TYT KİMYA SB-2024 DEMO

TYT SORU BANKASI 1. OTURUM ➘ Sınav Kadar Kolay Sınav Kadar Zor YKSYükKsuerkuömgrleatriımSınavı ➘ Yen Öğret m Programına Uygun ➘ Yen Nes l S mülasyonTestler ➘ ÖSYMT p ve SarmalTestler ➘ Etk l Örgü veTam Hücreleme ➘ Öğret c Akıllı Kâğıtlar VİDEO ÇÖZÜMLÜ Bünyam n AKTAŞ RU AVCILA Bayram YILDIZ Bek rARSLAN CELLENMİŞ YENİ B SO ASKI RI GÜN

1. ÜNİTE Karekodu okut ETKİLEŞİMLİ KONU ABONE OL VİDEOLARINA ULAŞ. �tyt Bilgi Sarmal AKADEMİ KİMYA BİLİMİ NELER ÖĞRENECEĞİZ? • SİMYADAN KİMYAYA • KİMYANIN ALT DİSİPLİNLERİ UĞRAŞ ALANLARI • KİMYANIN SEMBOLİK DİLİ • KİMYA UYGULAMALARINDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BU KONUNUN SINAVINDAKİ YERİ ✔ ÖSYM sınavlarında bu üniteyle ilgili her yıl en az 1 soru çıkmaktadır. Özellikle güvenlik sembolleri ile element – bileşik konularının iyi öğrenilmesi hâlinde bu konuyla ilgili sorular kolayca çözülebilir.

Te1st SİMYADAN KİMYAYA ➡ BİLGİ NOTU 2. Kimya ve simya ile ilgili aşağıdaki açıklamalardan han- gisi yanlıştır? • Simya ile uğraşanlara simyacı (alşimist) denir. Simya- cıların çalışmaları arasında; A) Kimyada teoriler deney sonuçları ile ilişkilendirilerek test edilir. – Değersiz madenleri altına çevirmek – Ölümsüzlük iksirini bulmak B) Simya döneminde bulunan bazı kimyasal maddeler gü- – Hastalıklara çare bulmak nümüzde de kullanılmaktadır. yer alır. C) Simyada sınama – yanılma yöntemi kullanılmıştır. • Simya (alşimi): D) Simyada sistematik bilgi birikimi sağlayan deneysel ça- – Sınama yanılmaya dayalıdır. – Teorik temelleri yoktur. lışmalar yapılmıştır. – Sistematik bilgi birikimi sağlamaz. E) Kimya, maddelerin yapısını ve özelliklerini inceleyen bir bilim dalıdır. • Modern kimyanın başlangıcı olarak 3. Simyacılar uğraşları sonucunda bazı laboratuvar teknikleri – Deneylerin sistematik bir şekilde yapılması geliştirmişlerdir. – Terazinin yaygın olarak kullanılması – Teorilerin doğrudan deney sonuçları ile test edilmesi Aşağıdakilerden hangisi simya döneminde kullanılan yer alır. laboratuvar tekniklerinden biri değildir? A) Süzme • Simyacılar, uğraşları sonucunda kimyada kullanılan da- B) Damıtma C) Diyaliz mıtma düzenekleri, fırınlar, su banyosu, el kantarı, kroze D) Mayalanma gibi araç gereçleri geliştirmişlerdir. Ayrıca damıtma, süz- E) Kristallendirme me, kristallendirme, mayalama, özütleme, çözme gibi teknikleri kullanmışlardır. • Simyacılar; mürekkep, seramik, barut, cam, alaşım, 4. Simya döneminde günümüzde de kullanılan birçok madde esans, altın, gümüş, cıva, nitrik asit, sülfürik asit, karınca sentezlenmiştir. asidi gibi maddeleri keşfetmişlerdir. • Aristo’ya göre; Hava Buna göre, – Hava; sıcak ve ıslak – Toprak; soğuk ve kuru Sıcak Islak B i I. Sülfürik asit Ateş Su L II. Plastik – Su; soğuk ve ıslak Kuru Soğuk G III. Karınca asidi – Ateş; sıcak ve kuru Toprak i IV. Barut yukarıdaki maddelerden hangileri simyacıların keşfetti- S ği maddeler arasında yer alır? A R A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III M D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV A L TYT KİMYA SORU BANKASI 1. I. Değersiz madenleri altına çevirmeye çalışmak 5. Aşağıdakilerden hangisi hem simyacıların hem de kim- II. Sonsuz hayat bahşeden suyu bulmak yacıların yaptıkları çalışmaların ortak özelliğidir? III. Hastalıkları iyileştirmek için ilaçlar yapmak A) Felsefe taşını bulmak. B) Hayatı kolaylaştırıcı maddeler sentezlemek. Yukarıdaki açıklamalardan hangileri simyacıların çalış- C) Sistematik bilgi birikimi sağlamaz. maları arasında yer alır? D) Teorik temellere, deney ve gözleme dayanır. E) Terazi yaygın olarak kullanılır. A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 1. E 2. D 3. C 4. D 5. B 9

6. I. Sınama yanılmaya dayalı olması 9. Aristo mantığına göre, II. Teorik temellerinin olmaması I. Fe(k) elementi topraktır. III. Sistematik bilgi birikimi sağlaması II. HCl(s) bileşiği sudur. III. O2(g) molekülü havadır. Yukarıda verilenlerden hangileri simyanın bir bilim dalı olmamasının nedenleri arasında yer alır? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 10. 7. Simya döneminde bazı uygarlıkların yapmış olduğu çalış- Aristo, bütün maddelerin dört elementten oluş- malar aşağıda verilmiştir. tuğu düşüncesini ortaya atmıştır. Aristo'ya göre ateş, toprak, hava ve su bilinen her şeyin özüdür. Mezopotamyalılar Bitkilerin özellikle kök, sap, meyve ve Sıcak, soğuk, ıslak ve kuru özelliklerini bu dört te- yapraklarını kullanarak ilaçlar hazırlamıştır. Ayrıca bitkisel mel element ile ilişkilendirmiştir. ve hayvansal boyalarla derileri boyayıp, birçok metal ve mi- neral kullanarak süs eşyaları yapmışlardır. Aristo’ya göre, Çinliler Su banyoları ve diğer ısı dengeleyici aletler ge- I. Ateş kurudur. liştirip damıtma tekniğiyle alkol elde etmişlerdir. II. Toprak soğuktur. Hintliler Çanak çömlek yapımı, bunların pişirilmesi ve boyar maddelerin hazırlanması ile ilgilenip fırın, imbik gibi III. Hava sıcaktır. araçlar geliştirmişlerdir. IV. Su ıslaktır. yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? Yukarıdaki bilgilere göre, simya dönemi ile ilgili, A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III I. Çeşitli uygarlıklar kimya biliminin gelişim sürecine katkı D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV sağlamıştır. II. Kimyasal maddeler ve laboratuvar teknikleri keşfedil- B miştir. i III. Temel ihtiyaçlar dışında süslemeye de önem verilmiştir. L 11. I yargılarından hangileri doğrudur? G Sıcak A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III i D) II ve III E) I, II ve III S A TYT KİMYA SORU BANKASI 8. Simyadan kimyaya geçiş sürecine katkı sağlayan bilim R II III insanları ile ilgili, M A IV V I. Cabir bin Hayyan nitrik asit, sülfirik asit gibi kimyasalları L Toprak keşfetmiştir. Aristo’nun dört element kuramına göre, yukarıda veri- II. Antoine Lavoisier deneylerinde teraziyi kullanarak kütle- len gösterim ile ilgili seçeneklerdeki ifadelerden han- nin korunumu kanununu bulmuştur. gisi yanlıştır? A) I yerine hava gelmelidir. III. Ebubekir er–Razi karıncaları damıtarak formik asidi B) II yerine su gelmelidir. elde etmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? C) III yerine ateş gelmelidir. D) IV yerine ıslak gelmelidir. A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III E) V yerine kuru gelmelidir. D) II ve III E) I, II ve III 10 6. B 7. E 8. E 9. E 10. E 11. D

Te5st KİMYA UYGULAMALARINDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ – I ➡ BİLGİ NOTU 2. Kapta bulunan kimyasal maddenin toksik (zehirli) olduğu bilinmektedir. Güvenlik Uyarı Anlamı Güvenlik Uyarı Anlamı ? İşareti İşareti Yanıcı madde Radyoaktif Buna göre, kabın üzerine konulması gereken güvenlik Yakıcı madde madde uyarı işareti aşağıdakilerden hangisinde doğru göste- rilmiştir? Sıcak cisim A) B) C) güvenliği Aşındırıcı Kırılabilir cam D) E) (Korozif) madde güvenliği Çevreye zararlı Elektrik 3. Kimyasal bir maddenin ambalajında çevreye zararlı madde madde güvenliği olduğunu bildiren uyarı işareti yer almaktadır. Kesici/delici cisim Buna göre, bu madde aşağıdaki kapların hangisinde Patlayıcı madde güvenliği bulunmaktadır? Zehirli (Toksik) Göz güvenliği A) B) C) madde B D) E) i L G i 1. Güvenlik amacıyla kullanılan, S A 4. Ambalaj etiketinde R TYT KİMYA SORU BANKASI M A L uyarı işareti bulunan kimyasal bir madde ile ilgili, I. Yanıcı özellik gösterir. şeklindeki uyarı işaretinin anlamı aşağıdakilerden han- II. Etil alkol, aseton gibi maddelerin ambalaj etiketi üzerin- gisinde doğru gösterilmiştir? de bulunabilir. A) Yanıcı madde III. Alev, kıvılcım ve elektrik temas noktalarından uzak tu- B) Patlayıcı madde tulmalıdır. C) Korozif madde D) Radyoaktif madde yargılarından hangileri doğrudur? E) Yakıcı madde A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 1. C 2. B 3. E 4. E 17

5. Canlı dokularda geri dönüşümü olmayan tahribatlara 8. Kimyasal bir maddenin yakıcı ve tahriş edici olduğu bilin- sebep olan görünmez yüksek enerjili ışınlar yayan bir mektedir. kimyasal maddenin ambalajında aşağıdaki güvenlik uyarı işaretlerinden hangisi bulunmalıdır? Buna göre, bu kimyasal maddenin ambalaj etiketinde A) B) C) aşağıdaki güvenlik uyarı işaretlerinden hangileri aynı anda bulunmalıdır? D) E) A) B) C) D) E) 6. Evlerimizde hijyen sağlamak amacıyla kullanılan bir kimya- sal maddenin şişesi üzerinde aşağıdaki sağlık ve güvenlik amaçlı temel uyarı işaretleri bulunmaktadır. Bu kimyasal maddeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A) Yakıcı ve çevreye zararlıdır. B) Çevreye zararlı ve aşındırıcıdır. B C) Patlayıcı ve aşındırıcıdır. D) Aşındırıcı ve yanıcıdır. i 9. Laboratuvarlarda bulunan güvenlik sembolleri ile ilgili E) Çevreye zararlı ve toksiktir. L aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır? G 7. Ambalaj etiketi üzerinde, i A) Sembolü yapılacak işlemlerde ısıtı- cı ya da sıcak bir yüzeyin olduğunu S gösterir. A B) Sembolü yapılacak işlemlerde elekt- R rik kullanıldığını, güç kaynağı kulla- nılırken iletken kısımlara dokunma- M nın tehlikeli olduğunu gösterir. Sembolü deneye başlamadan önce A TYT KİMYA SORU BANKASI L C) gözlük takmak gerektiğini gösterir. yukarıdaki uyarı işareti bulunan kimyasal bir madde ile D) Sembolü yapılacak işlemlerde cam ilgili, E) malzemelerin kırılabileceğini gösterir. Sembolü deneylerde kullanılan mal- I. Patlayıcı maddedir. zemelerin elbiselere sıçrayarak aşın- II. Ateş, kıvılcım ve ısıdan uzak tutulmalıdır. dırıcı etkisinden korunmak için önlük III. Darbelerden uzak tutulmalıdır. veya tulum kullanılması gerektiğini gösterir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 18 5. D 6. B 7. E 8. B 9. D

