กระบวนการเชื่อม หน่วยที่ 8 เรื่องตำแหน่งท่าเชื่อม

ตำแหน่งทำ่ เชอ่ื ม มที ่ำมลู ฐำนทใ่ี ชใ้ นกำรเชอ่ื มอยู่ 4 ท่ำ ดงั น้คี อื ท่ำรำบ ท่ำระดบั ท่ำตงั้ และท่ำเหนือศรี ษะ และยงั มกี ำร กำหนดตำแหน่งท่ำเชอ่ื มตำมมำตรฐำน ISO 6947 ด้วยซง่ึ เป็นมำตรฐำนสำกลท่ใี ชก้ ำหนดสญั ลกั ษณ์ของตำแหน่งท่ำเช่อื ม และยังมีท่ำเช่ือมตำมแบบของมำตรฐำนกำรเช่ือมอเมริกำ (AWS) ทัง้ สองมำตรฐำนยังได้เปรียบท่ำเช่ือมให้เห็นกำรใช้งำนร่วมกัน รวมทงั้ รอยต่อแบบต่ำงๆ ทใ่ี ชใ้ นงำนเชอ่ื มตอ้ งมกี ำรกำหนดใหช้ ดั เจน และเรยี กชอ่ื แต่ละส่วนใหถ้ กู ตอ้ ง

ตำแหน่งท่ำเชื่อม (Welding Position) 1. ท่ำรำบ (Flat Position) เป็นท่ำเชอ่ื มทำ่ พน้ื ฐำนของชำ่ งเชอ่ื มเป็นทำ่ เชอ่ื มทง่ี ำ่ ยทส่ี ุดในกระบวนกำรเชอ่ื ม เพรำะสำมำรถควบคุมบอ่ หลอมละลำย ไดง้ ำ่ ย แสดงลกั ษณะท่าราบ 2. ท่ำระดบั (Horizontal Position) ช้ินงำนจะอยู่ในระดับสำยตำ ทำกำรเช่ือมในแนวระดับ ท่ำเช่ือมท่ำระดบั จะยำกกว่ำท่ำเช่ือมท่ำรำบรอยเช่ือม หรอื น้ำโลหะจะยอ้ ยลงมำดำ้ นล่ำง โดยช่ำงเชอ่ื มจะตอ้ งควบคมุ เป็นพเิ ศษ แสดงทีเ่ กบ็ แกส๊ ออกซิเจนแบบแมนิ โฟลด์

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position) 3. ท่ำตงั้ (Vertical Position) ชน้ิ งำนอย่ใู นระดบั สำยตำ เชอ่ื มในแนวดงิ่ มดี ว้ ยกนั 2 วธิ ี เชอ่ื มจำกดำ้ นล่ำงขน้ึ ดำ้ นบนเรยี กว่ำเชอ่ื มขน้ึ (Vertical Up) เหมำะสำหรับกำรเช่ือมงำนท่ีมีควำมหนำมำก และเช่ือมจำกด้ำนบนลงด้ำนล่ำงเรียกว่ำเช่ือมลง (Vertical Down) เหมำะสำหรบั กำรเชอ่ื มกบั งำนทม่ี คี วำมหนำน้อย แสดงลกั ษณะท่าตงั้ เชือ่ มข้ึน แสดงลกั ษณะท่าตงั้ เชือ่ มลง

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position) 4. ท่ำเช่ือมเหนือศีรษะ (Overhead Position) เป็นกำรเช่ือมท่ีรอยเช่ือมจะอยู่ด้ำนล่ำงของรอยต่อ หัวเช่ือมจะอยู่ด้ำนล่ำงของงำน ถือว่ำเป็นท่ำเช่ือมท่ียำกท่ีสุด เน่ืองจำก แรงดงึ ดดู ของโลกจะทำใหน้ ้ำโลหะไหลยอ้ ยลงมำ ผเู้ ชอ่ื มตอ้ งใสช่ ดุ อยำ่ งรดั กมุ เพอ่ื ป้องกนั สะเกด็ ไฟตกลงมำทต่ี วั ผเู้ ชอ่ื ม แสดงลกั ษณะท่าเหนือศีรษะ ปจั จุบนั มกี ำรกำหนดทำ่ เชอ่ื มตำมมำตรฐำน ISO 6947 (Internation Standard Organization) 1. ตำแหน่งท่ำเช่ือม สำหรบั งำนแผน่ โลหะ (Plate) 1.1 รอยเชื่อมชน (Butt Weld)

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position)

ตำแหน่งท่ำเชื่อม (Welding Position) 1.2 รอยเช่ือมมมุ (Fillet Weld)

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position)

