສາແລ້ວແມ່ນເຮດໃຫ້ເຫນໄດ້ເຖິງການດາ ເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊແມ່ນມີຄວາມ ສອດຄ່ອງຕາມຫຼກການ, ແລະ ຂ້ັນຕອນຕາມທີກົດໝາຍການົດໄວ້. ໃນການປະຕິບດວຽກງານ ໃນ ການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ແມ່ນອີງໃສ່ລະບຽບ ກດົ ໝາຍໂດຍສະເພາະກດົ ໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ, ຄາສ່ັງ, ຄາແນະນາ ແລະ ນິຕິກາຕ່າງໆ ເພືີ່ອ ເຮດໃຫ້ມີຄວາມຖຶກຕ້ອງ, ໂປູ່ງໃສ ແລະ ຄວາມຍຸຕິທາ. ການສືບສວນ-ສອບສວນຈະເກີດຂຶັ້ນໄດ້ກໍຕໍ່ເມືີ່ອມີ ການກະທາຜດິ ທາງຢາເສບຕດິ ເກີດຂຶັ້ນ. ໃນການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ແມ່ນມີຄວາມ ຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍ ສະນ້ັນເຈົ້ັາໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນຈຶີ່ງຕ້ອງໄດ້ມີຄວາມກຽມພ້ອມຮບມື, ນາໃຊ້ວິທີການ ສະເພາະ ແລະ ນາໃຊປ້ ະສົບການເຮດວຽກຕົວຈິງເຂົັ້າຊ່ວຍໃນ ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕິດເພີອ່ື ໃຫ້ທນກບຜ້ທເີ່ ຄື່ີອນໄຫວກະທາຜິດ ໃນການສະກດກັ້ນ ແລະ ການຕ້ານຢາເສບຕິດ ໃນປັດຈຸບນບນດາກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກາໄດ້ສຸມ ໃສ່ພ້ອມໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອເພືີ່ອປ້ອງກນ ແລະ ປາມປາບຢາເສບຕິດບໍ່ໃຫ້ເພີ່ມຂຶ້ັນ, ເຮດໃຫ້ຫຼຸດລົງ ແລະ ກໍ ໝົດໄປຈາກປະເທດລາວຂອງພວກເຮົາເວາ້ົັ ລວມ ແລະ ເວ້ັົາສະເພາະຄຢຶ ່ແູ ຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ. 30

ບດົ ທີ 5 ສະຫບຸຼ ແລະ ສະເໜີ 5.1 ສະຫຸຼບ ຈາກການສຶກສາເຫນວາ່ ການສບື ສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ຕາຫຼວດ ຢແູ່ ຂວງບໍລຄິ າໄຊ ເຫນວ່າການການດາເນີນການສບື ສວນ-ສອບສວນແມ່ນໄດ້ປະຕິບດດາຫຼກການ, ວິທີການ ສືບສວນ-ສອບສວນ ແມ່ນອີງໃສ່ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ ແລະ ວິຊາສະເພາະໃນການ ສືບສວນ-ສອບສວນ. ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍ ລຄິ າໄຊ ແມນ່ ເຮດໃຫ້ເຫນໄດ້ເຖິງການກະທາຜິດກ່ຽວກບການຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດ ໂດຍການນາໃຊ້ຍຸທະວິທີ ແລະ ວິທີການສະເພາະຂອງເຈັົ້າໜ້າທີຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ໂດຍປະຕິບດຕາມກົດໝາຍ ວ່າດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດີອາຍາຂອງ ສປປ ລາວ. ຫອ້ ງຕາຫວຼ ດຂອງເຈັົ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊຕ້ອງລົງເກບກາຂໍ້ມນຫຼກຖານພາຍຫຼງທີ່ໄດ້ ແຫງ່ຼ ຂ່າວເມືີ່ອເຫນວາ່ ມຄີ ວາມເປັນຈງິ ຕອ້ ງດາເນີນການສືບສວນ-ສອບສວນ ໃນການປະກອບຂໍ້ມນຫຼກຖານ ແມ່ນເຈົັ້າໜ້າທີ່ສືບສວນ-ສອບສວນ ຕ້ອງດາເນນການສືບສວນ-ສອບສອບສວນຢູ່າງມີຫຼກການ ແລະ ວິທີ ການສະເພາະຂອງເຈາ້ົັ ໜ້າທີສືບສວນ-ສອບສວນພາຍໃຕ້ກົດໝາຍແຫ່ງ ສປປ ລາວ ເພືີ່ອຊອກໃຫ້ເຫນເຖິງຂໍ້ ມນຫກຼ ຖານ, ຂອງກາງ ( ຢາເສບຕິດ )ເພາະວາ່ ຂອງກາງຫຼກຖານມກມດຜ້ຖຶກຫາເພືີ່ອເຮດໃຫ້ການສືບສວນ ສອບສວນບພ່ໍ ົບກບຄວາມຫຍ້ງຸ ຍາກ. ການຄ້າຂາຍຢາເສບຕດິ ແມນ່ ໄດ້ມີຢູ່ໃນທົັ່ວຂອບເຂດຂອງ ສປປ ລາວ ຂອງພວກເຮົາ ໃນນ້ັນກໍ່ມີ ແຂວງ ບໍລິຄາໄຊ. ເພືີ່ອດາເນີນການປ້ອງກນ, ສະກດກັ້ນ, ຕໍ່ສ້ ແລະ ປາບປາມຢາເສບຕິດ ອອກຈາກຊີວິດ ສງຄົມໄດນ້ ນ້ັ ຕ້ອງໄດ້ນາໃຊຫ້ ຼາຍມາດຕະການ, ວິທີການ, ນາໃຊ້ທຸກກາລງແຮງຂອງສງຄົມ, ໃນນັ້ນກາລງຕາ ຫຼວດສະກ ດກ ັ້ນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດເປັນກ າລ ງປະຈນບານເພື່ີອດ າເນີນປ້ອງກ ນ ແລະ ປາບປາມ ການເຄືອ່ີ ນໄຫວຂອງອາຊະຢາກາຢາເສບຕິດເພາະດ່ັງທີ່ເຮົາຮ້ນາກນແລ້ວວ່າອາຊະຍາກາຢາເສບຕິດເປັນອາຊະ ຍາກາທມີ່ ລີ ກສະນະການຈດຕງ້ັ ເປັນກຸມ່ , ມກີ ານບນຊາການຕິດຕາມຢູ່າງເຂັ້ມງວດ ແລະ ມີລະບົບເຄືອຂ່າຍທ່ີ ກວ້າງຂວາງພ້ອມກນນ້ັນອາຊະຍາກາຢາເສບຕິດຍງໄດ້ນາໃຊ້ບນດາຮບການ, ວິທີການ ແລະ ເລ່ລ່ຽມ ການເຄື່ີອນໄຫວອນເລິກແລບແນບນຽນໃນການຜະລິດ, ປຸງແຕ່ງ, ນາເຂົັ້າ, ສົ່ັງອອກ, ຂົນສົ່ັງ, ຈາໜ່າຍ, ຊ້ັື ຂາຍ ແລະ ມີໄວຄ້ ອບຄອງນອກຈາກນ້ີແັ ລວ້ ພວກອາຊະຍາກາຄາ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຍງໄດ້ນາໃຊ້ບນດາຜົນສາເລດ ທາງວິທະຍາສາດ, ເຕກໂນໂລຊີທີ່ທນສະໄໝເຂົ້ັາໃນການເຄື່ີອນໄຫວ ສະນັ້ນກາລງຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ, ຢາກສືບສວນ-ສອບສວນຄະດີຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດໃຫ້ໄດ້ໝາກຜົນນ້ັນກໍ່ຕ້ອງໄດ້ມີຄວາມຮ້ ແລະ ເຂັ້ົາໃຈຢ່າູ ງເລກິ ເຊ່ງິີ ເຖິງສະພາບຈດຸ ພິເສດ, ປະຕິບດຕາມຄາສ່ັງ, ຄາແນະນາຂອງຄະນະບນຊາ ແລະ ຍົກ ສງຄວາມຮ້ໃນຫາຼ ຍດ້ານໆໃນນັ້ນແມ່ນທາງດ້ານກົດໝາຍ, ວິຊາສະເພາະ, ມີບົດຮຽນໃນພຶດຕິກາຕົວຈິງໂດຍ ພາຍໃຕກ້ ານຊັີນ້ າບນຊາຈາກຂ້ັນເທິງມີການສະໜອງອຸປະກອນເຕກນິກທີ່ທນສະໄໝ ແລະ ງົບປະມານທີ່ຈາ ເປັນ. 31

ດັງ່ ນັ້ນ, ເພືີອ່ ສະກດກນັ້ ແລະ ຕາ້ ນການຄ້າຂາຍຢາເສບ ພກ ແລະ ລດ ໄດ້ເອົາໃນໃສ່ນ້ັນການເສີມ ສາ້ ງກົດໝາຍ, ນິຕກິ າ ແລະ ການສະໜອງທຶນຮອນເຂົ້ັາໃນການປ້ອງກນ ແລະ ປາມປາບຢາເສບຕິດ. ຍົກສງ ລະດບຄວາມຮທ້ າງດ້ານກດົ ໝາຍ ແລະ ສຶກສາອບົ ຮມົ ວທິ ີສະເພາະຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນ ໃຫ້ເຈົ້ັາໜ້າ ທີສືບສວນ-ສອບສວນເພື່ີອຮບປະກນການສືບສວນ-ສອບສວນໃຫ້ໄດ້ຮບໝາກຜົນ. ພ້ອມທງເຮດໃຫ້ການ ຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍຖອຍລົງ ແລະ ໝົດໄປຈາກ ສປປ ລາວຂອງພວກເຮົາ. ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ການສືບສວນ-ສອບສວນຂອງເຈາົັ້ ໜ້າທີຕໍຫຼວດ ເພື່ີອຊອກໃຫ້ເຫນໄດ້ການກະທາຜິດໃນການຄ້າຂາຍຢາເສບ ຕິດ ສະນ້ນັ , ຕອ້ ງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ຢູ່າງຕ້ັງໜ້າໃນການນາໃຊ້ກົດໝາຍ, ວິທີການ ແລະ ມາດຕະການຕ່າງໆ ເຂົ້ັາ ໃນການສບື ສວນ-ສອບສວນ ເພືີອ່ ນາຕວົ ຜກ້ ະທາຜດິ ມາລງົ ໂທດໃຫ້ໄດ້ 5.2 ຂໍ້ສະເໜີ ຜາ່ ນການສຶກສາຄນົັ້ ຄວ້າການຂຽນບົດໂຄງການຈົບຊ້ັນໃນຫົວຂໍ້: ການສືບສວນ-ສອບສວນ ຄະດີ ຄ້າຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈົັ້າໜ້າທີ່ຕາຫຼວດຢູ່ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ເພືີ່ອເປັນການປະຕິບດຕາມແນວທາງຂອງພກ ແລະ ລະບຽບກົດໝາຍຕໍ່ກ ບການສືບສວນ -ສອບສວນເພືີ່ອເຮ ດໃຫ້ການສືບສວນ-ສອບສວນໃຫ້ມີ ປະສິດທິພາບ, ການຕ້ານ, ສະກດກັ້ນໃຫ້ຖຶກຈຸດ ແລະ ທນເວລາ ພວກຂ້າພະເຈົ້ັາຈຶີ່ງຂໍສະເໜີໃຫ້ອົງການທີ່ ກ່ຽວຂອ້ ງທີມສີ ິດອານາດໃນການເປນັ ເຈ້ັົາການຂອງການສືບສວນ-ສອບສວນແຂວງບໍລິຄາໄຊດງ່ັ ນັ້:ີ 1). ສະເໜີໃຫ້ສືບຕ່ໍປັບປຸງກາລງຕາຫວຼ ດສະກດກ້ັນ ແລະ ປາບປາມຕາ້ ນຢາເສບຕິດ ໂດຍສະເພາະການລົງ ກໍ່ສ້າງຮາກຖານກຸ້ມບ້ານ, ການສ້າງບ້ານປອດຄະດີເວົັ້າລວມ, ເວົັ້າລວມສະເພາະການສ້າງບ້ານປອດຄະດີຢາ ເສບຕດິ . 