9.SINIF BİYOLOJİ SB-2024 DEMO

Biyoloji SORU BANKASI ➘ Yeni Öğretim Programına Uygun 9.SINIF ➘ Yeni Nesil Simülasyon Testleri ➘ Kazanım Testleri ➘ Sarmal ve Ünite Testleri ➘ Etkinlik ve Yazılıya Hazırlık Soruları ➘ Akıllı Kâğıtlar ve Sıcak Bölgeler VİDEO ÇÖZÜMLÜ Davut BÖREKÇİOĞLU Hüsey n ACARLI

SICAK BÖLGE İNDİR Konunun uyarı niteliğindeki özelliklerini UYGULAMAYI vurgulayarak belirten sayfalar İNDİR KAZANIM TESTİ VİDEOLAR CEBİNE GELSİN Ünitenin alt başlıklarından oluşturulan testler ÜNİTE TESTİ Üniteye genel bakış sağlayan testler ETKİNLİK Üniteyi analiz - sentez düzeyinde kavratıcı etkinlikler YAZILI SORULARI Yazılıya prova niteliğindeki sayfalar SİMÜLASYON TESTLERİ www.bi ww wlg.issaa rrmmaal al ok ikllui t al .hc om ta.com Sınavda çıkması muhtemel kurgulu yeni nesil sorular SARMAL TESTLER Unutmayı engelleyen, öğrenmeyi pekiştiren, önceki üniteyi tekrar ettiren testler AKILLI KÂĞITLAR Nokta atışı bilgiler UZAKTAN EĞİTİM İÇİN DİJİTAL İÇERİK DESTEĞİ ÖĞRETMEN ÜYELİĞİ SEÇİMİ İLE SİSTEME GİRİŞ YAPARAK DİJİTAL İNTERNETE BAĞLI OLSUN VEYA İSTEDİĞİNİZ SORULARLA KENDİ SİSTEME ÜYELİK FORMUNU İÇERİKLERİNİZİ İSTEDİĞİNİZ YERE OLMASIN DİLEDİĞİNİZ TESTİNİZİ OLUŞTURABİLİRSİNİZ. DOLDURUNUZ. İNDİREBİLİRSİNİZ. PLATFORMLARDA İÇERİKLERİMİZİ KULLANABİLİRSİNİZ.

Copright © Bu kitabın her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın tamamının ya da bir kısmının, kitabı yayınlayan yayınevinin önceden izni olmaksızın elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayınlanması ve depolanması yasaktır. ISBN: 978-625-8070-39-2 YAYIN KOORDİNATÖRÜ Serbay YİĞİT YAZARLAR Davut BÖREKÇİOĞLU – Hüseyin ACARLI Özlem ŞİMŞEK ESER - Hilal AKDOĞAN YAYIN EDİTÖRLERİ Bilgi Sarmal Dizgi ve Grafik Birimi DİZGİ / GRAFİK BASIM YERİ www.bilgisarmal.com

sunu Değerli öğrenciler, sevgili öğretmen arkadaşlar Bilgi Sarmal Yayınları olarak Talim ve Terbiye Kurumunun en son müfredatına göre hazırladığımız 9. Sınıf Biyoloji Soru Bankasını sizlere ulaştırmanın mutluluğu ve gururunu yaşıyoruz. Kitabımızın öğrenci ve öğretmenlerimize faydalı, ihtiyaca yönelik ve farklı olmasını amaçladık. 9. Sınıf Biyoloji soru bankamız; ✓ Konuya genel bakan ve en önemli yerleri özet şeklinde anlatan sıcak bölgeleri ✓ Üniteye genel bir bakış sağlayan bölüm testleri ✓ Öğrenmeyi pekiştiren unutmayı engelleyen sarmal testleri ✓ Özellikle kalıcılığı artırmak için etkinlik sayfaları ✓ Yazılılara yardım etmek için yazılıya hazırlık sayfaları ✓ Yorum, muhakeme gücünü geliştirmek için simülasyon testleri ✓ Belirli özet, vurgu, amaçlar için hazırlanan akıllı kâğıtlar ve özgün soruları ile ihtiyacınıza cevap verecek bir eserdir. Bilgi Sarmal Biyoloji zümresi olarak kitabımızın okul ve ÖSYM sınavlarında faydalı olması dileğiyle. Kitabı hazırlarken desteklerini esirgemeyen bilgi ve görüşlerini bizimle her zaman paylaşan başta Serbay YİĞİT, Bilgi Sarmal yayın editörleri Özlem ŞİMŞEK ESER ve Hilal AKDOĞAN olmak üzere Prof. Dr. Aydın TOPÇU, Doç. Dr. Dilek ACARLI, Doç. Dr. Yasin DEMİRBAŞ, Ümit DEMİR, Ali Gül GÜNEŞLİ, Ekrem BAL, Çiğdem OFLU, Zafer GÜLSAR, Yasin ŞEN, A. Taha FURKAN, Tuncay ATEŞ, Ayhan TOSUN, Ülkü TIRAŞ, Nihat Alper AVCILAR, Burhan KARAKUŞ, Barış KAPAN, Çiğdem KIZMAZ, Caner YALÇIN, Elif TAVUKÇU, Canan ÖZ, Ahmet SALİHOĞULLARI, Abdulvahab BİLGİN, Özlem DEDE URHAN, Atilla PAHANCIOĞLU, Alpay DUYGU, Şükran KARAKAYA, Sedat YILMAZ, Yusuf KARAKAYA, Tamer COŞKUN, Oya Delil SAMUK, Esra COŞKUN, Ercüment HAYIRLIOĞLU, Meltem GÖĞEBAKAN, Pınar Aslan SOMYÜREK, Dilek YILDIZ, Remziye Orun KARAKAYA, Dilek Tayboğa HARIKÇI, Fatma KURUKAN, Neşe DUDAK, Burcu TORAMAN, Serap TÜRKMEN,Yasemin KÜÇÜK, Burçe TANAÇAN, Tülin ÇAKIR, Jale KÜÇÜKTAŞÇI, Meryem ÇINAR, Derya KAYA, Tuğba LÜLE, Muhammed Yusuf BORUCU (MYB), M. Emin ÖZ, Murat SARIIŞIK, Hülya ARIBAŞ, Elif SARIIŞIK, İlknur GENÇ, Mehmet GÖKSU, Hülya KARADERELİ, Huri BULUT, Hayri YÖNDEM, Nurhak ŞAHİN, Selin BEKTAŞOĞLU, Şansel YİĞİT, Ferhat TOPRAK, Seda ÇOLAK, Ebru PEKER, Gülfizar YURTTAŞ, Mehmet KÖKSAL, Çiğdem ÖNDER, Tuğçe YILDIRIM, Yağmur YÜK, Emrah SALMAN, Yeşim DELİOĞLU, Neşe GÜLCAN, Esin AKASLAN GENECİ, Özlem TUTAR ve Yavuz GÜLCAN’a teşekkürü bir borç biliyoruz. Bu zorlu yarışta hepinize başarılar dileriz... Davut BÖREKÇİOĞLU Hüseyin ACARLI sarmalbiyoloji [email protected]



