ม.ค.63 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ต.ห้วยยางโทน อ.ปากท่อ จ.ราชบุรี

๑

คานา ภูมปิ ญั ญา คือ ความรู้ ความเชอ่ื ความสามารถของคนในท้องถน่ิ ทีไ่ ดจ้ ากการสง่ั สมประสบการณ์ และการเรียนรู้มาเป็นระยะเวลายาวนาน โดยอาศัยความสมั พนั ธ์ระหวา่ งคนกับคน คนกับธรรมชาติ ผา่ น กระบวนการทางจารีตประเพณี วิถชี วี ิต การทามาหากินและพิธกี รรมต่าง ๆ เพือ่ ใหเ้ กิดความสมดุลระหว่าง ความสมั พันธเ์ หล่าน้ี และมีคุณค่าทางวฒั นธรรม ตลอดจนเป็นเอกลกั ษณป์ ระจาทอ้ งถ่นิ กศน.ตาบลหว้ ยยางโทน จงึ ไดเ้ ลง็ เหน็ ถึงความสาคัญของผ้ทู ่ที าคณุ ประโยชน์ เสยี สละ และปฏิบตั ิ ตนเป็นแบบอย่างท่ดี ตี ่อคนในชมุ ชน จึงไดจ้ ดั ทาทา เนยี บ ภมู ปิ ัญญาท้องถ่ินขึน้ เพอื่ ยกย่อง อนรุ ักษแ์ ละ เผยแพรภ่ มู ิปัญญาในตาบลหว้ ยยางโทนใหช้ นรุ่นหลังไดถ้ อื เปน็ แบบอยา่ งทดี่ ีในการดารงชีวติ ตอ่ ไป ในการน้ี กศน.ตาบลห้วยยางโทน ขอขอบคุณเจ้าของภมู ปิ ญั ญา ผ้นู าชุมชน ภาคีเครือข่าย และ นกั ศกึ ษา ทีใ่ หก้ ารช่วยเหลือ สนบั สนนุ และแนะนาขอ้ มลู เก่ยี วกบั การจัดทาทาเนียบภมู ิปญั ญาของตาบลจน ประสบผลสาเร็จ หวงั เป็นอย่างย่งิ กว่าทาเนยี บภูมิปญั ญาฉบับนจ้ี ะมีประโยชนไ์ มม่ าก็น้อยสาหรบั ผู้ท่ีตอ้ งการ ศึกษาหาความรู้เพอ่ื การพฒั นาตนเอง กศน.ตาบลห้วยยางโทน มกราคม 2563

สารบญั เรอ่ื ง หนา้ คานา ภูมิปัญญาท้องถน่ิ นางลาดวน บญุ รอด 1 ภูมปิ ญั ญาทอ้ งถิ่น นางสมคิด คาเอ่ยี ม 3 ภมู ิปัญญาทอ้ งถ่นิ นายสวัสด์ิ บัวเชอื่ ม 6 คณะผจู้ ัดทา