2). ສະເໜໃີ ຫ້ມີການຈດຕງ້ັ ໜວ່ ຍສະເພາະກິດ ປກສ ແຂວງສະກດກ້ັນ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດເພື່ີອເຄື່ີອນ ໄຫວລງົ ຊວ່ ຍເຫອຼື ບາ້ ນທ່ີເປັນເປາ້ືົ ໝາຍ. 3). ສະເໜໃີ ຫມ້ ກີ ານປະກອບພາຫະນະ ແລະ ເຕກນິກທີ່ຈາເປັນໃຫ້ແກ່ກາລງ. ຕາຫຼວດສະກດກ້ັນ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດ. 4). ສະເໜີໃຫ້ມີການລງົ ໂຄສະນາເຜຍີ ແຜ່ຂໍ້ການົດ, ລະບຽບກົດໝາຍຕ່າງໆທີ່ພົວພນກບການຄ້າຂາຍຢາ ເສບຕດິ ປະເພດຕາ່ ງໆປະຊາຊົນໄດ້ຮ້ ແລະ ເຂັາ້ົ ໃຈກຽ່ ວກບມາດຕະການລງົ ໂທດຢູ່າງເອົາຈິງເອາົ ຈງ. 32

ເອກະສານອາ້ ງອງີ ຄາສງັ່ ຂອງຄະນະເລຂາທກິ ານສນກາງພກ ສະບບເລກທີ 22/ຄລສພ, ລງົ ວນທີ 10 ສິງຫາ 2012, ວ່າດວ້ ຍ ການເພ່ີມທະວສີ ະກດກ້ນັ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕດິ . ສະພາແຫ່ງຊາດ. ( 2007 ) ກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍຢາເສບຕິດ ນະຄອນຫວຼ ງຈນ, ລງົ ວນທີ 25 ທນວາ 2007. ສະພາແຫ່ງຊາດ. ( 2009 )ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍການຄວບຄຸມຢາສບ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈນ, ລົງວນທີ 16 ທນວາ 2009. ພາລະບົດບາດຂອງຕາຫວຼ ດສະກດກນ້ັ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ, ລງົ ວນທີ່ 17 ກມຸ ພາ 2009. ຄາສ່ງັ ຂອງນາຍກົ ລດຖະມນົ ຕີວາ່ ກະຊວງປອ້ ງກນຄວາມສະຫງບົ , ລງົ ວນທີ 15 ມິຖຸນາ 2012 ກ່ຽວ ກບການເພ່ີມທະວີສະກດກັ້ນ ແລະ ປາບປາມຢາເສບຕິດ, ໜ້າ 4 ແລະ 5. ຄະນະຄນັົ້ ຄວ້ າວ່າດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາໂຄງການພດທະນາຊບພະຍາກອນມະນຸດ ໃນຂົງເຂດ ຍຕຸ ທິ າ ແຫງ່ ສປປ ລາວ ປືມ້ ຄມ່ ກື ານດາເນີນຄະດີອາຍາຢູ່ ສປປ ລາວ ປີ 2015. ສະພາແຫງ່ ຊາດ. ( 2017) ກດົ ໝາຍວາ່ ດວ້ ຍການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາ ສະບບປັບປງຸ , ນະຄອນຫຼວງ ວຽງຈນ, ລົງວນທີ 22 ທນວາ 2017. ປ້ືມຄວາມຮ້ພ້ືັນຖານກ່ຽວກບການກວດຄັນ້ົ ຂອງກມົ ຕາຫຼວດສະກດກັນ້ ແລະ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ປີ 2013, ໜາ້ 4 ແລະ 5. ບດົ ບນທຶກກອງປະຊຸມແລກປ່ຽູ ນຄວາມຄດິ ເຫນການດາເນີນຄະດີຂອງຂະບວນການຍຕຸ ິທາຄ້ັງທີ່ IV ລະຫວາ່ ງລດຖະມົນຕກີ ະຊວງປອ້ ງກນຄວາມສະຫງົບ, ລດຖະມນົ ຕກີ ະຊວງຍຕຸ ິທາ, ຫົວໜ້າອງົ ການໄອຍະ ການປະຊາຊົນສງສຸດ ແລະ ປະທານສານປະຊາຊົນສງສດຸ ໃນວນທີ 25 ມງກອນ ປີ 2013. ຄາເເນະນາກົມໃຫຍ່ຕາຫຼວດ ເລືີອ່ ງການເພ່ີມທະວີສະກດກັນ້ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດ ໃນຂົງເຂດທ່ວົັ ປະເທດ ເລກທີ 1108/ ຕຫ,ຼ ລົງວນທີ 7 ກນຍາ 2009. ສະໂນ ດນ າສົ ັ່ງບົ ດສະ ຫຼຸ ດສ າ ນວ ນ ຄະດ ີຢາ ເສບຕ ິດ ຂອງເ ຈົ້ັາ ໜ້າ ທີ່ ຕ າ ຫຼວ ດ ສົັ່ ງໃຫ້ອົງ ການ ໄອຍະກາ ນ ປະຊາຊົນຂອງພະແນກສະກດກັ້ນ ແລະ ຕາ້ ນຢາເສບຕິດ ປີ 2013. 33

ສາທາລະນະລດັ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນັ ຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວດັ ທະນາຖາວອນ ແບບສາໍ ພາດໃນການເກບັ ກາໍ ຂໍມ້ ນູ ຂາໍ້ ພະເຈົ້າໍ ທ້ໍາວ ສນັ ຕິ ສິງຄາໍ ແລະ ນາງ ບຸນມີ ພນັ ດານວຸ ງົ ປນັ ຈບຸ ນັ ເປັນນກັ ສຶກ ສາລະດບັ ປະລິນຍາຕີ ພາກວິຊາ ກດົ ໝາຍອາຍາປີ4, ຄະນະນິຕິສາດ ແລະ ລດັ ຖະສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ພວກຂາ້ໍ ພະເຈົໍ້າໄດຮ້ໍ າ່ ງແບບສາໍ ພາດນີໍ້ມາເປັນເຄ່ ືອງມໃື ນການ ເກັບກາໍ ຂໍມ້ ນູ ປະກອບສວ່ ນເຂົໍ້າໃນການຂຽນບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນັ້ໍ ໃນຫກັ ສດູ ປະລິນຍາຕີ 4 ປີ. ສຶກສາໃນຫວົ ຂໍ:້ ’’ການສືບສວນ-ສອບຄະດຄີ າ້ໍ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາົ້ໍ ໜາ້ໍ ທ່ ີຕາໍ ຫວດຢແູ່ ຂວງບໍລິ ຄາໍ ໄຊ’’ ຈ່ງຶ ມຈີ ດຸ ປະສງົ ຢາກສາໍ ພາດທາ່ ນ ເພ່ ືອນາໍ ເອົາຂມໍ້ ນູ ທ່ ີໄດມໍ້ າປະກອບເຂົໍ້າໃນການຂຽນບດົ ໂຄງການຈບົ ຊນັ້ໍ ນ.