içindekiler 1. ÜNİTE 3. Bölüm YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler (DNA, ATP, Hormonlar, Enzimler, Vitaminler) 1. Bölüm Sıcak Bölge .................................................................... 54 Biyoloji ve Canlıların Ortak Özellikleri TEST-1 / Enzimler .......................................................... 57 TEST-2 / Vitaminler ....................................................... 59 Sıcak Bölge .................................................................... 8 TEST-3 / Nükleik Asitler................................................. 61 TEST-4 / ATP, Hormanlar ve Dengeli Beslenme ......... 63 TEST-1 / Biyoloji Bilimi ve Canlıların Ortak Özellikleri TEST-5 / Bölüm Testi - 1 ............................................... 65 (Hücresel Yapı, Beslenme) ........................................... 11 TEST-6 / Bölüm Testi - 2 ............................................... 67 TEST-7 / Bölüm Testi - 3 ............................................... 69 TEST-2 / Canlıların Ortak Özellikleri (Solunum - TEST-8 / Bölüm Testi - 4 ............................................... 71 Metabolizma - Homeostazi - Boşaltım) ........................ 13 TEST-9 / Sarmal Test – 1 .............................................. 73 TEST-10 / Ünite Testi - 1 ............................................... 75 TEST-3 / Canlıların Ortak Özellikleri (Adaptasyon, 15 TEST-11 / Ünite Testi - 2 ............................................... 77 Hareket, Uyarılara Tepki, Organizasyon, TEST-12 / Ünite Testi - 3 ............................................... 79 Üreme, Büyüme ve Gelişme) ........................................ Etkinlik ........................................................................... 81 1. Dönem 2. Yazılı .......................................................... 83 TEST-4 / Bölüm Testi - 1 .............................................. 17 Simülasyon Testi ........................................................... 85 TEST-5 / Bölüm Testi - 2 ............................................... 19 TEST-6 / Bölüm Testi - 3 .............................................. 21 TEST-7 / Bölüm Testi - 4 .............................................. 23 Etkinlik ........................................................................... 25 2. Bölüm 2. ÜNİTE Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler HÜCRE 1. Bölüm Organik ve İnorganik Bileşikler Hücrenin Keşfi, Hücre Teorisi ve Hücre Zarı Sıcak Bölge .................................................................... 28 TEST-1 / Canlıların Yapısında Bulunan Temel Sıcak Bölge .................................................................... 88 Bileşikler (Su) ................................................................ 31 TEST-1 / Hücre Zarının Yapısı ve TEST-2 / Asitler, Bazlar ve Mineraller .......................... 33 Hücre Zarından Madde Geçişleri ................................. 91 TEST-3 / Karbonhidratlar .............................................. 35 TEST-2 / Hücre Zarından Madde Geçişleri .................. 93 TEST-4 / Lipitler ............................................................. 37 TEST-3 / Bölüm Testi - 1 ............................................... 95 TEST-5 / Proteinler ........................................................ 39 TEST-4 / Bölüm Testi - 2 ............................................... 97 TEST-6 / Bölüm Testi - 1 ............................................... 41 TEST-5 / Bölüm Testi - 3 ............................................... 99 TEST-7 / Bölüm Testi - 2 ............................................... 43 TEST-6 / Bölüm Testi - 4 ............................................... 101 TEST-8 / Bölüm Testi - 3 ............................................... 45 TEST-7 / Bölüm Testi - 5 ............................................... 103 TEST-9 / Bölüm Testi - 4 ............................................... 47 Etkinlik ........................................................................... 105 1. Dönem 1. Yazılı .......................................................... 49 Etkinlik ........................................................................... 51

2. Bölüm 2. Bölüm Sitoplazma ve Organeller Canlı Alemleri ve Özellikleri Sıcak Bölge .................................................................... 108 Protistler, Bitkiler, Mantarlar, Hayvanlar ve Virüsler TEST-1 / Ribozom, ER, Golgi Aygıtı, Lizozom ve Sıcak Bölge .................................................................... 162 Sentrozom ...................................................................... 111 TEST-1 / Protista Alemi ................................................. 167 TEST-2 / Peroksizom, Mitokondri, Koful, Plastit ve TEST-2 / Fungi ve Bitkiler Alemi .................................. 169 Hücre İskeleti ................................................................. 113 TEST-3 / Omurgasızlar .................................................. 171 TEST-3 / Bölüm Testi - 1 .............................................. 115 TEST-4 / Omurgalılar ..................................................... 173 TEST-4 / Bölüm Testi - 2 .............................................. 117 TEST-5 / Virüsler ........................................................... 175 TEST-5 / Bölüm Testi - 3 .............................................. 119 TEST-6 / Bölüm Testi - 1 .............................................. 177 TEST-6 / Bölüm Testi - 4 .............................................. 121 TEST-7 / Bölüm Testi - 2 ............................................... 179 Etkinlik ........................................................................... 123 TEST-8 / Bölüm Testi - 3 ............................................... 181 Simülasyon Testi ........................................................... 125 TEST-9 / Bölüm Testi - 4 ............................................... 183 TEST-7 / Sarmal Test – 2 .............................................. 127 TEST-10 / Sarmal Test – 3 ............................................ 185 TEST-8 / Ünite Testi - 1 ................................................. 129 TEST-11 / Ünite Testi - 1 ............................................... 187 TEST-9 / Ünite Testi - 2 ................................................. 131 TEST-12 / Ünite Testi - 2 ............................................... 189 TEST-10 / Ünite Testi - 3 ............................................... 133 TEST-13 / Ünite Testi - 3 ............................................... 191 2. Dönem 1. Yazılı .......................................................... 135 TEST-14 / Ünite Testi - 4 ............................................... 193 Etkinlik ........................................................................... 195 Simülasyon Testi ........................................................... 197 Cevap Anahtarları ......................................................... 199 3. ÜNİTE CANLILAR DÜNYASI 1. Bölüm Canlıların Sınıflandırılması – Bakteriler – Arkeler Sıcak Bölge .................................................................... 138 TEST-1 / Canlıların Sınıflandırılması ............................ 141 TEST-2 / Prokaryot Canlılar .......................................... 143 TEST-3 / Bölüm Testi - 1 ............................................... 145 TEST-4 / Bölüm Testi - 2 ............................................... 147 TEST-5 / Bölüm Testi - 3 ............................................... 149 TEST-6 / Bölüm Testi - 4 ............................................... 151 TEST-7 / Bölüm Testi - 5 ............................................... 153 TEST-8 / Bölüm Testi - 6 ............................................... 155 Etkinlik ........................................................................... 157 2. Dönem 2. Yazılı .......................................................... 159

1. ÜNİTE 1. Bölüm YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ BİYOLOJİ VE CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ NELER ÖĞRENECEKSİNİZ?  Canlıların ortak özelliklerini,  Canlı kavramı üzerinden biyolojinin günümüzdeki anlamı ile nasıl kullanıldığını,  Canlıların; hücresel yapı, beslenme, solunum, boşaltım, hareket, uyarılara tepki,  Metabolizma, homeostazi, uyum, organizasyon, üreme, büyüme ve gelişme özelliklerini öğreneceksiniz.

SICAK BÖLGE BİYOLOJİ VE CANLILARIN ORTAK 2. Beslenme ÖZELLİKLERİ ➙ Tüm canlılar besinlere ihtiyaç duyar. Canlılar besin ih- ➙ Biyoloji kelime anlamı olarak biyos (yaşam) ve logos tiyaçlarını karşılama şekillerine göre ikiye ayrılır: (bilim) kelimelerinden oluşan yaşam bilimidir. Ototrof (Üretici) Beslenme: Kendi besinlerini kendi- ➙ Biyoloji, canlıları, canlıların yapısını, gelişimini, dağılı- leri üretirler. Ototrof canlılar besin üretirken ışık ener- mını, sınıflandırılmasını diğer canlılarla ve cansız çev- jisi kullanırsa fotoototrof, kimyasal enerji kullanırsa reyle olan etkileşimini inceler. kemoototrof olarak isimlendirilir. Bitkiler ve bazı bak- teriler üretici olarak beslenir. ➙ Biyoloji alanındaki gelişmeler: – Gıda sıkıntılarının çözümü – Sağlık sorunlarının çözümü – Çevre sorunlarının çözümü O2 – Çeşitliliğin korunması Işık gibi sorunların çözümünde katkı sağlamaktadır. Besin ➙ Canlıların ortak özellikleri: CO2 1. Hücresel yapı 2. Beslenme 3. ATP üretme Kök Mineral 4. Metabolizma 5. Homeostazi (Karalı İç Denge) Su 6. Boşaltım 7. Uyarılara Tepki Vermek 8. Hareket Heterotrof (Tüketici) Beslenme: Besin ihtiyaçlarını 9. Uyum üretici canlılardan veya başka tüketici canlılardan kar- 10. Üreme şılarlar. 11. Büyüme ve Gelişme 12. Organizasyon B Hayvanlar, mantarlar, bazı tek hücreli canlılar tüketici İ L beslenirler. 1. Hücresel Yapı G ➙ Canlıların en küçük yapı birimine hücre adı verilir. İ ➙ Bazı canlılar bir hücreden oluşur. (Ör: Amip, öglena, S paramesyum, bakteri…) Bazı canlılar ise çok sayıda A hücreden oluşur. (Ör: Hayvanlar, bitkiler) R M 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ A L ➙ Ayrıca canlılar hücre yapılarına göre ikiye ayrılırlar. Prokaryot hücre yapısına sahip canlıların çekirdekleri yoktur ve sadece ribozom organelleri vardır. Ökaryot hücreler ise daha gelişmiştir, çekirdek ve organelleri bulunur. 8

