การออกแบบและผลิตสื่อกราฟิกเพื่อการศึกษา

หลักการสรา้ งงานกราฟกิ เม่ือเราได้วางแนวทางของช้ินงานแล้วว่าะนาเสนอเรื่องอะไร ใช้สี ภาพ และข้อความอะไร เรียบร้อยแล้ว ต่อไปเราก็จะมาทราบว่าถึงแนวทางการสร้างช้ินงานกันต่อ ซ่ึงอาจจะไม่ตายตัว เสมอไปแตก่ ็พอเปน็ แนวทางสรุปโดยรวมได้ ดังนี้ ท่มี า : https://pixabay.com/th/ 1.กาหนดพนื้ หลังของภาพ เป็นการกาหนดภาพหรือสีพ้ืนหลังโดยภาพหรือสีพื้นหลังท่ีใช้น้ันควรมีโทนสีท่ีให้อารมณ์ และสอื่ ความหมายไดถ้ กู ตอ้ งตามวตั ถปุ ระสงค์ของช้ินงาน 2.เลอื กพืน้ วางภาพทต่ี ้องการใช้งาน เป็นการตัดหรือคัดลองภาพบางส่วนของภาพต่าง ๆ ท่ีเราจะนามาใช้ในช้ินงานของเรา(ดู รายละเอียดในบท \"การแต่งและตัดภาพเฉพาะสว่ น\") 51

3.จดั ภาพใหเ้ หมาะสม เมื่อเรานาภาพส่วนประกอบมารวมกันในชิ้นงาน อาจมีบางภาพท่ีมีขนาดและมุมการจัด วางไม่ลงตัวเราก็สามารถขยาย หมุนและบิดภาพให้เข้ากัน(ดูรายละอียดในบท \"การจัดวางและ ปรบั รูปทรง\") 4.ใส่ขอ้ ความ เป็นการใส่ข้อความท่ีเป็นชื่อเรื่อง หรือ คาบรรยายต่างๆ เข้าไปตกแต่งเพื่อมเติม(ดู รายละเอียดในบท \"การสร้างขอ้ ความตกแต่งภาพ\") 5.นาภาพส่วนประกอบมาจดั ซ้อนกนั นาภาพส่วนประกอบท่ีเลือกไว้มาทาการซ้อนกัน โดยบางส่วนอาจจะอยู่ดด้านบนหรือ ดา้ นล่างตามจดุ ประสงค์ที่วางไว(้ ดรู ายละเอียดในบท \"การทางานกับเลเยอร\"์ ) 6.ตกแต่งทุกสว่ นประกอบเขา้ กันอยา่ งกลมกลืน สดุ ทา้ ยเราพจิ ารณาภาพรวมช้นิ งานท่ไี ด้ และปรับแตง่ รายละเอียดของภาพประกอบแต่ละ สว่ นให้ดกู ลมกลืนกันเพือ่ ให้ไดผ้ ลงานทสี่ วยงาม ท่มี า : https://pixabay.com/th/ 52

หลกั การทางานและการแสดงผลของภาพคอมพวิ เตอรก์ ราฟิก ภาพท่ีเกิดบนจอคอมพิวเตอร์ เกิดจากการทางานของโหมดสี RGB ซ่ึงประกอบด้วยสี แดง (Red) สีเขียว (Green) และสีน้าเงิน (Blue) โดยใช้หลักการยิงประจุไฟฟ้าให้เกิดการ เปล่งแสงของสีท้ัง 3 สีมาผสมกันทาให้เกิดเป็นจุดสีสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ ท่ีเรียกว่า พิกเซล (Pixel) ซ่ึง มาจากคาว่า Picture กับ Element โดยพิกเซลจะมีหลากหลายสี เม่ือนามาวางต่อกันจะเกิด เป็นรูปภาพ ซง่ึ ภาพท่ใี ช้กับเครอ่ื งคอมพวิ เตอร์มี 2 ประเภท คอื แบบ Raster และแบบ Vector ที่มา : https://pixabay.com/th/ 53

54

55

การจดั องค์ประกอบของงานกราฟกิ 1.จัดให้เป็นเอกภาพ ในที่น้ีหมายถึง ส่ิงที่ช่วยทาให้ช้ินงานเป็นอันหน่ึงอัน เดียวกัน ซ่งึ ตอ้ งข้ึนอยู่กับวัตถุประสงค์นั้น ๆ ความเป็นเอกภาพจะครอบคลุมถึง เรื่องของความคิดและการออกแบบ 2.ความสมดุล ในงานกราฟิกเป็นเรื่องของความงาม ความน่าสนใจ เป็นการจัด สมดุลกันทั้งในดา้ นรูปแบบและสี มีอยู่ 2 ลักษณะทส่ี าคัญ คอื -ความสมดุลในรูปทรงหรือความเหมือนกันท้ัง 2 ด้าน คือเมื่อมองดูภาพ แล้วเห็นไดท้ นั ทวี ่าภาพทีป่ รากฎนน้ั เท่ากัน ลกั ษณะภาพแบบนี้จะทาให้ความรู้สึก ท่มี ่นั คง เปน็ ทางการ แต่อาจทาให้ดูน่าเบ่อื ได้ง่าย - ความสมดุลในความรู้สึก หรือความสมดุลท่ีสองข้างไม่เหมือนกัน เป็น ความแตกตา่ งกันทงั้ ในด้านรปู แบบ สี หรอื พนื้ ผวิ แตเ่ มื่อมองดูโดยรวม จะเห็นว่า 56

เท่ากัน ไม่เอนเอียงไปข้างใดข้างหน่ึง ความสมดุลในลักษณะน้ี ทาให้เกิด ความร้สู ึกเคลอื่ นไหว แปรเปลยี่ น ไมเ่ ปน็ ทางการ และไม่นา่ เบือ่ 3. การจัดให้มีจุดสนใจ ภายในเนื้อหาท่ีจากัดจะต้องมีการเน้น การเน้นจะเป็น ณ จดุ ใดจุดหน่ึงท่เี หน็ วา่ มีความสาคัญ อาจทาไดด้ ้วยภาพหรือข้อความก็ได้ โดยมี หลกั ว่า “ความคดิ เดยี วและจุดสนใจเดียว” การ มีหลายความคิด หรือมีจุดสนใจ หลายจุด จะทาให้การออกแบบเกิดความล้มเหลวเพราะหาจุดเด่นชัดไม่ได้ ภาพรวมจะไม่ชัดเจน ขาดเอกลักษณ์ของความเป็นผู้นาในตัวชิ้นงานสาหรับ วิธีการท่ีจะทาให้มีจุดสนใจอาจเน้นด้วย สี ขนาด สัดส่วน และรูปร่างที่แปลกไป กว่าส่วนอ่ืนๆในภาพ ส่วนตาแหน่งท่ีเหมาะสมในการวางจุดสนใจนั้นสามารถ กระทาได้ดังน้ีนาภาพมาแบ่งเป็น 3 ส่วน บริเวณท่ีเส้นตัดกันน้ันก็คือ ตาแหน่งท่ี เหมาะสม จากผลการวิจัยหลายๆครั้ง พบว่า ตรงจุดตัดกันท่ีมุมบนซ้ายนั้นเป็น ตาแหน่งท่ีดีที่สุด เหตุผลหน่ึงท่ีสนับสนุนก็คือ ในการอ่านหนังสือนั้น เรามักอ่าน จากมุมซ้ายไปขวา และจากบนลงล่าง ฉะน้ัน ตาแหน่งนี้จะเป็นจุดแรกท่ีสายตา เรามอง เพ่ืออ่านหรือดูภาพบนแผ่นภาพน้ันเอง เราอาจจะคิดว่าเรามีกราฟิกที่ สวย สด งดงาม แต่มันจะดูแย่ลงทันทีถ้าหากเรา วางองค์ประกอบ พลาดไป มัน ทาให้งานที่คุณม่ันใจดูแย่ลงทันที ดังน้ันการว่างองค์ประกอบจึงเป็นเรื่องสาคัญ สุดมากสาหรับนักออกแบบอย่างเราเพื่อทาให้งานออกแบบของเราออกมา สมบูรณต์ ามทเ่ี ราหวังไว้ 1.หาจุดท่เี ราจะโฟกสั เรื่องสาคัญอันดับต้นๆ เป็นเรื่องท่ีไม่ว่าจะหาอ่านหรือศึกษาจากตาราหรือ โรงเรยี นก็มักจะบอกวา่ คุณจะต้องหาจดุ เดน่ คุณจะตอ้ งหาจุดโฟกัสให้กับงานนะ 57

จุดโฟกัสจะเป็นส่ิงที่ดึงดูดคนดูของเราให้เห็นสิ่งน้ีเป็นอันดับแรก เพราะฉะนั้น อันดับแรกควรจะเลือกจุดโฟกัสให้กับงานของเราก่อนเลย ว่าจะให้ส่วนไหนคือ องค์ประกอบหลักท่ีเราจะโฟกัส ลองคิดส่ิงที่คุณอยากจะส่ือสารออกไปให้ผู้ชม เลือกอารมณ์ทตี่ ้องการ คดิ เรื่องราวให้กบั งานเพราะจะทาให้งานออกแบบของเรา ดูแข็งแกร่งมีที่มา บางทีวิธีการสร้างจุดโฟกัสจะมีหลายวิธีให้เราได้เลือกใช้ มากมาย ท้ังใช้เทคนิคของเส้น ขนาด รูปร่าง ความคมชัด หรือแม้แต่สีสันที่โดด เด่นขึ้นมาจากจุดอ่นื ที่มา : https://pixabay.com/th/ 2. นาสายตาด้วยเสน้ เส้นตรงเมื่อพุ่งไปยังท่ีต่างๆ ก็เหมือนคุณช้ีนิ้วไปท่ีตรงไหนสักที เส้นตรง นาสายตาได้ดีเสมอการวางเส้นตรงลงในงานจะช่วยควบคุมสายตาของผู้ชมได้ เป็นอย่างดี เพียงแค่ใช้เส้นตรงช้ีไปยังจุดท่ีคุณอยากจะโฟกัสที่เหลือก็ปล่อยให้ เป็นหน้าท่ขี องเสน้ เหล่าน้นั ใหม้ ันจดั การกบั ผู้ชมเอง ลองนึกถึงแผนผังท่ีมีเส้นลาก ไปยังจุดต่างๆ ท่ีเราจะรับรู้ได้เองว่าสายตาเราควรจะมองไปตามเส้นเหล่านั้นซึ่ง 58

ใช้งานได้อย่างดีกับงานพวก flowchart หรือ present ท่ีมีข้อมูลเยอะแยะ มากมายเสน้ จะนาสายตาของเราไปตามทางท่ีเราต้องการจะให้โฟกัส แต่บางงาน เราอาจจะหาจุดโฟกัสที่เป็นตัวเร่ิมต้นของเส้นเพ่ือนาสายตาไปได้อย่างถูกทาง แต่ก็เปน็ เรอื่ งยากสาหรับบางงานถา้ จะต้องใช้เส้นตรงมาใชใ้ นงานแต่บางทีรูปทรง ก็นามาใช้แทนเส้นเพ่ือนาสายตาได้ด้วยเหมือนกันอย่างตัวอย่างด้านล่างท่ีใช้ รูปทรงวงกลมมาใช้นาสายตาแทนเส้นและใช้การจัดวางเข้าช่วย ตามธรรมชาติ ของมนุษย์สายตาของเราจะมองจากซ้ายไปขวา เขาจึงเลือกนาโลโก้มาไว้ท่ี ตาแหนง่ ซ้ายมอื จากนน้ั ผชู้ มจะถกู รูปทรงนาสายตาเข้าไปยงั จุดโฟกัสตอ่ ไป แต่กเ็ ป็นเรือ่ งยากสาหรับบางงานถ้าจะตอ้ งใชเ้ ส้นตรงมาใช้ในงานแต่บางทีรูปทรง ก็นามาใช้แทนเส้นเพ่ือนาสายตาได้ด้วยเหมือนกันอย่างตัวอย่างด้านล่างท่ีใช้ รูปทรงวงกลมมาใช้นาสายตาแทนเส้นและใช้การจัดวางเข้าช่วย ตามธรรมชาติ ของมนุษย์สายตาของเราจะมองจากซ้ายไปขวา เขาจึงเลือกนาโลโก้มาไว้ที่ ตาแหน่งซา้ ยมือ จากน้นั ผูช้ มจะถูกรปู ทรงนาสายตาเข้าไปยังจุดโฟกสั ต่อไป ทีม่ า : https://pixabay.com/th/ 59

