คู่มือสุขอนามัยสถานที่จำวัดสามเณร โรงเรียนพระปริยัติธรรม

ISBN : 978-616-11-4485-2

ISBN : 978-616-11-4485-2

¤Á‹Ù Í× Ê¢Ø Í¹ÒÁÂÑ Ê¶Ò¹·¨èÕ ÓÇ´Ñ ÊÒÁà³ÃâçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ ISBN 978-616-11-4485-2 ¨´Ñ ¾ÁÔ ¾â´Â สำนักสงเสริมสขุ ภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสขุ 88/22 หมู 4 ถนนตวิ านนท ต.ตลาดขวัญ อ.เมอื ง จ.นนทบุรี 11000 โทร. 0 2590 4000 โทรสาร 0 2590 4094 ¾ÔÁ¾¤Ãé§Ñ ·Õè 1 ตุลาคม 2563 ¨Ó¹Ç¹ 800 เลม ¾ÁÔ ¾·Õè บรษิ ทั ทำดว ยใจ จำกดั 8/305 ซอยหมบู า นชวนชน่ื ถนนมาเจรญิ แขวงหนองแขม เขตหนองแขม กรงุ เทพฯ 10160 โทรศัพท 0 2811 0267 โทรสาร 0 2811 0267

¤Ó¹Ó âçàÃÕ¹¾ÃлÃÔÂѵԸÃÃÁ ໚¹Ê¶Ò¹·ÕèÈÖ¡ÉÒàÅ‹ÒàÃÕ¹¢Í§ÊÒÁà³Ã ÁØ‹§àÊÃÔÁÊÌҧʵԻ˜ÞÞÒ¤ÇÒÁÃÙŒ·Ò§ÇÔªÒ¡ÒÃáÅзѡÉЪÕÇԵᡋÊÒÁà³Ã ãËÁŒ ¡Õ ÒÃÈ¡Ö ÉÒã¹ÃдºÑ ·ÊèÕ §Ù ¢¹éÖ Ê¡‹Ù ÒÃÁÇÕ ¶Ô ªÕ ÇÕ µÔ ãËÁÍ‹ ÂÒ‹ §ÁÊÕ ¢Ø (New normal) ·ÊèÕ Í´¤ÅÍŒ §¡ºÑ ʶҹ¡Òó» ¨˜ ¨ºØ ¹Ñ ÍÂÒ‹ §äáµç ÒÁ âçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ ¤ÇÃãËŒ¤ÇÒÁÊÓ¤ÑÞ¤Ó¹Ö§¶Ö§ÊÀÒ¾¤ÇÒÁ໚¹ÍÂÙ‹áÅÐÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁ ʶҹ·¨èÕ ÓÇ´Ñ ¢Í§ÊÒÁà³Ã à¾Íè× ãËÊŒ ÒÁà³Ãä´¾Œ ¡Ñ ¤ÒŒ §Í‹Ùã¹Ê¶Ò¹·¨èÕ ÓÇ´Ñ «§èÖ à»¹š ·¾èÕ ¡Ñ ÍÒÈÂÑ ã˶Œ ¡Ù Ê¢Ø Å¡Ñ É³Ð ÊÐÍÒ´ »ÅÍ´ÀÂÑ àÍÍé× µÍ‹ ¡ÒÃÁÊÕ ¢Ø ÀÒÇз´èÕ Õ áÅФسÀÒ¾ªÕÇÔµ·Õè´Õ ´Ñ§¹Ñé¹ ¡ÃÁ͹ÒÁÑ µÃÐ˹ѡ¶Ö§¤ÇÒÁÊÓ¤ÑÞÁÒ¡ ¨§Ö ¨´Ñ ·Ó “¤Á‹Ù Í× Ê¢Ø Í¹ÒÁÂÑ Ê¶Ò¹·¨èÕ ÓÇ´Ñ ÊÒÁà³ÃâçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ” ¢¹éÖ ËÇѧ໚¹Í‹ҧÂÔè§Ç‹Ò âçàÃÕ¹¾ÃлÃÔÂѵԸÃÃÁ ¼ÙŒºÃÔËÒÃâçàÃÕ¹ ¾ÃÐÍÒ¨ÒÏ ¤ÃÙ ÊÒÁà³Ã áÅмàŒÙ ¡ÂÕè Ç¢ŒÍ§ ¨Ðä´¹Œ Óä»ãªŒ ãËàŒ ¡´Ô »ÃÐ⪹ áÅÐ໚¹á¹Ç·Ò§»¯ÔºÑµÔ 㹡ÒèѴ¡ÒôÙáÅÊآ͹ÒÁÑÂÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁ ¢Í§Ê¶Ò¹·è¨Õ ÓÇ´Ñ ¢Í§ÊÒÁà³ÃãËŒÊÐÍÒ´áÅлÅÍ´ÀÑÂÍ‹ҧµÍ‹ à¹Íè× § ¤³Ð¼¨ŒÙ ´Ñ ·Ó µÅØ Ò¤Á 2563 3

ÊÒúÑÞ Ë¹ÒŒ ¤Ó¹Ó .......................................................................................................................... 3 ÊÒúÞÑ ...................................................................................................................... 4 • º·¹Ó : ÃÙŒ¨¡Ñ âçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ Ô¸ÃÃÁ ............................................................. 5 • ¡ÒèѴ¡ÒÃ͹ÒÁÂÑ Ê§Ôè áÇ´ÅÍŒ Áʶҹ·Õè¨ÓÇ´Ñ .................................................... 7 • »ÃÐ⪹¢ ͧ¡Òè´Ñ ¡ÒÃ͹ÒÁÂÑ Ê§èÔ áÇ´ÅÍŒ Áʶҹ·Õ¨è ÓÇÑ´ ............................. 8 • á¹Ç·Ò§¡Òè´Ñ ¡ÒÃ͹ÒÁÂÑ ÊÔè§áÇ´ÅÍŒ Áʶҹ·Õ¨è ÓÇ´Ñ ..................................... 9 ÍÒ¤ÒÃʶҹ·Õè ....................................................................................................... 9 1. ¡Òè´Ñ ¾×¹é ·èÕºÃÔàdzâ´ÂÃͺ ...................................................................... 9 2. ËÍŒ §ÊŒÇÁ ËÍŒ §ÍÒº¹Óé ................................................................................. 10 3. ˌͧ¹Í¹ ..................................................................................................... 11 4. ʶҹ·Õè·ÓÍÒËÒà (ºÃàÔ Ç³·è»Õ Ãا»ÃСͺÍÒËÒÃËÃ×ÍÊÐÊÁÍÒËÒÃ) ... 12 5. ¡Òû‡Í§¡¹Ñ áÁŧ¾ÒËйÓâä .................................................................. 14 6. ¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐ............................................................................................ 15 7. ¡ÒèѴËÒ¹Óé ÊÐÍÒ´.................................................................................... 19 8. ¡Òû͇ §¡¹Ñ ÍغѵàÔ ËµØ .................................................................................. 21 9. ¡ÒÃÃкÒÂÍÒ¡ÒÈáÅÐáʧÊÇÒ‹ § ............................................................... 22 10. ¡Òè´Ñ ¡ÒÃàªÍé× ÃÒ ...................................................................................... 23 Êآ͹ÒÁÑÂʋǹº¤Ø ¤Å ............................................................................................25 1. ¡Ò÷ӤÇÒÁÊÐÍҴËҧ¡Ò .......................................................................25 2. ¡Ò÷ӤÇÒÁÊÐÍÒ´à¤Ãè×ͧᵋ§¡ÒÂáÅÐà¤Ã×èͧ㪌ÊÒÁà³Ã .....................25 3. ¡Ò÷ӤÇÒÁÊÐÍÒ´·Õè¹Í¹ ........................................................................26 4. ¾ÄµÔ¡ÃÃÁ¡ÒúÃÔâÀ¤·è¶Õ ¡Ù µŒÍ§................................................................27 5. ¾ÄµÔ¡ÃÃÁ¡ÒÃ㪌ʌÇÁ·Õ趡٠ÇÔ¸Õ .................................................................... 29 6. ¡Òû‡Í§¡¹Ñ âä : â¤Ç´Ô 19 , âÃ¤Í¨Ø ¨ÒÃÐÃÇ‹ §à©ÂÕ º¾Åѹ .....................30 7. Infographic ºÃÔËÒáÒÂÊÒÁà³Ã.......................................................... 31 • àÍ¡ÊÒÃ͌ҧÍÔ§ ....................................................................................................... 32 4

