เล่มที่ 8 ทักษะการวางแผนชีวิตด้วยหลักการทรงงาน บูรณาการกับแผนที่ชีวิต

24 4. วิเคราะหแ หลงขอมูลและวางแผนการแตล ะขนั้ สำหรบั แผนชวี ติ บางแผนและการปรบั เปลย่ี นในบางสิง่ บางอยา งนน้ั คุณจำเปนตองมีแหลงขอ มูลเพื่อทค่ี ุณจะไดเริ่มตนทำแผนการแตละขัน้ ใหส ำเรจ็ ตามเปาหมายได ซง่ึ บางทีคุณอาจจะตองซ้ือหนงั สอื ตงั้ งบประมาณ เรยี นรทู ักษะใหมๆ หรืออาสาชวยคนอ่ืนๆ และนอกจากน้ีคุณ อาจจะตองหาวิธที จ่ี ะเอาชนะอปุ สรรคบางอุปสรรคดว ย ซงึ่ หลังจากท่ีคุณไดว ิเคราะหแ ลววา ตัวเองตองการที่จะ เร่ิมตนจากตรงไหนบาง ใหคุณวางแผนข้นั ตอนตา งๆ ทจี่ ะนำพาคุณไปยงั แผนชีวิตอยา งทีต่ ง้ั ใจไว  ตัวอยา งเชน หากในแผนชีวิตของคุณนั้นมีเรื่องของการมสี ุขภาพท่ดี ี ขัน้ ตอนแรกที่คุณอาจจะตอ งทำก็คอื ศึกษาเกีย่ วกบั อาหารหรือวธิ กี ารทำอาหารที่มีผลดตี อสุขภาพ จากน้นั ก็ตัดสนิ ใจกินผกั อยางใดอยางหน่ึงให ไดทุกวัน โดยคุณจะตองเริม่ ทำตามเปาหมายไปอยา งชา ๆ กอน เพ่ือท่ีคุณจะไดไมห มดเรย่ี วแรงและรูสกึ ตัน  อกี ตัวอยางหนึ่งก็คอื หากคุณอยากจะมีแผนชวี ติ ทส่ี งผลทำใหค ุณกนิ อาหารที่ดีตอสุขภาพมากข้ึน คุณ จะตอ งวิเคราะหแ หลงขอ มลู ที่คณุ ตองใชในการบรรลุเปาหมายน้นั อยา งเชน หนังสอื ทเ่ี กี่ยวกบั โภชนาการ อาหาร การจัดงบสำหรบั ไวซื้อของตางๆ จากรานขายของ และที่สำคัญชวยเหลือครอบครวั ของตัวเองดว ย เพราะการปรับเปลีย่ นการซ้อื ของในรานขายของนนั้ ตองมีผลกระทบตอพวกเขาอยูแลว