Te1st ATOM MODELLERİ ➡ BİLGİ NOTU 1. Dalton atom modeli ile ilgili, DALTON ATOM MODELİ I. Madde, atom denilen küçük taneciklerden oluşur. • Madde, atom denilen çok yoğun ve içi dolu kürelerden oluşur. II. Atomlar kimyasal tepkimelerde parçalanamaz, bölüne- • Atomlar parçalanamaz, bölünemez, yoktan var edilemez ve mez ve başka bir atoma dönüşemez. başka atoma dönüşemez. III. Farklı element atomları birbirinden farklıdır. • Bir atomun bütün atomları büyüklük, şekil ve kütle bakımın- dan özdeştir. IV. şeklinde modellendirilebilir. • şeklinde modellendirilmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) III ve IV C) I, III ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV THOMSON ATOM MODELİ 2. Aşağıda verilen varsayımlardan hangisi Thomson atom TYT KİMYA SORU BANKASI • Atomlar çapları yaklaşık 10–8 cm olan kürelerdir. modeline ait değildir? • Elektron denilen negatif (–) yüklü tanecikler, pozitif (+) yüklü A) Atomdaki pozitif (+) ve negatif (–) yükler atomda homo- jen olarak dağılmıştır. atomun içinde homojen olarak dağılmıştır. B) Atomdaki negatif yük sayısı pozitif yük sayısına eşit • Atomdaki negatif yük sayısı, pozitif yük sayısına eşit olup olup atomlar yük bakımından nötrdür. C) Elektronlar çekirdekten belirli uzaklıkta ve belirli enerji- atomlar yük bakımından nötrdür. ye sahip yörüngelerde bulunur. • Atomun kütlesinin büyük çoğunluğunu pozitif yükler oluştu- D) Elektronların kütlesi ihmal edilecek kadar küçük olduğu rur. B için atomun kütlesini pozitif yükler oluşturur. i E) Atomlar çapları yaklaşık 10–8 cm olan kürelerdir. • şeklinde modellendirilmiştir. L G RUTHERFORD ATOM MODELİ i • Bir atomda pozitif yükün tümü, çekirdek denilen küçük bir böl- S gede toplanmıştır. A R • Çekirdek çapı yaklaşık 10–12 – 10–13 cm, atom çapı ise 10–8 M cm olup, atom hacminin büyük bir kısmı boşluktur. Elektron- A lar bu boşlukta bulunur ve çekirdek etrafında döner. L • Pozitif yüklerin toplam kütlesi, atomun kütlesinin yaklaşık ya- 3. Bohr atom modeli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi rısı kadardır. yanlıştır? A) Elektronlar çekirdeğin etrafında belirli enerjiye sahip –– yörüngelerde bulunur. B) Elektron, çekirdeğe en yakın enerji düzeyinde bulunu- • ++++ şeklinde modellendirilmiştir. yorsa temel hâldedir. C) Tek elektronlu 1H atomunun davranışını açıklamıştır. –– D) Temel hâlde bulunan atom kararsız olup ışın yayar. E) Elektron dışarıdan enerji alarak uyarılmış hâle geçer. BOHR ATOM MODELİ • Elektronlar çekirdekten belirli uzaklıkta ve belli bir enerjiye sahip yörüngelerde (enerji düzeyi) bulunur. • Enerji düzeyleri çekirdeğe en yakın enerji düzeyi 1 olmak üzere n = 1, 2, 3, 4,... gibi tam sayılarla veya K, L, M, N,... gibi harflerle gösterilir. • Elektronun çekirdeğe en yakın en düşük enerjili hâline ato- mun temel hâli denir. Elektronun dışarıdan enerji alarak daha yüksek enerji düzeyine geçmesine uyarılmış hâl denir. • şeklinde modellendirilmiştir. 1. E 2. C 3. D 31

2. ÜNİTE Karekodu okut ETKİLEŞİMLİ KONU ABONE OL VİDEOLARINA ULAŞ. �tyt Bilgi Sarmal AKADEMİ ATOM VE PERİYODİK SİSTEM NELER ÖĞRENECEĞİZ? • ATOM MODELLERİ • ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ • İZOTOP, İZOTON, İZOBAR, İZOELEKTRONİK KAVRAMLARI • PERİYOT VE GRUP ÖZELLİKLERİ • PERİYODİK SİSTEMDE DEĞİŞEN ÖZELLİKLER BU KONUNUN SINAVINDAKİ YERİ ✔ ÖSYM sınavlarında bu bölümle ilgili her yıl bir veya iki tane soru gelmektedir. Atomun temel tanecikleri ile periyodik sistemin iyi bilinmesi TYT’de çok önemli olduğu gibi AYT’de bulunan diğer konuların da daha iyi yapılmasına yardımcı olacaktır.

4. Rutherford atom modeline göre, 7. g1Hibiadtior.muna ait iki farklı katman elektron dizilimi aşağıdaki I. Pozitif yüklerin toplam kütlesi atomun kütlesinin yaklaşık yarısı kadardır. II. Bir atomda pozitif yükün tamamı atom içerisinde homo- jen olarak dağılmıştır. III. Elektronlar atom içerisindeki boşlukta çekirdek etrafında döner. yargılarından hangileri doğrudur? 1. durum 2. durum A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III Buna göre, D) II ve III E) I, II ve III I. 1. durumda atom temel hâlde, II. durumda ise uyarılmış hâldedir. II. 2. durumdaki elektron ışıma yaparak 1. duruma geçebi- lir. III. 1. durumdaki elektronun enerjisi 2. durumdakine göre daha fazladır. yukarıdaki ifadelerden hangileri Bohr atom modeline göre doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III 5. Dalton atom modelinin bazı varsayımları aşağıda verilmiş- D) II ve III E) I, II ve III tir. I. Atomlar içi tamamen dolu kürelerdir. 8. II. Atomlar parçalanamaz, bölünemez. III. Bir elementin bütün atomları büyüklük, şekil ve kütle ba- Rutherford, Thomson atom modelinin doğruluğunu ispat etmek için radyoaktif bir elementten elde etti- kımından özdeştir. ği pozitif yüklü (+) alfa taneciklerini çok ince bir altın levha üzerine göndermiş ve bu ışınların levhadaki Bu varsayımlardan hangileri günümüzde geçerli değil- saçılmalarını gözlemlemiştir. dir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III B Gözlem sonucuna göre pozitif yüklü taneciklerin bü- i yük bir kısmının levhadan hiç sapmadan geçtiği, çok L az kısmının ise levhaya çarparak geri döndüğü göz- G lemlenmiştir. i TYT KİMYA SORU BANKASI 6. I. Elektronlar, pozitif yüklü atomun içerisinde homojen ola- S Rutherford atom modeline göre, rak dağılmıştır. A I. Bir atomda pozitif yükün tamamı, çekirdek denilen çok R II. Atomdaki pozitif ve negatif yük sayısı birbirine eşittir. M küçük bir bölgede toplanmıştır. III. Atomda bulunan pozitif tanecikler atom kütlesinin yakla- A L II. Pozitif yüklerin toplam kütlesi, atomun kütlesinin yakla- şık yarısını oluşturur. şık yarısı kadardır. Atom modellerine ait yukarıdaki bilgiler hangi bilim in- sanlarına aittir? Thomson Rutherford A) II ve III I ve III B) I ve II II ve III III. şeklinde modellenmiştir. C) I II ve III D) III I ve II ifadelerinden hangileri doğrudur? E) II I ve III A) I, II ve III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) Yalnız III 32 4. C 5. E 6. B 7. B 8. A

4. Zeynep, odasındaki panosuna periyodik cetvelde sağdan 6. Aşağıda verilen şeklin 1, 2, 3 ve 4 ile belirtilen yerlerinde sola doğru ve yukarıdan aşağı doğru gidildikçe değişen 4200X2+ taneciğine ait izotop, izoton, izolektronik ve izobar ta- özellikleri not kâğıdı üzerine yazarak incelemiştir. necikler yazılmak isteniyor. 31 Atom çapı artar. İzoton İzoelektronik Oksitlerin bazik özelliği artar. Metalik aktiflik artar. 40 X2+ 20 2 4 39 X 40 Y 20 19 Zeynep yazdığı bu bilgilere göre şu yorumları yapmıştır: I. 3Li, 10Ne, 12Mg elementlerinin atom çapları ilişkisi Buna göre; 1, 2, 3, ve 4 numaralı yerlere aşağıdakiler- 10Ne > 12Mg > 3Li şeklindedir. den hangisi getirilebilir? II. Metalik aktifliği en fazla olan element toprak alkali 123 4 grubunda yer alır. A) 11Na+ İzoton 2142Mg İzotop III. 11Na, 12Mg, 19K elementlerinin oksitlerinin sulu çözeltile- B) 17Cl1– İzotop 3199K İzobar rinin bazlığı K2O > Na2O > MgO şeklindedir. İzobar 2131Na İzoton C) 18Ar İzotop 20 Ne İzobar Zeynep’in yaptığı bu yorumlardan hangileri doğrudur? D) 8O2– İzobar İzotop E) 19K1+ 10 A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 3177Cl D) I ve III E) II ve III 7. Atom numarası 6 olan elementle ilgili, I. Ametal özellik gösterir. II. Periyodik cetvelin 2. periyodunda bulunur. III. IUPAC sistemine göre periyodik cetvelin 16. grubunda bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? B A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III i D) I ve II E) I, II ve III L 5. Temel hâldeki A, B, C, D ve E atomlarının nükleon sayısı- G 8. Enes ve Ensar üzerlerinde element sembollerinin bulundu- proton sayısı grafiği verilmiştir. i ğu kartlarla bir oyun oynuyorlar. Oyunun kuralı şu şekilde- Nükleon sayısı dir: Hangi kartın üzerindeki elementin hem atom hacmi hem S de I. iyonlaşma enerjisi daha büyükse o kart kazanıyor. A m+4 A R Enes ve Ensar’ın üç farklı oyun sırasında çektiği kartlar aşağıda verilmiştir. BC M m+2 Enes Ensar A mD TYT KİMYA SORU BANKASI E L I. Oyun P P+2 P+4 Proton sayısı 19K 20Ca Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur? II. Oyun 7N 8O A) C ve E’nin kimyasal özellikleri farklıdır. B) B ve C izoton atomlardır. III. Oyun 12Mg 13Al C) D ve E izotop atomlardır. D) A ve D’nin yoğunlukları farklıdır. Buna göre, hangi oyunlarda Enes kazanmıştır? E) A ve E izobar atomlardır. A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I ve III 58 4. C 5. D 6. B 7. D 8. D

SİMÜLASYON TESTİ – III 1. Bir taneciğin yapısında bulunan proton, elektron ve nötron 3. Aşağıda üç element atomunun atom numaraları verilmiştir. sayısı aşağıdaki sütun grafiğindeki gibidir. Element atomu Atom numarası Sayısı 14 Na 11 13 Cl 17 10 Ca 20 Atom altı tanecik Bu elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Buna göre, bu tanecikle ilgili aşağıdaki ifadelerden han- doğrudur? gisi yanlıştır? A) Çekirdeğindeki yüklü tanecik sayısı 13’tür. A) Na atomunun son katmanında iki elektron bulunur. B) Temel hâlde periyodik sistemin 3. periyot 13. grubunda B) Ca atomu bileşik oluştururken ilk katmanından iki elekt- yer alır. ron verir. C) Nükleon sayısı 27’dir. C) Na ve Cl atomları aralarında bileşik oluştururken D) İyon yükü 3–’dir. E) 2184Si atomu ile izotondur. elektronlarını ortaklaşa kullanır. D) Cl elementi bileşik oluştururken bir elektron verme eği- limindedir. E) Ca ve Cl arasında bileşik oluşurken Cl elementinin iyon yükü 1– olur. Proton Elektron 4. Aşağıdaki grafiklerde temel hâlde bulunan bazı element- Nötron lerin elektron içeren katman sayıları ve son katmanlarında TYT KİMYA SORU BANKASIBbulunan toplam elektron sayıları verilmiştir. i Son katmanındaki L Katman sayısı toplam elektron sayısı G i6 S3 3 2. X, Y ve Z elementlerinin A2 2 R X2n + 1 Y2n + 2 Z2n + 2 M O Mg Al Element O Mg Al Element n n n+1 A L Buna göre, bu elementlerle ilgili, atomlarıyla ilgili, I. O ametal, Mg ve Al metaldir. II. Birinci iyonlaşma enerjileri arasında O > Mg > Al ilişkisi I. X ve Z’nin nötron sayıları aynıdır. II. X ve Y aynı elementin izotop atomlarıdır. bulunmaktadır. III. Z’nin nötron sayısı ile proton sayısı aynıdır. III. Atom yarıçapı en büyük olan Al’dir. IV. Y ile Z’nin kütle numaraları aynıdır. IV. Elektronegatifliği en büyük olan O’dur. yargılarından hangileri doğrudur? yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV D) II, III ve IV E) I, III ve IV 1. D 2. E 3. E 4. C 59