º·¹Ó Ì٨ѡâçàÃÕ¹¾ÃлÃÔÂѵ¸Ô ÃÃÁ âçàÃÕ¹¾ÃлÃÔÂѵԸÃÃÁ Êѧ¡Ñ´Êӹѡ§Ò¹¾Ãоط¸ÈÒʹÒáË‹§ªÒµÔ ໹š Ê¶Ò¹È¡Ö ÉÒÁÀÕ Òá¨Ô ¨´Ñ ¡ÒÃÈ¡Ö ÉÒ¢¹éÑ ¾¹é× °Ò¹ÊÒÂÊÒÁÞÑ áÅÐÊÒ¹¡Ñ ¸ÃÃÁºÒÅÕ ¨Ñ´µÑ駢Öé¹â´ÂÇÑ´ã¹¾Ãоط¸ÈÒÊ¹Ò áÅÐÁÕ਌ÒÍÒÇÒÊÇѴ໚¹¼ÙŒ¢Í¨Ñ´µÑé§ ´Óà¹Ô¹¡ÒÃÊ͹â´Â¤ÃÙ·Õè໚¹¾ÃÐÀÔ¡ÉØáÅФÄËÑʶ »˜¨¨ØºÑ¹ÁâÕ Ã§àÃÕ¹ ¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ ¨Ó¹Ç¹ 408 á˧‹ (໹š âçàÃÂÕ ¹ã¹â¤Ã§¡ÒõÒÁ¾ÃÐÃÒª´ÓÃÔ µÒÁá¼¹¾Ñ²¹Òà´ç¡áÅÐàÂÒǪ¹ã¹¶Ôè¹·Øáѹ´Òà ¨Ó¹Ç¹ 69 áË‹§ ã¹¾¹é× ·èÕ 6 ¨§Ñ ËÇ´Ñ ä´áŒ ¡‹ ¹Ò‹ ¹ àªÂÕ §ÃÒ ¾ÐàÂÒ á¾Ã‹ ÅÓ»Ò§ áÅÐÈÃÊÕ Ðà¡É) â´ÂÃѺà´ç¡¼ÙŒªÒ·ÕèàÃÕ¹¨ºªÑé¹»ÃжÁ 6 «Öè§Âѧ¢Ò´âÍ¡ÒÊ·Ò§¡ÒÃÈÖ¡ÉÒ ãËŒÁâÕ Í¡ÒÊÈÖ¡ÉÒã¹ÃдѺÊÙ§¢Öé¹ à´ç¡àËÅ‹Ò¹ÕéʋǹãËÞ‹ÁÒ¨Ò¡¤Ãͺ¤ÃÑÇÂÒ¡¨¹ ºÒ§Ê‹Ç¹à»š¹ª¹¡ÅØ‹Á¹ŒÍ ºÒ§Ê‹Ç¹à»š¹à´ç¡¡Ó¾ÃŒÒ¢Ò´¼ÙŒÍØ»¡ÒÃÐàÅÕ駴٠áÅкҧÊÇ‹ ¹à»¹š à´¡ç ·ÁèÕ »Õ Þ˜ ËÒ·Ò§Ê§Ñ ¤Á äÁÊ‹ ÒÁÒöà¢ÒŒ àÃÂÕ ¹ã¹âçàÃÂÕ ¹·ÇèÑ ä»ä´Œ ´ÇŒ ¤ÇÒÁÈÃ·Ñ ¸Òã¹¾Ãо·Ø ¸ÈÒʹÒáÅдnj ¤ÇÒÁàªÍè× Áè¹Ñ ÇÒ‹ ¾ÃÐÀ¡Ô É¨Ø ÐªÇ‹ ÂͺÃÁ ʧèÑ Ê͹ºµØ ÃËÅÒ¹¢Í§µ¹ä´Œ ¼»ŒÙ ¡¤Ãͧ¨§Ö ¹ÓºµØ ÃËÅÒ¹ÁÒºÃþªÒãËàŒ »¹š “ÊÒÁà³Ã” à¾Íè× ãËäŒ ´àŒ ¢ÒŒ ÁÒÈ¡Ö ÉÒàÅÒ‹ àÃÂÕ ¹ã¹âçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ á¼¹¡ÊÒÁÞÑ È¡Ö ÉÒ ªÑé¹ÁѸÂÁÈÖ¡Éҵ͹µŒ¹¶Ö§ÁѸÂÁÈÖ¡Éҵ͹»ÅÒ ÍÂÒ‹ §äáµç ÒÁ ÊÒÁà³Ã·¨èÕ ÐÁÒàÃÂÕ ¹ã¹âçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ ÊÇ‹ ¹ãËÞ¨‹ о¡Ñ ÍÒÈÂÑ Íµ‹Ù ÒÁÇ´Ñ µÒ‹ §æ ·ÍèÕ Â‹Ùã¡ÅàŒ ¤ÂÕ §âçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ ËÃ×ÍÇÑ´·Õè໚¹·ÕèµÑ駢ͧâçàÃÕ¹¾ÃлÃÔÂѵԸÃÃÁ·Õèµ¹ÈÖ¡ÉÒàÅ‹ÒàÃÕ¹ÍÂÙ‹ ´§Ñ ¹¹éÑ âçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÂÔ µÑ ¸Ô ÃÃÁ¤ÇõÃÐ˹¡Ñ ¶§Ö ¤ÇÒÁÊÓ¤ÞÑ ¢Í§Ê¶Ò¹·¨èÕ ÓÇ´Ñ ¢Í§ÊÒÁà³Ã ãʋ㨴ÙáÅʶҹ·Õè¾Ñ¡¤ŒÒ§·ÕèÍÂÙ‹ÍÒÈÑ¢ͧÊÒÁà³Ã ãËŒÁÕÊÀÒ¾ ¤ÇÒÁ໚¹ÍÂÙ‹·Õè´Õ ÁÕÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁ·Õè´Õ ÁÑ蹤§ á¢ç§áç ÊÐÍÒ´ »ÅÍ´ÀÑ ÃÇÁ¶Ö§¡ÒôÙáÅÃÑ¡ÉÒ¤ÇÒÁÊÐÍÒ´ Êآ͹ÒÁÑ áÅСÒèѴ¡ÒÃÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁ ã˶Œ Ù¡ÊØ¢ÅѡɳР¹‹ÒÍÂÙ‹¹‹Ò㪌 Íѹ¨ÐàÍÍ×é ãËŒÊÒÁà³ÃÁÊÕ ¢Ø ÀÒÇÐÀÒ¾·´èÕ Õ 5