ີ້ໍ ທກຸ ຂໍມ້ ນູ ທ່ ີໄດມໍ້ າຈາກທາ່ ນຈະຖກຶ ຮກັ ສາໄວເ້ໍ ປັນຄວາມລບັ , ຈະບ່ ໍມຜີ ນົ ກະທບົ ຕ່ ໍການດາໍ ລງົ ຊວີ ດິ , ຄອບຄວົ ແລະ ໜາ້ໍ ທ່ ີຕາໍ ແໜງ່ ຂອງທາ່ ນ. - ຊ່ ື ແລະ ນາມສະກນຸ ຜຕໍູ້ ອບແບບສາໍ ພາດ........................................................... - ວດຸ ທິການສກຶ ສາ............................................................................................. - ໜາ້ໍ ທີຮບັ ຜິດຊອບ............................................................................................ - ປະສບົ ການເຮັດວຽກ........................................................................................ - ວນັ ທ, ເດອື ນ, ປີສາໍ ພາດ................................................................................. ຄາໍ ຖາມ1. ການສືບສວນ - ສອບສວນ ຄະດຄີ າໍ້ ຂາຍຢາເສບຕິດຂອງເຈາົ້ໍ ໜາໍ້ ທ່ ີຕາຫວດຢ່ແູ ຂວງ ບໍລິຄາໍ ໄຊ ມີ ຫກັ ການດາໍ ເນນີ ການສືບສວນ - ສອບສວນ ຄະດີ ຄືແນວໃດ.? ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. 34

ຄາໍ ຖາມ2. ການດາໍ ເນນີ ການສບື ສວນ - ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ໍ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາົ້ໍ ໜາໍ້ ທ່ ີ ຕາໍ ຫວດຢແູ່ ຂວງບລໍ ິຄາໍ ໄຊ ມວີ ທິ ີການໃນການສບື ສວນ - ສອບສວນຄະດີ ຄແື ນວໃດ.? ................................................................................................................................. ............................................................................................................................. .... ................................................................................................................................. ............................................................................................................................. .... ................................................................................................................................. ຄາໍ ຖາມ3. . ການຈດັ ຕງັໍ້ ປະຕບິ ດັ ການດາໍ ເນນີ ການສບື ສວນ - ສອບສວນ ຄະດຄີ າໍ້ ຂາຍຢາເສບ ຕດິ ຂອງເຈາົ້ໍ ໜາໍ້ ທ່ ີຕາໍ ຫວດຢແູ່ ຂວງບໍລຄິ າໍ ໄຊ ມບີ ນັ ຫາຄວາມຫຍງຸໍ້ ຍາກ ໃນການສືບສວນ - ສອບສວນຄະດີ ຄແື ນວໃດ.? ............................................................................................................................. .... ............................................................................................................................. .... ............................................................................................................................. .... ............................................................................................................................. .... ............................................................................................................................. .... ຄາໍ ຖາມ4. ການສືບສວນ - ສອບສວນ ຄະດຄີ າ້ໍ ຂາຍຢາເສບຕດິ ຂອງເຈາົໍ້ ໜາ້ໍ ທ່ ີຕາຫວດຢແູ່ ຂວງ ບໍລິຄາໍ ໄຊເມ່ອື ພບົ ບນັ ຫາຄວາມຫຍງຸ້ໍ ຍາກ ຄວນມວີ ທິ ີການແກໄໍ້ ຂບນັ ຫາ ການສບື ສວນ - ສອບ ສວນ ຄແື ນວໃດ.? ............................................................................................................................. .... ................................................................................................................................. ............................................................................................................................. .... ....................................................................................... .......................................... ຂໍຂອບໃຈ ຂໍອວຍພອນໄຊໃຫທ້ໍ າ່ ນໂຊກດີ ທີສະຫະເວລາອນັ ມຄີ າ່ ໃນການຕອບແບບສາໍ ພາດ 35

ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ ----------==00==---------- ກອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງ ບລໍ ິຄາໄຊ ຕ້ານຢາເສບຕິດ ເລກທີ....../ຫຕຫ.ຼ ຫອ້ ງການຕາຫວຼ ດພະແນກສະກດກ້ັນ ແລະ ລງົ ວນທີ ......../........./...... ຄາສ່ງັ ເປດີ ການສບຶ ສວນ-ສອບສວນ - ອງີ ຕາມກດົ ໜາຍວ່າດ້ວຍກາລງປ້ອງກນຄວາມສະຫົງບ - ອີງຕາມກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍການດາເນນິ ຄະດີອາຍາສະບບປັບປງຸ ປີ 2017 ມາດຕາ 75,76,90 ແລະ 91. ອງົ ການສບຶ ສວນ-ສອບສວນຫວົ ໜ້າຫ້ອງການຕາຫຼວດ, ປກສ ແຂວງ ບລໍ ຄິ າໄຊຄ້ັົນຄວ້າພິຈາລະນາ ແລວ້ ເຫນວາ່ : ມີຂ້ໍມນຫຼກຖານຮດກຸມ, ແໜ້ນໜາ ແລະ ມີເງື່ອີ ນໄຂພາໃຫເ້ ປີດການສບຶ ສວນ-ສອບສວນ ກຽ່ ວກບທ້າວ ຫືຼ ນາງ......................................, ອາຍ.ຸ ........ປີ, ອາຊບີ ...................ສນຊາດ .........ເຊອື່ີ ຊາດ.............ສາດສະໜາ..............ວນທ,ີ ເດືອນ, ປເີ ກິດ........../.........../.............ປະຈຸ ບນຢບູ່ ້ານ.....................ໜ່ວບທີ່.............ເມອື ງ.......................ແຂວງ................................... ຜາ່ ນການຄັົ້ນຄວາ້ ພິຈາລະນາເຫນວ່າ: ມິເງືີ່ອນໄຂໃນການເປີດການສຶບສວນ-ສອບສວນ ດັ່ງນັ້ນ, ຈງ່ີຶ ໄດອ້ ອກຄາສັ່ງເປີດການສຶບສວນ-ສອບສວນສະບບນັີມ້ ອບໃຫ້ ................................................................................................................................. ດາເນິນການສບຶ ສວນ-ສອບສວນກຽ່ ວກບເຫດການເກດິ ຂ້ືນັ ຢູ່........................................................ ໃນວນທີ..................................ເຊ່ີິງມີສວ່ ນພົວພນກບທາ້ ວ/ນາງ ............................................. ອາຍ.ຸ ................