3. ขนาดและลาดบั ความสาคญั ขนาดและลาดับความสาคัญคือปัจจัยพื้นฐานของการออกแบบที่สามารถ สร้างหรือทาลายงานออกแบบของเราจึงเป็นเร่ืองสาคัญมากท่ีเราควรจะใส่ใจมัน สกั นิดเพ่ืองานออกแบบที่ดี ลาดับความสาคัญคือการจัดเรียงองค์ประกอบในการ ออกแบบให้ผู้ชมมองเห็นความสาคัญเพราะฉะนั่นสิ่งที่สาคัญก็ควรจะมีขนาดที่ ใหญ่ส่วนองค์ประกอบท่ีสาคัญน้อยลงมาก็ควรจะมีขนาดท่ีเล็กลงมา ลาดับ ความสาคัญเปน็ สิ่งที่จาเป็นมากโดยเฉพาะงานที่เป็นสิ่งพิมพ์ท่ีเราควรจะจัดลาดับ ของตวั หนังสอื เป็นแบบตา่ งๆ 4. สมดลุ ขององคป์ ระกอบ จัดสมดุลเป็นอีกหน่ึงส่ิงที่สาคัญที่จะทาให้งานของเราสวยมากขึ้น ความ สมดุลจะเกิดข้ึนได้ด้วยวัตถุสองส่ิงขึ้นไป(ยกเว้นสมดุลตรงกลางท่ีมีองค์ประกอบ เพียงส่ิงเดียว) จะสร้างความสมดุลเราต้องออกแบบให้มีสัดส่วนที่พอดีกัน อย่างเช่น สมดุลซ้ายขวา สมดุลบนล่าง ท่ีจะสร้างความรู้สึกได้ต่างกัน หลักการ สรา้ งสมดลุ คือวัตถุที่มีขนาดใหญ่ก็จะมีน้าหนักท่ีเยอะ ส่วนวัตถุที่ขนาดเล็กก็จะมี ขนาดที่เบาตามไปด้วยอีกหนึ่งความสมดุลอีกแบบท่ีเราสามารถนามาใช้ได้คือ การจัดสมดุลแบบไม่สมดุล บางคนอาจจะงงกับคานี้ เอาเป็นว่ามันคือ ความ สมดุลแบบไม่สมมาตรกันคืออาจจะดูหนักไปทางขวาหรือทางซ้ายมากหน่อย อย่าง 5. ใช้องค์ประกอบเพือ่ เติมเตม็ เราอาจจะเคยได้ยินคาว่าการเลือกสีที่ดีจะส่งเสริมกันและกัน แต่ องค์ประกอบกราฟิกก็เป็นแบบนั้นไปด้วย ถ้าเราเลือกใช้องค์ประกอบอะไรบอก 60

อย่างที่ถูกต้อง มันจะช่วยสงเสริมงานของเราให้ดูดีขึ้นอีกเยอะ แต่ก็มี องค์ประกอบมากมายท่ีเม่ือเลือกใช้งานกลับกลายเป็นทาให้งานยิ่งแย่ลง เพราะฉะนั้นการเลือกองค์ประกอบต้องเลือกใช้งานอย่างระมัดระวังและคิดให้ดี สักนิดนึงว่าจะช่วยส่งเสริมหรือทาให้งานมันแย่ลงกันแน่ อีกวิธีที่ควรลองใช้งาน คือใสส่ ลี งในภาพใหไ้ ปในโทนเดยี ว 6. เพิม่ Contrast ให้กบั งาน Contrast เป็นเครื่องมือท่ีช่วยไฮไลท์หรือซ่อนองค์ประกอบของงาน ออกแบบของเราออกมาดูดีได้อย่างไม่น่าเช่ือ ถ้าเราเพิ่ม Contrast ให้กับ องค์ประกอบอะไรสักอย่างองค์ประกอบน้ันก็จะดูเด่นช้ันข้ึนมาได้ทันทีเหมือน ตัวอย่างด้านล่างท่ีใช้องค์ประกอบสีม่วงท่ีดูตัดกับพื้นหลังและยังตัดกับตัวอักษร ได้เป็นอยา่ งดี ท่มี า : https://pixabay.com/th/ 61

7. ใชอ้ งคป์ ระกอบซ้าๆ การจัดวางแบบน้เี ป็นการนาองค์ประกอบท่ีเราใช้ในงานออกแบบมาใช้ซ้า ในส่วนอื่นจากตัวอย่างด้านล่างเราจะเห็นว่ามีการใช้องค์ประกอบท่ีคล้ายกัน นามาใช้งานต่างกันเพียงรูปภาพ เนื้อหาและสีการใช้องค์ประกอบซ้ายังช่วยให้ ผอู้ า่ นเขา้ ใจขอ้ มลู ได้เรว็ ขน้ึ ด้วย 8. อย่าลมื ใชง้ าน White Space เรามีบทความ white space พ้ืนที่ว่างท่ีสาคัญสุดๆ สาหรับใครท่ีอยาก เข้าใจ White Space ให้มากข้ึนเพราะฉะนั้นในข้อนี้เราจะไม่พูดว่า White Space ดียังไงสาคัญอย่างไรแต่จะมายกตัวอย่างให้ดูกัน อย่างตัวอย่างแรกเป็น การใช้งาน White Space เพ่ือสร้างสมดุลให้กับงานออกแบบ ถ้าเราต้องการ งานเรียบหรู สะอาดตาก็ควรเลือกใช้งาน White Space จากนั้นลองปรับลด ขนาดองค์ประกอบ ปรบั จานวนข้อความให้นอ้ ยลง เลอื กใช้สีทีด่ ูเรยี บหรู ที่มา : https://pixabay.com/th/ 62