ÀÒ¾»ÃСͺ¨Ò¡âçàÃÂÕ ¹ÃÍŒ §á˧‹ Ç·Ô ÂÒ¤Á ¨§Ñ ËÇ´Ñ á¾Ã‹ 6

¡Òè´Ñ ¡ÒÃ͹ÒÁÂÑ Ê§èÔ áÇ´ÅŒÍÁʶҹ·Õè¨ÓÇ´Ñ ÊÒÁà³ÃâçàÃÂÕ ¹¾ÃлÃÔ嵄 ¸Ô ÃÃÁ ʶҹ·¨èÕ ÓÇ´Ñ à»¹š ʶҹ·¾èÕ ÃÐÀ¡Ô ÉÊØ ÒÁà³ÃãªàŒ »¹š ·¾èÕ Ó¹¡Ñ ¾¡Ñ ÍÒÈÂÑ µÑé§ÍÂÙ‹ÀÒÂ㹺ÃÔàdzÇÑ´ ÁÕÅѡɳÐ໚¹ÍÒ¤Òà àÃ×͹¾Ñ¡ ËÃ×͵֡ à¾×èÍãËŒ¾ÃÐÀÔ¡ÉØÊÒÁà³Ã¾Ñ¡ÍÒÈÑ ¾Ñ¡à´ÕèÂÇËÃ×;ѡÃÇÁ¡Ñ¹ËÅÒ¤¹ ã¹ËŒÍ§à´ÕÂÇ àª‹¹ ¡Ø¯Ô àÃ×͹¾Ñ¡ ໚¹µŒ¹ ¡ÒèѴ¡ÒÃ͹ÒÁÑÂÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁʶҹ·Õè¨ÓÇÑ´ ËÁÒ¶֧ ¡ÒèѴ¡ÒÃ͹ÒÁÑÂÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁʶҹ·Õè¨ÓÇÑ´ ãËŒÁÕÊÔè§ÍӹǤÇÒÁÊдǡµÒÁ¤ÇÒÁ¨Ó໚¹¾×é¹°Ò¹ ¢Í§¡ÒôÓçªÕÇÔµ¢Í§¾ÃÐÀÔ¡ÉØÊÒÁà³Ã ÊÒÁÒö»‡Í§¡Ñ¹ ¡ÒÃà¡Ô´âäáÅÐÀÑÂÊØ¢ÀÒ¾ Íѹà¡ÕèÂÇà¹×èͧ¨Ò¡ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ ÃÇÁ·Ñ駨ѴÊÀÒ¾áÇ´ÅŒÍÁãËŒàÍ×é͵‹ÍÊØ¢ÀÒ¾¡ÒÂáÅШԵ·Õè´Õ ¢Í§¾ÃÐÀÔ¡ÉØÊÒÁà³Ã ¤Ãͺ¤ØÅÁà¡ÕèÂǡѺ¡ÒÃÊØ¢ÒÀÔºÒÅ ·Õè¾Ñ¡ÍÒÈÑ áÅÐÊآ͹ÒÁÑ ¡ÒÃàµÃÕÂÁ»Ãا»ÃСͺÍÒËÒà ·ÕèÊÐÍÒ´ »ÅÍ´ÀÑ ¨Ñ´¡ÒÃãËŒÁÕ¹éÓ´×èÁ¹éÓ㪌ÊÐÍÒ´áÅлÃÔÁÒ³à¾Õ§¾Í ¡ÒèѴ¡ÒâÂÐÁÙŽÍ ¡ÒôÙáÅÊŒÇÁáÅÐÊÔ觻¯Ô¡ÙÅ ¡ÒäǺ¤ØÁÊѵǏ áÅÐáÁŧ¾ÒËйÓâä áÅСÒôÙáÅ»‡Í§¡Ñ¹äÁ‹ ãËŒ¾ÃÐÀÔ¡ÉØÊÒÁà³Ã à¡Ô´ÍغѵÔà˵Øä´Œ 7

»ÃÐ⪹¢ ͧ¡Òè´Ñ ¡ÒÃ͹ÒÁÂÑ Ê§èÔ áÇ´ÅÍŒ Áʶҹ·¨èÕ ÓÇ´Ñ 1. ªÇ‹ Âʧ‹ àÊÃÁÔ ã˾Œ ÃÐÀ¡Ô ÉÊØ ÒÁà³ÃÍ‹Ùã¹Êè§Ô áÇ´ÅŒÍÁ·Õ»è ÅÍ´ÀÂÑ àÍÍ×é µ‹Í¡ÒÃÁÊÕ Ø¢ÀÒ¾ÃÒ‹ §¡ÒÂáÅÐ梯 ÀÒ¾¨µÔ ·´èÕ Õ 2. ·ÓãËàŒ ¡Ô´¤ÇÒÁ»ÅÍ´ÀѨҡ¡ÒÃà¡´Ô ÍºØ ÑµÔà赯 3. Å´»˜¨¨ÂÑ àÊÂèÕ §¨Ò¡¡ÒÃà¡Ô´âäµ´Ô µ‹ÍáÅФÇÒÁª¡Ø ªØÁ¢Í§ÊѵǏ áÁŧ¾ÒËйÓâä·èÁÕ ÕÊÒà˵ÍØ ¹Ñ à¹×èͧÁҨҡʶҹ·èÕ¨ÓÇ´Ñ 4. ʧ‹ àÊÃÔÁÊØ¢ÀҾ͹ÒÁÑ¢ͧ¾ÃÐÀ¡Ô ÉÊØ ÒÁà³ÃáÅм·ŒÙ èÕà¡èÂÕ Ç¢ŒÍ§ 5. ª‹ÇÂãËàŒ ¡Ô´¤ÇÒÁÊÐÍÒ´ ¤ÇÒÁ໹š ÃÐàºÂÕ º áÅÐ¶Ù¡Ê¢Ø ÅѡɳР8

á¹Ç·Ò§¡Òè´Ñ ¡ÒÃ͹ÒÁÂÑ Ê§èÔ áÇ´ÅÍŒ Áʶҹ·¨èÕ ÓÇ´Ñ ÍÒ¤ÒÃʶҹ·Õè 1 ¡ÒèѴ¾é¹× ·ºÕè ÃÔàdzâ´ÂÃͺ 1.1 โครงสรางอาคารมั่นคง ประตู หนาตาง สภาพดี ปลอดภัย 1.2 พน้ื ทโ่ี ดยรอบไมม ขี ยะเกลอ่ื นกลาด จัดเก็บสิ่งของเครื่องใชใหเปนระเบียบ มกี ารปลกู ไมด อก ไมป ระดบั เพอ่ื ความรม รน่ื 1.3 ดแู ลไมใ หมีน้ำทว มขัง ตอ งควำ่ ภาชนะ หรอื ยางรถยนตเ กา ไมใ หเกดิ นำ้ นิ่งหรือน้ำขัง เปน การปอ งกนั ปญ หาแหลง เพาะพนั ธยุ งุ ลาย อันเปนสาเหตุของโรคไขเลือดออก 1.4 กรณีมีการเลี้ยงสัตว พื้นที่เลี้ยง ตอ งสะอาด แยกเปน สดั สว น ทำความสะอาด เกบ็ กวาดมูลสัตว เพ่ือไมใ หมกี ล่นิ 9