25 5. รบั มือเม่ือชีวิตไมไ ดเ ปนไปตามแผนทวี่ างไว การวางแผนชีวติ นัน้ เปนวิธที ี่ดใี นการสรางความชัดเจนใหก บั ส่ิงที่ ตัวเองตองการและวธิ กี ารท่ีคุณจะไดมันมา แตกม็ ีบอยคร้งั ทเี่ ราไมส ามารถคาดเดาชวี ิตได และมนั ก็ไมยอมเปนไป ตามแผนที่วางไว ดังนน้ั คุณจำเปนตอ งฝกทักษะการรับมือเอาไว คุณจะไดมคี วามสามารถในการรับมือกบั สิ่งท่ี ผิดพลาดและตง้ั ตน เดินทางเขาหาเปา หมายอีกคร้ังได  คุณอาจจะลองใชการมุงแกไขปญ หา (problem-focused coping) ดกู ็ได ซงึ่ นีจ่ ะเกี่ยวของกบั ความสามารถในการมองสถานการณที่เกิดข้ึนอยางไมมีอคติ และเขาใจวาสวนไหนทีม่ ปี ญหา และจากน้ัน ก็วางแผนแกปญหาที่ตวั เองเจอ ซง่ึ ในกระบวนการนีจ้ ะรวมไปถงึ การท่คี ณุ รตู วั เลือกท่ีตวั เองมี การรวบรวม ขอ มลู การควบคุมสถานการณ และลงมือทำแผนการทว่ี างไวใหเปนผล  ตัวอยางเชน หากคุณกำลงั ทำใหต ัวเองเปน คนมสี ุขภาพดตี ามแผนทไี่ ดว างเอาไว แตหลังจากน้ันกลับมผี ล วนิ จิ ฉยั ออกมาวา คุณเปน โรคเบาหวาน คณุ กเ็ ลยตัดสินใจใชการมุงแกไ ขปญ หาเพอื่ ปรับตัวใหเขา กับ สถานการณใหมน ้ี และกศ็ ึกษาเก่ยี วกบั โรคเบาหวาน อาหารการกนิ และเครอ่ื งมือตรวจสอบอาการของ โรคเพือ่ ที่จะชวยใหคุณดำเนนิ แผนชวี ติ เดิมตอไปได  อีกวิธหี นงึ่ ท่ีใชไ ดก็คือการมุงปรบั อารมณ (emotion-focused coping) ซึ่งนี่เปน สิง่ ท่ีทำใหคณุ สามารถ รบั มือกบั ผลกระทบทางอารมณทเ่ี กดิ จากสถานการณทไี่ มไดค าดการณเอาไว  ตัวอยางเชน การไดร วู า ตัวเองเปน โรคเบาหวานอาจจะทำใหคุณมีการตอบสนองในทางอารมณอ ยางเชน กลัว รอ นใจ หรอื โมโห ซ่งึ การรบั มือกบั อารมณเ หลานีก้ ็อาจะเปน การปรึกษากบั เพื่อนหรือคนใน ครอบครวั การลดความเครียดดวยการจำกดั ภาระงานของตัวเอง และจดบนั ทึกความรสู กึ ของตวั เอง เพื่อท่ีจะไดเ ขาใจสงิ่ ตา งๆ มากขนึ้

26 วธิ กี ารตง้ั เปา หมาย 1. เรียนรูความสำคัญในการตัง้ เปา หมาย การวางเปาหมายเปน ทกั ษะสำคัญทคี่ นทป่ี ระสบความสำเร็จหลายคน นำมาใชใ นการสรา งแรงผลกั ดันใหก บั ตัวเอง การตัง้ เปา หมายนน้ั จะเปดโอกาสใหคณุ โฟกัสอยกู บั การทำงาน บางอยา งใหสำเร็จ ในขณะเดียวกันกช็ ว ยทำใหค ุณสามารถจดั ระเบียบส่งิ ตา งๆ ที่คุณตองใชเ พื่อท่จี ะทำเปาหมาย ของตัวเองใหสำเร็จได  หน่งึ ในสวนทด่ี ีทสี่ ุดของการต้ังเปาหมายและทำเปา หมายใหส ำเรจ็ ไดกค็ ือ การทคี่ ณุ รสู ึกมนั่ ใจในตวั เอง มากข้ึน และรบั รคู วามสามารถของตัวเองเมื่อใดกต็ ามท่ีคณุ ไดทำเปาหมายของตัวเองใหล ุลวงได

27 L 2 ใชว ิธกี ารต้งั เปาหมายแบบ SMART การต้งั เปาหมายนัน้ เปน วิธที ่ดี ที จี่ ะชวยสงเสริมแผนชวี ิตของคณุ และทำให คุณสามารถทำเปา หมายหรอื กา วตางๆ ใหม ีความเฉพาะเจาะจง (S = specific) สามารถวัดผลได (M = measurable) สามารถทำใหบรรลุผลได (A = assignable) ต้งั อยบู นพืน้ ฐานของความเปน จริง (R = realistic) และมขี อบเขตของเวลา (T = time bound) ซึง่ การใชวิธกี ารตั้งเปา หมายแบบ SMART เพื่อทีจ่ ะ ไดเขา ใจวา คุณอยูใกลหรือไกลจากเปาหมายแคไหนแลวน้ัน ถือวาเปนสิ่งสำคัญในการวางเปา หมาย  หากเปา หมายของคุณคอื การทำใหส ขุ ภาพดีขน้ึ อยา พูดแควาฉนั จะกินผักใหเยอะๆ แตใหค ณุ ทำเปาหมาย นั้นใหเ ปน ไปตามหลกั การวางเปา หมายแบบ SMART ดว ยการพูดวา ฉนั จะกินผักสองถาดตอ วันเปนเวลา 30 วนั โดยจะเร่มิ ตน จากวนั จันทรทจ่ี ะถึงน้ี  นจ่ี ะทำใหเ ปา หมายมีความเฉพาะเจาะจง และทำใหคณุ มแี นวทางในการทำตามเปาหมายของตวั เอง นอกจากน้ีมันยงั สามารถนำมาวัดผลไดดว ย เพราะวาคุณรูวา ตวั เองกำลังพยายามจะตั้งเปาหมายไปที่อะไร อยู นอกจากน้ี เปาหมายพวกนน้ั กส็ ามารถทำใหเกิดไดจ ริงดว ย แถมคุณยังมกี ำหนดขอบเขตของเวลาที่ แนน อนใหกบั ตวั เองอีก