9. จดั หนา้ การท่เี รามีองคป์ ระกอบมากมายไม่ไช่แค่การโยนส่ิงเหล่าน้ันเข้าไปในงาน แต่เราควรจะจัดหน้าให้ดูเรียบร้อย ด้วยวิธีง่ายๆ ของการจัดหน้าส่ิงพิมพ์ก็ สามารถนามาใช้กับงานอื่นได้อยา่ งมากมาย 10. กฎสามส่วน เราอาจจะได้ยินคาน้ีบ่อยในงานถ่ายภาพ แต่ท่ีจริงแล้วกฏสามส่วนก็ นามาใช้กับงานออกแบบได้เหมือนกัน โดยการว่างองค์ประกอบที่เป็นจุดเด่นที่ เราต้องการโฟกัสไปอยู่ในจดุ ของกฏสามส่วนกจ็ ะชว่ ยให้งานโดยรวมของเราดูเด่น ข้นึ ทม่ี า : https://pixabay.com/th/ 63

64

65

การออกแบบกราฟกิ (graphic design) งานกราฟิกเป็นส่วนสาคัญที่มีบทบาทย่ิงต่อการออกแบบและกระบวนการผลิตสื่ อ โดยเฉพาะส่ือท่ีต้องการรับรู้สัมผัสด้วยตา (visual communication design) ได้แก่ หนังสือ นิตยสาร วารสาร บรรจุภัณฑ์ แผ่นพัน ใบปลิว ภาพยนตร์ ฯลฯ นักออกแบบจะใช้วิธีการทาง ศิลปะและหลักการทางการออกแบบร่วมกันสร้างสรรค์รูปแบบส่ือ เพื่อให้เกิดศักยภาพสูงสุดใน การทีจ่ ะเป็นตวั กลางในการสอ่ื ความหมายระหว่างผู้สง่ สารและผรู้ บั สาร คุณค่าของงานกราฟิก งานกราฟกิ ชิน้ ท่ีดจี ะทาใหเ้ หน็ ถงึ ความคิดในการออกแบบเป็นเลิศ จะมีอิทธิพลโดยตรงที่ จะโนม้ น้าวผู้รับข้อมูลให้เกิดความสนใจและยอมรบั และในขณะเดยี วกันกย็ งั แสดงถึง 1. เป็นส่ือกลางในการสื่อความหมายให้เกิดความเข้าใจตรงกัน จากจุดหน่ึงไปยังอีกจุดหน่ึงได้ อยา่ งถกู ตอ้ งและชัดเจน 2. สามารถทาหนา้ ทเี่ ปน็ สอ่ื เพือ่ ใหเ้ กดิ การเรยี นรู้ เกดิ การศึกษากบั กลุ่มเป้าหมายไดเ้ ปน็ อย่างดี 3. ช่วยทาให้งานเกดิ ความน่าสนใจ ประทบั ใจ และนา่ เชื่อถอื แก่ผพู้ บเหน็ 4. ชว่ ยใหเ้ กิดการกระตุน้ ทางความคิด และการตัดสนิ ใจได้อยา่ งรวดเร็ว 5. ก่อให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ 6. ทาใหผ้ ้พู บเหน็ เกิดการเปล่ียนแปลงพฤตกิ รรม ทง้ั ดา้ นการกระทาและความคดิ ความสาคัญของการออกแบบงานกราฟิก 1. การออกแบบท่ีดที าใหข้ อ้ มลู ทีก่ ระจดั กระจายมรี ะเบียบมากขึ้น ก่อให้เกิดความเข้าใจ ทีช่ ดั เจนและถูกต้อง 2. ชว่ ยใหร้ ะบบการถา่ ยทอดข้อมลู เปน็ ไปอยา่ งรวดเร็วและชัดเจน 3. ช่วยสรา้ งสรรคง์ านลกั ษณะทางสงั คม เพื่อการสื่อความหมายรว่ มกัน 66

4. ช่วยพฒั นาระบบการสอื่ สารให้มีประสิทธภิ าพยิง่ ขนึ้ 5. ชว่ ยใหเ้ กดิ จินตภาพ เกิดมแี นวคดิ สิ่งใหม่อยู่เสมอ 6. ส่งเสริมใหเ้ กิดคา่ นิยมทางความงาม 7. ส่งเสรมิ ความทางก้าวทางธุรกจิ และพฒั นาประเทศ 8. ช่วยให้เกิดการเรียนรู้ และเปลย่ี นแปลงพฤตกิ รรม ที่มา : https://pixabay.com/th/ 67