แบบบันทึกขอ้ มลู คลงั ปญั ญา-ภมู ิปญั ญาทอ้ งถิ่น ตาบลห้วยยางโทน อาเภอปากท่อ จังหวัดราชบรุ ี ช่อื ภูมิปญั ญา การเยบ็ ผ้า สาขาของภูมปิ ญั ญาทอ้ งถิ่น ด้านอตุ สาหกรรมและหัตถกรรม ชือ่ นางลาดวน นามสกุล บญุ รอด วันเดือนปเี กิด 12 กุมภาพนั ธ์ 2510 ที่อยูป่ จั จุบัน (ท่สี ามารถตดิ ตอ่ ได้) บ้านเลขที่ 93 หมทู่ ่ี 5 ตาบล/แขวง หว้ ยยางโทน อาเภอ/เขต ปากท่อ จังหวดั ราชบุรี รหสั ไปรษณีย์ 70140 โทรศัพท์ : 087-1544332 พิกัดทางภูมศิ าสตร์ ค่า X : 13.344555 ค่า Y : 99.711021000000002 ความเป็นมาของบคุ คลคลังปญั ญา นางลาดวน บญุ รอด อยู่บา้ นเลขท่ี 93 หมู่ท่ี 5 ตาบลห้วยยางโทน อาเภอปากท่อ จังหวัด ราชบุรี เกิดวนั ท่ี 12 เดือน กุมภาพนั ธ์ พ.ศ.2510 เปน็ ผมู้ ีความร้ใู นเรอื่ งการโพรงผ้าและใชจ้ ักรในการตอ่ ผ้า ปจั จบุ ันประกอบอาชีพรับจา้ งเยบ็ ผา้ โหล เคยเยบ็ ต๊กุ ตาส่งขายตามรา้ นขายตุ๊กตาแตร่ ายไดไ้ ม่เพยี งพอ จงึ กลับมาทานาท่บี ้าน และรบั จากเย็บผา้ โหล เชน่ หมวกพนกั งานโรงงาน ผา้ กนั เปื้อนและผ้าปิดจมกู หน้ากากอนามยั เพ่อื เพ่มิ รายไดใ้ หต้ นเองและครอบครัว จุดเดน่ ของภูมปิ ัญญาท้องถ่นิ - เป็นอาชีพทใี่ ช้ความสามารถ และความอดทนในการสร้างชิน้ งานวตั ถุดบิ ทใ่ี ช้ประโยชนใ์ น ผลติ ภณั ฑ์ท่ีเกิดจากภูมปิ ัญญา ซึ่งพ้ืนที่อนื่ ไมม่ ี รายละเอียดของภูมปิ ัญญาทอ้ งถิน่ (ลักษณะภมู ปิ ัญญา/รูปแบบ/วธิ กี าร/เทคนคิ ทใี่ ช้/ภาพถ่ายหรือ ภาพวาดประกอบ/ พัฒนาการของผลิตภณั ฑห์ รือผลงาน/กระบวนการสรา้ งภูมปิ ญั ญา/ลกั ษณะการใช้ ประโยชน์จากภมู ปิ ญั ญาทีเ่ กิดข้นึ ฯลฯ) - เป็นการนาภูมปิ ญั ญามาใช้ในชมุ ชน รูปแบบและลกั ษณะการถ่ายทอด การประชาสมั พันธ์ เผยแพรภ่ ูมปิ ญั ญาท้องถน่ิ  ยังไม่มกี ารเผยแพร/่ ใชเ้ ฉพาะบคุ คล  เคยเผยแพรเ่ ฉพาะในชุมชน  มีการเผยแพร่ผ่านส่อื มวลชนและสอื่ อ่นื อยา่ งแพร่หลาย  มีการดงู านจากบคุ คลภายนอก จานวน - ครง้ั จานวน - คน คน  มีการนาไปใช้ ในพน้ื ท่ี - คน นอกพืน้ ที่ -  อ่นื ๆ (ระบ)ุ ลกั ษณะของภูมิปัญญาทอ้ งถน่ิ การพัฒนาต่อยอดภมู ปิ ัญญาใหเ้ ปน็ นวตั กรรม คุณคา่ (มลู คา่ ) และ ความภาคภมู ใิ จ  ภมู ิปญั ญาท้องถนิ่ /นวัตกรรมทีค่ ิดขน้ึ มาใหม่  ภมู ปิ ัญญาทอ้ งถนิ่ ดงั้ เดิมได้รับการถ่ายทอดมาจาก  ภมู ิปัญญาท้องถ่ินทไ่ี ดร้ ับการพัฒนาและต่อยอด

2 รปู ภาพ เจ้าของภมู ปิ ญั ญา นางลาดวน บุญรอด เจา้ ของภมู ปิ ัญญาการเยบ็ ผา้ อปุ กรณ์/ เครือ่ งมือ ชน้ิ งาน