28 3. ทำเปาหมายใหเ ปน รูปธรรม. มบี างวธิ ที ี่คุณสามารถใชเพือ่ ทำใหเปาหมายเปนรูปธรรมและเกิดขนึ้ จรงิ ได ซง่ึ วธิ ี กค็ อื ใหเ ขียนเปาหมายลงบนกระดาษเปลา ดวยวิธีน้ีคุณจะสามารถทำเปาหมายใหดูสมจรงิ ไดม ากกวา การท่คี ุณ เกบ็ เปา หมายพวกนน้ั เอาไวใ นหวั และทส่ี ำคญั ใหด ดู ว ยวา คุณทำเปา หมายเหลานน้ั ใหม คี วามเฉพาะเจาะจงหรอื ยัง เพราะถา หากคณุ อยากจะสรา งเปา หมายใหชวี ติ ตามหลกั SMART คณุ ควรจะมเี ปา หมายที่มีความเฉพาะเจาะจง เอาไวด วย  กำหนดเปาหมายของคณุ ดว ยคำพูดในเชงิ บวก เชน หากคุณอยากจะลดนำ้ หนัก คุณควรจะพดู กับตวั เอง วา “จงกินอาหารท่มี ปี ระโยชน และลดนำ้ หนกั ใหไดสกั 2 กิโลกรัม” แทนการพดู วา “หยุดกนิ อาหารขยะ ซะ และหยุดอว นไดแลว ”  เรยี งลำดับความสำคัญของแตละเปาหมายดว ยหากตวั เองมีหลายเปาหมาย และจำไวว าคุณไมมีทางทจี่ ะ ทำทุกอยา งไดภายในคร้ังเดยี วแนๆ ดังน้ัน ใหตดั สนิ ใจวา อะไรที่จะตองทำใหสำเรจ็ ตอนน้ี อะไรท่รี อได และอะไรที่อาจจะตองใชเ วลานาน  คุณควรทำใหเ ปา หมายใหเล็กพอที่คุณจะสามารถทำใหสำเร็จไดดว ยระยะเวลาท่เี หมาะสม แทนท่ีจะตอง ใชเ วลาเปนปๆ ในการทำส่ิงนั้น หากคณุ มีเปาหมายทีย่ ิ่งใหญ ใหค ณุ แบงออกเปนเปาหมายยอ ยๆ กอน คุณจะไดส ามารถบรรลเุ ปาหมายตา งๆ และรสู ึกถึงความสำเร็จของตวั เองได ขอ มูลอางองิ : https://th.wikihow.com/

29 ตวั อยา งผลงานผูเ ขารว มการอบรม ตวั อยางผลงานของนักเรยี นในกิจกรรมการจัดทำแผนทชี่ ีวติ – ตนเอง

ตวั อยา งผลงานของนกั เรียนในกจิ กรรมการจัดทำแผนท่ชี ีวิต – ตนเอง

31 ตัวอยางผลงานของนักเรียนในกิจกรรมการจดั ทำแผนทีช่ ีวิต – ตนเอง ตวั อยา งผลงานของนักเรยี นในกิจกรรมการจดั ทำแผนท่ชี ีวติ – ตนเอง

ตวั อยา งผลงานของนกั เรียนในกจิ กรรมการจัดทำแผนท่ชี ีวิต – ตนเอง

33

ประมวลภาพกิจกรรม นกั เรยี นทำกจิ กรรมการจดั ทำแผนที่ชวี ติ - ตนเอง

35 นักเรยี นทำกิจกรรมการจดั ทำแผนทชี่ ีวิต - ตนเอง

กจิ กรรม “แผนท่ชี ีวติ ”