Te2st DUBLET – OKTET KURALI VE LEWİS YAPISI ➡ BİLGİ NOTU 3. Aşağıda verilen taneciklerden hangisi dublet kararlılı- ğına sahiptir? Atomlar bağ oluştururken soy gaz elektron dizilimine ben- zemek için elektron alır, verir veya ortaklaşa kullanılır. A) 1H B) 12Mg C) 4Be2+ Bir atomun elektron dağılımını kendisine en yakın soy gaz D) 16S2– E) 20Ca nolıannda2kHi eealetokmtrounnasbaeyınszıneıtmseeskiizdeubtalemt akmurlaamlı,assoınnakaotkmteat- kuralı denir. 4. I. 8O II. 11Na+ 1. Bazı element atomlarının temel hâldeki katman elektron di- III. 16S2– zilimleri aşağıda verilmiştir. Yukarıda verilen taneciklerden hangileri oktet kararlılı- ğına sahiptir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 282 21 285 Mg Li P ➡ BİLGİ NOTU Buna göre, Lewis yapısı bir element sembolü ile elementin son katma- nındaki elektronların sayısını gösteren noktalardan oluşur. I. Mg bileşik oluştururken son katmanından iki tane elekt- Bir taneciğin Lewis yapısı çizilirken sırasıyla aşağıdaki ron vererek oktetini tamamlar. adımlar izlenir. • Atomun ya da iyonun katman elektron dizilimi yazılır. II. Li bileşik oluştururken son katmanından bir tane elekt- ron vererek dublete uyar. • Son katmanındaki elektron sayısı bulunur. III. P bileşik oluştururken üç tane elektron alarak oktetini tamamlar. yargılarından hangileri doğrudur? • Element sembolünün dört tarafına değerlik elektonla- rı önce tek tek yerleştirilir. Eğer dörtten fazla elektron A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III varsa sekize ulaşıncaya kadar noktalar ikişerli olacak şekilde yerleştirilir. D) II ve III E) I, II ve III B i L Örneğin; 7N : Lewis yapısı G 25 N i 2. HF molekülüne ait elektron gösterimi aşağıda verilmiştir. S Değerlik A eletronları R M Atom Lewis yapısı TYT KİMYA SORU BANKASI A L 5. Buna göre, I. 5B B II. 14Si Si I. H atomu dublete uymuştur. III. 17Cl Cl II. F atomu oktetini tamamlamıştır. III. H ve F atomları arasında güçlü etkileşim oluşmuştur. yargılarından hangileri doğrudur? Yukarıdaki atomlardan hangilerinin Lewis yapısı doğru ( : F atomu çekirdeği, : H atomu çekirdeği, : Elektron) verilmiştir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 1. E 2. E 3. C 4. D 5. E 71

6. Katman elektron dağılımı şeklinde olan C (karbon) 9. Katman elektron dağılımı 2 – 8 – 5 şeklinde olan P 24 (fosfor) elementinin nötr atom ve 3– yüklü anyonuna ait elementinin Lewis nokta gösterimi hangi seçenekte Lewis nokta gösterimlerinden hangisi doğrudur? doğru verilmiştir? P P3– A) P P3– A) C B) C C) C D) C E) C B) P [ P ]3– C) P [P]3– D) P [ P ]3– E) P P3– 7. Aşağıdaki 2. periyot elementlerinden hangisinin Lewis 10. Lewis yapısı X şeklinde olan bir elementin atom nu- nokta yapısı yanlış verilmiştir? marası, Element Lewis nokta yapısı I. 6 II. 8 A) 3Li Li III. 16 B) 4Be Be C) 8O O yukarıda verilenlerden hangileri olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) 9F F D) II ve III E) I, II ve III E) 7N N B i L G i S A 8. Atom numarası 13 olan Al (Alüminyum) elementinin, R 11. Katman elektron dizilimi Lewis yapısı nötr hâli ile 3+ iyon yüklü katyon hâline ait Lewis nokta M I. He = He gösterimi hangi seçenekte doğru verilmiştir? A 2 L [ O ]2– TYT KİMYA SORU BANKASI Al Al3+ [ K ]+ A) Al [Al]3+ II. 8O2– = 2 8 B) Al Al3+ III. 19K+ = 2 8 8 C) Al [ Al ]3+ D) Al [ Al ]3+ Yukarıda katman elektron dizilimi verilen atom veya E) Al Al3+ iyonlardan hangilerinin Lewis yapısı doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 72 6. D 7. E 8. B 9. B 10. D 11. B

SİMÜLASYON TESTİ – IV 1. Bir atomun Lewis gösterimindeki noktalarla ilgili; 3. H (•) Tek nokta sayısı, atomun bağ yapma kapasitesini ( •• ) Çift nokta sayısı, atomun ortaklanmamış elektron sayı- B O N sını gösterir ve bu elektronlar ile bağ yapmaz. HH HH FFF İki atom arasındaki bileşik formülü yazılırken en çok bağ yapan atom merkeze, diğer atomlar merkez atom etrafına a bc yazılarak oluşturulur. Yukarıdaki moleküllere ait bilgilerle oluşturulmuş; Buna göre aşağıda Lewis yapıları verilen atom çiftleri I. Ortaklanmış elektron II. Oktete ulaşmış arasında oluşturulacak bileşik formüllerinden hangisi çifti sayısı atom sayısı yanlış verilmiştir? 33 Lewis nokta Oluşacak bileşiğin 2 yapıları Lewis yapısı 1 A) H ile C H a b c Molekül a b c Molekül HCH B) H ile N H III. Dublete ulaşmış atom sayısı N HH 3 H C) F ile H H 2 HF H 1 H D) Be ile H H Be H a b c Molekül sütun grafiklerinden hangileri yanlış çizilmiştir? F A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III E) B ile F B D) II ve III E) I, II ve III FF B i L G i 4. I II III S A 2. H F .............. H F R H2O KNO3 CCl4 HF molekülünün yoğun fazında gösterilen bağlarla il- M sıvısı katısı sıvısı gili; A L TYT KİMYA SORU BANKASI I. — ile gösterilen bağ, güçlü etkileşimdir. I, II ve III kaplarındaki maddelerle ilgili aşağıdakilerden II. ....... ile gösterilen bağ, zayıf etkileşimdir. hangisi yanlıştır? (1H, 6C, 8O, 17Cl, 19K) A) I’deki polar kovalent bağ içeren polar moleküldür. III. ....... gösterilen bağ, etkin olarak hidrojen bağlarından B) II’deki iyonik bağ içeren bileşiktir. oluşur. C) I ve II karıştırılırsa iyon-dipol etkileşimi oluşur. D) III. bileşikte atomlar arasında apolar kovalent bağ bu- IV. — ile gösterilen bağ, polar kovalent bağdır. lunur. yargılarından hangileri doğrudur? E) I ve II karıştırılırsa birbiri içerisinde çözünür. A) I ve III B) II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 1. C 2. E 3. D 4. D 101

5. Temel hâlde bulunan bazı element atomlarının katman sa- 7. yısı ve son katmanlarındaki elektron sayıları tabloda veril- miştir. Hidrojen bağı, H atomunun elektronegatifliği yüksek F, O, N atomlarıyla oluşturduğu moleküllerde görülür. Atom Katman Son katmandaki Bir molekülün pozitif yüklü hidrojeni ile diğer molekü- X sayısı elektron sayısı lün negatif yüklü F, O, N atomları arasında moleküller arasında oluşur. 1 1 Y2 6 Aşağıda iki HF molekülü ve aralarındaki etkileşimler mo- Z3 7 dellenmiştir. Q4 2 HI H Bu elementlerin birbirleriyle yaptıkları bileşiklerle ilgili II III olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? FF A) X ve Q elementlerinin oluşturduğu bileşik iyonik yapı- dadır. Buna göre, modelde numaralandırılmış etkileşimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (1H, 9F) B) Y ve Z elementleri birbirleriyle bileşik oluştururken A) I numaralı etkileşim, elektron ortaklaşması sonucu oluş- elektronlarını ortaklaşa kullanır. muştur. C) Z ve Q arasında oluşan kararlı bileşikteki iyonlar aynı B) II numaralı etkileşimde en baskın olan hidrojen bağıdır. soy gaz elektron dizilişine sahiptir. C) III numaralı etkileşim II numaralı etkileşimden daha D) X ve Z arasında oluşan bileşiğin molekülleri arasında güçlüdür. yoğun fazda dipol-dipol etkileşimleri bulunur. D) II numaralı etkileşim koparılırsa maddenin kimyasal E) Q bileşik oluştururken ilk katmandaki iki elektronu verir. özellikleri değişir. E) I ve III numaralı etkileşimler polar kovalent bağdır. 6. Katman elektron Lewis gösterimi dağılımı )8O ) O B i 26 L )9F ) FF G i 8. Aşağıda bazı bileşikler ve bu bileşiklere ait özellikler karşı- 27 larında belirtilmiştir. Katman elektron dağılımı verilen elementlerden oluşan S Buna göre bileşiklerden hangisinin karşısında verilen bileşikle ilgili; A özellik yanlıştır? (1H, 6C, 8O, 11Na, 17CI) Doğru (�) R Bileşik Özellik Yanlış (�) M A I. Molekül formülü OF L A) NaCl İyonik bağlı olup moleküler bileşiktir. TYT KİMYA SORU BANKASI II. Molekül içi bağların Polar polarlığı kovalent III. Molekül polarlığı Polar B) CCl4 Kovalent bağlı olup apolar moleküllerden oluşmuştur. Tablodaki bilgilerin doğru (�) veya yanlış (�) olarak işa- C) NaClO Hem iyonik hem kovalent retlenmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir? bağ içerir. A) � B) � C) � D) � E) � D) C2H4 Atomlar arası polar ve apolar � � � � � kovalent bağlar içerir. ��� � � E) Na2O Katı hâlde elektriği iletmez. 102 5. E 6. D 7. D 8. A

Te4st SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ – II 1. Sıvılarla ilgili, 5. Eşit hacimde A, B ve C sıvıları; aynı şartlarda, aynı anda ve I. Maddenin katı hâline göre daha düzensizdir. aynı eğimle bir cam kaptan boş olan başka bir cam kaba II. Sadece titreşim hareketi yaparlar. aktarılmaya başladıktan bir süre sonra cam kaplardaki sıvı III. Akışkan özelliğe sahiptirler. miktarları şekilde verilmiştir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I, II ve III B) I ve III C) II ve III D) I ve II E) Yalnız III 2. Bir sıvının kaynaması ile buharlaşması arasında bazı fark- A BC lar vardır. Aşağıdaki tabloda kaynama ve buharlaşma olayları ile ilgili Buna göre; A, B ve C sıvılarının viskozitelerinin karşı- bazı bilgiler verilmiştir. laştırılması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? (Cam kaplar özdeştir.) Buharlaşma Kaynama Her sıcaklıkta gerçekleşir. A) A > B > C B) A > C > B C) C > A > B Sıvı yüzeyinde gerçekleşir. Belirli bir sıcaklıkta gerçekleşir. D) C > B > A E) B > C > A Kabarcıklar oluşmaz. Sıvının her yerinde gerçekleşir. Kabarcıklar oluşur. Buna göre, I. Buharlaşma sıvılar için ayırt edici bir özellik değildir. II. Kaynama sıcaklığında sıvı daha hızlı buharlaşır. III. Kaynama, buharlaşmaya göre daha az enerji gerektirir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III 6. Aşağıdaki tabloda, gerçek sıcaklık değerlerinde bağıl neme D) II ve III E) I, II ve III B bağlı olarak hissedilen sıcaklık değerleri verilmiştir. 3. Saf bir sıvının buharlaşma hızı, Li Hissedilen sıcaklık değeri (°C) G I. Sıvının bulunduğu kabın yüzey alanı i %20 bağıl %30 bağıl %40 bağıl II. Havadaki nem oranı nemde nemde nemde III. Sıvı üzerindeki dış basınç IV. Sıvının sıcaklığı Gerçek sıcaklık40 39 43 48 değeri (°C) TYT KİMYA SORU BANKASI niceliklerinden hangilerine bağlı olarak değişir? S A 30 28 29 30 A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III R M 25 25 26 26 D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV A L Bu tabloya göre, 4. Buharlaşma olayıyla ilgili, I. 25°C gerçek sıcaklıkta bağıl nem arttıkça hissedilen sı- I. Sıvının yüzeyinde gerçekleşir. caklık değeri her zaman artar. II. Sadece kaynama noktasına yakın sıcaklıklarda gerçek- leşir. II. %40 bağıl nemde gerçek sıcaklık ile hissedilen sıcaklık III. Sıcaklık arttıkça buharlaşma hızı da artar. değeri birbirine eşit olabilir. III. 40°C gerçek sıcaklıkta bağıl nem arttıkça hissedilen sı- caklık ile gerçek sıcaklık değerleri arasındaki fark artar. yargılarından hangileri doğrudur? yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A) I, II ve III B) I ve II C) II ve III A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) I ve III E) Yalnız II D) II ve III E) I, II ve III 1. B 2. B 3. E 4. D 5. E 6. D 115