2 ˌͧÊÇŒ Á ËÍŒ §ÍÒº¹Óé 2.1 พน้ื ผนงั เพดาน โถสว ม หมน่ั ทำความสะอาด ไมม คี ราบสกปรก อยูในสภาพดีพรอมใชงาน โดยเฉพาะพื้น ควรทำจากวัสดุที่ไมลื่น และแหงอยูเสมอ 2.2 นำ้ ใชส ะอาด เพยี งพอ ไมม ลี กู นำ้ ยงุ ลาย และภาชนะกกั เกบ็ นำ้ ตองอยูในสภาพดี มกี ารทำความสะอาดอยา งสมำ่ เสมอ 2.3 โถสวม อางลางมือ กอกน้ำ กระจก สะอาด อยูในสภาพดี จดั ใหม สี บูลา งมอื และประตู กลอนประตูไมช ำรดุ ใชงานได 2.4 มอี ากาศถา ยเทสะดวก ไมม กี ลน่ิ เหมน็ กลน่ิ อบั และมแี สงสวา งเพยี งพอ สามารถมองเหน็ ทั่วทั้งบริเวณ เพื่อความปลอดภัย ควรมกี ารทำความสะอาดอยา งนอ ย วนั ละ 1 ครัง้ 2.5 ทอ ระบายสง่ิ ปฏกิ ลู และถงั กักเก็บ สง่ิ ปฏกิ ลู ตอ งไมร ว่ั ไมแ ตก หรอื ชำรดุ หากพบรอยแตกรา ว มนี ำ้ ไหลซมึ ตอ งรีบแกไ ขทนั ที 10

3 ËÍŒ §¹Í¹ 3.1 เปด ประตู หนา ตา ง เพอ่ื การระบายอากาศเปน ประจำ และตองจัดใหมีแสงแดดสองถึง 3.2 ดูแลจัดหองใหหองสะอาด เปนระเบียบ ไมหมักหมม หรือ สะสมของใชมากเกินสมควร ไมมีซอกมุมและไมอับชื้น เพื่อปองกันไมให เปนแหลงเพาะพันธุของเชื้อโรค สัตวพาหะและแมลงนำโรคตางๆ เชน แมลงสาบ หนู เปนตน รวมทั้ง ทำความสะอาดอาคารหรือพื้นหอง ดว ยผาชุบนำ้ หมาดๆ 3.3 หมน่ั ทำความสะอาดผา ปทู น่ี อน ปลอกหมอน มงุ เปน ประจำ อยางนอยสัปดาหละ 1 ครั้ง เปนการปองกันเชื้อรา ไรฝุน อันเปนสาเหตุ หนง่ึ ของโรคภมู แิ พ โรคผวิ หนงั และควรนำเครอ่ื งนอน เชน ทน่ี อน หมอน ผา หม ตากแดดจดั ประมาณ 3 ชว่ั โมงขน้ึ ไป อยา งนอ ยสปั ดาหล ะ 1 ครง้ั เพ่ือสุขอนามัยทดี่ ี 3.4 จดั วางสง่ิ ของ ตู เครอ่ื งเรอื น อยา งเปน ระเบยี บ และหมน่ั เชด็ ถู ทำความสะอาด เปน ประจำ 3.5 จดั ใหม กี ารปอ งกนั ยงุ ดว ยการตดิ ตง้ั มงุ ลวดหรอื ใชม งุ ในขณะนอน มงุ ลวดหรือมงุ อยใู นสภาพดี เพ่ือปอ งกันปญหาโรคไขเลอื ดออก 3.6 กรณีติดตั้งเครื่องปรับอากาศ ควรตรวจตราทำความสะอาด แผน กรองอากาศสมำ่ เสมอ เพอ่ื กำจดั ฝนุ และสง่ิ สกปรกทส่ี ะสมบนแผน กรอง และควรเปด หนา ตา งใหอ ากาศจากภายนอกหมนุ เวยี นถา ยเทภายในหอ งดว ย 11

4 (ʺ¶ÃÒàԹǷ³·èÕ ·ÓèÕ»ÍÃÒ§Ø Ë»ÒÃÃСͺÍÒËÒÃËÃ×ÍÊÐÊÁÍÒËÒÃ) 4.1 จัดใหมีสิ่งของเฉพาะที่จำเปนตองใชในหองครัว แยกเฉพาะ เปนสัดสวน หางจากบริเวณอื่น เพื่อใหหองครัวสะอาด เปนระเบียบ ไมเ ปน ทอ่ี ยอู าศยั ของสตั วแ มลงพาหะนำโรค งา ยตอ การทำความสะอาด พื้นทำดวยวัสดถุ าวร แขง็ เรยี บ สภาพดี 4.2 มีการระบายอากาศ กลิ่น และควัน จากการปรุงประกอบอาหาร 4.3 โตะ เตรยี ม-ปรงุ และผนงั บรเิ วณเตาไฟ ตองทำดวยวัสดทุ ท่ี ำความสะอาดงา ย มสี ภาพดี และพน้ื โตะ สงู จากพน้ื อยา งนอ ย 60 เซนตเิ มตร หามเตรียมหรือปรงุ อาหารบนพ้นื 12

4.4 อาหารสุกพรอมบริโภค ควรรับประทานหลังปรุงเสร็จใหม มกี ารปกปด อาหาร เพอ่ื ปอ งกนั แมลงวนั ตอม หา มวางอาหารและภาชนะ ที่ใสอาหารบนพื้น ตองวางภาชนะสูงจากพื้นอยางนอย 60 เซนติเมตร เพื่อปองกันอาหารปนเปอ น 4.5 มีและใชภาชนะใสอาหาร อุปกรณตักอาหารที่ถูกสุขลักษณะ สะอาด ตอ งทำจากวสั ดไุ มเ ปน พษิ ทำความสะอาดงา ย สภาพดี ไมช ำรดุ การเก็บอุปกรณตักอาหาร เชน ทัพพี ตะหลิว กระบวย ชอน สอม เก็บในภาชนะโปรงสะอาด โดยเอาดามขึ้นหรือวางไปในแนวเดียวกัน หรือเก็บในที่สะอาด มีการปกปดมิดชิด วางบนชั้นสูงจากพื้นอยางนอย 60 เซนตเิ มตร เพื่อปอ งกันการปนเปอน 4.6 มีตูหรือภาชนะสำหรับเก็บอาหารที่สามารถปองกันสัตวพาหะ และแมลงนำโรคได ลักษณะไมอับทึบ มีการระบายอากาศดี 4.7 มีทรี่ องรบั เศษอาหารหรอื ถังขยะในอาคาร ถงั ขยะทำจากวัสดุ ที่ไมรั่วซึม มีฝาปด และมีถุงพลาสติกรองรับดานใน ควรแยกประเภท ของขยะเปย ก ขยะแหง และตอ งนำไปกำจดั ทกุ วัน 13

5 ¡Òû͇ §¡Ñ¹áÁŧ¾ÒËйÓâä 5.1 กำจดั แหลง เพาะพนั ธสุ ตั วพ าหะแมลงนำโรค โดยเกบ็ เศษอาหาร ลงในถงั ขยะที่มฝี าปด มิดชดิ และนำขยะไปกำจัดทกุ วัน ไมใ หต กคา ง 5.2 ดูแลรางระบายน้ำไมใหอุดตันและมีเศษอาหารตกคางอยู อาจเปนแหลงอาหารของสัตวพาหะและแมลงนำโรค 5.3 ภาชนะเก็บกักน้ำ ควรมีฝาปดมิดชิด ปองกันยุงวางไข หรือ เปลี่ยนน้ำในแจกันดอกไม จานรองตูกับขาว ทุกสัปดาห 14