ປ,ີ ວນເດືອນປເີ ກດີ .........................................,ເຊ້ືັອຊາດ............................... ສນຊາດ...................,ເຜ່າົັ .....................,ອາຊີບ.....................,ບອ່ ນຢປູ່ ະຈຸບນ......................... ເມືອງ.........................,ແຂວງ...........................,ຖືກຫາວາ່ ................................................ ຕາມມາດຕາ...............................................................ຂອງກົດໝາຍອາຍາ. ຄາສັ່ງສະບບນ້ັີ ມີຜນົ ສກສິດນບແຕວ່ ນລົງລາຍເຊນເປນັ ຕນ້ົັ ໄປ. ຫວົ ໜາ້ ກອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ. ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ 36

----------==00==---------- ກອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງບໍລິຄາໄຊ ເລກທີ....../ປຈລ. ລງົ ວນທີ..../......./2019. ຄາສ່ງັ ກກຕວົ ອີງຕາມ ກົດໝາຍວ່າດວ້ ຍການດາເນນິ ຄະດອີ າຍາ ສະບບປັບປງຸ ປີ 2017 ມາດຕາ 75,76,90 ແລະ 138. ອງີ ຕາມ ບົດລາຍງານຂອງເຈົ້ັາໜ້າທີ່ ສຶບສວນ-ສອບສວນ ສະບບເລກທີ.........../ລົງວນທ.ີ .......... ອົງການສບຶ ສວນ-ສອບສວນ ເຈົັ້າໜ້າທ່ີຕາຫຼວດ ປກສ ເມືອງ ຈນທະບລີ ໄດ້ຄັ້ົສຄວາ້ ພິຈາລະນາແລວ້ ເຫນດີໃຫ້ກກຕົວທ້າວ/ນາງ ................................., ຊ່ີຫື ້ຼັນິ ........................ ອາຍຸ.................ປ,ີ ວນເດືອນປີເກີດ.....................................,ເຊັ້ອື ຊາດ........................ ສນຊາດ..................,ເຜົ່າັ ................,ສາສະໜາ...............ລະດບວດທະນະທາ.................. ອາຊບີ ......................,ຖບື ດປະຈາຕວົ , ບດຕ່າງດ້າວ , ໜງສືຜາ່ ນແດນ ເລກທ.ີ ...........................,ລົງວນທີ.......................,ອອກໃຫ້ທີ.................................. ທ່ີຢປູ່ ະຈຸບນ.....................,ເມືອງ.......................................,ແຂວງ........................... - ວນ, ເດືອນ, ປີ ກກຕວົ .......................................... ຖືກຫາວ່າຜກ້ ຽ່ ວກະທາຜິດໃນຂຫໍ້ າ ........................................................................ ທ່ີການດົ ໄວ້ໃນກດົ ໝາຍອາຍາ ແຫງ່ ສປປ ລາວ. ຄາສັ່ງສະບບນ້ັີ ມີຜົນສກສິດນບແຕວ່ ນລງົ ລາຍເຊນເປນັ ຕັນົ້ ໄປ. ຫວົ ໜາ້ ກອງບນຊາການ ປກສ ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ. ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ 37

------=====000=====------ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ແຂວງ ບລໍ ຄິ າໄຊ ເລກທີ......../ອຍກ.ຂII ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ເຂດ II ລງົ ວນທີ…...../....../2019. ຄາສ່ງັ ກກຂງພາງ - ອີງຕາມ ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ສະບບປບັ ປຸງ ປີ 2017 ມາດຕາ 42 ຂໍ້ 5. - ອີງຕາມ ກດົ ໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນີນຄະດີອາຍາ ສະບບປບັ ປຸງ ປີ 2017 ມາດຕາ 56 ຂໍ້ 7, ມາດຕາ 111 ແລະ ມາດຕາ 142. - ອີງຕາມ : ບົດລາຍງານຂອງພະນກງານສຶບສວນ - ສອບສວນ ຫຼື ເຈົັ້າໜ້າທີ່ສຶບສວນ - ສອບ ສວນ........... ................................................................... ສະບບເລກທ.ີ ....................... ລົງວນ............/.........../................