7. Saf X, Y ve Z sıvıları için buhar basıncı-sıcaklık değişimini 10. I. Sıvının sıcaklığı gösteren grafik verilmiştir. II. Sıvının bulunduğu kabın yüzey alanı Buhar basıncı (atm) III. Sıvının cinsi 1 XYZ Yukarıdaki niceliklerden hangileri bir sıvının buhar ba- sıncını etkiler? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. I II III Sıcaklık (°C) Buna göre, Saf Etil Tuzlu I. Aynı sıcaklıkta buhar basınçları arasındaki ilişki X > Y > Z’dir. su alkol su II. Tanecikler arasındaki çekim kuvvetleri Z > Y > X’dir. İzmir Ankara İzmir III. Aynı sıcaklıkta Y sıvısı Z sıvısından daha uçucudur. Yukarıda verilen sıvıların aynı sıcaklıktaki buhar ba- sınçları ile kaynama anındaki buhar basınçları ilişkisi yargılarından hangileri doğrudur? hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II Aynı sıcaklıktaki Kaynama anındaki buhar basınçları buhar basınçları D) I ve III E) I, II ve III A) III > I > II I = II = III 8. Hissedilen sıcaklık, B) III > I > II I > II > III I. Rüzgâr C) II > I > III I = III > II II. Bağıl nem D) II > I > III II > I = III III. Gerçek sıcaklık E) I > II > III III > II > I niceliklerinden hangilerine bağlı olarak değişir? A) I, II ve III B) II ve III C) I ve III 12. Bir sıvının buhar basıncı; sıvının sıcaklığına ve sıvının saf- lığına bağlıdır. Aynı sıcaklıkta bulunan sıvılardan daha uçu- D) I ve II E) Yalnız III cu olanın buhar basıncı daha yüksektir. B Deney Çıkarılan sonuç i 9. Saf X, Y ve Z maddelerinin aynı ortamda kaynama sıcaklık- L A B Buhar basınçları ları grafikte gösterilmiştir. G I. arasındaki ilişki i B > A’dır. Kaynama sıcaklığı (°C) Saf Saf su su 100 S 10 °C 30 °C A AB 70 R II. Aynı sıcaklıkta buhar M A Saf Tuzlu basınçları arasındaki 20 L su su ilişki B > A’dır. TYT KİMYA SORU BANKASI X YZ Madde A B III. Buna göre; X, Y ve Z ile ilglii, Etil Aynı sıcaklıkta buhar Saf alkol basınçları arasındaki I. Tanecikler arası çekim kuvvetleri arasındaki ilişki su ilişki B > A’dır. Y > X > Z’dir. Buna göre, deneylerdeki çıkarılan sonuçlardan hangi- II. Aynı sıcaklıkta uçuculuğu en fazla olan Z’dir. leri doğrudur? III. X’in gaz olduğu sıcaklıkta Z sıvı hâlde bulunabilir. (Tanecikler arası çekim kuvveti: su > etil alkol) yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) I ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 116 7. E 8. A 9. C 10. C 11. C 12. C

TEST ÖSYM tipi Bu bölümdeki sorular sınavlarda çıkan sorular paralelinde hazırlanmıştır. 2021 / MSÜ 2022 / TYT 1. Açık kapta bulunan saf suyun kaynama sıcaklığının dış 5. Özdeş kaplarda bulunan eşit hacimli üç farklı sıvı aynı sı- basınçla değişiminin incelendiği bir araştırmada aşağıdaki caklıkta ve aynı sabit eğimle başlangıçta boş olan özdeş veriler elde edilmiştir. toplama kaplarına aynı anda dökülmeye başlanıyor. Belirli bir süre sonra bu toplama kaplarında biriken sıvı hacimleri Deney Dış basınç (atm) Kaynama sıcaklığı(°C) aşağıdaki şekilde gösteriliyor. 1 0,5 T1 2 1 T2 3 2 T3 Buna göre, saf suyun kaynama sıcaklıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? A) T1 > T2 > T3 B) T1 = T2 = T3 C) T3 > T2 > T1 Gliserin Etil alkol Su D) 4T1 = T2 = 2T3 E) 2T1 = 2T2 = T3 Buna göre, 2. X sıvısının moleküller arası çekim kuvveti Y sıvısınınkinden I. Etil alkolün viskozitesi suyunkinden büyüktür. daha zayıftır. II. Moleküller arası çekim kuvveti en güçlü olan sudur. III. Akmaya karşı en fazla direnç gösteren sıvı gliserindir. ifadelerinden hangileri doğrudur? (Sıvıların buharlaşmadığı varsayılacaktır.) Buna göre, A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III I. Aynı ortamda Y’nin kaynama noktası X’ten büyüktür. D) II ve III E) I, II ve III II. Aynı sıcaklıkta X’in buhar basıncı Y’den büyüktür. III. Aynı sıcaklıkta Y’nin viskozite değeri X’ten daha fazladır. yargılarından hangilerinin doğru olması beklenir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III B i 3. Sıvı hâlde bulunan saf bir madde, erime noktasının al- L 6. Günlük hayatta karşılaştığımız bazı katılar görsellerde ve- tına kadar soğutulduğunda aşağıdaki değişimlerden G rilmiştir. hangisinin olması beklenmez? i C(elmas) Al(k) C6H12O6(k) A) Katı hâle geçmesi S B) Potansiyel enerjisinin azalması A Buna göre, bu katıların sınıflandırılması aşağıdakilerin TYT KİMYA SORU BANKASI C) Moleküllerin serbest hareketlerinin artması R hangisinde doğru verilmiştir? D) Daha düzenli yapıda olması M E) Kimlik özelliğinin aynı kalması A L 4. Amorf katılar için, C(elmas) Al(k) C6H12O6(k) I. Belirli bir erime noktaları vardır. II. Belli bir şekilleri yoktur. A) Moleküler Metalik Kovalent III. Plastik ve mum örnek verilebilir. B) Kovalent Metalik Moleküler yargılarından hangileri doğrudur? C) Kovalent İyonik Moleküler A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) Kovalent Metalik Amorf D) I ve II E) II ve III E) Moleküler İyonik Kovalent 1. C 2. E 3. C 4. E 5. C 6. B 133

7. Bazı madde çiftleri ve açıklamalar aşağıdaki gibidir. 9. Aşağıdaki tabloda bir ildeki gerçek sıcaklık değerlerinde bağıl neme bağlı olarak hissedilen sıcaklık değerleri veril- Madde çifti Açıklama miştir. I. Tuzlu Bir sıvıda uçucu Hissedilen sıcaklık değeri (°C) su olmayan bir katı %10 bağıl %20 bağıl %30 bağıl Saf çözünürse sıvının su nemde nemde nemde kaynama noktası artar. 42 39 43 45 (A) (B) Aynı koşullarda bulunan 39 36 37 38Gerçek sıcaklık Kaynama noktası maddelerden uçucu değeri (°C) olanın kaynama noktası 34 31 32 33 B>A daha düşüktür. 26 25 26 26 II. Bu tabloya göre, Saf Etil I. %30 bağıl nemde, gerçek sıcaklık ile hissedilen sıcaklık su alkol değerleri arasındaki fark, 42 °C gerçek sıcaklıkta en faz- (A) (B) ladır. Kaynama noktası II. Bağıl nem değeri arttıkça hissedilen sıcaklık değeri her A>B zaman artmayabilir. III. İzmir Erzurum Sıvı yüzeyine etki eden III. Hissedilen sıcaklık değeri, gerçek sıcaklık değerinden basınç arttıkça kaynama küçük olabilir. Saf Saf noktası artar. su su yargılarından hangileri doğrudur? (A) (B) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III Kaynama noktası D) II ve III E) I, II ve III A>B Buna göre, yapılan açıklamalardan hangileri doğrudur? 10. 1 atm basınç altında bulunan saf hâldeki X gazının soğu- (Moleküller arası çekim kuvveti: Su > Etil alkol) tulmasına ait sıcaklık – zaman değerlerini gösteren tablo aşağıdaki gibidir. A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Zaman 0 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 (dk) Sıcaklık 130 120 110 110 110 100 50 30 10 10 10 –10 (°C) 8. 1. durumda pistonlu kapta bulunan gaz tanecikleri aynı B Buna göre, bu madde ile ilgili, sıcaklıkta piston aşağı itilerek 2. duruma ve piston yukarı i doğru çekilerek 3. duruma getiriliyor. L I. 10. dakikada dönme hareketi yapabilir. G II. Aynı basınç altında erime noktası 10°C’dir. i III. 30. dakikadaki tanecikler arası uzaklığı 60. dakikadaki- S ne göre daha fazladır. A IV. 20 ve 50. dakikadaki potansiyel enerji değeri aynıdır. R M yargılarından hangileri doğrudur? A L A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV TYT KİMYA SORU BANKASI 1. durum 2. durum 3. durum 11. X(katı) $ısı X(sıvı) $ısı X(gaz) Buna göre, yukarıdaki sistemler incelendiğinde gaz ta- Saf X maddesinin yukarıda verilen değişiminde; necikleri ile ilgili, I. Fiziksel özelliği I. Sıkıştırılabilirler. II. Kimyasal özelliği II. Bulundukları kaba tamamen yayılırlar. III. Özkütlesi III. Hacimleri arttıkça tanecikleri arası çekim kuvveti artar. IV. Molekül yapısı yargılarından hangilerine ulaşılabilir? niceliklerinden hangileri aynı kalmıştır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III A) I ve III B) II ve IV C) I, III ve IV D) II ve III E) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV 134 7. E 8. B 9. E 10. C 11. B

SARMAL TEST SARMAL TEST – 5 1. H H H 3. X : Tekli kovalent bağ içeren molekül OOO Y : İkili kovalent bağ içeren molekül aH b H H Z : Üçlü kovalent bağ içeren molekül Yukarıda H2O molekülündeki bağlar gösterilmiştir. Yukarıda verilen bigilere göre, X, Y ve Z molekülleri aşa- Buna göre; a ve b bağları hangi seçenekte doğru veril- ğıdakilerden hangisi olabilir? miştir? (1H, 6C, 7N, 8O, 11Na, 12Mg, 13AI, 17Cl) a b XY Z A) İyonik bağ Hidrojen bağı B) Hidrojen bağı Kovalent bağ A) O2 H2O NH3 B) NaCl MgCl2 AlCl3 C) Kovalent bağ Hidrojen bağı CO2 HCN C) HCl CO2 D) Hidrojen bağı İyonik bağ CO2 O2 D) CH4 H2O E) Kovalent bağ Kovalent bağ E) HCN 4. Aşağıdaki olaylardan hangisi fiziksel değişime örnektir? A) Gümüş eşyaların yüzeyinin zamanla kararması B) Pillerden elektrik üretimi C) Çiğnenen sakızların zamanla çürümesi D) Sütten tereyağ eldesi E) Mumun yanması B 5. i 2. Aşağıdaki atomlardan hangisinin değerlik elektron sa- L yısı yanlış verilmiştir? G i Atom Katman e– Değerlik e– Periyodik cetvelde ok yönünde, dağılımı sayısı S A I. Atom çapı A) 2He 2 2 R II. İyonlaşma enerjisi M III. Elektronegatiflik A TYT KİMYA SORU BANKASI L niceliklerinin genel değişimi aşağıdakilerden hangisin- de doğru gösterilmiştir? B) 3Li 21 3 C) 4Be 22 2 I II III A) Artar Azalır Artar B) Azalır Artar Artar D) 8O 26 6 C) Azalır Azalır Artar D) Artar Artar Artar E) 9F 27 7 E) Azalır Artar Azalır 1. C 2. B 3. C 4. D 5. B 145