6 ¡ÒèѴ¡ÒâÂÐ 6.1 ¡ÒÃÅ´»ÃÔÁÒ³¡ÒÃà¡Ô´¢ÂÐ เปนสิ่งแรกที่ตองดำเนินการ เพื่อลดปรมิ าณขยะที่เกิดข้นึ จากแหลงกำเนดิ โดยใชหลักการ 3R มีดงั นี้ 6.1.1 ลดการใช (Reduce) คือ ลดปริมาณการใชวัสดุสิ่งของ ทรพั ยากรตา งๆ ใหน อ ยลง ใชอ ยา งประหยดั และรคู ณุ คา หรอื ใชเ ทา ทจ่ี ำเปน เลอื กใชว สั ดจุ ากธรรมชาติ ลดการใชก ลอ งโฟมหรอื พลาสตกิ เลอื กซอ้ื สนิ คา หรือผลิตภัณฑทีส่ ามารถนำกลบั ไปรไี ซเคลิ ได เปน ตน 6.1.2 นำกลับมาใชใหมหรือใชซ้ำ (Reuse) คือ การนำภาชนะ มาใชซ้ำหลายๆ ครั้ง เชน การใชซ้ำถุงพลาสติก ถุงผา ถุงกระดาษ กระดาษ กลอ งกระดาษ ขวดนำ้ ดม่ื กลอ งนม และกลอ งใสข นม เปน ตน การนำเครื่องมืออุปกรณใชสอยอื่นๆ มาดัดแปลงใหใชประโยชนไดอีก เชน การนำยางรถยนตมาทำเกาอี้ การนำขวดพลาสติกมาดัดแปลง เปน ท่ีใสข อง แจกัน การนำเศษผามาทำเปลนอน เปนตน 6.1.3 รีไซเคิล (Recycle) คือ การนำหรือเลือกใชทรัพยากร ทส่ี ามารถนำกลบั มารไี ซเคลิ หรอื นำกลบั มาใชใ หม เชน การนำเศษกระดาษ ไปรีไซเคิลเปนกลองหรือถุงกระดาษ การนำแกวหรือพลาสติกมาหลอม ใชใหมเปนขวด ภาชนะใสของ หรือเครื่องใชอื่นๆ เปนตน 15

6.2 ¡ÒäѴá¡¢ÂÐ เปน การลดปรมิ าณขยะ สง่ิ ของไมใ ช ทต่ี น ทาง ลดภาระการสง ไปกำจดั ใหน อ ยลง โดยการคดั แยกจะทำใหท ราบประเภท ของขยะทเี่ กดิ ขึ้น และสามารถนำขยะแตล ะประเภทไปใชป ระโยชนตอได การคัดแยกตองมีภาชนะรองรับที่มีความเหมาะสมกับประเภทของขยะ และปรมิ าณมลู ฝอย มแี นวทาง ดงั น้ี 6.2.1 ขยะอินทรียหรือขยะยอยสลาย หมายถึง ขยะที่เนาเสีย และยอยสลายไดรวดเร็ว สามารถนำมาหมักทำปุยได เชน เศษผัก เปลอื กผลไม เศษอาหาร ใบไม เศษเนอ้ื สตั ว โดยวธิ กี ารนำขยะยอ ยสลาย แตล ะประเภทไปใชป ระโยชนต า งๆ เชน 1) การหมักทำปุย โดยการนำเศษอาหาร ใบไม กิ่งไม นำมาหมกั ในถงั ผลติ ปยุ หมกั อนิ ทรยี  กลองคอนกรีตหรือบอคอนกรีต ตามความเหมาะสมของพื้นที่และ ปริมาณขยะ 2) การนำเศษอาหาร ไปเลี้ยงสัตว อาจมีผูมาติดตอขอรับ หรือรับซื้อ เพื่อนำไปใชเลี้ยงสัตว เชน เลี้ยงสุกร โดยตองแยกขยะ ประเภทเศษผัก เศษอาหาร ฯลฯ ตามที่ผูมาขอรับซื้อตองการ 16

6.2.2 ขยะรีไซเคิลหรือขยะนำกลบั มาใชใ หม หมายถึง ของเสีย บรรจุภัณฑหรือวัสดุเหลือใช ซึ่งสามารถนำกลับมาใชประโยชนใหมได เชน แกว กระดาษ กระปอ งเครอ่ื งดม่ื เศษพลาสตกิ เศษโลหะ อลมู เิ นยี ม ยางรถยนต กลองเคร่อื งดืม่ แบบ UHT เปนตน 6.2.3 ขยะทั่วไป หมายถึง ขยะประเภทอื่นนอกเหนือจากขยะ อินทรีย ขยะรีไซเคิล และขยะอันตราย มีลักษณะยอยสลายยากและ ไมคุมคาสำหรับการนำกลับมาใชประโยชนใหม เชน หอพลาสติกใสขนม ถุงพลาสติกบรรจุผงซักฟอก พลาสติกหอลูกอม ซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ถงุ พลาสตกิ เปอ นเศษอาหาร โฟมเปอ นอาหาร ฟอลย เปอ นอาหาร เปน ตน ใหทิง้ ลงภาชนะรองรบั ขยะและเกบ็ รวบรวมสง ไปกำจดั ตอไป 17

6.2.4 ขยะอนั ตราย หมายถงึ ขยะทม่ี ี องคป ระกอบหรอื ปนเปอ นวตั ถอุ นั ตรายชนดิ ตา งๆ เชน ถา นไฟฉาย หลอดฟลอู อเรสเซนต แบตเตอร่ี ภาชนะบรรจุสารกำจัดศัตรูพืช กระปองสเปรย ยาหมดอายุ เปนตน 6.3 ÀÒª¹ÐÃÍ§ÃºÑ ¢ÂÐËÃÍ× ¶§Ñ ¢ÂÐã¹ÍÒ¤Òà ควรเปน วสั ดทุ ท่ี ำความสะอาดงา ย มคี วามแขง็ แรง ทนทาน ไมร ว่ั ซมึ มฝี าปด มดิ ชดิ สามารถปอ งกนั สัตวพาหะและแมลงนำโรคได ขนาดเหมาะสม สามารถรองรับปริมาณขยะไดอยางเพียงพอ ไมหกลน สามารถเคลื่อนยายไดสะดวก งาย ตอการถายและเทขยะ 6.4 ¡ÒáӨѴ¢ÂзÕè¶Ù¡ÊØ¢ÅѡɳРโดยการฝง การนำไปใชป ระโยชน หรอื รวบรวม สงใหเทศบาลหรืออบต.นำไปกำจดั 18

7 ¡Òè´Ñ ËÒ¹éÓÊÐÍÒ´ 7.1 จัดใหมนี ำ้ ดม่ื นำ้ ใชทส่ี ะอาดและเพียงพอ 7.2 จดั ใหม กี ารใชแ กว นำ้ ทส่ี ะอาด ผลติ จากวสั ดทุ ป่ี ลอดภยั เชน แกว เซรามคิ สเตนเลส มจี ำนวนเพยี งพอ ใชแ กว นำ้ สว นตวั ไมใ ชแ กว นำ้ รว มกนั หากตอ งใชซ ำ้ ตอ งมกี ารทำความสะอาดกอ นนำมาใชเ สมอ 7.3 ภาชนะบรรจนุ ้ำ - คลู เลอร ตอ งมกี ารลา งทำความสะอาดทกุ วนั การจดั เตรยี มนำ้ สำหรบั ดม่ื ตอ งระวงั การปนเปอ น หา มใชแ กว นำ้ หรอื ภาชนะอน่ื ใดตกั ลงไป ควรมีกอ กน้ำสำหรับเปด - เครื่องกรองน้ำ การเลือกเครื่องกรองน้ำ ตองมั่นใจวา เครื่องกรองน้ำมีประสิทธิภาพในการกำจัดสิ่งปนเปอนในน้ำดื่มไดดี ไมมีการนำสารตะกั่วมาใชผลิตเครื่องกรองน้ำเด็ดขาด ระหวางใชงาน ตองมีการดูแลบำรุงรักษาอยางสม่ำเสมอ มีการลางยอน (Backwash) เครื่องกรองทุกสัปดาห และเปลี่ยนไสกรองตามระยะเวลาที่กำหนด ตามคูมือของบรษิ ทั ผผู ลิต - ตูทำน้ำเย็น ตองเลือกที่ไดมาตรฐาน มี มอก. รับรอง ไมใชสารตะกั่วในการออคเชื่อม มีการตอสายดินเพื่อปองกันการรั่วของกระแสไฟ ตรวจสอบระบบไฟฟา ใหพ รอ มใชเ สมอ ทำความสะอาด ตูทำน้ำเยน็ ภายนอกตูและกอ กน้ำดม่ื ทุกวัน และ ภายในตู (ถังนำ้ เย็น) ทกุ เดือน 19