SICAK BÖLGE 3. ATP üretme 6. Boşaltım ➙ Tüm canlılar yaşayabilmek için enerjiye ihtiyaç duyar, ➙ Canlıların metabolizmaları sonucunda açığa çıkan bu enerji ihtiyaçlarını ise besinleri solunum veya fer- metabolik atıkların vücutlarından uzaklaştırılmasına mantasyon olayı ile parçalayarak karşılarlar. boşaltım denir. Boşaltım, canlının homeostazisine doğrudan etki eder. Canlılar solunum ile besinleri parçalar ve açığa çıkan enerji ile hareket etme, büyüme, üreme, madde alış- ➙ Tek hücreli canlılarda boşaltım hücre yüzeyinden, verişi yapma gibi olayları gerçekleştirirler. bitkilerde terleme ve yaprak dökümü ile yapılırken, in- sanda boşaltım organı böbreklerdir. Ayrıca akciğerler- Oksijenli (Aerobik) Solunum: Besinlerin oksijen kul- de CO2 atarak boşaltıma yardımcı olur. lanılarak parçalanmasıdır. Oksijensiz (Anaerobik) Solunum: Besinlerin oksijen kullanılmadan parçalanmasıdır. Işık CO2 Besin Yaprak O2 7. Uyarılara Tepki Vermek Su ➙ Canlının iç ve dış çevresinde meydana gelen deği- şimler uyarı, uyarıya karşı vücutta oluşan değişim ise ➙ Canlılarda ayrıca fermantasyon adı verilen metabolik tepkidir. olaylarda da enerji üretilebilir. Fermantasyon etil alkol fermantasyonu ve laktik asit fermantasyonu olmak ➙ Tüm canlılar vücut içinden veya dışarıdan gelen uya- üzere iki çeşittir. rılara tepki verirler. Örneğin yeni doğmuş bir bebeğin avucuna parmağınızı koyduğunuzda avucunu kapat- ması uyarıya karşı verilen refleks tepkisidir. 4. Metabolizma B İ ➙ Canlılarda gerçekleşen yapım (Anabolizma) ve yıkım L (Katabolizma) olaylarının tamamına metabolizma denir. G İ Gençlerde: Yapım > Yıkım Yetişkinlerde: Yapım = Yıkım S Yaşlılarda: Yapım < Yıkım A 8. Hareket R Fotosentez ve protein sentezi yapım, solunum ve sin- M ➙ Bütün canlılarda hareket ortak özelliktir. Bitkilerde hare- A ket, genellikle ışığa, suya, kimyasal maddelere yönel- dirim yıkıma örnektir. 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 5. Homeostazi L me şeklinde olurken; hayvanlarda hareket çoğunlukla yer değiştirme şeklinde olur. Sünger, mercan gibi bazı ➙ Canlılarda vücut içinin kararlı bir şekilde dengede tu- hayvanlar ise yer değiştirme hareketi yapamazlar. tulmasına homeostazi denir. Örneğin: Kanın pH'ının 7,3-7,4 aralığında tutulması, vücudun su dengesi, insan vücut sıcaklığının dışarısı kaç derece olursa olsun 36,7 °C olması ➙ Homeostazinin korunmasında sinir sistemi, duyu or- ganları, endokrin sistemi, boşaltım sistemi, dolaşım sistemi gibi farklı sistemler bir arada çalışırlar. 9

9. Uyum SICAK BÖLGE Örneğin: Yeni doğmuş bir bebek ellerini çok iyi kulla- namazken gelişme ile daha iyi kullanmaya başlar ve bir süre sonra iğneye iplik takabilecek kadar gelişimini devam ettirir. 12. Organizasyon ➙ Tüm canlılar yaşadıkları ortamlarda hayatta kalma ve ➙ Ortak bir amaç için ortak çalışma düzenine organizas- üreme şanslarını artıracak kalıtsal özelliklere sahipler- yon denir. dir. Bu özelliklere adaptasyon denir. ➙ Tüm canlılar belirli bir organizasyona sahiptir. Örneğin Örneğin: tek hücreli bir canlının yapısında organeller bulunurken – Kutup ayılarının beyaz renkli olması çok hücreli bir canlıda ise hücrelerin birleşmesi ile bir – Develerin hörgüçlü olması organizasyon oluşur. – Bukalemunların renk değiştirmesi 10. Üreme ➙ Üreme, tüm canlıların hayatta kalmak için değil nesil- lerini devam ettirmek için zorunda oldukları ortak özel- liktir. İki çeşit üreme vardır: Eşeysiz Üreme: Tek ata canlının, eşe gerek duyma- dan yavru oluşturmasıdır. Bölünerek, tomurcuklanma, vejetatif ve rejenerasyon ile üreme gibi çeşitleri vardır. B İ L G İ 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ Eşeyli Üreme: Dişi ve erkek bireylerde üretilen ga- S metlerin (sperm ve yumurta) döllenme sonucu yeni A yavruları oluşturması ile gerçekleşen üreme şeklidir. R M Hayvanlarda eşeyli üreme görülür. A L 11. Büyüme ve Gelişme Organizma ➙ Büyüme, tek hücreli canlılarda hücrenin hacim ve küt- Doku Hücre Organel lesindeki artış ile gerçekleşirken, çok hücreli canlılarda hücre bölünmeleri sonucunda hücre sayısındaki artış Organ büyümeyi sağlar. ➙ Gelişme ise büyümeden farklı olarak canlının sahip olduğu yapıların olgunlaşması ve tam olarak görev ya- pabilmesidir. 10

TEST-1 BİYOLOJİ BİLİMİ VE CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ (Hücresel Yapı, Beslenme) 1. Latince'de bios (yaşam) ve logos (bilim) kelimelerinin 3. Biyolojinin bir çalışma alanı da biyoteknolojidir. Biyo- birleşmesiyle ortaya çıkan biyoloji sözcüğü canlı bilimi teknoloijk çalışmalar sayesinde protein, hormon, aşı, anlamına gelmektedir. Biyoloji bilimi, canlıların yapı- serum gibi maddeler bakteriler tarafından üretilebil- sını, gelişimini, değişimini, diğer canlılarla ve cansız mektedir. İnsana ait olan genler bakterilere aktarıl- çevreyle olan etkileşimini inceleyen bilim dalıdır. makta ve bu genlerin ürünleri kolaylıkla üretilip sağlık alanında kullanılabilmektedir. Buna göre biyoloji bilimindeki gelişmeler; Buna göre biyoteknolojik çalışmalarla insanlara I. sağlık bilimleri, ait genleri bakterilere aktarıp farklı kimyasal mad- II. çevre bilimleri, delerin üretilmesinde, III. hayvancılık, IV. tarım I. Ürünlerin daha hızlı ve ucuz elde edilmesini gibi alanlardan hangilerinde gelişmeleri berabe- sağlar. rinde getirecektir? II. Yan etki, alerjik tepki gibi olumsuzlukların görül- A) Yalnız I B) I ve II C) II ve IV me olasılığını azaltır. D) I, II ve III E) I, II, III ve IV III. Hastalık yapıcı tüm bakterilerin zararlı etkisi azaltılır. durumlarından hangileri ortaya çıkar? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Biyoloji bilimindeki önemli çalışmalardan birisi de B İ kök hücre çalışmalarıdır. Göbek kordonu kemik iliği L gibi bölgelerden alınan kök hücrelerinin farklılaşma G yetenekleri çoktur. Bozulmaya uğramış veya işlevini İ yerine getiremeyen organa aktarıldıklarında organın hücrelerine dönüşebilirler ve artık o organa ait hücre- ler gibi iş görmeye başlayabilmektedirler. Kök Hücre S 4. 1990 yılında başlayan, 2003 yılında tamamlanan İn- 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ A R san Genom Projesi ile insanın yapısındaki DNA mo- M lekülünün gen haritası çıkarılmıştır. A L İnsan Genom Projesi; Buna göre kök hücreler üzerinde yapılan çalış- I. kalıtsal hastalıkların erken teşhis ve tedavisi, malar aşağıdaki çalışma alanlarından hangisi ile II. saldırganlık, alkolizm gibi olumsuz davranışla- doğrudan ilgilidir? rın genetik kontrolü, III. bulaşıcı hastalıklar, kanser gibi hastalıkların tedavilerinde genlerin kullanılması durumlarından hangilerine imkân sağlamıştır? A) Sağlık B) Çevre C) Gıda A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) Tarım E) Genetik D) II ve III E) I, II ve III 11