6. XY2 molekülü kalıcı dipoller oluşturmaktadır. 9. Karbon temelli bileşiklerin özelliklerini inceleyen kim- yanın alt bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? Buna göre, A) Anorganik kimya B) Organik kimya I. XY2 polar moleküldür. II. Moleküller arasında hem itme hem de çekme kuvvetleri C) İnorganik kimya D) Analitik kimya görülür. E) Fizikokimya III. XY2’in yoğun fazında hidrojen bağları görülür. yargılarından hangilerinin doğruluğu kesin değildir? A) I, II ve III B) I ve III C) II ve III D) I ve II E) Yalnız III 10. Güvenlik uyarı işareti Anlamı I. Çevre için zararlı madde 7. Aşağıda verilen maddelerden hangisi yoğun fazda mo- II. Toksik madde lekülleri arasında hidrojen bağı içermez? A) N III. Patlayıcı madde HHH B) O Yukarıdaki güvenlik uyarı işaretlerinden hangilerinin CH3 CH3 anlamı doğru verilmiştir? C) O A) I, II ve III B) I ve III C) II ve III CH3 H D) Yalnız I E) Yalnız III D) H F E) OII CH3 C O HB i 11. Aşağıda verilenlerden hangisi metallerin özelliklerin- L den değildir? 8. X, Y ve Z atomlarına ait iyonlaşma enerjisi değerleri kkal G A) Bileşiklerinde pozitif değerlik alırlar. cinsinden tabloda verilmiştir. i B) Ametaller ile iyonik bağlı bileşik oluştururlar. Element 1.İE 2.İE 3.İE 4.İE C) Oda koşullarında cıva hariç hepsi katı hâlde bulunurlar. S D) Serbest elektronlarından dolayı yüzeyleri parlaktır. A E) Doğada moleküler hâlde bulunurlar. R X 118 1071 1653 – M A TYT KİMYA SORU BANKASI Y 185 343 1943 2625 L Z 168 350 1768 2404 Tablodan yararlanılarak, 12. Aşağıda verilen olaylardan hangisi fiziksel değişime ör- nek değildir? I. X’in atom numarası II. Y ve Z’nin grup numarası A) Mumun erimesi III. Y ve Z’nin periyot numaralarının karşılaştırılması B) Kömürün toz hâle getirilmesi C) Kandan serum eldesi verilenlerden hangileri bulunabilir? D) Üzümden şarap eldesi E) Gökkuşağı oluşumu A) I, II ve III B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) Yalnız III 146 6. E 7. B 8. A 9. B 10. A 11. E 12. D

Te1st K(KİMütYleAnNiInNKToErMunEuLmKuANKUaNnuLnAuR)I ➡ BİLGİ NOTU 2. 160’şar gram Ca(k) ve Br2(g) maddelerinin tam verimli tep- kimesi sonucu 200 gram CaBr2 bileşiği oluşurken X gram Kütle Korunumu Kanunu Ca(k) metali artmaktadır. Kimyasal tepkimelerde, tepkimeye giren maddelerin kütleleri top- Buna göre, tepkime sonucu artan Ca(k) metali kütlesi “X” lamı, tepkime sonucunda oluşan maddelerin kütleleri toplamına kaç gramdır? eşittir. Buna kütlenin korunumu kanunu denir. A) 80 B) 100 C) 120 D) 130 E) 140 Bu ifade 1774 yılında Antoine Laurent de Lavoisier tarafından kullanılmıştır. • Ca(k) + 1 O2(g) $ CaO(k) 2 40 g 16 g 56 g Tepkimede harcanan = Tepkime sonucu oluşan 3. Çinko (Zn) ve gümüş (Ag) metallerinden oluşan 20 gramlık maddelerin toplam kütlesi maddelerin toplam kütlesi bir alaşım yeterince HBr sulu çözeltisine atılıyor. • Na 23 g Ag(k) + HBr(suda) $ Tepkime olmaz. Zn(k) + 2HBr(suda) $ ZnBr2(suda) + H2(g) x gram 16,2 gram 22,5 gram 0,2 gram 18 gram H2O Verilen tepkimelere göre alaşımda bulunan Ag miktarı kaç gramdır? Na(k) + H2O(s) $ NaOH(suda) + 1 H2(g) 2 A) 6,5 B) 7 C) 1,5 D) 13,5 E) 19,8 23 g 18 g 40 g 1g 41 g 41 g ➥ Tepkimede toplam kütle korunur = 41 g ➥ Ağzı açık kap olduğu için gaz çıkışından dolayı kaptaki kütle korunmaz ve tepkime sonucu kaptaki 40 gramdır. B 4. 1. durumi L Boş bir kaba saf su doldurularak tartılıyor. Gi Saf Su Cçöaz(OelHtis)i2 1. Aşağıdaki tepkimede, tepkime sırasında harcanan ve tepki- S 2. durum TYT KİMYA SORU BANKASI me sonucu oluşan maddelerin miktarları verilmiştir. A Saf su dolu kaba 80 gram Ca metali atılıyor ve tamamının R gsuazilıeçtıekpışkıimgeöyzelengiiyrmore. sTi espakğilmaneıyboitrt.ikTteepnksimonerasırkaaspıntdeakrHa2r M tartılıyor. A L Cçöaz(OelHtis)i2 2Fe(k) + 3 O2(g) $ Fe2O3(k) Saf Su . 2 .. 112 g X g 160 g Buna göre, tepkime sırasında harcanan O2 gazı kütlesi “X” kaç gramdır? Buna göre, tepkime sırasında açığa çıkan H2 gazı kaç A) 112 B) 64 C) 56 D) 48 E) 32 gramdır? A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6 1. D 2. C 3. D 4. C 149

5. Yapılan bir deneyde bir miktar kalay (Sn) ve bir miktar hava 7. Kapalı bir skıarpatsaınpdraokpiaknü(tlCe3–H8z)agmaaznı igleraofkiğsiijveenri(lmO2iş)tgira. zının içeren cam balonun ağzı kapatılarak tartılmıştır. tepkimesi Sn(k) Kütle (gr) gram 16 m CO2(g) Ağzı kapalı cam balon ısıtıldığında kalayın SnO katısına dö- 10 nüştüğü belirleniyor. Daha sonra cam balon tekrar tartılıyor. 7,2 H2O(g) 5,6 C3H8(g) O2(g) t Zaman Buna göre, tepkime sonucu oluşan CO2 gazı kaç gram- dır? A) 11,2 B) 12,8 C) 13,2 D) 14,4 E) 15,2 SnO(k) gram Yapılan bu deneye göre, I. Sn elementinin kimyasal yapısı değişmiştir. II. Tepkime sırasında toplam kütle değişmemiştir. III. Katı kütlesi artmıştır. yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. İçinin havası tamamen boşaltılmış şekildeki kapta sadece B 54 gram gümüş (Ag) metali bulunmaktadır. i L GM i O2(g) TYT KİMYA SORU BANKASI 6. Aşağıdaki tepkime zincirinde harcanan ve oluşan maddele- S Ag(k) rin kütleleri verilmiştir. A • M musluğu açılarak kaba bir miktar O2 gazı gönderilip 3Fe2O3 + CO $ 2Fe3O4 + CO2 R M musluk kapatılıyor. 48 gram 2,8 gram x gram 4,4 gram A L • Kapta bulunan Ag(k) ile O2(g) tepkimeye girerek Ag2O(k) bileşiğini oluşturuyor. Fe3O4 + CO $ 3FeO + CO2 x gram 2,8 gram y gram 4,4 gram • Bir süre sonra kaptaki katı kütlesinin 56 gram olduğu belirleniyor. Buna göre, FeO + CO $ Fe + CO2 I. Tepkimede 2 gram O2 gazı harcanmıştır. y gram 2,8 gram z gram 4,4 gram II. Tepkimedeki toplam atom sayısı korunmuştur. III. Kaptaki oksijen gazı kütlesi azalmıştır. Buna göre; x + y + z değeri aşağıdakilerin hangisinde doğru gösterilmiştir? yargılarından hangileri doğrudur? A) 88 B) 91,2 C) 92,8 A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) 112,8 E) 134,4 D) II ve III E) I, II ve III 150 5. E 6. E 7. C 8. E

TEST ÖSYM tipi Bu bölümdeki sorular sınavlarda çıkan sorular paralelinde hazırlanmıştır. 2022 / TYT 4. AI + HCI $ AICI3 + H2 Yukarıda verilen tepkime en küçük tam sayılarla denk- 1. Kükürt ve oksijen elementlerinin aşağıdaki tabloda verilen leştirildiğinde, denklemdeki maddelerin kat sayılarının kütleleri tepkimeye girdiğinde X, Y ve Z bileşikleri oluşuyor. toplamı kaçtır? Bileşik Kükürdün kütlesi Oksijen kütlesi A) 6 B) 10 C) 11 D) 13 E) 14 (g) (g) X 5. KveapYaleı lbeimr ekanptletarinXianYkbübtlieleleşirğini ineldzeameadnililrakedneğteişpimkiminei dgeöksiteX- Y 16 24 ren grafik aşağıda verilmiştir. Z 64 64 32 48 Kütle (g) 112 Buna göre; 64 Y I. X ve Y, II. X ve Z, X III. Y ve Z Zaman bileşik çiftlerinden hangileri katlı oranlar yasasına uyar? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Buna göre, 2. Aşağıda verilen kimyasal reaksiyonlardan hangisinde I. 160 gram XaYb bileşiği elde edilmiştir. tepkime denklemi denkleştirilmemiştir? II. Bileşiğin kütlece %30’u Y elementidir. III. Tepkime sonunda kapta 224 gram madde vardır. A) N2 + 3H2 $ 2NH3 yargılarından hangileri doğrudur? B) Mg(OH)2 + 2HCI $ MgCI2 + 2H2O C) Fe + O2 $ FeO A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) Zn + 2HNO3 $ Zn(NO3)2 + H2 E) CaCO3 $ CaO + CO2 B D) II ve III E) I, II ve III i L G i 3. Sadece X ve Y elementlerinden oluşan iki farklı bileşikteki S 6. Şekildeki sabit hacimli kapta bir miktar SO3 gazı bulunmak- madde miktarları tablodaki gibidir. A tadır. R X kütlesi (g) Y kütlesi (g) M m gram TYT KİMYA SORU BANKASI A SO3(g) L I. bileşik 2,8 3,2 II. bileşik 1,4 2,4 Bu kaba m gram X gazı eklendiğinde, toplam atom sayısı iki katına çıkmaktadır. Buna göre, eşit miktarda X ile birleşen I. bileşikteki Y Buna göre, X gazı aşağıdakilerden hangisi olabilir? kütlesinin II. bileşikteki Y kütlesine oranı aşağıdakiler- (He: 4 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol, F: 19 g/mol, den hangisinde doğru verilmiştir? Ne: 20 g/mol) A) 1 B) 2 C) 1 D) 4 E) 3 A) C3H4 B) HF C) Ne 3 3 2 3 1 D) O2 E) SO2 1. C 2. C 3. B 4. D 5. E 6. C 205

7. Aşağıda verilen tepkimelerden hangisi yanma tepkime- 2021 / MSÜ si değildir? A) CH4(g) + 2O2(g) $ CO2(g) + 2H2O(s) 10. Magnezyum metali ve oksijen gazı arasında aşağıdaki tep- kime gerçekleşmektedir. B) H2(g) + 1 O2(g) $ H2O(s) 2Mg(k) + O2(g) $ 2MgO(k) 2 Bu tepkime ile ilgili, C) N2(g) + O2(g) $ 2NO(g) I. Eşit kütlede Mg ve O2 tepkimeye girerse sınırlayıcı bile- 3 şen Mg olur. D) KCIO3(k) + ısı $ KCI(k) + 2 O2(g) 1 II. Eşit mol sayılarında Mg ve O2 tepkimeye girerse artan 2 bileşen O2 olur. E) SO2(g) + O2(g) $ SO3(g) III. 0,2 mol MgO elde etmek için 2,4 g Mg tepkimeye girme- lidir. ifadelerinden hangileri doğrudur? (O: 16 g/mol, Mg: 24 g/mol) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 8. KI(suda) + Pb(NO3)2(suda) $ PbI2(k) + KNO3(suda) Denklemi verilen tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? 2021 / TYT A) Pb2+ ve I– iyonları birleşerek PbI2 çökeleğini oluştur- 11. Fosfor triklorür, aşağıdaki tepkimeye göre beyaz fosfor ve muştur. B) Oluşan çözelti elektrik akımını iletir. klor gazından elde edilebilir. P4(k) + 6Cl2(g) $ 4PCl3(g) C) Çözeltideki NO–3 iyon sayısı zamanla azalmıştır. Buna göre 12,4 g P4 katısı ve 21,3 g Cl2 gazının tepkime- D) Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde KNO3 sinden en fazla kaç mol PCl3 elde edilir? maddesinin kat sayısı 2 olur. (Cl2: 71 g/mol, P4: 124 g/mol) B E) Net iyon eşitliği; Pb2(s+uda) + 2I–(suda) $ PbI2(k) şeklinde- i dir. L G A) 0,05 B) 0,1 C) 0,2 i D) 0,3 E) 0,4 TYT KİMYA SORU BANKASI S A R M A L 9. Saf olmayan 216 gram Ag metali yeterli miktarda H2SO4 çözeltisine atıldığında, 2Ag(k) + 2H2SO4(suda) \" Ag2SO4(suda) + 2H2O(s) + SO2(g) 12. 2AI(k) + 6HCI(suda) $ 2AICI3(suda) + 3H2(g) tepkimesi tam verimle gerçekleşiyor ve normal şartlar altın- da 11,2 litre hacim kaplayan SO2 gazı oluşuyor. tepkimesi hsaocniumcukaoplluaşmaanktHad2 ırg.azı normal şartlar altında 13,44 litre Buna göre, tepkimede kullanılan Ag metali yüzde kaç saflıktadır? (Ag: 108 g/mol) Buna göre, tepkimede kaç mol HCI harcanmıştır? A) 40 B) 50 C) 60 D) 75 E) 80 A) 0,3 B) 0,6 C) 0,9 D) 1,2 E) 2,4 206 7. D 8. C 9. B 10. C 11. C 12. D