- น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุปดสนิทหรือน้ำบรรจุขวดหรือถัง ตอ งมเี ครอ่ื งหมาย อย. ลกั ษณะภาชนะตอ งสะอาด ไมร ว่ั ซมึ ไมม รี อยคราบ สกปรกเปรอะเปอ นและตะไครน ำ้ ฝาปด ตอ งปด ผนกึ สนทิ ไมม รี อ งรอย ของการเปดใช ลักษณะน้ำตองใสสะอาด ไมมีตะกอน ไมมีสี ไมมีกลิ่น และรสที่ผิดปกติ - การรองรับน้ำฝนสำหรับใชในการบริโภคและอุปโภค ควรพิจารณาสภาพของสถานที่หรือพื้นที่ที่อยูอาศัยเปนเบื้องตน ในพน้ื ทโี่ รงงานอตุ สาหกรรม จราจรคบั คง่ั ยอ มมปี ญ หามลพษิ ทางอากาศ อาจกอใหเกิดภาวะฝนกรด ไมปลอดภัย ที่จะนำน้ำฝนมาดื่มโดยตรง สว นพน้ื ทช่ี นบท นำ้ ฝนยงั เปน นำ้ สะอาด ปลอดภยั เหมาะสมกบั วถิ ชี วี ติ ไทย จึงเหมาะที่จะเลือกน้ำฝนเปนน้ำดื่ม แตตองใหความสำคัญในการทำ ความสะอาดหลงั คา รางรบั นำ้ ฝน ภาชนะเกบ็ กกั นำ้ ใหส ะอาดเปน ประจำ กอนรองรับน้ำฝน ไมรองรับน้ำฝนที่ตกในชวงแรกๆ ปลอยใหฝนตก ระยะหนึ่งกอน เพื่อชะลางสิ่งสกปรก ภาชนะที่รองรับน้ำฝนควรมีกอก และปด ดว ยมงุ พลาสตกิ มฝี าภาชนะปด มดิ ชดิ เพอ่ื ปอ งกนั การปนเปอ น ของสิ่งสกปรกตางๆ 7.4 การสมุ ตรวจเฝา ระวงั การปนเปอ นโคลฟิ อรม แบคทเี รยี ในนำ้ ดม่ื ควรตรวจดวยชุดทดสอบภาคสนาม อ11 ความถี่ทุก 6 เดือนตอครั้ง หากพบนำ้ ดม่ื ปนเปอ นโคลฟิ อรม แบคทเี รยี ใหล า งทำความสะอาดภาชนะ ระบบเครื่องกรองน้ำดื่ม ตรวจสอบซ้ำ เพื่อความมั่นใจวา น้ำดื่มสะอาด ไมปนเปอนเชื้อโรค 20

8 ¡Òû͇ §¡Ñ¹ÍغµÑ Ôà赯 8.1 การมอี าคารทม่ี น่ั คง แขง็ แรง พน้ื อาคาร ควรใชว สั ดทุ แ่ี ขง็ เรยี บ ไมลื่น ไมดูดซึมน้ำ ทำความสะอาดงาย บันไดไมลาดหรือชันจนเกินไป ควรมีวสั ดกุ ันลนื่ 8.2 อุปกรณเครื่องใชไฟฟาและสายไฟฟา ตองเก็บใหเปนระเบียบ ไมรกรุงรัง และหมั่นทำความสะอาด ดูแลใหพรอมใชงานอยูเสมอ และ มีการตรวจสอบสภาพอปุ กรณเคร่อื งใชไ ฟฟา ทุกชนิด ทุก 6 เดือน 8.3 มกี ารจดั การระบบไฟฟา ทม่ี คี วามปลอดภยั เชน การเดินสายไฟ ติดตั้งระบบตัดไฟอัตโนมัติ 8.4 มกี ารตดิ ตง้ั ถงั ดบั เพลงิ หรอื ระบบสญั ญาณ เตอื นภยั โดยความสงู สว นบนสดุ ของถงั ดบั เพลงิ อยสู งู จากพน้ื ไมเ กนิ 1.5 เมตร มปี า ยหรอื สญั ลกั ษณเ หนอื ถังดับเพลิง และมีการตรวจสอบใหพรอมใชงาน ตลอดเวลา 8.5 มีแผนรองรับการเกิดอัคคีภัย แผนผังเสนทางการหนีไฟ และ ปายบอกทางหนีไฟที่มองเห็นชัดเจน 8.6 ควรมีการใหความรูสามเณรเกี่ยวกับอันตรายจากไฟฟาช็อต หรือไฟฟารั่ว รวมถึงมีการใหความรูหรือฝกซอมการหนีไฟ การดับไฟ หรืออุบัติภัย ภัยพิบัติตางๆตามบริบทของพื้นที่ เปนตน 21

9 ¡ÒÃÃкÒÂÍÒ¡ÒÈáÅÐáʧÊÇ‹Ò§ 9.1 เปดประตู หนาตาง ชอ งลม โดยไมมสี ง่ิ กดั ขวาง เพอื่ ใหอ ากาศ ถา ยเทไดสะดวก 9.2 แสงสวา งตองไมแสงจา หรอื พรามัว หลอดไฟไมม แี สงกระพริบ 9.3 กรณีแสงสวางจากหลอดไฟ ควรมีหลอดไฟจำนวนมากพอ ที่แสงสวางสองทั่วถึงทุกจุด ควรใชหลอดไฟชนิดฟลูออเรสเซนท และ หลอดไฟสขี าว สอ งสวา งดแี ละใหค วามรอ นนอ ยกวา หลอดไฟธรรมดา 9.4 การทาสีภายในหอง เลือกทาสีออนจะชวยใหหองสวางมากขึ้น 9.5 กรณมี อี ปุ กรณชว ยในการระบายอากาศ เชน เครื่องปรบั อากาศ เครื่องดูดอากาศ พัดลม ตองอยูในสภาพที่ใชงานไดดี มีการลาง ทำความสะอาดอยา งสมำ่ เสมอ โดยเครอ่ื งปรบั อากาศตอ งลา งแผน กรองฝนุ (Filter) ทุก 2 สัปดาห และตองลางเครื่องปรับอากาศทุก 6 เดือน หรือ 1 ป 22

10 ¡Òè´Ñ ¡ÒÃàªÍ×é ÃÒ 10.1 ตองจัดการไมใหมีความชื้นสะสม โดยเปดประตู หนาตาง ระบายอากาศ และเปด มา นใหแ สงธรรมชาตสิ อ งถงึ เปน การลดความชน้ื ได 10.2 หมน่ั ทำความสะอาดเครอ่ื งเรอื น เครอ่ื งใชภ ายในทพ่ี กั เปน ประจำ ถาพบรองรอยของเชื้อรา อาจมีสีดำ สีขาว หรือสีเขียว เหลานี้ลวนเปน เชื้อราที่สงผลตอสุขภาพทั้งสิ้น ควรทำความสะอาดเครื่องเรือน และ ของทม่ี ีเช้อื รา ดว ยวิธีการ ดงั นี้ 10.2.1 ใชกระดาษชำระ ทิชชู หรือกระดาษหนังสือพิมพชุบน้ำ แลว นำมาเชด็ เชอ้ื ราบนเครอ่ื งเรอื น เชน กระจก ตเู สอ้ื ผา หรอื โซฟา เปน ตน โดยใหเ ชด็ ไปในทางเดยี วกนั เพอ่ื ปอ งกนั การฟุง กระจายของสปอรเ ชอ้ื รา จากน้ัน นำกระดาษท่ใี ชเ ช็ดไปท้งิ ในถงุ ปดมิดชดิ กอ นทง้ิ ลงถงั ขยะเพอ่ื รอการกำจดั ตอ ไป 23