68

69

การออกแบบส่ือสงิ่ พิมพ์ ส่ิงพิมพ์ท่ีพบเห็นโดยทั่วไปประกอบด๎วยองค์ประกอบสาคัญหลายอยําง ได๎แกํ ตัวอักษร หรือข๎อความภาพประกอบเน้ือท่ีวําง และสํวนประกอบอ่ืน การออกแบบส่ิงพิมพ์ที่ต๎องคานึงถึง การจดั วางองคป์ ระกอบตําง ๆ ดังกลําวเขา๎ ดว๎ ยกันโดยใชห๎ ลักการ ดังน้ี 1. ทศิ ทางและการเคล่อื นไหว (Direction & Movement) เม่ือผู๎รับสารมองดูส่ือสิ่งพิมพ์ การรับร๎ูเกิดขึ้นเป็นลาดับตามการมองเห็น กลําวคือ เกิด ตามการวาดสายตาจากองค์ประกอบหน่ึงไปยังอีกองค์ประกอบหน่ึง จึงมีความจาเป็นอยํางย่ิง ท่ี จะต๎องมีการดาเนินการวางแผน กาหนดและชักจูงสายตาผ๎ูรับสารให๎เคล่ือนไหวในทิศทางที่ ถูกต๎อง ตามลาดับขององคป์ ระกอบท่ตี อ๎ งการใหร๎ บั รูก๎ อํ นหลงั โดยท่ัวไปหากไมํมีการสร๎างจุดเดํน ขึ้นมา สายตาของผ๎ูรับสารจะมองดูหน๎ากระดาษที่เป็นสื่อสิ่งพิมพ์ในทิศทางท่ีเป็นตัวอักษร (Z) ในภาษาอังกฤษ คือ จะเริ่มท่ีมุมบนด๎านขวาตามลาดับการจัดองค์ประกอบท่ีสอดคล๎องกับ ธรรมชาติการมองน้ี เปน็ สวํ นชวํ ยให๎เกดิ การรบั ร๎ตู ามลาดบั ท่ตี ๎องการ 2. เอกภาพและความกลมกลืน (Unity & Harmony) เอกภาพคือความเป็นอันหน่ึงอันเดียวกัน ซ่ึงในการจัดทาเลย์เอาต์หมายถึงการเอา องค์ประกอบที่แตกตํางกันมาวางไว๎ในพ้ืนที่หน๎ากระดาษเดียวกันอยํางกลมกลืน ทาหน๎าที่ สอดคล๎องและสํงเสริมกันและกันในการสื่อสารความคิดรวบยอด และบุคลิกภาพของส่ือสิ่งพิมพ์ นัน้ ๆ การสรา๎ งเอกภาพนสี้ ามารถทาไดห๎ ลายวิธีเชนํ - การเลอื กใช๎องค์ประกอบอยํางสม่าเสมอ เชํน การเลือกใช๎แบบตัวอักษรเดียวกัน การ เลอื กใช๎ภาพขาว ดาทัง้ หมด เป็นตน๎ - การสร๎างความตํอเนื่องกันให๎องค์ประกอบ เชํน การจัดให๎พาดหัววางทับ ลงบนภาพ การใชต๎ ัวอกั ษรทเี่ ปน็ ข๎อความ ลอ๎ ตามทรวดทรงของภาพ เปน็ ตน๎ 70

- การเว๎นพื้นที่วํางรอบองค์ประกอบทั้งหมด ซึ่งจาทาให๎พื้นท่ีวํางน้ันทาหน๎าที่ เหมือน กรอบสีขาวล๎อมรอบองค์ประกอบท้ังหมดไว๎ภายใน ชํวยให๎องค์ประกอบท้ังดูเหมือนวําอยํูกัน อยาํ งเปน็ กลมํุ เป็นก๎อน 3. ความสมดลุ (Balance) หลักการเรอ่ื งความสมดุลนเ้ี ปน็ การตอบสนองธรรมชาตขิ องผร๎ู ับสาร ในเร่อื งของแรงโน๎ม ถํวง โดยการจัดวางองค์ประกอบทั้งหมดในพ้ืนท่ีหน๎ากระดาษ จะต๎องไมํขัดกับความรู๎สึกนี้ คือ จะต๎องไมํดูเองเอียงหรือหนักไปด๎านใดด๎านหนึ่ง โดยไมํมีองค์ประกอบมาถํวงในอีกด๎าน การจัด องคป์ ระกอบใหเ๎ กิดความสมดลุ แงไดเ๎ ป็น 3 ลกั ษณะคอื - สมดุลแบบสมมาตร (Symmetrical Balance) เป็นการจัดวางองค์โดยให๎ องค์ประกอบในด๎านซ๎ายและด๎านขวาพื้นท่ีหน๎ากระดาษมีลักษณะเหมือนกันท้ังสองข๎าง ซึ่ง องค์ประกอบทเี่ หมอื นกนั ในแตลํ ะด๎านนจ้ี ะถํวงน้าหนกั กันและกนั ใหค๎ วามรูส๎ ึกสมดลุ - สมดุลแบบอสมมาตร (Asymmetrical Balance) เป็นการจักวางองค์ประกอบโดย ใหอ๎ งคป์ ระกอบในดา๎ นซ๎ายและด๎านขวาพ้ืนที่หน๎ากระดาษมีลักษณะไมํเหมือนกันทั้งสองข๎าง แม๎ องคป์ ระกอบจะไมํเหมือนกันในแตํละด๎านแตํกจ็ ะถํวงน้าหนักกนั และกนั ใหเ๎ กดิ ความสมดุล - สมดลุ แบบรศั มี (Radial Balance) เปน็ การจดั วางองค์ประกอบ โดยให๎องค์ประกอบ แผํไปทกุ ทศิ ทางจากจุดศนู ยก์ ลาง 4. สัดส่วน (Proportion) การกาหนดสัดสํวนนี้เป็นการกาหนดความสัมพันธ์ในเร่ืองของขนาดซ่ึงมีความสัมพันธ์ โดยเฉพาะในหน๎ากระดาษของสื่อส่ิงพิมพ์ท่ีต๎องการให๎มีจุดเดํน เชํน หน๎าปกหนังสือเป็นต๎น เพราะองคป์ ระกอบทมี่ สี ดั สวํ นแตกตํางกันจะดึงดูดสายตาได๎ดีกวําการใช๎องค์ประกอบท้ังหมดใน สัดสํวนท่ีใกล๎เคียงกัน ในการกาหนดสัดสํวนจะต๎องกาหนดองค์ประกอบท้ังหมดในพ้ืนท่ี 71