Te6st KÜTLECE / HACİMCE YÜZDE DERİŞİMLER – II 1. Kütlece % 20’lik 50 g X çözeltisine 50 g X ve 50 g su ekle- 4. İçerisinde 300 gram saf su bulunan Şekil - I’deki kaba 200 niyor. gram X katısı eklendiğinde bir süre sonra Şekil - II’deki durum elde ediliyor. Dipte katı kalmadığına göre elde edilen yeni çözelti küt- lece % kaçlıktır? 200 g X(k) A) 20 B) 30 C) 40 D) 50 E) 70 300 g X çözeltisi saf su 100 g X(k) Şekil - I Şekil - II Buna göre son durumdaki çözeltinin kütlece yüzde de- rişimi kaçtır? A) 15 B) 20 C) 25 D) 30 E) 40 2. Kütlece % 25’lik 120 g şeker çözeltisini kütlece % 40 lık yapabilmek için, I. 20 g katı şeker ekleyip tamamen çözmek 5. Yanda verilen sisteme aynı sıcaklıkta X(k) II. 20 g katı şeker ve 30 g saf su eklemek bir miktar daha katı X eklendiğinde, Doymuş III. Dipte katı olmadan 45 g saf su buharlaştırmak X çözeltisi I. Çözelti kütlesi işlemlerinden hangileri uygulanmalıdır? II. Çözelti yoğunluğu III. Çözeltinin kütlece % derişimi A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III X(k) niceliklerinden hangilerinde bir değişme gözlenmez? B A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III i L D) II ve III E) I, II ve III G 3. Çözücü Çözünen Oluşan çözeltinin i 80 gram su 20 gram NaCl kütlece % derişimi S I A R 100 gram su 100 gram KNO3 II M 400 gram su 100 gram şeker III A L Tabloda çözücü ve çözünenin miktarları verilerek hazır- 6. Yanda verilen doymuş tuz (NaCl) Şeker TYT KİMYA SORU BANKASI lanan çözeltilerin kütlece % derişimleri hangi seçenek- çözeltisine aynı sıcaklıkta bir mik- te doğru verilmiştir? tar katı şeker eklendiğinde, I II III I. Çözelti kütlesi II. Çözeltinin elektrik iletkenliği A) 10 20 20 III. Çözeltinin yoğunluğu B) 20 50 20 Doymuş (NaCl) tuz çözeltisi C) 10 50 20 D) 20 50 10 niceliklerinden hangilerinde artma gözlenir? E) 20 20 10 A) I, II ve III B) I ve III C) II ve III D) Yalnız II E) Yalnız III 1. C 2. C 3. B 4. C 5. E 6. B 221

7. Eşit kütleli iki ayrı karışımdaki o karışımları oluşturan tuz ve 10. 100g 200g su maddelerinin oranlarını gösteren dairesel grafik ile tuz ve su miktarlarını gösteren sütun grafiği verilmiştir. Kütlesi (g) Boş Kütlece %20’lik Boş 170 500 gram tuz çözeltisi Tuz 60° I. Kap II. Kap III. Kap 130 Yukarıda verilen düzenekte II. kaptaki çözeltinin 100 gramı Su boş olan I. kaba, 200 gramı ise yine boş olan II. kaba ak- tarılıyor. Madde Tuz Su I. Karışım II. Karışım Kapların son durumuyla ilgili, Buna göre, bu karışımlar aynı sıcaklıkta karıştırıldığın- I. Kütlece % derişimleri ilişkisi II = III > I dir. da oluşan çözeltinin kütlece yüzde derişimi aşağıdaki- II. Çözünmüş tuz kütlesi ilişkisi II = III > I dir. lerin hangisinde doğru verilmiştir? III. Yoğunlukları ilişkisi I = II = III tür. A) 27,5 B) 30 C) 32,5 D) 35 E) 37,5 yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 11. 8. 25°C’de aşağıdaki gibi üç farklı doymamış NaNO3 çözeltisi Kütlece Kütlece hazırlanıyor. %30’luk 300 gram %50’lik 200 gram I. çözelti: 50 g saf su ve 10 g NaNO3 katısı şeker çözeltisi şeker çözeltisi II. çözelti: 150 g saf su ve 32 g NaNO3 Yukarıda miktarları ve kütlece % derişimleri verilen iki çözelti karıştırıldığında son çözelti kütlece % kaçlık III. çözelti: 200 saf su ve 48 g NaNO3 B olur? i rBeultiçköozelaltnilaerdinoğNruaNsOır3alaaçmısaısnıdaaşnaeğnıddakeirlieşridkteenn en sey- L A) 15 B) 22 C) 38 D) 44 E) 52 hangisi- G dir? i A) I – II – III B) II – I – III C) II – III – I D) III – I – II E) III – II – I S 12. A R M A TYT KİMYA SORU BANKASI L 9. 100 mL’lik bir serumun içerisinde 5 g dekstroz bulunmakta- NaCl(k) dır. Şekildeki NaCl katısının üzerine kütlesinin 9 katı kadar su eklenerek özkütlesi 1,5 g/mL olan 400 mL hacminde çözelti Buna göre, 400 mL’lik serumun yoğunluğu 1,25 g/mL hazırlanıyor. olduğuna göre, serum içerisinde bulunan dekstrozun kütlece yüzderişimi kaçtır? Buna göre hazırlanan bu çözeltideki su miktarı kaç gramdır? A) 4 B) 5 C) 8 D) 10 E) 12,5 A) 360 B) 400 C) 450 D) 540 E) 600 222 7. B 8. E 9. A 10. A 11. C 12. D

Te7st GÜNLÜK HAYATTA ÇÖZELTİLERİN KAYNAMA VE DONMA NOKTALARINDAKİ DEĞİŞİM ➡ BİLGİ NOTU 1. Aynı ortamda 25 °C bulunan şekildeki kapların I. sinde saf su II. sinde ise tuzlu su bulunmaktadır. Çözeltilerin Özellikleri Çözeltilerin, çözünen madde miktarına, tanecik sayısına veya çö- zelti derişimine bağlı olarak değişen özelliklerine koligatif özel- Saf su Tuzlu su likler denir. I. kap II. kap ➥ Çözeltilerin kaynama noktası: Buna göre, Saf su içerisinde uçucu olmayan katılar çözündüğünde suyun kaynama noktası yükselir. Çözünmüş madde miktarı veya yo- I. Tuzlu suyun kaynama noktası saf suyunkinden daha ğunluk arttıkça kaynama noktası artar. yüksektir. • 1 atm basınçta saf su 100 °C’de kaynar. II. Saf suyun donma noktası tuzlu suyunkinden daha yük- • 1 atm basınçta tuzlu su 100 + t °C’de kaynar. sektir. ➥ Çözeltilerin donma noktası: III. Tuzlu suyun yoğunluğu saf suyunkinden daha fazladır. Saf su içerisinde bir miktar madde çözündüğünde suyun donma noktası düşer. yargılarından hangileri doğrudur? • 1 atm basınçta saf su 0 °C’de donar. A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III • 1 atm basınçta tuzlu su –t1 °C’de donar. • 1 atm basınçta şekerli su –t2 °C’de donar. D) I ve III E) I, II ve III • 1 atm basınçta alkollü su –t3 °C’de donar. 2. Aynı şartlarda; Çözeltilerin kaynama noktası ve donma noktası gibi bazı I II fiziksel özellikleri çözünen madde miktarına ve maddenin tanecik sayısına bağlı olarak değişir. Bu özelliklere koligatif özellik denir. Buna göre günlük hayatta gerçekleşen, 1 mol 1 mol I. Araba radyotörlerine antifiriz konulması NaCl şeker II. Karayollarına buzlanmayı önlemek için tuz dökülmesi 100 mL su 100 mL su B III. Uçak kanatlarının alkolle yıkanması • NaCl(k) $ Na+(suda) + Cl–(suda) (2 mol iyon içerir.) i yukarıdaki olaylardan hangileri çözeltilerin koligatif L özellikleri ile ilgilidir? 1 mol 1 mol 1 mol G i A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III • C6H12O6k) $ C6H12O6(suda) (1 mol molekül içerir.) D) II ve III E) I, II ve III (Şeker) S 1 mol 1 mol A 3. I. R • Tuz iyonlarına ayrıştığından dolayı M 11000grmaLmsKuNO3 TYT KİMYA SORU BANKASI A II. 22000gmraLmsKuNO3 Kaynama noktası ilişkisi : I > II L Donma noktası ilişkisi : II > I şeklinde olur. III. 31000grmaLmsKuNO3 Aynı şartlarda yukarıdaki çözeltilerin kaynama nokta- ları ilişkisi hangi seçenekte doğru verilmiştir? (KNO3 tamamen çözünmüştür.) A) I > II > III B) II > I > III C) III > I > II D) II = III > I E) III > II = I 1. E 2. E 3. E 223

4. Aynı sıcaklıkta içerisinde belirtilen miktarlarda şeker çözü- 7. Aynı şartlarda aşağıda verilen çözeltilerden hangisinin nerek hazırlanan üç farklı doymamış çözelti şekildeki gibidir. donma noktası en düşüktür? A) 100 gram su 0,1 mol NaCl 3200g0IşIgeskuer 2105g0IşIgeskuer 1160g0IşIgeskuer B) 200 gram su 0,8 mol NaCl a b c C) 100 gram su 0,8 mol NaCl D) 200 gram su 0,1 mol NaCl E) 300 gram su 0,3 mol NaCl Buna göre aynı şartlarda bulunan kaplardaki çözeltiler- le ilgili, I. c çözeltisinin kaynamaya başlama sıcaklığı a çözeltisin- 8. den daha büyüktür. II. b çözeltisinin donmaya başlama sıcaklığı c çözeltisin- den daha büyüktür. III. a çözeltisinin kütlece yüzde derişimi b çözeltisinden daha büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? I II III 100 g su 100 g su 100 g su A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III C6H12O6 C6H12O6 C6H12O6 D) II ve III E) I, II ve III 5. I. 0,1 mol NaCl IV. 0,2 mol NaCl Yukarıdaki çözeltilerin aynı şartlarda kaynama noktala- II. 10 gram NaCl V. 0,3 mol NaCl rının III > I > II şeklinde olabilmesi için çözünen madde- III. 5 gram NaCl lerin mol sayıları hangi seçenekteki gibi olabilir? I II III A) 4 2 2 Aynı şartlarda eşit miktarda su içerisinde verilen mik- B B) 2 4 4 tarlarda madde çözünmüş yukarıdaki çözeltilerden i C) 2 1 4 hangisinin kaynama noktası en yüksektir? L D) 1 2 1 (Na: 23, Cl: 35,5) G E) 4 1 4 i A) I B) II C) III D) IV E) V 6. 1000’er gram saf su içerisinde 1çömzeoltl ilKerFi ,h1azmırloalnMıygoFr.2 ve S 1 mol AlF3 çözünerek A, B ve C A R M TYT KİMYA SORU BANKASI A B C A çözeltisi çözeltisi çözeltisi L 9. I II III 1 mol KF 1 mol gMsguF2 1 mol gAlsFu3 Saf su Derişik Seyreltik 1000 g su 1000 1000 tuzlu su tuzlu su Hazırlanan bu çözeltilerin aynı şartlarda kaynamaya Aynı ortamda içerisinde eşit miktarda su bulunan yu- başlama sıcaklıkları TA, TB ve TC ilişkisi hangi seçenek- karıdaki maddelerin kaynama noktaları ilişkisi hangi te doğru verilmiştir? (KF, MgF2 ve AlF3 tuzlarının suda seçenekte doğru verilmiştir? tamamen çözündüğü varsayılacaktır.) A) TC > TB > TA B) TA = TB > TC C) TC > TA > TB A) I > II > III B) II > III > I C) II > I > III D) TA = TB = TC E) TA > TB > TC D) I > III > II E) II = III > I 224 4. E 5. E 6. A 7. C 8. C 9. B

8. ÜNİTE Karekodu okut ETKİLEŞİMLİ KONU ABONE OL VİDEOLARINA ULAŞ. �tyt Bilgi Sarmal AKADEMİ ASİTLER – BAZLAR – TUZLAR NELER ÖĞRENECEĞİZ? • ASİTLERİN VE BAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ • ASİTLERİN – BAZLARIN TEPKİMELERİ • ASİTLERİN VE BAZLARIN METALLERLE TEPKİMELERİ • YAYGIN ASİTLER VE KULLANIM ALANLARI • YAYGIN BAZLAR VE KULLANIM ALANLARI • ASİTLERİN – BAZLARIN FAYDALARI VE ZARARLARI • GÜVENLİK ÖNLEMLERİ • TUZLAR BU KONUNUN SINAVINDAKİ YERİ ✔ ÖSYM sınavlarında bu üniteyle ilgili her yıl soru çıkmaktadır. Bu ünitenin çok iyi öğrenilmesi hem TYT sınavı hem de AYT sınavı için faydalı olacaktır.