10.2.2 หลงั จากเชด็ รอ งรอยเชอ้ื ราแลว ใหใ ชก ระดาษชำระหรอื ทิชชูชุบน้ำสบูหรือน้ำยาลางจาน นำมาเช็ดซ้ำจุดเดิมที่พบเชื้อราอีกครั้ง เพือ่ ใหเกิดความสะอาด 10.2.3 ใชน ้ำยาฆาเชื้อรา เชน น้ำสม สายชู ความเขม ขน 5-7% หรือแอลกอฮอล ความเขมขน 60-90% เปนตน เช็ดทำลายเชื้อ เปน ขนั้ ตอนสดุ ทาย จะสามารถฆาเช้อื ราและสปอรเ ชื้อราได 10.3 กรณีเครื่องเรือนเครื่องใช มีเชื้อราจำนวนมาก ใหรีบนำมา ทำความสะอาดตามข้นั ตอนขางตน เพอ่ื ปอ งกนั ไมใชเ กดิ การฟงุ กระจาย ของเชื้อราและสปอรเชื้อรา แลวใหตากแดดทิ้งไวระยะหนึ่ง จนมั่นใจวา เคร่ืองใชเ คร่ืองเรือนแหง สนิท แลวจึงคอยนำกลับไปใชต อไป 24

Êآ͹ÒÁÑÂÊÇ‹ ¹ºØ¤¤Å 1 ¡Ò÷ӤÇÒÁÊÐÍÒ´ÃÒ‹ §¡Ò 1.1 อาบน้ำ วนั ละ 2 ครัง้ สระผม อยางนอ ยสัปดาหล ะ 2 คร้ัง 1.2 ตัดเลบ็ ใหส้ันและสะอาด 1.3 แปรงฟน อยา งนอ ย วันละ 2 ครัง้ ตอนเชาและกอ นนอน 2 á¡ÒÅÃзà¤Óäè×ÍǧÒãÁªÊŒÊÐÒÍÁÒà´³àäÃ×èͧᵧ‹ ¡Ò 2.1 เครื่องแตงกายสามเณร เชน จีวร สบง อังสะ รัดอก เปนตน ควรซักทำความสะอาดหรือตากแดด ทุกครั้งหลังการใช 2.2 เครอ่ื งใชสามเณร เชน บาตร รองบาตร เปนตน ควรลางดว ย น้ำยาทำความสะอาด แลวลางดวยน้ำเปลา 2 น้ำ หรือลางดวยน้ำไหล แลว นำ้ มาควำ่ ตากแดดใหแ หง วางสงู จากพน้ื อยา งนอ ย 60 เซนตเิ มตร แลวนำไปเกบ็ ในภาชนะหรอื สถานทที่ ีส่ ะอาดและมีการปกปด 25

3 ¡Ò÷ӤÇÒÁÊÐÍÒ´·Õè¹Í¹ 3.1 หมน่ั ทำความสะอาด ผาปทู น่ี อน ปลอกหมอน มุง เปนประจำ อยางนอยสัปดาหละ 1 ครั้ง รวมถึง ผานวม ผาคลุมที่นอน ผาหม ควรจะซกั ทุก 3 เดอื น เพอ่ื สขุ อนามัยทด่ี ี 3.2 หมอน ตากแดดจดั ประมาณ 3 ชว่ั โมงขน้ึ ไป จะชว ยฆา ตวั ไรฝนุ ได 3.3 กลบั ดา นกลบั ฟกู (ทน่ี อน) เปน ครง้ั คราว เพอ่ื ใชง านฟกู (ทน่ี อน) อยางเทากันทั้งสองดาน จะชวยยืดอายุการใชงานของที่นอนใหนานขึ้น รวมทั้งผึ่งลม ใชพัดลมชวยเปาฟูกใหแหง ไมควรใสผาปูที่นอนใหมหรือ นอนบนฟกู ทย่ี งั ไมแ หง สนทิ การผง่ึ ลมใหฟ กู แหง จะชว ยปอ งกนั การเกดิ ราได 3.4 เก็บทนี่ อนทกุ เชา ใหเ ปน นิสยั 26

4 ¾ÄµÔ¡ÃÃÁ¡ÒúÃÔâÀ¤·¶èÕ Ù¡µÍŒ § ¡Ô¹ÃŒÍ¹ กินอาหารปรุงสุกใหม ปรงุ อาหารดว ยความรอ นใหส กุ อยา งทว่ั ถงึ เก็บอาหารปรงุ สุกอยา งเหมาะสม ªÍŒ ¹¡ÅÒ§ เปน ชอ นทม่ี ไี วใ นสำรบั กบั ขา ว เพื่อใชตักแบงอาหารมาใสจานของผูกิน ตองการจัดวางไวในจาน ของอาหารทุกจาน ชอนกลางชวยปองกันโรคที่ติดตอผานทางน้ำลาย ไดแ ก ไขห วดั ใหญ คอตบี คางทูม วณั โรค โปลิโอ ไวรสั ตบั อักเสบ ฯลฯ ไมใ หแ พรก ระจายระหวา งบคุ คล นอกจากนย้ี งั ชว ยปอ งกนั นำ้ ลายของผกู นิ ไมใหลงไปปนเปอ นอาหารทำใหบ ดู เสยี งายอีกดวย ทงั้ ยงั เปนการสรา ง พฤตกิ รรมอนามยั ทถ่ี กู ตอ ง เปน วฒั นธรรมทด่ี งี ามในการกนิ อาหารรว มกนั ŌҧÁ×Í มือเปนอวัยวะที่ใชสัมผัสสิ่งตางๆ รอบตัว อาจปนเปอน สิ่งสกปรก ทำใหไดรับเชื้อโรคเขาสูรางกายผานทางเยื่อบุจมูก ตา และ ปาก ฉะนั้น จึงตองดูแลมือใหสะอาด เพื่อไมใหมือเปนสื่อนำเชื้อโรค โดยลางมือใหสะอาดดวยสบูและน้ำทุกครั้งกอนรับประทานอาหาร กอนและหลังปรุงอาหาร หลังออกจากหองสวม หลังสัมผัสสิ่งสกปรก หลงั การไอ จาม ส่ังน้ำมูก จบั ตองขยะ เปน ตน ถรู อบขอ มือ 27

Ç¸Ô ¡Õ ÒÃÅÒŒ §Á×Í 7 ¢¹éÑ µÍ¹ ฝามือถกู นั ฝามือถูหลงั มือ ฝา มอื ถฝู า มือ และน้วิ ถซู อกน้ิว และนิ้วถซู อกนิว้ หลังนิว้ มือถฝู ามือ ถนู ้วิ หวั แมม ือโดยรอบ ปลายน้วิ มอื ถขู วางฝามอื ดวยฝามือ 28