แบบบนั ทกึ ขอ้ มลู คลงั ปญั ญา-ภมู ปิ ญั ญาท้องถิ่น ตาบลห้วยยางโทน อาเภอปากทอ่ จังหวัดราชบุรี ชอ่ื ภมู ปิ ัญญา การสานแห่ สาขาของภูมิปัญญาทอ้ งถิ่น ด้านอตุ สาหกรรมและหตั ถกรรม ชื่อ นางสมคดิ นามสกุล คาเอย่ี ม วันเดอื นปเี กิด 8 มกราคม 2502 ทอ่ี ยู่ปัจจุบนั (ที่สามารถตดิ ตอ่ ได้) บา้ นเลขที่ 77 หม่ทู ่ี 5 ตาบล/แขวง หว้ ยยางโทน อาเภอ/เขต ปากทอ่ จงั หวัด ราชบุรี รหสั ไปรษณยี ์ 70140 โทรศัพท์ : 093-4683866 พิกดั ทางภูมศิ าสตร์ ค่า X : 13.344555 ค่า Y : 99.706024999999997 ความเป็นมาของบุคคลคลงั ปญั ญา นางสมคดิ คาเอี่ยม เร่มิ สานแหจากสมยั ก่อนนน้ั พ่ชี ายสานแห่เพือ่ ไปจับปลา ตามหว้ ย คลอง บึง เพ่ือนามาประกอบอาชพี เล้ยี งคนในครอบครวั ซ่งึ นางสมคิด คาเอ่ยี ม ได้สืบทอดภูมิปัญญาการสานแห หรอื ท่เี รยี กวา่ ถักแห ก็ได้ มาจาก พี่ชาย โดยเริ่มมคี วามสนใจการสานแหมาตัง้ แตว่ ยั เดก็ และได้ลองผิดลองถูก เร่อื ยมา รวมทัง้ ได้ศกึ ษาหาความร้แู ละเทคนคิ ใหม่ๆ เพือ่ ให้ผลิตภัณฑท์ ี่ออกมามีความแข็งแรง และทนทาน อกี ด้วย จดุ เดน่ ของภูมปิ ัญญาทอ้ งถ่นิ - มีหลายขนาด ให้เลือกตามขนาดของปลา คงทน แข็งแรง รายละเอียดของภูมิปญั ญาทอ้ งถนิ่ (ลักษณะภมู ิปัญญา/รูปแบบ/วธิ ีการ/เทคนคิ ทใ่ี ช้/ภาพถา่ ยหรอื ภาพวาดประกอบ/ พัฒนาการของผลิตภัณฑห์ รอื ผลงาน/กระบวนการสร้างภมู ิปญั ญา/ลักษณะการใช้ ประโยชน์จากภูมิปญั ญาท่ีเกิดขนึ้ ฯลฯ) - เปน็ การนาภมู ิปญั ญามาใช้ในชมุ ชน รปู แบบและลกั ษณะการถา่ ยทอด การประชาสมั พันธ์ เผยแพรภ่ ูมิปญั ญาทอ้ งถนิ่  ยงั ไมม่ ีการเผยแพร/่ ใชเ้ ฉพาะบคุ คล  เคยเผยแพรเ่ ฉพาะในชมุ ชน  มกี ารเผยแพรผ่ า่ นส่ือมวลชนและสื่ออนื่ อย่างแพร่หลาย  มกี ารดูงานจากบคุ คลภายนอก จานวน - ครัง้ จานวน - คน คน  มีการนาไปใช้ ในพืน้ ท่ี - คน นอกพืน้ ที่ -  อน่ื ๆ (ระบ)ุ

4 ลักษณะของภูมปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ การพัฒนาตอ่ ยอดภูมปิ ญั ญาให้เป็นนวัตกรรม คุณคา่ (มลู คา่ ) และ ความภาคภูมใิ จ  ภูมิปญั ญาท้องถ่ิน/นวัตกรรมท่ีคดิ ขึ้นมาใหม่  ภมู ปิ ัญญาทอ้ งถ่นิ ดั้งเดิมไดร้ ับการถา่ ยทอดมาจาก ภมู ปิ ญั ญาการสานแหข่ องนางสมคดิ คาเอีย่ ม ไดร้ บั การถา่ ยทอดมาจากพช่ี าย ในปัจจุบันนี้ไมค่ ่อย จะเห็นความสาคญั ของการสานแหมากนักทาให้นางสมคิด คาเอ่ียม จึงไดฝ้ ึกหดั ทาและเรยี นรูก้ ารสานแห เพือ่ ช่วยพ่ีชายหารายได้และสืบสานการสานแหเพ่ือใช้ในการหาอาหาร  ภูมิปญั ญาทอ้ งถิ่นทไี่ ดร้ บั การพฒั นาและตอ่ ยอด

