การเก็บสิ่งส่งตรวจเพื่อการวินิจฉัยโรค

การเก็บส่งิ สง่ ตรวจเพอ่ื การวินจิ ฉยั โรค อาจารยอ์ นัญญา โสภณนาค

วัตถปุ ระสงค์ • 1. อธิบายเกย่ี วกับการเตรียมผู้ป่วยกอ่ นเกบ็ สิ่งส่งตรวจได้ • 2. แปลผลตรวจทางห้องปฏิบตั ิการเบือ้ งตน้ ได้

การประเมินจากผลการตรวจทางหอ้ งปฏบิ ัตกิ าร

การจัดเตรยี มและเก็บส่ิงสง่ ตรวจประเภทตา่ ง ๆ คาแนะนาในการจดั เตรยี มเพ่อื เก็บสิง่ ส่งตรวจ ตรวจสอบคาสั่งการ จัดเตรยี มอุปกรณ์และ รกั ษา (Order แพทย)์ ภาชนะทีต่ อ้ งใช้ และเก็บ รายละเอยี ดรายการที่ สิง่ ส่งตรวจใหถ้ กู ต้องและ ต้องการส่งตรวจ ปรมิ าณเพยี งพอ สาหรบั การตรวจ จัดเก็บส่ิงส่งตรวจไว้ใน อุณหภมู ิ และ สภาพแวดลอ้ มทีเ่ หมาะสม ระหวา่ งรอนาส่ง

การจัดเตรยี มและเก็บสิ่งส่งตรวจประเภทตา่ ง ๆ การเตรยี มผปู้ ว่ ย การเตรยี ม การเตรียม การงดนา้ งดอาหาร (NPO) ทางดา้ นจติ ใจ ดา้ นรา่ งกาย ขอ้ มูล วัตถปุ ระสงค์

การเจาะเลอื ด

************การระบตุ ัวผปู้ ว่ ย กรณีส่งิ ส่งตรวจท่ีตอ้ งใชส้ ารกันเลือดแขง็ (anticoagulant) หรือสาร ( Patient identification ) ************** รกั ษาสภาพสิ่งสง่ ตรวจ (preservative) ตอ้ งผสมให้เขา้ กนั โดยกลบั หลอดคว่าไปมาเบา ๆ ประมาณ 10 ครง้ั ปิดฉลากทมี่ รี ายละเอยี ดของส่งิ ส่งตรวจครบถว้ น ถามชอื่ – นามสกลุ ผ้ปู ว่ ยทกุ ครัง้ กรณที ่ผี ู้ป่วยไดร้ บั สารน้า/สารอาหารทางหลอดเลือด กรณีส่งตรวจ Blood sugar ตอ้ งแนะนาใหผ้ ู้ปว่ ย (Infusions) ใหห้ ลีกเลยี่ งการเจาะเลือดขา้ งเดยี วกันกบั ขา้ ง อดอาหารและเองดม่ื 6-8 ช่ัวโมง ยกเวน้ นา้ เปล่า ที่ใหส้ ารนา้ หรอื สารอาหารเพราะอาจมผี ลต่อ การทดสอบ กรณสี ง่ ตรวจ Lipid profiles ต้องแนะนาให้ผูป้ ว่ ยอดอาหารและ เครอ่ื งดม่ื 12- 14 ช่ัวโมง ยกเว้นน้าเปลา่





CBC Hct FBS BUN Creatinine (Cr) HbA1C Electrolyte Sodium (Na) Potassium (K) Chloride (Cl) Bicarbonate(H CO3) HIV

Liver function test Thyroid function test (LFT) (TFT) Lipid cholesterol HDL LDL tryglyceride profile ESR

หลอดเลือดดาบริเวณขอ้ พับขอ้ ศอก ( Median cubital vein ) เจาะเลอื ดอยา่ งไร ???