5. Aşağıdaki çalışmalardan hangisi biyolojinin çev- 8. Canlıların ortak özelliklerinden biri hücresel yapı gös- re sorunlarının çözülmesinde sağladığı katkılar- termektir. Canlılar hücresel yapılarına göre prokaryot dan değildir? ve ökaryot hücre olmak üzere ikiye ayrılırlar. A) Bitkileri kullanarak kirli sulardaki ağır metallerin Yandaki şekilde de gö- Ökaryot Prokaryot uzaklaştırılması rüldüğü gibi ökaryotik hücrelerin çekirdek ve B) Doğada hızlı çözünen biyoplastiklerin üretilmesi organelleri bulunur. Pro- karyotik hücrelerin çekir- C) Şekerkamışı vb. bitkileri kullanarak biyoyakıt üre- dekleri yoktur ve sadece tilmesi ribozom organelleri bu- lunur. D) Farklı canlılardan elde edilen dayanıklılık gen- lerinin tarım ürünlerine aktarılarak dirençlerinin Buna göre prokaryot ve ökaryot hücre yapısında- artırılması ki canlılarda; E) Lağım vb. kirli suların mikroorganizmaları kulla- I. bölünebilme, nılarak temizlenmesi II. metabolik olayları gerçekleştirme, III. DNA molekülünde kalıtsal bilgiyi depolama özelliklerinden hangileri ortak olarak görülür? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Biyoloji alanındaki çalışmaların ilerlemesi; 9. Biyoloji öğretmeni, canlıların ortak özellikleri konu- I. çevre kirliliklerinin azalması, II. ilaç kullanımına gerek duymadan, zararlılara sunu sınıfta anlatırken öğrencilerden canlıların ortak özelliklerine örnek vermelerini istemiştir. direnç gösteren tarım ürünlerinin üretilmesi, Tüm canlılar hücrelerden III. nüfus artışlarına paralel olarak ortaya çıkan oluşur. besin kıtlıklarına karşı besinlerin üretilmesi olaylarından hangilerini sağlayabilir? Yağmur Yağmur'un cevabını yorumlayan aşağıdaki öğ- A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III B rencilerden hangisinin yorumu doğrudur? İ A) Cevap yanlıştır, çünkü canlılar pro- D) II ve III E) I, II ve III L G karyot ve ökaryot hücrelerden oluşur. 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ İ Ela S B) Cevap doğrudur, tüm canlılar hücre- A R lerden oluşur. M A Kerem L C) Cevap yanlıştır, çünkü hücresel yapı göstermeyen canlılar da vardır. 7. Hücresel yapı ile ilgili olarak aşağıdaki açıklama- Selin D) Cevap yanlıştır, çünkü tek hücreli lardan hangisi yanlıştır? A) Bazı canlılar bir hücreden oluşur. canlılar da vardır. B) Hücreler bölünerek yeni hücreleri oluşturur. C) Tüm hücreler aynı organel çeşitlerine sahiptir. Efe D) Hücreler enerji ihtiyacını kendi giderirler. E) Cevap yanlıştır, çünkü gözle görüle- E) Ribozom organeli prokaryot ve ökaryot canlılar- bilen canlılar hücresel yapı göster- da ortak olarak bulunur. mezler. Gamze 12

TEST-2 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ (Solunum - Metabolizma - Homeostazi - Boşaltım) 1. Tüm canlı hücreler büyüme, gelişme, hareket etme, 4. Fitness, vücut geliştirme, atletizm, güreş vb. ağır dış ortam ile madde alış-verişi yapma gibi olaylar için spor yapan sporcular antrenman öncesi ve sonra- enerjiye ihtiyaç duyar. sındaki beslenmelerine dikkat etmek zorundadırlar. İhtiyaç duyulan enerji fazla olduğundan vücutta depo Canlıların ihtiyaç duydukları enerjiyi hücrede üret- edilen moleküller parçalanabilir, enerji ihtiyacını kar- tikleri tepkimelere verilen isim aşağıdakilerin han- şılamakta kullanılabilir. Bunun sonucunda kişide kas gisidir? ve protein kaybı yaşanabilmektedir. A) Solunum veya fermantasyon B) Sindirim Yukarıda bahsedilen süreçte gerçekleşen olay- C) Metabolizma lardan; D) Boşaltım E) Homeostazi I. depo edilen büyük moleküllerin daha küçük 2. Canlıların ortak özelliklerinden biri de metabolizma- moleküllere parçalanması, dır. Canlının gerçekleştirdiği yapım (anabolizma) ve II. küçük besin parçalarının solunum tepkimeleriy- yıkım (katabolizma) olaylarının tamamına metaboliz- ma adı verilir. le enerji üretiminde kullanılması, III. vücuda alınan besin moleküllerinin kas hücre- lerinde depolanması hangileri katabolizma (yıkım) tepkimelerine ör- nek verilebilir? Buna göre; A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II I. küçük besinlerin parçalanarak enerji üretilmesi, D) I ve III E) II ve III II. amino asitlerin birleştirilerek protein sentezlen- mesi, 5. Tek veya çok hücreli bir canlının çevre şartlarının III. bitki ve diğer üreticilerin su ve karbondioksit değişmesine rağmen iç yapısının denge hâlinde kullanarak besin sentezlemeleri, tutulması durumu canlıların ortak özelliklerinden hangisidir? IV. vücuda alınan büyük besinlerin sindirim siste- A) Hücresel yapı B) Solunum minde parçalanması C) Uyarılara tepki D) Homeostazi olaylarının anabolizma ve katabolizmaya ait olanla- B E) Büyüme ve gelişme rı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir? İ L Anabolizma Katabolizma G A) I ve II III ve IV İ B) I ve IV II ve III S 6. Canlıların yapım ve yıkım tepkimeleri sonucunda C) II ve III I ve IV A oluşturdukları metabolik atıkları vücutlarından uzak- D) II ve IV I ve III R laştırmasına boşaltım adı verilir. E) III ve IV I ve II M A Buna göre aşağıdaki olaylardan hangisi boşaltım 3. Hücresel solunumda temel amaç; L olayına örnek verilemez? 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ I. nişasta, II. protein, A) Tek hücreli bir canlının solunum sonucunda üret- III. ATP tiği CO2'yi hücre zarından atması B) Bitkilerin yapraklarını dökmesi C) Memeli hayvanların terleyerek vücutlarından su ve mineral atması moleküllerinden hangilerini üretmektir? D) İnsanların sindiremediği selülozu sindirim kana- lından dışarı atması A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III E) Sürüngen, kuş gibi hayvanların akciğerlerinden D) I ve II E) I, II ve III CO2'yi vücut dışına atması 13

7. Boşaltım olayı ile ilgili olarak, 10. • Hücre içine alınan besin moleküllerinin parçala- I. Homeostaziye doğrudan etki eder. II. Tek hücrelilerde hücre zarının yüzeyi ile ger- narak enerji üretilmesidir. çekleştirilebilir. • Canlıların yapısındaki yapım ve yıkım tepkimele- rinin tamamıdır. III. İnsanda boşaltım organı böbreklerdir. • Canlı iç yapısının kararlı denge hâlinde tutulma- ifadelerinden hangileri doğrudur? sıdır. A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III • Metabolizma artıklarının vücuttan uzaklaştırılma- sıdır. D) II ve III E) I, II ve III Canlıların ortak özellikleriyle ilgili olarak yukarı- da tanımı verilmeyen özellik hangisidir? A) Solunum B) Beslenme C) Boşaltım D) Homeostazi E) Metabolizma 8. Bir memeli hayvan türünün farklı bireylerinde gerçek- 11. Aşağıdaki şekilde tek hücreli bir canlının yaşadığı or- leşen metabolik olayların, tamdan besin almasını, besinin hücre içinde parçala- I. Anabolizma > Katabolizma narak enerji üretilmesini ve oluşan metabolik artıkların II. Anabolizma = Katabolizma hücre dışına atılması gösterilmiştir. III. Anabolizma < Katabolizma Buna göre hücre bu olaylar sırasında; olduğu gözlenmiştir. I. beslenme, Buna göre numaralı canlıların yaşları ile ilgili sı- II. solunum, ralama aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiş- III. boşaltım, tir? IV. üreme A) I > II > III B) I > III > II olaylarından hangilerini gerçekleştirmiştir? C) II > I = III B A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III > I > II İ E) III > II > I L D) I, II ve III E) II, III ve IV G İ S A R 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ M 9. Canlıların ortak özelliklerinden biri olan solunum A 12. Prokaryot hücre yapısına sahip heterotrof besle- tepkimeleri ile ilgili; L nen bir canlıda; I. O2 tüketme, I. homeostazi, II. H2O açığa çıkarma, II. boşaltım, III. enerji üretme III. ATP üretme, olaylarından hangileri canlılarda gerçekleşen IV. metabolizma tüm solunum tepkimeleri için ortaktır? özelliklerinden hangileri kesinlikle görülür? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) I ve II B) I ve IV C) II ve IV D) I ve III E) II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 14