Te5st ASİTLERİN VE BAZLARIN TEPKİMELERİ – I ➡ BİLGİ NOTU 1. HNO3(suda) + Ca(OH)2(suda) $ Asit – Baz Tepkimeleri Yukarıda verilen tepkime ile ilgili, Asit ve baz özelliği taşıyan maddelerin verdiği tepkimelerdir. Ge- I. Nötralleşme tepkimesidir. nel olarak asit – baz tepkimelerinde tuz ve su açığa çıkar. II. Tepkime sonucu tuz ve su oluşur. III. Kimyasal değişim gerçekleşir. • HCl + NaOH $ NaCl + H2O yargılarından hangileri doğrudur? Asit Baz Tuz Su A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III • HCl(g) + NH3(g) $ NH4Cl(k) D) II ve III E) I, II ve III Asit Baz Tuz • H2SO4 + Na2O $ Na2SO4 + H2O Asit Bazik oksit Tuz • SO3 + KOH $ K2SO4 + H2O 2. HCOOH(suda) CH3OH(suda) HNO3(suda) Asit oksit Baz Tuz • CO2 + CaO $ CaCO3 I II III Asit oksit Bazik oksit Tuz ➥ Nötralleşme tepkimesi Ca(OH)2(suda) Ca(OH)2(suda) Ca(OH)2(suda) H+ ve OH– nin tepkimesine denir. • Oda koşullarındaki Ca(OH)2(suda) çözeltisine belirtilen KOH(suda) + HNO3(suda) $ KNO3(suda) + H2O maddeler eklendiğinde hangilerinde nötralleşme tepki- mesi gözlenir? (K+, OH–) (H+, NO3–) • HCl(suda) + NH3(suda) $ NH4Cl(suda) Hem asit – baz A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III hem de D) I ve III E) I, II ve III nötralleşme tepkimesidir. (H+, Cl–) (NH4+, OH–) B • HCl(g) + NH3(g) $ NH4Cl(k) & sadece asit – baz tepkimesidir. i Asit ile baz karıştırıldığında tepkime sonucu son çözeltide; L G 3. Bazı nötralleşme tepkimeleri şu şekildedir: i nH+ = nOH– & çözelti nötrdür. Oda sıcaklığında pH = 7 • H2SO4 + 2NaOH $ ...I.... + 2H2O nH+ > nOH– & çözelti asidiktir. Oda sıcaklığında pH < 7 nH+ < nOH– & çözelti baziktir. Oda sıcaklığında pH > 7 S • ....II... + KOH $ CH3COOK + H2O A R • HCl + ...III.... $ NH4Cl M A Tepkimelerdeki I, II ve III ile gösterilen bileşikler aşağı- ➥ Tesir (etki) Değerliği L dakilerin hangisinde doğru verilmiştir? Genel olarak tesir değerliği; asitler için ortama verilen H+ iyon TYT KİMYA SORU BANKASI sayısı, bazlar için ortama verilen OH– iyon sayısıdır. I II III Tesir A) Na2SO4 CH3COOH NaOH Değerliği B) Na2SO4 CH3COOH Asit & H2SO4 $ 2H+ + SO42– 2 C) Na2S CH3COOH NH3 D) Na2S NaOH Baz & NH3 $ NH4+ + OH– 1 E) Na2SO4 HCOOH NH3 Asit & HCOOH $ HCOO– + H+ 1 HCOOH NH3 1. E 2. D 3. B 253

4. X ve Y bileşikleri ile hazırlanan sulu çözeltilerin nötrleşmesi- 7. Bazı asit - baz tepkimelerinin denklemleri şu şekildedir: ne ait titrasyon düzeneği şekildeki gibidir. • Sud kostik + X Sofra tuzu + H2O X çözeltisi • Y + Zaç yağı CaSO4 + 2H2O • Amonyak + Tuz ruhu Z Y çözeltisi Buna göre tepkimelerde yer alan X, Y ve Z bileşiklerinin formülleri aşağıdakilerden hangisinde doğru gösteril- miştir? X YZ Buna göre; X ve Y bileşikleri aşağıda verilenlerden han- A) HCI Ca(OH)2 NH4NO3 gisi olamaz? Ca(OH)2 NH4CI B) HCI NH4CI X Y CaO NH4NO3 A) NaOH HCl C) HNO3 NH4CI D) HNO3 Ca(OH)2 B) H3PO4 Ca(OH)2 E) HCI CaCO3 C) Ba(OH)2 CH3COOH D) C2H5OH 8. E) HF H2SO4 KOH iç1ermenolçNözHe3lti 1 mol HçöNzOel3ti içeren I II 5. H2SO4(suda) + Ca(OH)2(suda) $ CaSO4(suda) + H2O(s) Kaplarda bulunan çözeltiler karıştırıldığında, Oda koşullarında gerçekleşen tepkimeleriyle ilgili, I. Tuz oluşur. II. Son durumdaki çözelti turnusol kağıdını kırmızıya çevirir. I. Hem asit-baz, hem de nötralleşme tepkimesidir. III. Oluşan bileşikteki anyon ve katyon sayısı birbirine eşit- II. Tepkime sırasında elektron alışverişi gerçekleşmiştir. tir. III. Oluşan CaSO4 sulu çözeltisi elektrik akımını iletmez. B yargılarından hangileri doğrudur? yargılarından hangileri doğrudur? Li (NH3 : Zayıf baz, HNO3 : Kuvvetli asit) G A) I, II ve III B) II ve III C) Yalnız I i A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) Yalnız II E) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III S 9. CO2(g) A R 6. H2CO3 + Ca(OH)2 $ X + 2H2O M KOH A sulu çözeltisi TYT KİMYA SORU BANKASI Denklemi yazılan tepkime sonucu oluşan X bileşiğinin L KOH sulu çözeltisi içerisine CO2 gazı gönderildiğinde kapta formülü ve piyasa adı aşağıdakilerin hangisinde doğru kimyasal bir değişim gözlenmektedir. verilmiştir? Buna göre zamanla kapta, I. H2CO3 Formülü Piyasa adı II. K2CO3 A) CaO Sönmemiş kireç B) CaO Kireç taşı C) CaCO3 Kireç taşı III. H2O D) CaCO3 Sönmemiş kireç E) CaC2 verilen bileşiklerden hangileri oluşur? (6C) Kireç taşı A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 254 4. D 5. C 6. C 7. B 8. E 9. E

SİMÜLASYON TESTİ – III 1. 3. Sentetik (yapay) indikatörlerden olan Alizarin sarısı asidik ortamda sarı, bazik ortamda eflatun rengini almaktadır. 0,2 mol 2 L 0,1 mol 1 L H2SO4 KOH Buna göre, aşağıdaki maddelere Alizarin sarısı damlatıl- çözeltisi dığında oluşan renk hangi seçenekte yanlış verilmiştir? çözeltisi I Madde Alizarin sarısı rengi II Oda koşullarındaki yukarıdaki çözeltilere aşağıdaki A) Sabunlu su Eflatun maddelerden hangileri eklendiğinde çözeltiler için pH = 7 olur? (Kullanılan asitler ve bazlar kuvvetlidir.) B) Tuz ruhu Sarı I II C) Çamaşır suyu Eflatun A) 0,4 mol 2 L HCl 0,1 mol 1 L NaOH D) Kireç suyu Sarı B) 0,4 mol 1 L NaOH 0,1 mol 1 L HCl E) Sirke Sarı C) 0,2 mol 1 L HNO3 0,2 mol 1 L HCl 4. Tuzun formülü D) 0,2 mol 1 L HNO3 E) 0,4 mol 1 L Ca(OH)2 0,2 mol 1 L Ca(OH)2 0,1 mol 1 L HNO3 Sistematik adı Yaygın adı I II Verilen şemada I. bölmeye tuzun sistematik adı, II. bölmeye ise yaygın adı yazılacaktır. Buna göre aşağıdaki şemalardan hangisi yanlış doldu- rulmuştur? A) NaCI B Sodyum klorür Sofra tuzu i L B) Na2CO3 G 2. NH3(g) Fe(k) Al(k) i Sodyum karbonat Çamaşır sodası HCI çHöz2SeOltis4 i NaOH S C) NaHCO3 çözeltisi çözeltisi A R I II III M Sodyum bikarbonat Yemek sodası TYT KİMYA SORU BANKASI bYeulkiratirleıdnamki aHdCdeI,leHr2eSkOle4nmveekNteadOirH. çözeltilerine üzerlerinde A L D) CaCO3 Kaplarda meydana gelen tepkimeler için aşağıdakiler- Kalsiyum karbonat Kireçtaşı den hangisi yanlıştır? A) I. kapta asit baz tepkimesi sonucu NH4Cl tuzu oluşur. E) NH4Cl B) II. kapta H2SO4 derişik ise SO2 gazı oluşur. C) III. kapta H2 gazı oluşur. Amonyum klorat Güherçile D) I. kapta oluşan çözelti elektrik akımını iletir. E) II. kapta çözeltinin pH’sı artar. 1. B 2. B 3. D 4. E 275

5. nLaanboşriaşteulevar rkdaapayğaıpaılçaınladraekneyaydneyaNnHa3kvoenuHyCorl. sıvıları bulu- 8. Verilen sistemde NaOH çözeltisi üzerine HNO3 çözeltisi ya- vaş yavaş eklenmektedir. I II I II Bir süre 2 mol HNO3(suda) sonra Büret NH3(s) HCl(s) NH3(s) HCl(s) Bir süre sonra HCl şişesinin etrafında beyaz katıların oluş- 1 mol NaOH(suda) + Turnusol boyası tuğu gözleniyor. Bu olayla ilgili; Bu olayla ilgili, I. II nolu şişe etrafında asit – baz tepkimesi gerçekleşmiş- I. Başlangıçta NaOH çözeltisi mavi renktedir. tir. II. HNO3’ün tamamı eklendiğinde çözelti kırmızı renge dö- II. Oluşan beyaz katı NH4Cl’dir. nüşür. III. II nolu şişenin etrafında sadece fiziksel değişim gerçek- leşmiştir. ifadelerinden hangileri doğrudur? III. Tepkime sonucu oluşan tuz nötr özelliktedir. A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I ve II ifadelerinden hangileri doğrudur? (Kullanılan asit ve baz kuvvetlidir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III 6. Tabloda bazı iyonlar ve bu iyonların aralarında oluşturduğu I, II, III, IV ve V bileşikleri verilmiştir. İyon OH� CO23- SO42- H+ I 9. a. Oda koşullarındaki sulu çözeltisinin pH değeri 7’den bü- Na+ II III yüktür. Ca2+ IV V B b. Turnusol boyasını kırmızıya çeviriyor. i c. Zn metalini aşındırabiliyor. I, II, III, IV ve V bileşikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden L d. Sulu çözeltisi elektrik akımını iletiyor. hangisi yanlıştır? G i Yukarıda verilen özellikler HCl ve NaOH çözeltileri için A) I. bileşiğin sulu çözeltisinin yaygın adı zaç yağıdır. Venn şemasında gösterildiğinde aşağıdakilerden han- B) II. bileşik tıkanan lavaboları açmak için kullanılabilir. S gisi doğru olur? C) IV. bileşiğin yaygın adı sönmemiş kireçtir. A D) I ve IV. bileşiklerinin tepkimesi sonucu V. bileşik elde R A) HCl NaOH B) HCl NaOH M edilir. A a d c a E) III. bileşik sert suları yumuşatmak için kullanılabilir. L cb bd TYT KİMYA SORU BANKASI 7. • Cam kapta saklanamaz. C) HCl NaOH D) HCl NaOH • Sirke asidi olarak bilinir. ad b Bakır metali ile tepkimesinden NO2 gazı açığa çıkabilir. c bd a • Lavabo açıcı olarak kullanılır. c • Aşağıda verilen maddelerden hangisi yukarıdaki özel- E) HCl NaOH liklerden herhangi birine sahip değildir? c b A) HNO3 B) KOH C) CH3COOH ad D) H2SO4 E) HF 276 5. E 6. C 7. D 8. E 9. B