5 รปู ภาพ เจา้ ของภมู ปิ ัญญา นางสมคิด คาเอ่ยี ม อุปกรณ์/ เครื่องมอื ชนิ้ งาน

แบบบันทกึ ขอ้ มลู คลงั ปัญญา-ภมู ปิ ัญญาทอ้ งถนิ่ ตาบลหว้ ยยางโทน อาเภอปากทอ่ จงั หวดั ราชบุรี ช่ือภมู ปิ ัญญา การเป่ าเริม สาขาของภูมิปญั ญาท้องถ่นิ ด้านการแพทย์และสาธารณสขุ ชอ่ื นายสวสั ด์ิ นามสกุล บวั เชื่อม วนั เดือนปเี กดิ 2476 ท่ีอยปู่ จั จุบนั (ทส่ี ามารถตดิ ต่อได้) บา้ นเลขท่ี 15 หมู่ที่ 5 ตาบล/แขวง ห้วยยางโทน อาเภอ/เขต ปากทอ่ จังหวดั ราชบุรี รหัสไปรษณยี ์ 70140 โทรศัพท์ : 084-9249845 พกิ ัดทางภมู ิศาสตร์ คา่ X : 13.344555 ค่า Y : 99.706024999999997 ความเป็นมาของบุคคลคลงั ปัญญา นายสวัสดิ์ บัวเช่ือม อยู่บา้ นเลขท่ี 15 หม่ทู ่ี 5 ตาบล หว้ ยยางโทน อาเภอ ปากทอ่ จังหวดั ราชบรุ ี เป็นหมอพน้ื บา้ นทีร่ กั ษาโรคด้วยการเปาุ คาถา ซง่ึ สบื ทอดความรมู้ าจากบรรพบรุ ุษ และโรคที่เช่ือวา่ สามารถ รักษาได้ ส่วนใหญเ่ ปน็ โรคผิวหนัง เช่น ผลสัตวก์ ัด แผลไฟไหมน้ า้ รอ้ นลวก แผลเรมิ /งูสวดั โดยการรักษา แผลเรมิ หรืองสู วัด รักษาด้วยการพน่ เหล้าขาว หรือเสกเปุาบรเิ วณท่มี อี าการ โดยหมอจะท่องคาถาขณะ เตรียมเหล้าขาว จากนนั้ หมอจะดื่มและอม เหลา้ ขาวไวข้ ณะกล่าวคาถาอกี คาถาหนึ่ง กอ่ นเปาุ พน่ ลงบนแผล ทาซ้า 3 วนั ติดตอ่ กันอาการกด็ ขี นึ้ จุดเดน่ ของภมู ปิ ญั ญาท้องถนิ่ - รักษาแผลเริม งสู วัด รายละเอยี ดของภูมปิ ญั ญาทอ้ งถน่ิ (ลกั ษณะภูมปิ ัญญา/รปู แบบ/วิธกี าร/เทคนิคทใี่ ช้/ภาพถา่ ยหรือ ภาพวาดประกอบ/ พฒั นาการของผลิตภณั ฑ์หรอื ผลงาน/กระบวนการสรา้ งภูมปิ ญั ญา/ลกั ษณะการใช้ ประโยชนจ์ ากภูมปิ ญั ญาที่เกดิ ขึ้น ฯลฯ) - เปน็ การนาภูมิปญั ญามาใช้ในชุมชน รปู แบบและลักษณะการถา่ ยทอด การประชาสัมพันธ์ เผยแพร่ภูมิปญั ญาทอ้ งถนิ่  ยงั ไม่มีการเผยแพร/่ ใช้เฉพาะบุคคล  เคยเผยแพร่เฉพาะในชมุ ชน  มกี ารเผยแพร่ผ่านสือ่ มวลชนและสอ่ื อืน่ อยา่ งแพร่หลาย  มกี ารดงู านจากบุคคลภายนอก จานวน - ครง้ั จานวน - คน คน  มีการนาไปใช้ ในพนื้ ที่ - คน นอกพืน้ ที่ -  อน่ื ๆ (ระบ)ุ

7 ลักษณะของภูมิปญั ญาทอ้ งถนิ่ การพฒั นาต่อยอดภมู ิปญั ญาใหเ้ ป็นนวตั กรรม คุณคา่ (มลู คา่ ) และ ความภาคภูมิใจ  ภูมิปัญญาท้องถนิ่ /นวตั กรรมที่คิดขน้ึ มาใหม่  ภมู ปิ ัญญาทอ้ งถ่นิ ดง้ั เดิมได้รับการถา่ ยทอดมาจาก  ภูมิปัญญาท้องถ่นิ ที่ไดร้ ับการพฒั นาและตอ่ ยอด

8 รูปภาพ เจ้าของภูมิปญั ญา นายสวัสด์ิ บัวเชอื่ ม เจ้าของภมู ิปัญญาการเป่าเริม อุปกรณ์/ เคร่ืองมือ การรกั ษา

คณะผู้จัดทา ท่ีปรกึ ษา 1. นางสาวดารตั น์ กาญจนาภา ผู้อานวยการสานักงาน กศน. จังหวดั ราชบุรี 2. นางสาวชาลินี ดารา ตาแหนง่ ครู รกั ษาการในตาแหนง่ ผอ. กศน. อาเภอปากทอ่ ผูจ้ ัดทา หว้ ยยางโทน นายเอกชยั แซเ่ ตยี ว ครู กศน.ตาบล บรรณาธกิ าร/จดั ทารปู เล่ม ห้วยยางโทน นายเอกชัย แซเ่ ตยี ว ครู กศน.ตาบล