ตาแหนง่ ที่เจาะ เวลาทเี่ จาะ ชอื่ ผเู้ จาะ 2%Chlorhexidine gluconate ใน 70% alcohol

ปัจจัยทที่ าใหเ้ กดิ HEMOLYSIS Hemolysis เกิดจากมีการแตกของเมด็ เลือดแดง ซึ่งมีผลต่อค่าการตรวจวเิ คราะหใ์ นการทดสอบบางรายการ ไมเ่ กิด Hemolysis เกิด Hemolysis ปัจจยั ท่ที าใหเ้ กิด Hemolysis ➢ จากตัวผ้ปู ว่ ยเอง เช่น ภาวะโลหติ จาง , Thalassemia, ขาดเอน็ ไซม์ G6PD ➢ เทคนคิ การเจาะเลือด

ปจั จัยที่ท้าใหเ้ กดิ Hemolysis ท่มี าจากเทคนคิ การเจาะเลอื ด รดั สายยางรัดแขนนานเกินไป รดั แขน ไม่ควรเกิน 1 นาที กรณรี ดั แขนเกนิ 1 นาทีแลว้ ยงั หาเสน้ เลือดไมพ่ บ ให้คลายสายรัดแขนออกกอ่ น ทง้ิ ไวป้ ระมาณ 2 นาทีจงึ รัดใหม่

ปจั จยั ที่ทา้ ใหเ้ กิด Hemolysis ท่ีมาจากเทคนคิ การเจาะเลอื ด เจาะเลอื ดในขณะทีแ่ อลกอฮอล์ยงั ไม่แห้ง

ปัจจยั ที่ท้าให้เกิด Hemolysis ที่มาจากเทคนิคการเจาะเลอื ด เลอื กเขม็ ขนาดไมเ่ หมาะสม ดงึ syringe เรว็ และแรงเกินไป

ปจั จยั ท่ีทา้ ให้เกดิ Hemolysis ที่มาจากเทคนคิ การเจาะเลือด ดนั กา้ น Syringe เพอื่ ดันเลอื ดเขา้ tube เขย่า (Mix) tube เลือดแรงเกินไป การ mix ทถ่ี ูกต้อง

ปจั จัยอืน่ ๆที่ทา้ ใหเ้ กิด Hemolysis ➢ อตั ราสว่ นของเลอื ดต่อสารกนั เลอื ดแข็งไม่เหมาะสม ➢ การปกั เข็มลงในTube แล้วเลือดพุ่งลงไปยงั ก้นTube โดยตรงอาจทา้ ให้เม็ดเลอื ดแดงแตกได้ ควรใหเ้ ลอื ดไหลผ่านขา้ งๆTubeเพื่อลดแรงกระแทก • Reference • - Vecuette Preanalytic Manual : www.gbo.com/preanalytic

การเก็บปัสสาวะสง่ ตรวจ Urinalysis : UA Urine culture

การเกบ็ ปัสสาวะสง่ ตรวจจากสายสวนปสั สาวะ

การเก็บอุจจาระ stool exam , stool culture, stool occult blood

การเก็บเสมหะสง่ ตรวจ Sputum AFB , sputum gram stain , sputum C/S, ฯลฯ เสมหะ (Sputum) เสมหะทเี่ หมาะสมสาหรับการเพาะเช้อื คอื เสมหะท่เี กบ็ ในตอนเช้า ให้ผปู้ ว่ ยทาความสะอาดภายในปาก โดยการบ้วนด้วยนา้ ท่ีสะอาด เพื่อลดการปนเปื้อนของน้าลายและเช้อื ประจาถิน่ ในชอ่ งปาก ไม่ควรบว้ นด้วยใชน้ ้ายาฆ่าเช้ือท่ีใชใ้ นช่องปากกอ่ นเก็บส่ิงส่งตรวจ

Nasal swab for influenza • Anatomy of Nasopharyngeal

Nasal Swab Method

Nasopharyngeal Swab Method

Throat Swab

อุปกรณ์การ swab for influenza ไม้ Swab กระดาษชาระ PPEด้วยนะ

ตวั อยา่ งการSwab