หน๎ากระดาษไปพร๎อม ๆ กันวําควรจะเพิ่มหรือลดองค์ประกอบใดไมํใชํคํอย ๆ ทาไปทีละ องคป์ ระกอบ 5. ความแตกตา่ ง (Contrast) เป็นวิธีที่งํายท่ีสุด โดยการเน๎นให๎องค์ประกอบใดองค์ประกอบหน่ึงเดํนข้ึนมาด๎วยการเพ่ิม ขนาดใหญํกวาํ องค์ประกอบอ่นื ๆ โดยรอบ เชนํ พาดหัวขนาดใหญํ เป็นต๎น ซ่ึงโดยธรรมชาติแล๎ว ผ๎ดู จู ะเลือกดูองค์ประกอบใหญกํ อํ น - ความแตกตํางโดยขนาด เป็นวิธีการที่งํายที่สด โดยการเน๎นให๎องค์ประกอบใด องค์ประกอบหนึ่ง เดํนข้ึนมาด๎วยการเพิ่มข้ึนมาด๎วยการเพิ่มขนาดใหญํกวําองค์ประกอบอ่ืน ๆ โดยรอบ เชํน พาดหัวขนาดใหญํ เป็นต๎น ซ่ึงโดยธรรมชาติแล๎วผ๎ูดูจะเลือกดูองค์ประกอบใหญํ กํอน - ความแตกตํางโดยรูปรําง เป็นวิธีท่ีเน๎นองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งเดํนข้ึนมา ด๎วยการใช๎รูปรํางท่ีแตกตํางกันออกไปจากองค์ประกอบอื่นในหน๎ากระดาษ เชํน การได๎ตัดภาพ คนตามรูปรํางของรํางกายแล๎วนาไปวางท่ีหน๎ากระดาษที่มีภาพแทรกเล็ก ๆ ท่ีอยูํในกรอบ สเ่ี หลย่ี ม เปน็ ต๎น - ความแตกตํางโดยความเข๎ม เป็นวิธีการที่เน๎นให๎องค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่ง เดํนขึ้นมาด๎วยการใช๎เพิ่มหรือลดความเข๎มหรือน้าหนักขององค์ประกอบน้ันให๎เข๎มหรืออํอนกวํา องค์ประกอบอ่ืน ๆ ที่อยูํรวมกันในหน๎ากระดาษ เชํน การใช๎ตัวอักษรที่เป็นตัวหนาในยํอหน๎าที่ ตอ๎ งการเน๎นเพียงยํอหน๎าเดยี วในหน๎ากระดาษ เป็นต๎น 6. จงั หวะ ลีลา และการซา้ (Rhythm & Repetition) การจัดวางองคป์ ระกอบหลาย ๆ ช้ินโดยกาหนดตาแหนํงให๎เกิดมีมีชํองวําเป็นชํวง ๆ ตอน ๆ อยํางมีการวางแผนลํวงหน๎า จะทาให๎เกิดลีลาขึ้น และหากวําองค์ประกอบหลาย ๆ ช้ินน้ันมี ลกั ษณะซา้ กันหรือใกล๎เคียงกัน ก็จะยิ่งเป็นการเน๎นให๎เกิดจังหวะลีลา ได๎ชัดเจนย่ิงข้ึนลักษณ์ตรง 72

ข๎ามกับแบบแรก จังหวะและลีลาลักษณะนี้จะกํอให๎เกิดความร๎ูสึก ท่ีต่ืนเต๎นดูเคล่ือนไหวและมี พลัง ออกแบบโปสเตอร์ สิ่งท่ีต๎องกาหนดและวางแผนกํอนการออกแบบโปสเตอร์ โปสเตอร์ กํอนออกแบบ โปสเตอร์น้นั มีเรอ่ื งตอ๎ งกาหนดและวางแผนเฉพาะในสํวนท่ีเก่ยี วขอ๎ งกับการออกแบบ ดังน้ี 1. การกา่ หนดขนาดและรูปแบบของโปสเตอร์ แม๎วําโปสเตอร์จะสามารถผลิตได๎ในทุกขนาดและรูปแบบ แตํในการกาหนดขนาดและ รูปแบบนั้น จะต๎องคานึงถึงความประหยัดใน ด๎านต๎นทุน การพิมพ์และการผลิต ซ่ึงต๎นทุนที่ สาคัญคือคํากระดาษที่ใช๎ในการพิมพ์ การกาหนดขนาดที่ทาให๎เกิดการตัดกระดาษได๎โดยไมํเศษ เหลือหรือเหลือเศษน๎อยจึงเป็นเร่ืองที่ควรคานึงถึง ยิ่งต๎องการผลิตโปสเตอร์เป็น จานวนมาก ก็ จะยิ่งคิดถึงเรื่องน้ี โปสเตอร์โดยท่ัวไปจะมีขนาดเป็นท่ีนิยมใช๎กันเป็นขนาดมาตรฐาน เชํน ขนาด ตดั ส่ี ตัดสอง เปน็ ตน๎ 2. รปู แบบภาพประกอบ รูปแบบของภาพประกอบในโปสเตอร์นั้นสามารถเป็น ไปได๎ทุกลักษณะ ท้ังน้ีตัวแปรท่ีต๎อง คานึง ถงึ คอื ความเหมาะสมในการนาเสนอความคิดทตี่ ๎องการสื่อสารไปยังผู๎ดู เพราะลักษณะของ ภาพประกอบ แตํละแบบยํอมแสดงออกซ่ึงบุคลิก ลักษณะเฉพาะตัวเชํน ภาพสีฝุ่นจะดูนุํมนวล ชวนฝัน ขณะท่ีภาพ คอมพิวเตอร์กราฟิกจะ ดูทันสมัย เป็นต๎น นอกจากน้ีระบบการพิมพ์ท่ี เลือกใช๎ เป็นอกี ตัวแปรหนงึ่ ทีม่ ีผลตํอการ ตดั สนิ ใจเลอื ก รูปแบบของภาพประกอบ องคป์ ระกอบและการจัดวางองคป์ ระกอบในการออกแบบโปสเตอร์ การออกแบบโปสเตอรม์ ีความซับซอ๎ นน๎อยกวําการออกแบบสอ่ื สงิ่ พมิ พ์ประเภทอนื่ ๆ ท่ไี ด๎กลําว ไปแลว๎ ข๎างตน๎ ท้งั น้ีเพราะมีทง้ั สวํ นประกอบ และเน้อื หา นอ๎ ยกวาํ โดยมีรายละเอยี ดพเิ ศษดงั น้ี 73

