งานนำเสนอ1

ใบความรู้ เรอ่ื งวัคซนี โควดิ -19

ประโยชน์ การฉดี วคั ซนี โควดิ -19

วคั ซีนโควดิ -19 วัคซนี โควิด-19 มกี ช่ี นิด อะไรบา้ ง วัคซนี ปอ้ งกันโรคโควดิ -19 ในปจั จบุ ัน มี 4 ชนิดด้วยกัน ได้แก่ วัคซีนป้องกนั โรคโควดิ -19 ในปจั จบุ นั มี 4 ชนดิ ด้วยกัน ได้แก่ 1.วัคซีนชนดิ สารพันธุกรรม ได้แก่ เอม็ อาร์เอน็ เอ (mRNA) วคั ซีนกลมุ่ นี้ ใชเ้ ทคโนโลยใี หมส่ ังเคราะห์สารพนั ธุกรรมเอม็ อาร์เอน็ เอ (messenger RNA: mRNA) ที่เฉพาะเจาะจงกับเชื้อไวรัส วัคซนี จะทาหนา้ ท่ีพา mRNA เข้าเซลล์ และ กากับให้เซลลผ์ ลติ สารโปรตีนสไปค์ของเชอื้ ไวรัส ซ่ึงโปรตีนนี้จะกระตุน้ ระบบภมู คิ ุ้มกันของร่างกายให้ สรา้ งแอนตบิ อดีขน้ึ มาตอ่ ตา้ นเชื้อ วคั ซนี ทม่ี ใี ช้ในปจั จบุ ัน ได้แก่ วัคซนี ของบรษิ ทั Pfizer และ Moderna จากขอ้ มูลในปัจจบุ ันวคั ซนี ชนดิ นีม้ ปี ระสทิ ธภิ าพในการป้องกนั โรคไดป้ ระมาณ 95% ป้องกันการป่วยรุนแรงและปอ้ งกันการเสยี ชีวิตได้ 100% วัคซนี ของบริษทั Pfizer ควรได้รบั การฉีด 2 เขม็ เข้ากล้ามเนอื้ หา่ งกนั 3 สัปดาห์ ส่วน วคั ซนี ของบรษิ ัท Moderna ควรได้รบั การฉีด 2 เข็มเข้า กล้ามเนอ้ื ห่างกนั 4 สปั ดาห์ 2.วคั ซีนชนดิ ใชไ้ วรัสเปน็ พาหะ (Recombinant viral vector vaccine) วัคซนี กลุม่ นใ้ี ช้ไวรัสทสี่ ามารถตดั แตง่ พันธุกรรม เช่น ไวรสั อะดีโน (Adenovirus)โดยนามาดัดแปลง พันธุกรรมให้ไม่สามารถแบ่งตวั ได้ และใสส่ ารพันธุกรรมของไวรสั โรคโควิด19 ตดิ ไปดว้ ย เมอื่ นามาฉดี ไวรสั พาหะเหลา่ น้จี ะเลียนแบบการติดเช้อื ตามธรรมชาติ โดยกระตมุ้ ภูมิคมุ้ กันท้ังระบบให้สรา้ ง แอนตบิ อดยี ต์ อ่ ไวรัสโรคโควดิ 19 ตามสารพันธกุ รรมทีใ่ สเ่ ข้าไป อยา่ งไรกต็ ามแม้วา่ จะเปน็ วัคซีนที่ ไวรัสอะดีโนไม่แบ่งตวั แตย่ ังจดั เปน็ ไวรัสที่มีชีวิตเมอ่ื เข้าสูร่ ่างกาย จึงยังไม่แนะนาให้ใช้ในผทู้ มี่ ีภูมคิ ุ้มกัน บกพรอ่ งอย่างมาก จนกวา่ จะมขี อ้ มลู ท่ชี ดั เจนมากกว่านี้ ปัจจบุ ันวัคซีนชนดิ นี้ท่ใี ช้กนั แพร่หลายมี 4 แบรนด์ ได้แก่ ไวรสั อะดโี นของชิมแพนซี (Chimpanzee adenovirus) โดยบริษทั Astra Zeneca มี ประสทิ ธภิ าพปอ้ งกันอาการประมาณ 70-80% ป้องกันการเสียชวี ติ ได้ 100%, ไวรสั อะดีโนของมนษุ ย์ สายพนั ธ์ุ 5 (Human adenovirus type 5) โดยบรษิ ัท CanSinoBio มีประสิทธภิ าพป้องกันอาการ ประมาณ 60%, ไวรสั อะดีโนของมนุษย์สายพันธ์ุ 26 (Human adenovirus type 26) โดยบรษิ ทั Johnson and Johnson มปี ระสิทธภิ าพป้องกันอาการประมาณ 64-72% และ ไวรัสอะดโี นของ มนษุ ย์สายพนั ธุ์ 5 และ 26 (Human adenovirus type 5 and26) โดยบรษิ ทั Gamaleya ของรัสเซยี มปี ระสทิ ธิภาพป้องกันอาการประมาณ 90%