Te1st TEMİZLİK MADDELERİ – I ➡ BİLGİ NOTU 1. I. C17H35COONa • Beyaz (katı) sabun : II. C12H25 SO3Na HH HH HH HH HH HH HH HH O III. C17H35COOK C C C C C C C C C O– Na+ Kısa gösterimi verilen yukarıdaki maddelerle, H a – Deterjan CCCCCC CCC b – Arap sabunu HH HH HH HH HH HH HH HH HH Baş kısım, c – Katı beyaz sabun polar hidrofil uç Kuyruk kısım, Apolar (suyu seven) hidrofob uç (suyu sevmeyen) Kısaca; C17H35COONa yapısında etkin olarak bulundurduğu maddelerin eşleş- Sodyum stearat tirilmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir? • Arap sabunu (Yumuşak / jel sabun): A) I. a B) I. c C) I. a II. b II. b II. c Kısaca; C17H35COOK III. c III. a III. b Potasyum stearat D) I. c E) I. b • Deterjan: II. a II. a CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 O III. b III. c CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 S O– Na+ O Kuyruk kısım, Apolar Baş kısım, 2. COO–Na+ hidrofob uç polar hidrofil uç • Sodyum Lauril benzen sülfat ab Kısaca; C12H25 SO3Na Çizgi bağ gösterimi verilen bileşikle ilgili aşağıdakiler- den hangisi yanlıştır? • Sodyum Lauril sülfat: A) Temizlik maddesi olarak kullanılır. Kısaca; C12H25 – OSO3Na B B) a kısmı kuyruk olarak adlandırılır. Sabun ve deterjan farkı i C) b kısmı baş olarak adlandırılır. • Sabun, bitkisel ve hayvansal yağlardan, deterjan petrol ürün- L G D) Deterjana ait gösterimdir. lerinden elde edilir. i E) Beyaz sabuna ait gösterimdir. • Sabun sert sularda çökelti oluşturduğundan iyi temizlemez, S deterjan sert ve soğuk sularda çökelti oluşturmadığından iyi temizler. A • Sabun katkı maddesi içermez, deterjan fosfat, beyazlatıcı, ağartıcı, köpük düzenleyici gibi pek çok katkı maddesi içerir. R • Sabunun doğaya zararı deterjana göre çok daha azdır. • Sabun cilde zarar vermez, deterjan ise ciltte tahriş ve alerjiye M 3. C17H35COOH + KOH † C17H35COOK + H2O neden olabilir. A Hijyen amaçlı kullanılan temizlik ürünleri L Stearik asit Phoidtarosykusimt Postteaasyrautm Su TYT KİMYA SORU BANKASI • Çamaşır suyu : NaOCl • Kireç kaymağı : Ca(OCl)2 Yukarıdaki tepkimede elde edilen potasyum stearat tu- • Tuz ruhu : HCl zuyla ilgili, I. Yaygın adı arap sabunudur. II. Bazik özelliktedir. III. Hidrofil ve hidrofob uç içermektedir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 1. D 2. D 3. E 283

4. Kirin sabun ile temizlenmesi aşağıda modellenmiştir. 6. C17H35COONa bileşiğinin yapı formülü verilmiştir. Kir ab CH3 – (CH2)15 – CH2 – COO–Na+ Kirli yüzey Buna göre, bu bileşik ile ilgili, : Su molekülü I. a kısmı kirle etkileşerek kiri yüzeyde çözer. : Sabun molekülü II. b kısmı suda çözünen kısımdır. III. a hidrokarbon kısmıdır. Misel IV. b kuyruk kısmıdır. Oluşumu Kir yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV Kirli yüzey Temizleme sırasında sabun kire tutunur. Ortamdaki su da kire tutunmuş sabuna tutunarak misel oluşturur ve kiri or- tamdan uzaklaştırmaktadır. Bu olayla ilgili, 7. Temizlik maddesi olarak kullanılan sabun ile ilgili, I. Kir apolar olduğundan polar olan su ile kir ortamdan I. Bitkisel ve hayvansal yağlardan elde edilen bir üründür. uzaklaştırılamaz. II. C17H35COONa formülü ile gösterilebilir. III. Sert sularda çok iyi çözünür. II. Sabunun apolar kısmı kire, polar kısmı suya tutunarak temizleme sağlar. yargılarından hangileri doğrudur? III. Suyun sıcaklığı artırıldığında daha iyi temizleme sağla- nır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III A) I, II ve III B) I ve II C) Yalnız I D) II ve III E) I, II ve III D) Yalnız II E) Yalnız III 5. Aşağıda verilen gösterimlerden hangisi sabun veya de- B 8. C17H35COOK formülüne sahip bileşik ile ilgili aşağıdaki i terjana ait bir gösterim değildir? L açıklamalardan hangisi yanlıştır? G A) CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 O i A) Yumuşak sabundur. S O– Na+ B) Hidrofil ve hidrofob uçlar içerir. CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 S C) Bazik özellik gösterir. O A D) Kuyruk kısmı apolardır. R E) Petrol kaynaklı maddelerden üretilir. B) CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 M O A L CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 O S O– Na+ O TYT KİMYA SORU BANKASI C) COO–Na+ 9. I. Çoğu petrol kaynaklı kimyasal maddelerden üretilir. D) COO–K+ II. Ciddi ölçekte çevre kirliliğine neden olur. III. Genellikle cilt temizliğinde kullanılır. IV. Suda çözünmeyen tuzlar oluşturur. HHHHH Yukarıdaki yargılardan hangileri deterjanlar için doğru, C C C C C C =O sabunlar için yanlıştır? OH OH OH OH OH H E) H A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 284 4. A 5. E 6. C 7. B 8. E 9. A

Te3st YAYGIN POLİMERLER ➡ BİLGİ NOTU 1. Monomer, dimer ve polimerleşme ile ilgili, Sayılamayacak kadar çok atom ve molekül içeren çok büyük mo- I. Polimeri oluşturan, tekrarlanan en küçük yapı birimleri- leküllere polimer denir. ne monomer denir. – Başlangıç maddesine, monomer – Tekrar eden birime, mer II. Monomerlerden polimerlerin oluşumuna polimerleşme – Oluşan ürüne, polimer denir. denir. A : Monomer III. İki monomerin birbirine bağlanması sonucu dimer olu- şur. AAAAAAA A yargılarından hangileri doğrudur? Aynı monomerlerin birleşmesiyle oluşan polimer A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III A B : Monomer AB AB AB 2. Organik bir polimer ile ilgili bilgiler şu şekildedir: AB AB • İki ayrı monomerden oluşmuştur. Farklı monomerlerin birleşmesiyle oluşan polimer • Ateşe dayanıklı ve kurşun geçirmez giysi yapımında Bazı polimer bileşiklerin kullanım alanları kullanılır. • Darbelere karşı çok dayanıklıdır. • Kevlar : Kevlar lifleri aynı kütledeki çelik liflerden daha kuv- vetlidir. Kurşun geçirmez miğfer ve çelik yelek yapımında kul- Buna göre, bu polimer aşağıdakilerin hangisinde doğru lanılır. verilmiştir? A) Polietilen • Kauçuk : Araç lastiklerinin ham maddelerinden biridir. Suya B) Kevlar dayanıklı olduğundan dalgıç kıyafetlerinde kullanılır. C) Polistiren D) Politetrafloreten • Polietilen (PE) : Plastik mutfak eşyası, oyuncak, boru, tüp, E) Polivinil klorür kablo ve yalıtkan tabaka üretiminde kullanılır. • Polietilen Teraftlat (PET) : Su, yağ, meşrubat şişesinde kul- lanılır. En önemli avantajı tamamen geri dönüşümü yapılma- sıdır. • Polipropilen (PP) : Levha, tüp, lif boru, elektronik eşyalarda, B steril edilebilir tıbbı malzemelerde kullanılır. • Polistriren (PS) : İzolasyon malzemelerinde, oyuncak ve kö- i pük üretiminde kullanılır. L • Polivinil klorür (PVC) : Kapı, pencere, yer döşemesi, elekt- G 3. Günlük hayatta kullanılan bazı malzemeler verilmiştir. rik kablosu gibi yaygın kullanım alanı vardır. Monomeri düz i zincirlidir. I. II. HH HH S n CC CC A H Cl H Cl n PVC R Vinilklorür (Polivinilklorür) (Monomer) (Polimer) M Çelik tencere Toprak güveç A L III. TYT KİMYA SORU BANKASI • Poli tetra flor etilen (PTFE = TEFLON) : Kimyasal madde- lere, ısıya ve çizilmeye dayanıklıdır. Kapladığı yüzeye yapış- mazlık özelliği kazandırır. Mutfakta tava ve tencerede kulla- nılır. Monomeri düz zincirlidir. FF FF Teflon tava n CC CC F Fn Bu malzemelerden hangileri polimerleşme ürünü değil- FF dir? TEFLON Tetraflor etilen (Polimer) A) II ve III B) I ve II C) I ve III (Monomer) D) I, II ve III E) Yalnız III 1. E 2. B 3. B 287

4. • Polistiren (PS) petrolden elde edilen ve stiren adı verilen 7. Politetrafloreten (TEFLON) maddesi ile ilgili, monomerden elde edilir. • I. Polimerleşme ürünüdür. PS yumurta ve meyve ambalajları, plastik köpükler, tek II. Mutfak gereçlerinin iç yüzeylerinin kaplanmasında kulla- kullanımlık çatal, kaşık yapımında kullanılır. nılır. PS eldesi aşağıda verilen tepkimeye göre gerçekleşmek- III. Monomeri vinil klorürdür. tedir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III nH H D) II ve III E) I, II ve III C=C C–C HH H Hn a b Buna göre, I. a monomer olup adı stirendir. II. b mer olup n tanesinin birleşmesi sonucu PS oluşur. III. PS aromatik halka içerir. yargılarından hangileri doğrudur? 8. Aşağıda verilenlerden hangisi gündelik hayatta kullan- A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III dığımız polimerlerin avantajlarından biri değildir? A) Metal, cam ve toprak malzemelere göre çok daha es- D) II ve III E) I, II ve III nek, hafif ve dayanıklıdır. B) Tıpta ve dişçilikte protez imkânlarını geliştirmiş, teşhis ve tedaviyi kolaylaştırmıştır. C) Çevre kirliliğinin azalmasını sağlamıştır. 5. Polimerler ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamalardan D) Kökenleri petrol olduğu için ahşap yerine kullanılmaları, ormanların tüketilmesini önlemiştir. hangisi yanlıştır? A) Esnek olup kolayca şekil verilebilirler. E) Isı ve elektrik yalıtkanı olduğu için geniş kullanım alan- larına sahiptir. B) Gündelik hayatımızdaki plastik maddelerin çoğu poli- merdir. C) Her polimer çok sayıda birbirini tekrar eden mer’den oluşur. D) Ana zincirinde karbon atomu bulunanlar organik poli- B merlerdir. i L E) Teflon, PVC örnekleri doğal polimerdir. G i 9. S 6. A R Geri dönüşüme uygun polimer M ürünlerin üzerinde verilen sembol A bulunur. L TYT KİMYA SORU BANKASI Kauçuk ayakkabı tabanı PVC pencere Polimerlerin geri kazanılması, Verilen maddelerle ilgili, I. Ham madde israfını önler. I. Kauçuk hem doğal hem de yapay olarak elde edilebil- II. Çevre kirliliğini azaltır. mektedir. III. Ekonomik gelir sağlar. II. PVC yapay polimerlerdendir. III. PVC’nin monomeri düz zincirlidir. verilenlerden hangilerine katkı sağlar? yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III D) I ve III E) I, II ve III 288 4. E 5. E 6. E 7. B 8. C 9. E