ກຽ່ ວກບການຂຄໍ າສ່ັງກກຂງພາງຜຖ້ ືກຫາ. ທີ່ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະ ການປະຊາຊົນ ເຂດ II ບລໍ ິຄາໄຊ ໄດ້ຄົ້ັນຄວ້າບົດລາຍງານ ແລະ ເອກະສານຕ່າງໆ ຂອງເຈົັ້າໜ້າທີສຶບສວນ - ສອບສວນຢາູ່ ງລະອຽດຖີຖ່ ວ້ ນແລ້ວ ເຫນວ່າ ຜມ້ ີເງ່ອືີ ນໄຂພພໍ ຽງໃນການອອກຄາສັງ່ ກກຂງພາງຜ້ຖຶກຫາ ຊື່ີ ຫືຼ ນາງ......................................, ອາຍຸ ......... ປີ, ເຊັືອ້ ຊາດ ............. , ສນຊາດ ..........., ອາຊີບ .........................., ປັດຈຸບນພກເຊົາຢູ່ບ້ານ ............................, ເມືອງ ............................. ແຂວງ ບໍລິຄາໄຊ. - ຖກື ຫາວ່າ: .........ຕາມທີການດົ ໄວມ້ າດຕາ........ຂອງກດົ ໜາຍປະມວນອາຍາແຫ່ງ ສປປ ລາວ. - ຖກື ກກຕວົ : ວນທີ ....../......./........... - ສະຖານທກ່ີ ກຂງພາງ:..................................... ດັ່ງນ້ັນ, ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ເຂດ II ແຂວງ ບໍລິຄາໄຊ ຈຶ່ີງອອກຄາສັ່ງ ການກກຂງພາງ ຜ້ຖືກຫາ ຊ່ີື ທ້າວ ຫືຼ ນາງ........................................................., ການົດ 01 ເດືອນນບແຕ່ວນທີ......./......../........... ຫາ ວນທີ ......../......./............ ຄາສ່ັງສະບບນັີ້ ມີຜນົ ສກສິດ ນບແຕວ່ ນລົງລາຍເຊນເປັນຕັົນ້ ໄປ. ເຈາັ້ົ ໜາ້ ທຢີ່ ືງັ້ ຢນໄດ້ປະຕບິ ດແລວ້ ຫວົ ໜາ້ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ເຂດII ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ ------=====000=====------ 38

ອົງການໄອຍະການປະຊາຊນົ ພາກກາງ ເລກທີ......../ອຍກ.ຂບຊ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຂງ ບລໍ ຄິ າໄຊ ລງົ ວນທີ…...../....../......... ຄາສ່ັງຕກ່ໍ ານກກຂງພາງ - ອີງຕາມ ກົດໝາຍວ່າດວ້ ຍອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ສະບບປບັ ປຸງ ປີ 2017 ມາດຕາ 43 ຂໍ້ 5. - ອີງຕາມ ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນນີ ຄະດອີ າຍາ ສະບບປັບປຸງ ປີ 2017 ມາດຕາ 56 ຂ້ໍ 7, ມາດຕາ 111 ແລະ ມາດຕາ 142. - ອງີ ຕາມບດົ ລາຍງານ ສະບບເລກທີ ..........., ລງົ ວນທີ ......./......./............. ແລະ ໃບສະເໜີ ສະ ບ ບເ ລ ກ ທີ . . . . . . . . . , ລ ົງ ວ ນທ ີ . . . . . . / . . . . . . . / . . . . . . . . . . ຂອ ງ ເ ຈ ົັ້າ ໜ້າ ທີພ ະ ແ ນ ກ .................................ແລະ ຕາມຂາເຂົ້ັາເລກທີ.............../ອຍກ.ຂບຊ, ລົງວນທີ ........./........../..............ກຽ່ ວກບການຂໍຄາສັ່ງຕໍ່ກກຂງພາງ ຫົວໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງ ບໍລິຄາໄຊ ໄດ້ຄົ້ັນຄວ້າໃບສະເໜີ ແລະ ບົດລາຍງານຂອງເຈົ້ັາ ໜ້າທີ່ຢູ່າງລະອຽດຖີ່ຖ້ວນແລ້ວ ເຫ ນວ່າ: ມີເງ ືີ່ອນໄຂຕໍ່ ກ ກຂ ງພາງຜ ້ຖືກຫາ ຊືີ່ ທ້າວ ຫຼື ນາງ .........................., ອາຍຸ .........ປີ, ອາຊີບ.................., ປັດຈຸບນພກເຊົາຢູ່ບ້ານ...................., ເມອື ງ.........................,ແຂວງ........................... - ຖືກຫາວ່າ: ............................ຕາມປະມວນກົດໝາຍອາຍາ ມາດຕາ ......... - ຖືກກກຕວົ : ວນທ.ີ ........./........./............... - ສ່ງັ ຈບຕວົ ຫຼື ກກຕົວຂອງ..................................ສະບບເລກທ.ີ ........ລງົ ວນທີ...../... .../........