TEST-3 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ (Adaptasyon, Hareket, Uyarılara Tepki, Organizasyon, Üreme, Büyüme ve Gelişme) 1. Tüm canlılarda gözlenen ortak özelliklerden birisi de 4. Canlıların yaşamak için değil nesillerini devam iç veya dış çevresinden gelen uyarılara tepki ver- ettirmek için zorunda oldukları ortak özellik aşağı- mektir. dakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Adaptasyon Buna göre; B) Homeostazi C) Üreme I. avcısını gören bir otçul memelinin kaçmaya D) Boşaltım E) Beslenme başlaması, II. kan şekeri düşen birinin yemek yemesi, III. vücut sıcaklığı artan bir memeli hayvanın terle- mesi, IV. ayçiçeği bitkilerinin güneşe yönelmesi tepkilerinin iç ve dış çevreden gelen uyarılara göre eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? İçten gelen Dıştan gelen 5. Büyüme ve gelişmeyle ilgili olarak, A) I ve II III ve IV I. Tek hücreli canlılarda büyüme, hücrenin hacim B) I ve III II ve IV C) II ve III I ve IV artışı ile sağlanır. D) II ve IV I ve III E) III ve IV I ve II II. Çok hücrelilerde büyüme, hücre bölünmeleri ile gerçekleşir. III. Gelişme, büyümeden farklıdır ve hayat boyun- ca devam eder. 2. I. Kamçı ifadelerinden hangileri doğrudur? II. Sil A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III III. Kök ayak B D) II ve III E) I, II ve III Yukarıdaki yapılardan hangileri tek hücreli canlı- İ ların aktif olarak yer değiştirmesinde görev alır? L G A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II İ D) II ve III E) I, II ve III S A 6. I. Hücre R 3. Canlıların ortak özelliklerinden adaptasyon (uyum) M II. Sistem 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ A III. Doku ile ilgili, L IV. Organ I. Kalıtsaldır, nesilden nesile aktarılır. II. Canlının yaşadığı ortamda hayatta kalma ve Çok hücreli canlılara ait organizasyon yapılarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangi seçe- üreme şansını artıran özelliklerdir. nekte doğru verilmiştir? A) I – III – IV – II III. Çevre şartlarının değişmesiyle hızlı bir şekilde B) I – IV – III – II ortaya çıkar. ifadelerinden hangileri doğrudur? C) II – I – III – IV A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II – IV – I – III D) II ve III E) I, II ve III E) III – I – IV – II 15

7. Aşağıda bir bitkiye ait organizasyon basamakları nu- 10. Aşağıda verilen canlılara ait özelliklerden hangisi maralı olarak gösterilmiştir. adaptasyon (uyum) örneği değildir? Organizma A) B) Doku Hücre Organel Organ II III IV I Develerin hörgüçlü Bukalemunların renk olması değiştirmesi C) D) Buna göre numaralı yapılardan hangileri hem tek hücrelilerde hem de çok hücreli canlılarda görü- len basamaklardır? A) Yalnız III B) II ve III C) III ve IV Kaktüslerin Kutup ayılarının gövdelerinde su beyaz renkli olması D) I, II ve IV E) II, III ve IV depolamaları E) 8. Aşağıda bir çocuğun 1-12 ay aralığındaki değişimleri gösterilmiştir. Güneşte kalan birinin bronzlaşması 11. I. Hücre içinde besinlerin yıkımları ile enerji üretme II. Üreme organlarında ürettiği gametlerle üreme Bu zaman aralığında gerçekleşen; III. Metabolik atıklarını boşaltım organları ile vücut- I. 3,5 kg olan ağırlığının 10 kg çıkması, tan uzaklaştırılması II. 50 cm olan boy uzunluğunun 82 cm'ye çıkması, B Yukarıdaki olaylardan hangileri tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşir? İ III. önüne konulan bir cismi eline alarak oynaması L A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III olaylarından hangileri gelişme olarak değerlen- G D) II ve III E) I, II ve III dirilir? İ A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III S 12. Canlılarda görülen; D) I ve II E) I, II ve III A I. uyarılara karşı tepki verme, R II. aktif (yer değiştirme) hareket, M III. hücre sayısını artırarak büyüme 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 9. I. Amipin bölünerek iki yeni amip oluşturması A olaylarından hangileri tüm hayvanlarda ortak ola- II. Dişi ve erkek balıkların çok sayıda yavru balık L rak gerçekleşir? oluşturması III. Deniz yıldızının kopan kolundan yeni deniz A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III yıldızı oluşması D) II ve III E) I, II ve III Üreme şekillerinden hangileri eşeysiz üremeye ➡ ÖNEMLİ örnek verilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III Gelişme, canlılardaki doku ve organların görevlerini yerine getirebilecek olgunluğa erişmesidir. D) I ve III E) II ve III 16

TEST-4 BÖLÜM TESTİ - 1 1. Aşağıdaki olaylardan hangisi tüm canlılarda ger- 4. İnsana ait olan; I. kan doku, çekleşen ortak özelliklerdendir? II. lizozom organeli, A) Hücredeki hayatsal olayların çekirdek tarafından III. akyuvar hücresi, IV. dolaşım sistemi, kontrol edilmesi V. kalp B) Hücre içinde yapım ve yıkım tepkimelerinin ger- yapılarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı çekleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? C) Aktif olarak yer değiştirmesi A) I – II – III – V – IV D) Eşeysiz olarak çoğalabilmesi B) I – III – II – IV – V E) O2'li solunum ile enerji üretmesi C) II – III – I – V – IV D) II – III – I – IV – V E) III – II – I – V – IV 2. Canlılarda gerçekleşen solunumun amacı enerji 5. Aşağıdaki durumlardan hangisi adaptasyona üretmektir. (uyum) örnek verilemez? Buna göre solunum olayı ile ilgili, A) Kurak bölgelerde yaşayan bitkilerin kazık kök sistemine sahip olması I. Oksijenli veya oksijensiz ortamda gerçekleşir. II. Sonuçta ATP ve ısı enerjisi ortaya çıkar. B) Rüzgârla tozlaşan bitkilerin polenlerinin hafif ol- III. Ökaryot hücrelerde hücre içinde, prokaryot hüc- ması relerde hücre dışında gerçekleşir. C) Kaktüs gibi çöl ortamında yaşayan bitkilerin iğne yapraklı olması ifadelerinden hangileri doğrudur? D) Çuha çiçeğinin 15-20°C aralığında yetiştirildiğin- de kırmızı, 30-35°C aralığında beyaz renkli aç- A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II ması D) I ve III E) II ve III B E) Tohumları taşıyan meyvelerin, hayvanların seve- İ ceği tatta olması L G İ S 3. Aşağıda canlılarda gerçekleşen olaylardaki değişim- A 6. Canlılarda gerçekleşen yapım ve yıkım reaksiyonla- R leri gösteren grafikler numaralı olarak verilmiştir. rının tamamına metabolizma denir. M A Canlılarda gerçekleşen metabolik faaliyetler içe- Hücre sayısı Küçük besinler CO2 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ L risinde, I. solunum, II. boşaltım, I Kütle II Enerji III O2 III. sindirim Buna göre numaralı grafiklerdeki değişimlerden verilenlerden hangileri yer alır? hangilerini tüm canlılar gerçekleştirebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve II E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 17