5 ¾ÄµÔ¡ÃÃÁ¡ÒÃãªÊŒ ŒÇÁ·Õè¶Ù¡ÇÔ¸Õ 5.1 นั่งสวมใหถูกวิธีและเหมาะสม กรณีสวมแบบนั่งราบ (ชักโครก) ตองนั่ง ใหผ วิ กน สมั ผสั กบั ทร่ี องนง่ั พอดี กรณสี ว ม แบบนง่ั ยอง ใหข น้ึ ไปนง่ั ยองบนสว มไดเ ลย 5.2 ไมทิ้งวัสดุอื่นลงในโถสวม เพราะอาจจะทำใหสวมอุดตัน ยกเวน กระดาษชำระสำหรับใชในหองสวมเทานั้น 5.3 ราดน้ำหรือกดชักโครกใหสะอาดทุกครั้งหลังการใชสวม หามใชเทากดชักโครกแทนการใชมือ 5.4 ลา งมอื ใหส ะอาด ดว ยสบหู รอื นำ้ ยาลา งมอื ทกุ ครง้ั หลงั การใชส ว ม 5.5 การดูแลรักษาสวม ตองดูแลรักษาใหสะอาด ไมมีกลิ่นเหม็น ไมเปนแหลงแพรกระจายของเชื้อโรค และตองมีน้ำใชอยางเพียงพอ สำหรบั ใชร าดสว มและทำความสะอาดหอ งสว ม ผนงั ประตู และสขุ ภณั ฑ รวมทั้งภาชนะเก็บกักน้ำและอุปกรณ ตองไมทำลายพื้น วัสดุอุปกรณ และไมขีดเขียนฝาผนัง 29

6 ¡Òû͇ §¡Ñ¹âä การปองกันโรค เชน โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) โรคอุจจาระรวงเฉียบพลัน เปนตน มีดังนี้ 6.1 ลา งมอื ใหส ะอาดดว ยสบแู ละนำ้ หรอื เจลแอลกอฮอล ทุกครั้งกอนรับประทาน อาหาร หลังใชสวม หรือหลังจากไอ จาม หรอื หลงั สมั ผสั จดุ เสย่ี งทม่ี กี ารใชง านรว มกนั หลีกเล่ียงการใชม ือสมั ผัสใบหนา ตา ปาก จมกู โดยไมจ ำเปน 6.2 กนิ อาหารปรงุ สกุ ใหม สะอาด และไมใ ชข องใชส ว นตวั รว มกบั ผอู น่ื เชน ผา เชด็ หนา ผา เชด็ ตวั แกว นำ้ หลอดดดู นำ้ 6.3 กรณีไอ จาม ควรใชผาเช็ดหนาหรือกระดาษทิชชู ปดปาก จมูก เพื่อลดการปนเปอนและแพรกระจายเชื้อโรค และนำกระดาษทิชชูใชแลว ไปทิ้งในถังขยะที่มีฝาปด หากไมมีผาเช็ดหนาหรือกระดาษทิชชู ใหจามใส ตนแขน โดยยกแขนขางใดขางหนึ่งมาจับไหลตัวเองฝงตรงขามและ ยกตน แขนปดปากและจมูกตนเอง กอนไอ จามทุกคร้งั 6.4 หลกี เลย่ี งการเขา รว มกจิ กรรมทม่ี คี นหนาแนน แออดั หรอื พน้ื ทป่ี ด หากมคี วามจำเปน ตอ งปอ งกนั ตนเอง สวมหนา กากผา หรอื หนา กากอนามยั เวน ระยะหา งจากบคุ คลอน่ื 1-2 เมตร 6.5 ดูแลสุขภาพรางกายใหแข็งแรง เชน กินอาหารครบ 5 หมู กินผักผลไม 5 สี ออกกำลังกายเปนประจำ อยางนอย 60 นาทีตอวัน นอนหลบั ใหเพยี งพอ 9-11 ชวั โมงตอวัน 6.6 ทำความสะอาดบา น บรเิ วณบา น และอปุ กรณเ ครอ่ื งใชข องตนเอง เปน ประจำทกุ วนั 30

7 Infographic ºÃÔËÒáÒÂÊÒÁà³Ã http://bit.do/novice 31

ทป่ี รกึ ษา อธบิ ดีกรมอนามัย รองอธบิ ดีกรมอนามัย นายแพทยส วุ รรณชัย วัฒนาย่ิงเจริญชยั ผอู ำนวยการสำนกั สง เสรมิ สขุ ภาพ นายแพทยด นยั ธวี ันดา ผูอ ำนวยการสำนักอนามยั สงิ่ แวดลอม นายแพทยเอกชยั เพยี รศรวี ัชรา นายสมชาย ตแู กว คณะผจู ดั ทำ นางปนดั ดา จ่นั ผอ ง นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ สำนักสงเสรมิ สขุ ภาพ นางณรี นชุ อาภาจรสั นักวชิ าการสาธารณสุขชำนาญการพเิ ศษ สำนักอนามยั ส่งิ แวดลอ ม นางสาวพรเพชร ศกั ดิศ์ ริ ชิ ยั ศิลป นักวิชาการสาธารณสขุ ชำนาญการ สำนกั สขุ าภิบาลอาหารและนำ้ นางสาวปาริชาติ จำนงการ นกั วชิ าการสาธารณสขุ ปฏบิ ตั กิ าร สำนักอนามยั สง่ิ แวดลอม นางสาววลั นิภา ชณั ยะมาตร นักวชิ าการสาธารณสขุ ปฏิบตั กิ าร สำนักสง เสรมิ สุขภาพ นางสาวคัทลียา โสดาปดชา นักวชิ าการสาธารณสขุ ปฏบิ ตั กิ าร สำนักสง เสรมิ สุขภาพ นางสาวอุไรพร ถินสถิตย นักวิชาการสาธารณสุขปฏิบัติการ สำนักอนามยั ส่งิ แวดลอม เอกสารอา งองิ กรมอนามัย.สำนักอนามัยสิ่งแวดลอม.คูมือการจัดการอนามัยสิ่งแวดลอมในชุมชน สำหรับประชาชน. พิมพครั้งที่ 1.กรุงเทพฯ: โรงพิมพมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2560. กรมอนามัย.สำนักอนามัยสิ่งแวดลอม.คูมือการจัดการอนามัยสิ่งแวดลอมในวัด.พิมพครั้งที่ 1.กรุงเทพ: โรงพิมพสามเจริญพาณิชย,2562 กรมอนามัย.สำนักอนามัยสิ่งแวดลอม.คูมือแกนนำชุมชนดานอนามัยสิ่งแวดลอม.พิมพครั้งที่ 1.กรุงเทพ: โรงพิมพสมาคมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุน),2560 กรมอนามัย.สำนักอนามัยสิ่งแวดลอม.คูมือการจัดการอนามัยสิ่งแวดลอมในโรงเรียน.พิมพครั้งที่ 1. กรุงเทพ:โรงพิมพสมาคมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุน),2560 กรมอนามัย.สำนักโภชนาการ.ชุดความรู NuPETHS.พิมพครั้งที่ 3.กรุงเทพ : โรงพิมพไทยปริ้นทติ้ง เซ็นเตอร จำกัด.2562 กรมอนามัย.สำนักอนามัยสิ่งแวดลอม.คูมือโครงการบานสะอาด อนามัยดี ชีวีสมบูรณ. คนหาผาน : http://env.anamai.moph.go.th/download/download/pdf/2557/roadmap.pdf คนเมื่อวันที่ 20 เมษายน 2563 กรมอนามัย.สำนักอนามัยสิ่งแวดลอม.อนามัยสิ่งแวดลอมและความปลอดภัยในวัด.พิมพครั้งที่ 1.กรุงเทพ: โรงพิมพองคการสงเคราะหทหารผานศึก, 2551 สำนักงานโครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี. โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษากับการพัฒนาเยาวชน ตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี. พิมพครั้งที่ ๑. กรุงเทพฯ : บริษัท อมรินทรพริ้นติ้งแอนดพับลิชชิ่ง จำกัด 32 (มหาชน), ๒๕๕๔.

อ น า มั ย โ ร ง เ รี ย น https://bit.ly/36g7nNw