1. พาดหวั 2. ภาพประกอบ 3. ภาพสินคา๎ 4. ตราสญั ลักษณ์สินค๎า 5. ขอ๎ ความ การออกแบบแผ่นพบั หลักการท่ัวไปในการออกแบบแผํนพับมี 2 เร่ืองที่สาคัญ คือ สิ่งท่ีต๎องกาหนดและวางแผน กํอนการออกแบบแผํนพับและองค์ประกอบและการจดั วางองค์ประกอบในการออกแบบแผํนพับ ส่ิงที่ต๎องกาหนดและวางแผนกํอนการออกแบบแผํนพับกํอนจะทาการออกแบบแผํนพับน้ัน มี เรอ่ื งท่ีตอ๎ งกาหนดและวางแผนเฉพาะในสํวนท่ีเกยี่ วขอ๎ งกบั การออกแบบ ดงั น้ี 1. การก่าหนดขนาดและรปู แบบของแผน่ พับ แผํนพับเป็นสื่อส่ิงพิมพ์ซ่ึงจัดเป็นการเผยแพรํถึงกลํุมเป้าหมายโดยตรงชนิดหน่ึง การ นาไปใช๎งานน้ันอาจทาได๎หลายวิธี โดยสํงทาง ไปรษณีย์ให๎ผ๎ูอํานท่ีคาดวําจะเป็นกลุํมท่ีสนใจ สินค๎าหรือบริการนั้นๆ หรือนาไปใสํไว๎ในกลํองท่ีจัดทาขึ้นเป็นพิเศษ ซ่ึงจะไปตั้งตามสถานท่ี สาธารณะ เชํน ศูนย์การค๎า เพื่อให๎ผู๎ที่สนใจหยิบไปเอง ( Take-Onebox) นอกจากน้ียังมีการใช๎ คนไปยืนแจกตามสถานท่ีที่คาดวํากลุํมคนที่สนใจจะไปการผลิต รูปแบบของแผํนพับจะเป็น กระดาษแผํนเดยี ว พิมพ์ท้ังสองหนา๎ แล๎วพับอยํางน๎อย 1 พับ รูปแบบที่นยิ มทีส่ ุดคือเป็นกระดาษ ขนาดเอส่ีแล๎วพบั 2 คร้งั 2. การกา่ หนดลกั ษณะการสง่ เนื่องจากการนาแผํนพับไปใช๎งานน้ันทาได๎หลายวิธีตามท่ีได๎กลําวไปข๎างต๎นแล๎วการกาหนด ลักษณะการแจกจํายแผํนพับ ที่แนํนอน จะทาให๎ทราบ ลํวงหน๎าถึงข๎อท่ีควรคานึงถึงในข้ันตอน การออกแบบ เชํน หากจะสํงทางไปรษณีย์ ก็อาจต๎องออกแบบซองที่จะใช๎ใสํ หรือเว๎นพื้นที่วําง 74

เอาไว๎เขยี นชือ่ และท่อี ยํูของผรู๎ บั รวมทงั้ การตดิ แสตมปห์ รือการเสียคําไปรษณีย์เป็นการลํวงหน๎า เป็นตน๎ 3. การกา้ หนดกระดาษ โดยทั่วไปแล๎วการกาหนดกระดาษสาหรับทาแผํนพับมักจะคานึงถึงต๎นทุนในการผลิตเป็น หลัก เพราะแผํนพับ 1 ใบท่ีแจกออกไปน้ัน จะมีผ๎ูพบเห็นเพียงคนเดียวเทํานั้น ผิดกับส่ืออื่นๆ เชํน โปสเตอร์ 1 แผํนท่ีมีผ๎ูผํานไปมาพบเห็นมากมาย อยํางไรก็ตามการกาหนดกระดาษที่ใช๎ใน การทาแผํนพับน้ันก็ต๎อง มีความเหมาะสมกับสินค๎าหรือบริการท่ีต๎องการสื่อสารด๎วย เชํน แผํน พับของเรือสาราญที่มีความหรูหราก็ควรจะใช๎กระดาษท่ีพิเศษและมีราคากวํากระดาษทั่วไป ลกั ษณะของกระดาษที่แตกตํางกันสามารถทาให๎แผํนพับมีลักษณะไมํเหมือนกันอยํางส้ินเชิงและ ในด๎านเทคนิคกระดาษบางชนิดก็มีข๎อจากัดในเร่ืองการพับโดยเฉพาะกระดาษท่ีมีความหนา มากกวําปกติคือจะต๎องพับไปในแนวเดียวกับทิศทาง การเรียงตัวของเส๎นใยกระดาษ (Grain) เทํานั้น 4. การกา่ หนดล่าดบั ของการอา่ นตามลักษณะของแผ่นพบั เมอ่ื ผ๎อู ํานได๎รับแผํนพับน้ันจะเป็นลักษณะที่ยังพับอยํู ทาให๎ผู๎อํานได๎เห็นด๎านหน๎ากํอนหน๎า อ่ืนๆ จากน้ันเมื่อผู๎อํานคลี่แผํนพับนั้นออกก็จะคํอยๆ เห็นหน๎าอ่ืนๆ ดังนั้นจึงต๎องกาหนดลาดับ ของเน้ือหาให๎อยํูในตาแหนํงหน๎าท่ีสอดคล๎องกับลาดับของการคล่ีแผํนพับนั้นออกอํานโดยต๎อง กาหนดวําเนื้อหาสํวนใดควรมากํอนสํวนใดควรมาทีหลัง แล๎วจัดวางไปตามสํวนตํางๆให๎ถูกต๎อง ตามลาดับของการคลอี่ อกอาํ น องคป์ ระกอบและการจดั วางองค์ประกอบในการออกแบบแผ่นพับ กํอนจะทาการออกแบบแผํนพับน้ัน มีเรื่องที่ต๎องกาหนดและวางแผนเฉพาะในสํวนท่ี เก่ียวขอ๎ งกับการออกแบบ ดงั นี้ 1. พาดหัว มักเป็นตัวอักษรขนาดใหญํหรืออยูํในตาแหนํงท่ีเดํน พาดหัวของแผํนพับจะต๎องอยูํ ด๎านหน๎าของแผํนพับ คือด๎านที่เห็นกํอนดานอื่นเสมอ โดยมักนิยมวางไว๎ในสํวนบนของด๎านหน๎า 75