7. Aşağıdaki şekilde gösterilen sinek kapan bitkileri, 10. Canlıların ortak özelliklerinden hücresel yapı ile azot bakımından fakir topraklarda yaşarlar ve ihti- ilgili olarak, yaç duydukları azotu üstüne konan sinek, böcek gibi hayvanları yakalayıp sindirerek karşılar. I. Tüm canlılar tek veya çok sayıda hücreden oluşur. II. Tüm canlılarda hücre içindeki metabolik aktivi- teler çekirdek kontrolünde gerçekleşir. III. Katabolizma olaylarının hepsi hücre dışında gerçekleşir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II Buna göre bitkinin sineği yakaladığı hareket ile D) I ve III E) I, II ve III ilgili, I. Uyarıya karşı tepki şeklinde gerçekleşir. II. Aktif yer değiştirme hareketidir. III. Bitkinin besin ihtiyacını karşılamada etkilidir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 11. Canlıların hücresel yapıları ile ilgili olarak; I. sitoplazma miktarı, D) I ve III E) II ve III II. organel çeşidi, III. organel sayısı 8. • Metabolik atıkların vücuttan uzaklaştırılması niceliklerinden hangileri canlılar arasında farklı- • Benzer göreve sahip olan dokuların organları lık gösterebilir? oluşturması A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II • Vücut içinin kararlı ve sabit tutulması D) I ve III E) I, II ve III • Canlıların bulundukları ortamlarda yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikler Yukarıda canlıların ortak özelliklerinden hangisi- nin tanımı verilmemiştir? A) Homeostazi B) Hareket B İ C) Adaptasyon D) Boşaltım L G E) Organizasyon İ S 12. Bitkilerde gözlenen; A 9. Aşağıda canlı hücrelerde gözlenen birtakım dönü- I. hücre sayısını artırarak büyüme, şümler gösterilmiştir. R II. aktif olarak yer değiştirmeden bir yere bağlı C+O2 Amino M kalma, H2O asit A III. Güneş enerjisini kullanarak besin üretme 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ Glikojen L C6H12O6 Protein Glikoz özelliklerinden hangileri hayvanlarda da görüle- bilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II I II III D) II ve III E) I, II ve III Buna göre, hücrelerde gözlenen olaylardan hangi- ➡ HATIRLATMA leri tüm canlılarda ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III Sünger, sölenter gibi canlılar hayvanlar grubundadır. D) I ve III E) I, II ve III 18

TEST-5 BÖLÜM TESTİ - 2 1. Tek hücreli bir canlının gerçekleştirdiği; 4. Çok hücreli bir canlıya ait, I. solunum, II. boşaltım, Hücre † Doku † Sistem † Organ † Organizma III. üreme, IV. beslenme I II III IV V numaralı basamaklardan hangi ikisinin yeri de- ğiştirilirse organizasyon aşamaları küçükten bü- yüğe doğru olarak sıralanmış olur? olaylardan hangileri canlının hayatını devam et- A) I ve II B) I ve IV C) II ve III tirmek için zorunlu olduğu olaylardan değildir? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) III ve IV E) III ve V D) II ve IV E) I, II ve IV 5. Aşağıda tek hücreli bir canlı olan amipin bölünerek üremesi gösterilmiştir. 2. I. Heterotrof beslenen bir canlı eşeyli üreyebilir. II. Hücre sayısı artışı ile büyüyen bir canlı asla Buna göre üreme şekli ile ilgili olarak, oksijenli solunum yapamaz. I. Oluşan yavru hücreler birbirleriyle ve ata canlı III. Aktif hareket olayını tek ve çok hücreli canlılar ile aynı kalıtsal yapıdadır. gerçekleştirebilir. II. Üreme sonucunda hem sayı artışı hem de IV. Uyarılara tepki hem üretici hem de tüketici can- vücut büyüklüğünde artış gerçekleşmiştir. lılarda gözlenir. III. Üreme sırasında dişi ve erkek gamet oluşumu Yukarıda verilen açıklamalardan hangileri doğru- aynı canlı tarafından gerçekleştirilmiştir. dur? ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) III ve IV A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I, III ve IV E) II, III ve IV B D) II ve III E) I, II ve III İ L G İ 6. I. Ayçiçeği bitkisinin Güneş'e doğru yönelmesi II. Kaktüslerin gövdelerinde su depolanması III. Ağaçların sonbaharda yapraklarını dökmesi S IV. Besinlerin hücre içinde parçalanarak enerji A R üretilmesi V. Ağaçların Güneş ışığını kullanarak fotosentez- 3. Çok hücreli organizmalarla ilgili olarak, M 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ A le besin üretmesi I. Vücut içi denge hâlinin (homeostazi) korunma- L Yukarıdaki canlılara ait olaylarla olayın örneği olduğu özellik eşleştirilmelerinden hangisi yan- sında farklı sistemler birlikte çalışabilir. lıştır? A) Hareket † I II. Benzer göreve sahip hücreler bir araya gelerek B) Uyarılara tepki † II C) Boşaltım † III dokuları oluştururlar. III. Canlılar ototrof (üretici) veya heterotrof (tüketi- ci) beslenebilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) Solunum † IV D) II ve III E) I, II ve III E) Beslenme † V 19

7. Aşağıda iki farklı canlıya ait büyüme evreleri gösteril- 10. Aşağıdakilerden hangisi tüm canlılarda görülen miştir. ortak özelliklerden değildir? A) Yapım ve yıkım tepkimelerini gerçekleştirmek Buna göre canlılarda gerçekleşen büyüme olayla- B) Embriyonik gelişim göstermek rı ile ilgili, C) Enerji üretmek ve tüketmek D) Uyarılara tepki vermek I. Eşeysiz üreyen tüm canlılarda büyüme, hücre E) Hareket büyüklüğünün artışı ile sağlanır. 11. Canlılarda gerçekleşen yapım (anabolizma) ve yıkım II. Çok hücreli canlılarda büyüme hücre sayısının (katabolizma) olaylarının tamamına metabolizma adı verilir. artışı ile sağlanır. Buna göre canlıların metabolizma hızı; III. Çok hücreli canlılarda büyüme sırasında organ- I. yaş, II. cinsiyet, ların hücre sayısı artar. III. ortam sıcaklığı, IV. vücut büyüklüğü ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III faktörlerinden hangilerine bağlı olabilir? 8. I. Fotosentez A) I ve II B) I ve III C) II ve IV II. ATP sentezi III. Protein sentezi D) I, II ve III E) I, II, III ve IV Yukarıdaki olaylardan hangileri tüm canlılarda ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III B İ D) II ve III E) I, II ve III L 12. Aşağıdakilerden hangisi insanda vücut iç denge- G sinin (homeostazi) korunmasına örnek olarak ve- İ rilemez? 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 9. Canlılarda vücut içi dengenin (homeostazi) koruma- S A) Ortam sıcaklığı kaç olursa olsun vücut sıcaklığı- A nın 36-37°C tutulması sında en etkili olaylardan birisi de boşaltımdır. R M B) Kanın pH'nın 7,3-7,4 seviyesinde tutulması Canlılarda metabolizma artıklarının uzaklaştırıl- A L C) Bitkisel gıdaların yapısında bulunan selülozun masında; sindirilmeden dışarı atılması I. hücre zarı, D) Kan şekeri seviyesinin hormonların etkisi ile sabit II. böbrek, tutulması E) Vücuttaki su oranının hormonların, boşaltım sis- teminin, terlemenin vb. etkenlerle dengede tutul- ması III. deri ➡ HATIRLATMA yapılarından hangileri görev alabilir? Metabolizma hızı boy, yaş, kilo, cinsiyet gibi etkenlere A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II bağlı olarak değişir. D) II ve III E) I, II ve III 20

TEST-6 BÖLÜM TESTİ - 3 1. Aşağıdakilerden hangisi tüm canlılarda ortak ola- 4. Canlıların ortak özelliklerinden biri de uyarılara karşı rak görülen özelliklerden değildir? tepki vermektir. A) Ribozom organelinde protein sentezlemek B) Yönetici molekül olarak DNA ve RNA bulundur- Buna göre; I. sperm hücrelerinin yumurtanın salgıladığı fer- mak C) Hücresel yapı göstermek tilizin isimli kimyasal takip ederek yumurtayı D) ATP sentezlemek döllemesi, E) Dışarıdan aldığı organik besinleri hücre içinde II. bitki köklerinin suyun bulunduğu tarafa doğru sindirmek büyümesi, III. hava sıcaklığının artmasına bağlı olarak terle- menin hızlanması olaylarının hangileri uyarılara karşı tepki davranı- şıdır? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. I. CO2 5. Aşağıdaki olaylardan hangisi tüm canlılarda gö- II. C6H12O6 III. O2 rülen ortak özelliklerdendir? IV. H2O A) Hücre sayısını artırarak büyüme B) Organik besinleri dış ortamdan hazır olarak alma Heterotrof bir canlı yukarıdaki moleküllerden C) Ribozom organelinde protein sentezlemek hangilerini dışarıdan hazır alabilir? D) Hücre dışına enzim salgılama E) Sperm veya yumurta oluşturma A) Yalnız II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV B İ L G 3. I. CO2 + H2O → C6H12O6 + O2 İ 6. Aşağıda hücrede bulunan bazı moleküller bir beşgen II. Glikojen + (n – 1)H2O → (n) Glikoz şekli içerisinde gösterilmiştir. S A III. (n) Glikoz → Selüloz + (n – 1) H2O IV. Glikoz + Fruktoz → Sükroz + H2O R Su Protein M Yukarıdaki tepkime çeşitlerini anabolizma ve ka- A 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ tabolizma olarak eşleştiren aşağıdaki seçenek- L Nişasta Mineral lerden hangisi doğrudur? Anabolizma Katabolizma Yağ A) I ve II III ve IV Buna göre, hangi renkle gösterilen besin tüm B) II ve III I ve IV canlılarda bulunmaz? C) I, III ve IV II D) II ve IV I ve III A) Sarı B) Mavi C) Turuncu E) II, III ve IV I D) Yeşil E) Kırmızı 21