ตำแหน่งท่ำเชื่อม (Welding Position) นอกจำกน้ียงั มที ่ำเชอ่ื มตำมแบบของมำตรฐำนกำรเชอ่ื มอเมรกิ ำ AWS (American Welding Society) แสดงการต่อช้ินงานต่อชน ตามมาตรฐาน AWS

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position) แสดงการต่อช้ินงานต่อตวั ที ตามมาตรฐาน AWS

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position) และมลี กั ษณะของชน้ิ งำนทอ่ ทม่ี กี ำรต่อชน้ิ งำน กบั หน้ำแปลนและกำรเชอ่ื มทอ่ แสดงการเชือ่ มงานท่อ แสดงตาแหน่งท่าเชือ่ มท่อกบั หน้าแปลน

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position) แสดงตาแหน่งท่าเชือ่ มท่อต่อสวม ซง่ึ มำตรฐำน AWS และมำตรฐำน ISO ไดแ้ สดงเปรยี บเทยี บใชร้ ่วมกนั ในตำรำง

ตำแหน่งท่ำเช่ือม (Welding Position)

ชนิดรอยต่อท่ีใช้ในงำนเชื่อม (Joint of Type for Welding) 1. รอยต่อชน (Butt Joint) นำขอบของช้นิ งำน 2 ช้นิ มำต่อชนกนั กำรต่อชนจะเวน้ ช่องว่ำงหรอื ตดิ กนั ก็ได้ ทงั้ น้ีขน้ึ อย่กู ับควำมหนำของช้นิ งำน แต่ถำ้ งำนหนำมำกตอ้ งบำกชน้ิ งำนซง่ึ มกี ำรบำกมรี ปู ร่ำงต่ำงๆ กนั 2. รอยต่อเกย (Lap Joint) แสดงลกั ษณะรอยต่อชน นำช้นิ งำน 2 ช้นิ มำซ้อนกนั และเช่อื มบรเิ วณขอบของชน้ิ งำนท่เี กยซ้อนกนั อยู่ ขอ้ ดไี ม่เสยี เวลำในกำรเตรยี มงำนมำก กำรต่อเกยทด่ี คี วรใหช้ น้ิ งำนวำงซอ้ นกนั แนบสนิทตลอดควำมยำว แสดงลกั ษณะรอยต่อเกย

ชนิดรอยต่อที่ใช้ในงำนเช่ือม (Joint of Type for Welding) 3. รอยต่อมมุ (Corner Joint) รอยต่อชนิดน้ีต่อโดยกำรนำขอบช้นิ งำนทงั้ สองมำวำงตงั้ ฉำกกนั ลกั ษณะเป็นรูปสำมเหล่ยี มสำมำรถเช่อื มไดท้ งั้ มุม ภำยนอกและมมุ ภำยใน 4. รอยต่อขอบ (Edge Joint) แสดงลกั ษณะรอยต่อมมุ รอยต่อชนดิ น้ีนำขอบของชน้ิ งำนมำชนกนั โดยทวั่ ไปใชอ้ อกแบบกบั งำนบำงๆ และไม่ต้องกำรเตมิ ลวด ใชก้ บั กำรเชอ่ื ม แก๊สประหยดั เวลำและค่ำใชจ้ ำ่ ย แสดงลกั ษณะรอยต่อขอบ

ชนิดรอยต่อที่ใช้ในงำนเชื่อม (Joint of Type for Welding) 5. รอยต่อรปู ตวั ที (T Joint) รอยต่อชนิดน้ีนำช้นิ งำนช้นิ หน่ึงวำงลงบนช้นิ งำนอีกช้นิ หน่ึงลกั ษณะคล้ำยกบั ตวั ที รอยต่อรูปตวั ทนี ิยมใช้กนั มำก ในงำนเชอ่ื มทวั่ ๆ ไป แสดงลกั ษณะรอยตวั ที

ชิ้นส่วนประกอบของรอยเช่ือม (Weld Nomenclature) 1. Root Opening (RO) : ระยะหำ่ งระหวำ่ งชน้ิ งำนกบั รอยตอ่ ทงั้ สอง 2. Root Face (RF) : ผวิ หน้ำของรอยตอ่ ของชน้ิ งำนทงั้ สอง 3. Grove Face (GF) : ผวิ หน้ำเอยี งของรอยต่อชน้ิ งำน 4. Bevel Angle (BA) : มมุ บำกร่องของชน้ิ งำนชน้ิ เดยี ว 5. Grove Angle (GA) : มมุ บำกรอ่ งของชน้ิ งำนทงั้ สอง 6. Thickness (T) : ควำมหนำของชน้ิ งำน