ແລວ້ ເຫນວ່າ ມີເງືີອ່ ນໄຂ ແລະ ເຫດຜົນພຽງພ.ໍ ດງ່ັ ນ້ນັ , ຫວົ ໜ້າອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນ ແຂວງ ບໍລຄິ າໄຊ ຈງີ່ຶ ອອກຄາສັ່ງການກກຂງພາງ ຜ້ຖືກ ຫາຊື່ີ ທ້າວ ຫືຼ ນາງ...................., ການົດ 01 ເດືອນນບແຕ່ວນທີ....../......./........ຫາ ວນທີ ......./......./.......... ຄາສງ່ັ ສະບບນີັ້ ມີຜນົ ສກສິດ ນບແຕ່ວນລົງລາຍເຊນເປັນຕນົັ້ ໄປ. ຢງ້ືັ ຢນວາ່ ໄດຮ້ ບຄາສ່ງັ ສະບບນັແ້ີ ລວ້ ວນທ.ີ ...../....../........ເວລາ.......... ຫວົ ໜາ້ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ ລາຍເຊນເຈົັ້າໜ້າທຜີ່ ້ປະຕິບດຄາສງ່ັ ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊນົ ລາວ ສນຕພິ າບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບ ວດທະນະຖາວອນ ----------==00==---------- ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊົນແຂວງບລໍ ຄິ າໄຊ 39

ອົງການໄອຍະການປະຊາຊນົ ເຂດII ເລກທີ……./ອຍກ.ຂII. ຄາສັ່ງປູອ່ ຍຕວົ ພາງ ວນທີ…../……./......... - ອີງຕາມ ກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ສະບບປັບປງຸ ປີ 2017 ມາດຕາ 43 ຂໍ້ 05; - ກົດໝາຍວາ່ ດວ້ ຍການດາເນນີ ຄະດີອາຍາ ສະບບປັບປງຸ ປີ 2017ມາດຕາ 143. ເຫນຕາມຄາຮອ້ ງຂປໍ ະກນຕວົ ຂອງ ທ້າວ/ນາງ.........., ອາຍ.ຸ .....ປີ, ສນຊາດ....... , ເຊັ້ອື ຊາດ ......, ອາຊບີ ........, ປດັ ຈຸບນຢ່ບູ ້ານ........, ເມອື ງ..........., ແຂວງ..............ສະບບເລກທີ 41/ອຍກ.ຂ II , ລົງວນທ.ີ ....../......./.........ເພື່ີອຂໍປະກນ ທ້າວ/ນາງ .........., ອາຍຸ............ ປ,ີ ສນຊາດ....... , ອາຊບີ ......, ຢູ່ບາ້ ນ............, ໜ່ວຍ....., ເມອື ງ..............., ແຂວງ....................... ຖກື ຫາວ່າ: .......................ຕາມປະມວນກດົ ໝາຍອາຍາ ມາດຕາ .................... ຖືກກກຂງ:ວນທ.ີ ............../................/............... ສະຖານທີ່ກກຂງ: .............................................. ຫົວໜາ້ ອົງການໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດII ແຂວງບໍລຄິ າໄຊ ໄດ້ຮບຄາຮ້ອງ ແລະ ໄດ້ ຄ້ນົັ ຄວ້າພິຈາລະນາຢູ່າງລະອຽດຖີ່ຖວ້ ນແລວ້ ເຫນວາ່ : ມີເງືີອ່ ນໄຂພຽງພໍໃນການປ່ອູ ຍຕວົ ພາງ ຕາມທີ່ໄດກ້ າ ນົດໄວ້ໃນມາດຕາ 143 ຂອງກົດໝາຍວາ່ ດ້ວຍການດາເນິນຄະດີອາຍາ ສະບບປັບປຸງ ປີ 2017 ຈຶງີ່ ໄດ້ ອອກຄາສັງ່ ໃຫເ້ ຈັ້າົ ໜ້າທີ່ຄາ້ ຍຄຸມຂງ......................... ທາການປ່ອູ ຍຕວົ ພາງ ທ້າວ/ນາງ..................... ເພືອີ່ ລໍຖາ້ ການພິຈາລະນາຕດສິນຂອງສານ ຫຼື ຈົນກວາ່ ຈະມີຄາສງັ່ ປູ່ຽນແປງໃໝ່. ພາຍຫຼງປູ່ອຍຕົວແລວ້ ຫາ້ ມເອາົ ຕົວລົບໜ,ີ ໄປທາລາຍຫຼກຖານ, ໄປກະທາຜິດເທອີ່ື ໃໝ່ ແລະ ຕອ້ ງ ມາສະ ເໜຕີ ົວຕາມໝາຍຮຽກຂອງສານ ຫຼື ຕໍ່ພະນກງານໄອຍະການປະຊາຊົນເຂດII ແຂວງບລໍ ິຄາໄຊ ໃຫ້ ລາຍງານຕວົ ຕ່ໍຄະນະຮບຜດິ ຊອບຄ້າຍຄມຸ ຂງ ພາຍໃນການດົ 15 ວນຕໍ່ເທ່ີືອ ນບແຕ່ມ້ັຖື ກື ປູ່ອຍຕົວພາງ ເປັນຕນັົ້ ໄປ. ຄາສ່ັງສະບບນ້ັີ ມຜີ ົນສກສິດ ນບແຕ່ວນລົງລາຍເຊນເປນັ ຕັົ້ນ ໄປ. ຫວົ ໜາ້ ອງົ ການໄອຍະການປະຊາຊນົ ເຂດII ສາທາລະນະລດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ສນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທປິ ະໄຕ ເອກະພາບວດທະນະຖາວອນ ----------==00==---------- 40