7. Canlılar hücresel yapılarına göre prokaryot ve ökaryot 10. Aşağıda bir bitki hücresine ait bazı kısımlar gösteril- olarak ikiye ayrılır. miştir. Buna göre, I. ribozom, II. DNA, Kloroplast Hücre III. mitokondri çeperi Çekirdek Ribozom hücresel kısımlarından hangileri tüm hücre çeşit- lerinde ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III Mitokondri D) I ve II E) I, II ve III Buna göre, şekildeki kısımlardan hangisi tüm canlılarda ortaktır? A) Ribozom B) Kloroplast C) Hücre çeperi D) Çekirdek 8. Aşağıda canlılarda gözlemlenen bazı değişimler veril- miştir. E) Mitokondri Besin miktarı O2 I II CO2 miktarı ATP miktarı 11. I. CO2 harcanımı ile besin üretimi Mitoz bölünme Amino asit miktarı II. Nişastanın hidrolizi III. Amino asitlerin oksijenli ortamda yıkımı III IV Yukarıdaki olaylardan hangileri canlılarda ortak olarak görülen olaylardan değildir? Organizmadaki Protein A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III hücre sayısı miktarı Buna göre, grafiklerde belirtilen değişimlerden B D) I ve III E) I, II ve III hangileri tüm canlılarda gözlenir? İ A) Yalnız II B) I ve III C) II ve IV L G D) I, II ve III E) II, III ve IV İ 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 9. I. Amipte kontraktil kofulu ile dış ortama su atıl- S A ması R M II. İnsanda idrarın dış ortama verilmesi A 12. I. Hücre III. Bitkilerin yaprakları ile CO2'yi dışarı vermesi L Yukarıdaki olaylardan hangileri birer boşaltım II. Organel örneğidir? III. Doku IV. Sistem Yukarıdaki organizasyon aşamalarından hangile- ri tüm canlılarda ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) Yalnız I B) I ve II C) III ve IV D) I ve II E) I, II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 22

TEST-7 BÖLÜM TESTİ - 4 1. Canlılar beslenme şekline göre ototrof, heterotrof ve 4. Yazılıda öğretmeninin hazırladığı soruda ifadeler hem ototrof hem heterotrof olmak üzere üç şekilde doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yolunu takip edilerek beslenir. çıkışa ulaşılacaktır. Buna göre, aşağıda verilen canlılardan hangisi Metabolizma, anabolizma diğerlerinden farklı beslenir? ve katabolizmadan meydana gelir. A) At B) Ayı C) Köpek DY D) Çam E) Saprofit bakteri Tek hücreli canlılarda hücre Prokaryot canlılar sayısı artırılarak gelişmiş hücre yapısına sahiptir. büyüme gerçekleşir. DY D Y 4 5 1 Ototrof beslenen canlılar kendi besinini kendi üretir. DY 23 2. I. Atom veya moleküllerden meydana gelme Buna göre ifadeler test edildiğinde doğru çıkış II. Beslenme yolu kaç numaralı kısımdır? III. Üreme A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Yukarıdaki özelliklerden hangileri cansızlarda görülmeyip canlılarda görülebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III B İ L G İ 5. Aşağıda canlılara ait ortak özelliklerden bazılarının sistematiği verilmiştir. S Üreme A Metabolizma 2 R1 M Anabolizma Katabolizma Eşeysiz Eşeyli A 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 3. Biyoloji biliminin incelediği konular içerisinde; L Hücre I. canlıların yapısı, Beslenme II. canlıların beslenme şekilleri, III. canlıların davranışları 34 verilenlerden hangileri yer alabilir? Prokaryot Ökaryot Ototrof Heterotrof Buna göre kaç numaralı bölgeler yer değiştiri- lirse yapılan sistematiklerin tamamı doğru olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III A) 1 ve 2 B) 1 ve 3 C) 3 ve 4 D) II ve III E) I, II ve III D) 2 ve 3 E) 2 ve 4 23

6. Canlılarda gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlar 9. Aşağıda canlılarda gözlenen bazı özelliklere ait yapım ve yıkım reaksiyonlarından oluşur. şekiller verilmiştir. Buna göre, I. enzimlerin görev alması, II. hücre dışında gerçekleşmesi, III. polimerlerden monomerlerin meydana gelmesi olaylarından hangileri hem yapım hem de yıkım reaksiyonlarında ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 1 D) I ve II E) I, II ve III 7. Aşağıdaki canlılardan hangisi heterotrof değil 2 ototrof beslenir? A) B) Mantar Bitki 3 C) D) Buna göre, canlılarda gözlenen özelliklere kar- şılık gelen kavramlar hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir? İnek Amip 12 3 E) B A) Beslenme Adaptasyon Organizasyon İ B) Büyüme Üreme Hareket L C) Metabolizma Gelişme Hücresel yapı G İ D) Solunum Boşaltım Homeoztazi Toprak solucanı E) Hareket Organizasyon Uyum S A R 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ M A 10. I. Bukalemunun bulunduğu ortam rengini alması L adaptasyondur. 8. Aşağıdaki özelliklerden hangisi tüm canlılarda II. Bitkilerin CO2 ve H2O'dan C6H12O6 ve O2 ortaktır? üretmesi beslenme olayıdır. A) Fermantasyon III. Bitkilerin terleme ile su buharını dışarı atması olayı boşaltımdır. B) Aktif hareket Canlılarda gözlenen özelliklere ait açıklamalar- C) Organizasyon dan hangileri doğrudur? D) Eşeysiz üreme A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III E) Heterotrof beslenme D) I ve II E) I, II ve III 24

ETKİNLİK A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun B. Aşağıdaki cümlelerin sonuna doğru ise (D), yan- kelime ile doldurunuz. lış ise (Y) yazınız. 1. Biyoloji sözcüğü kelime anlamı açısından ………… 1. Benzer göreve sahip hücreler bir araya gelerek do- olarak adlandırılan bilim dalıdır. kuları oluşturur. (….) 2. Biyolojik çalışmalar ile aşı, serum, ilaç gibi madde- 2. İnsan vücudunda gelişme hayat boyu devam eder- lerin üretilmesi biyolojinin ……………… sorunlarının ken büyüme belli bir yaşa kadar devam eder. (…..) çözümüne katkılarındandır. 3. Tek hücreli canlılarda bölünerek üreme eşeysiz üre- 3. Tüm canlıların en küçük yapı birimine ……………adı me şeklidir. (…..) verilir. 4. Kendi besinlerini kendileri üreten canlılara ………….. 4. Çok hücreli canlıların hepsi eşeyli çoğalır. (…..) canlı denir. 5. Adaptasyonlar kalıtsaldır, nesilden nesile aktarılır. 5. Besin ihtiyaçlarını diğer canlılardan karşılayan canlı- (…..) lara ……………………… canlı denir. 6. Canlılar ihtiyaç duydukları ...................yi hücre için- 6. Tüm hayvanlarda aktif yer değiştirme hareketi görü- de besinleri solunum ya da fermantasyon tepkimele- lür. (…..) rinde parçalayarak üretirler. 7. Canlıların gerçekleştirdiği yapım ve yıkım tepkimele- 7. Boşaltım, homeostaziye doğrudan etki eder. (…..) rinin tamamına ………………………… adı verilir. 8. Gençlerde, katabolizma olayları anabolizma olayla- 8. Vücut içinin kararlı ve dengede tutulması durumuna B rından fazla gerçekleşir. (…..) ……………………… denir. İ L 9. Canlının yapısında üretilen metabolik atıkların vücut- G 9. Tüm canlılar besinleri oksijenli solunum ile parçala- yarak enerji üretir. (…..) tan uzaklaştırılmasına ……………………adı verilir. İ 10. Bitkilerde çoğunlukla ……………………. şeklinde S 10. Üretici canlıların ışık enerjisi kullananlar fotosentez, hareket görülürken hayvanlarda ise ……………… A kimyasal enerji kullananlar kemosentez yaparlar. …………….hareketi şeklindedir. R (…..) M A 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 11. Canlıların doğal ortamlarında yaşama ve üreme şan- L 11. Üretici olarak beslenen canlılar sadece bitkilerdir. sını artıran kalıtsal özelliklerine …………………….. (…..) denir. 12. Tek ata canlının eşe ihtiyaç duymadan yeni yavrula- 12. Tek hücreli canlılarda büyüme hücre sayısını artıra- rını oluşturmasına ………………………üreme denir. rak gerçekleşir. (…..) 13. Benzer göreve sahip dokular bir araya gelerek 13. Prokaryot hücreler, ökaryot hücrelere göre daha ilkel …………………………ları oluşturur. hücrelerdir. (…..) 25