แผํนพับ ท้ังนี้ก็เพราะเมื่อนาแผํนพับน้ันไปวางไว๎ในกลํองแล๎วสํวนบนของแผํนพับก็จะยังโผลํ ออกมา ทาให๎สามารถอํานพาดหัวได๎ พาดหัวของแผํนพับมักเป็นข๎อความสั้นๆทาให๎อํานเข๎าใจ งําย จึงสามารถเลือกใช๎รูปแบบของตัวอักษรที่เหมาะสมกับสินค๎าและบริการได๎หลากหลายโดย อาจเปน็ ตัวอกั ษรทปี่ ระดษิ ฐ์ขึ้นมาใหมํได๎ 2. ภาพประกอบ มักวางอยํูหน๎าเดียวกับพาดหัว แตํไมํจาเป็นต๎องมีคํูกันเสมอไปหาก สํวนประกอบใดประกอบหน่ึงสามารถทาหน๎าท่ีเรียกร๎องความสนใจให๎ผู๎อํานต๎องการหยิบแผํน พับข้ึนมาอํานได๎ ภาพจะชํวยดึงความสนใจของผ๎ูอํานหรือตามข๎อความอาจมีภาพประกอบเล็กๆ เพอื่ ใช๎ประกอบเนื้อหาแสดงให๎เห็รายละเอยี ดของสนิ ค๎าและบริการไดช๎ ัดเจนมากขน้ึ 3. ข้อความ เน่อื งจากแผํนพบั มพี น้ื ท่กี ารพิมพ์คอํ นข๎างจากัดข๎อความเน๎อหาจึงมักมีขนาดเล็กแตํ ไมํควรเล็กกวาํ 12 พอยต์และควรใช๎ตัวอักษรสีเข๎มบนพื้นสีอํอน ดีกวําตัวอักษรสีอํอนบนพ้ืนเข๎ม แบบอักษรท่ีใช๎ควรใช๎เพียง 1-2 แบบ และต๎องคานึงถึงการวางข๎อมูลเพ่ือให๎ลาดับการอํานท่ี ถูกต๎อง ในการออกแบบจะต๎องเว๎นพ้ืนที่วํางไว๎เพ่ือไมํให๎มีข๎อความมากเกินไปเพราะจะทาให๎นํา เบ่อื ผอ๎ู ํานไมํสนใจทีจะอําน 4. ภาพสินคา้ และตราสัญลกั ษณ์ภาพสินคา๎ อาจนามาเป็นภาพประกอบในหน๎าแรกของแผํนพับก็ ได๎แตํหากภาพสินค๎าไมํใชํภาพหลักในหน๎าแรกก็ควรมีภาพสินค๎าอยํูในแผํนพับด๎วยสํวนตรา สัญลักษณ์ควรอยํูที่ด๎านหน๎าแผํนพับรวมกับพาดหัวหรือภาพประกอบหลักและควรมีตรา สญั ลกั ษณใ์ นตอนทา๎ ยของแผนํ พับดว๎ ยเพื่อเปน็ การย้าเตือนถงึ สินคา๎ และสญั ลกั ษณข์ องบรษิ ัท งานกราฟิกบนบรรจุภณั ฑ์ บรรจุภัณฑ์มีหน๎าที่หลัก คือ เป็นตัวภาชนะสาหรับบรรจุสินค๎า มีหลายรูปแบบแตกตําง กันไปตามลักษณะของสินค๎า เชํน เป็นหํอ หีบ กลํอง ขวด ลัง กระป๋อง ฯลฯ บรรจุภัณฑ์จะมี ขนาดตํางๆตามขนาดทีบ่ รรจุ การออกแบบบรรจุภัณฑแ์ บงํ เป็นกลมํุ ใหญํๆ ได๎ 3 กลมํุ คือ 1.บรรจุภัณฑ์สาหรับคําปลีก มักออกแบบให๎สวยงาม สะดวกสบายในการใช๎สอย นําใช๎ บรรจุ ภัณฑ์ของสินค๎าบางชนิดนักออกแบบจะเน๎นความสวยงามเป็นพิเศษ จนอาจมีผ๎ูสนใจเก็บสะสม 76

หรือใช๎ตั้งโชว์ ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ประเภทน้ีจะมีรายละเอียดของสินค๎าบรรจุอยูํภายใน เชํน ช่ือสินค๎า สรรพคุณ ผู๎ผลิตจาหนําย ขนาดหรือปริมาตรการบรรจุ รายละเอียดตํางๆ ท่ีทาง สานกั งานคม๎ุ ครองผบู๎ รโิ ภคกาหนด 2.บรรจุภัณฑ์เพื่อการค๎าสํง เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบสาหรับบรรจุสินค๎าจานวนมากๆการ กาหนดรายละเอียดแตกตํางออกไป เชํน บอกชื่อสินค๎า จานวนสินค๎า บริษัทผู๎ผลิต ขอแนะนา บางประการ เชํน การเก็บรักษา การจัดวาง อาจเปน็ เคร่อื งหมายหรอื สญั ลกั ษณ์ก็ได๎ 3.บรรจภุ ัณฑ์เพื่อการขนสํง จะเน๎นในเรื่องความสะดวกในการขนสํง ความประหยัดในการขนสํง ความปลอดภยั ในการขนสงํ 77

บรรณานกุ รม พงษ์ศักด์ิ ไชยทิพย.์ (2544).เทคนคิ การออกแบบงานกราฟกิ .กรงุ เทพฯ:บริษทั ซเี อด็ ย ู เคชน่ั จำ�กัด (มหาชน). ทพิ รัตน์ สิทธิวงศ.์ (2559).ส่ือสง่ิ พิมพ:์ ส�ำ หรับการศกึ ษา.เอกสารประกอบการสอนรายวิชา 355124. https://sites.google.com/a/samakkhi.ac.th/groupictsheet5/neuxha-khx mphiwtexr-beuxng-tn https://sites.google.com/a/songpit.ac.th/krupranee/rhas-wicha-ng31249/ khwam-hmay-khxng-khxmphiwtexr-krafik https://sites.google.com/site/pmtech23013108/pmtech23013108-1 https://sites.google.com/site/pongnuntipisek/1-kar-xxkbaeb-sux-sing- phimph https://sites.google.com/site/thsanathat/home/rup-rang-rup-thrng https://www.wynnsoftstudio.com/%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%8 4%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%81%E0%B8%B 2%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B9% 81%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8 %B2%E0%B8%9F%E0%B8%9F%E0%B8%B4%E%B8%81 78

79