C. Aşağıdaki soruları yapılandırılmış gridde verilen D. Aşağıdaki klasik soruları cevaplayınız. kelimelerle cevaplayınız. 1. Biyoloji bilimindeki gelişmelerin yeryüzünde öncelikli a. Boşaltım b. Prokaryot olarak hangi alandaki sıkıntıların çözümünde etkili olacağını yazınız. c. Yönelme hareketi d. Ototrof • …………………………………… • …………………………………… e. Katabolizma f. Adaptasyon • …………………………………… • …………………………………… g. Yer değiştirme hareketi h. Anabolizma i. Ökaryot j. Heterotrof k. Solunum l. Organ 1. Hangisi genellikle hayvanlarda görülen hareket şek- lidir? ………………… 2. Hangisi gelişmemiş, çekirdeği ve zarlı organelleri bu- 2. Aşağıda karışık olarak verilen organizasyon basa- lunmayan hücrelere verilen isimdir? ………………… maklarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız. 3. Bitki, bazı bakteriler ve alglerin kendi besinlerini ken- a. Organ b. Hücre c. Sistem d. Atom dilerinin üretmesine verilen isim nedir? ……………… e. Organel f. Doku g. Molekül h. Organizma 4. Hangisi canlının yapısındaki metabolizmayı oluştu- ran olaylardır? ………………… 5. Canlının yaşam ortamında yaşama ve üreme şan- sını artıran kalıtsal özelliklerine ne isim verilir? ………………… B 6. Homeostaziye doğrudan etki eden olaylar hangileri- İ 3. Bitki ve hayvanlarda görülen; beslenme, hareket, L G üreme, büyüme olaylarını karşılaştırınız. dir? ………………… İ Bitkilerde 7. Hangi olay sonucunda enerji üretilir? ………………… S A Hareket: ………………………………………………… Üreme: ………………………………………………… R Büyüme: ………………………………………………… 8. Hangisi bitkilerde görülen pasif hareketlerdendir? M 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ ………………… A L 9. Hangisi hayvanların beslenme şeklidir? …………… Hayvanlarda 10. Hangisi dokuların bir araya gelerek oluşturduğu ya- Hareket: ………………………………………………… pılardır? ………………… Üreme: ………………………………………………… Büyüme: ………………………………………………… 11. Hangisi bitki ve hayvan gibi canlıların gelişmiş hücre- sel yapılarına verilen isimdir? ………………… 26

1. ÜNİTE D. 1. Gıda sıkıntıları, sağlık sorunları, çevre sorunla- rı, canlı çeşitliliğinin azalması YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ 2. d, g, e, b, f, a, c, h 1. BÖLÜM: 3. Bitkilerde Hareket: Genellikle yönelme şeklindedir. Biyoloji ve Canlıların Ortak Özellikleri Üreme: Çiçek ile eşeyli; kök, gövde, gibi organ- Test-1/Biyoloji Bilimi ve Canlıların Ortak Özellikleri larıyla eşeysiz olarak gerçekleşir. Büyüme: Bitkilerde büyüme hayatları boyunca (Hücresel Yapı, Beslenme) Sayfa: 11 devam eder. 1. E 2. A 3. B 4. E 5. D 6. E 7. C 8. E Hayvanlarda 9. D Hareket: Genellikle yer değiştirme şeklindedir. Üreme: Eşeyli veya eşeysiz üreme görülür. Test-2/Canlıların Ortak Özellikleri Büyüme: Büyüme hayvanlarda sınırlıdır, belli (Solunum – Metabolizma – Homeostazi – Boşaltım) ............................. Sayfa: 13 bir yaşa kadar devam eder. 1. A 2. C 3. C 4. C 5. D 6. D 7. E 8. E 2. BÖLÜM: 9. C 10. B 11. D 12. E Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler (Organik ve İnorganik Bileşikler) Test-3/Canlıların Ortak Özellikleri (Adaptasyon, Test-1/ Canlıların Yapısında Bulunan Hareket, Uyarılara Tepki, Organizasyon, Üreme, Temel Bileşikler (Su) .................................. Sayfa: 31 Büyüme ve Gelişme) Sayfa: 15 1. B 2. D 3. C 4. B 5. A 6. D 7. A 8. E 9. E 10. C 11. E 1. C 2. E 3. B 4. C 5. E 6. A 7. C 8. C Test-2/ Asitler, Bazlar ve Mineraller ........... Sayfa: 33 9. D 10. E 11. A 12. C 1. E 2. C 3. B 4. A 5. E 6. C 7. C 8. B Test-4/ Bölüm Testi – 1 ............................... Sayfa: 17 9. E 10. C 11. C 12. D 1. B 2. C 3. B 4. C 5. D 6. E 7. D 8. B Test-3/ Karbonhidratlar ............................... Sayfa: 35 9. B 10. A 11. E 12. C 1. C 2. E 3. B 4. E 5. D 6. B 7. E 8. A Test-5/ Bölüm Testi – 2 ............................... Sayfa: 19 9. B 10. A 11. D 12. E 1. B 2. D 3. E 4. D 5. A 6. B 7. D 8. D Test-4/ Lipitler .............................................. Sayfa: 37 9. E 10. B 11. E 12. C 1. E 2. A 3. C 4. B 5. E 6. C 7. A 8. D Test-6/ Bölüm Testi – 3 ............................... Sayfa: 21 B 9. C 10. D 11. E 12. D İ 1. E 2. D 3. C 4. E 5. C 6. D 7. D 8. C L Test-5/ Proteinler ......................................... Sayfa: 39 9. E 10. A 11. E 12. B G İ 1. E 2. B 3. E 4. D 5. A 6. D 7. C 8. C Test-7/ Bölüm Testi – 4 ............................... Sayfa: 23 9. E 10. E 11. C 12. B 1. D 2. E 3. E 4. B 5. C 6. A 7. B 8. C Test-6/ Bölüm Testi – 1 ............................... Sayfa: 41 9. B 10. E 1. D 2. B 3. C 4. B 5. A 6. C 7. A 8. E Etkinlik ......................................................... Sayfa: 25 S 9. D 10. D 11. A 12. B A A. 1. canlı bilimi 2. sağlık R Test-7/ Bölüm Testi – 2 ............................... Sayfa: 43 M 3. hücre 4. ototrof (üretici) A 1. A 2. A 3. C 4. E 5. D 6. D 7. B 8. C L 9. E 10. B 11. D 12. A 9. SINIF SARMAL BİYOLOJİ 5. tüketici (heterotrof) 6. ATP Test-8/ Bölüm Testi – 3 ............................... Sayfa: 45 7. metabolizma 8. homeostazi 1. B 2. C 3. E 4. E 5. C 6. B 7. C 8. C 9. boşaltım 10. yönelme, yer değiştirme 9. D 11. adaptasyon 12. eşeysiz Test-9/ Bölüm Testi – 4 ............................... Sayfa: 47 13. organ 1. A 2. C 3. E 4. B 5. B 6. E 7. D 8. D 9. A B. 1.D 2.D 3.D 4.Y 5.D 6.Y 7.D 8.Y 9.Y 10.D 11.Y 12.Y 13.D C. 1.g 2.b 3.d 4.e,h 5.f 6.a,k 7.k 8.c 9.j 10.l 11.i 200