วคั ซีนโควดิ -19 3.วคั ซนี ที่ทาจากโปรตีนสว่ นหนง่ึ ของเช้อื (Protein subunit vaccine) คซนี ท่ีผลติ โดยเทคโนโลยีน้ี ทั่วโลกมีความคุน้ เคยมานาน เพราะใช้ในการผลิตวคั ซีนหลายชนิด เชน่ วัคซีน ปอ้ งกนั ไขห้ วดั ใหญ่ วัคซนี ปอ้ งกันไวรสั ตบั อกั เสบบี เป็นต้น ผลติ โดยการ สรา้ งโปรตนี ของเช้อื ไวรสั ด้วย ระบบ cell culture, yeast, baculovirus เป็นต้น แล้วนามาผสมกับสารกระต้นุ ภูมิ เม่ือฉดี เข้าสรู่ ่างกายจะ กระตนุ้ ให้รา่ งกายสรา้ งแอนตีบอดตี อ่ ตา้ นโปรตีนสไปค์ของไวรัสโรคโควิด19 วัคซีนทม่ี ใี ชใ้ นปัจจุบันคอื วคั ซนี แบรนด์ Novavax ซึ่งผลติ จาก baculovirus และใช้ Matrix M เปน็ ตวั กระตุ้นภูมิ มีประสิทธิภาพป้องกัน อาการประมาณ 60-90% ปอ้ งกนั การเสียชีวติ ได้ 100% 4.วัคซีนชนิดเชื้อตาย (Inactivated vaccine) วัคซีนกลุม่ นผ้ี ลติ โดยนาไวรสั โรคโควิด19 มาเลี้ยงขยายจานวนมาก และนามาทาให้เเชอ้ื ตาย การฉีดวคั ซีน จะกระตนุ้ ใหร้ า่ งกายสร้างภมู ิคมุ้ กันต่อไวรสั ทุกส่วน เสมอื นไดร้ ับเช้ือไวรัสโดยตรงแต่ไม่ทาให้เกดิ โรค เพราะ เชอื้ ตายแลว้ เทคโนโลยนี ี้เปน็ วธิ ีท่ใี ชก้ ับวคั ซีนตับอักเสบเอ โปลิโอชนิดฉดี จึงมคี วามคนุ้ เคยในประสิทธิภาพ และความปลอดภยั มานาน แตเ่ นื่องจากการเพาะเลยี้ งไวรัสต้องใช้ความระมัดระวังมาก ทาให้ผลติ ไดช้ ้าและ มรี าคาแพง วัคซนี ทม่ี ใี ชใ้ นปัจจบุ ัน ได้แก่ วัคซีนของบริษทั Sinovac มีประสิทธิภาพป้องกันอาการประมาณ 50-70% ป้องกันการเสียชวี ติ ได้ 100%

ย่หี ้อวคั ซีนโควดิ -19

การดแู ลตัวเองในการฉีดวัคซนี โควดิ -19 ก่อนเข้ารับวคั ซนี โควิด-19 •กรุณานาบัตรประชาชนมา add line หมอพรอ้ ม และแสดงภาพหน้าจอการนัดหมายฉีดวัคซนี ต่อ เจ้าหนา้ ที่ •ทาจิตใจใหผ้ ่อนคลาย พักผอ่ นให้เพียงพอ งดการออกกาลงั กายหนกั กว่าปกติ ในวนั กอ่ นมาฉดี วคั ซนี •ดืม่ เครื่องด่ืมทีม่ คี าเฟอีน เชน่ ชา กาแฟ ได้ตามปกติ แตง่ ดเครื่องด่ืมทมี่ ีแอลกอฮอล์ ในวนั ทีม่ าฉดี วัคซีน •สวมเสอื่ ทส่ี ะดวกตอ่ การฉดี วัคซีน •ตอ้ งไมม่ ีอาการไข้ หรือเจ็บปว่ ยในวนั ท่ีมาฉดี วัคซนี •วนั ท่มี าฉีดวคั ซนี รบั ประทานอาหารและยาประจาตวั ไดต้ ามปกติ งดยาไมเกรน กล่มุ Cafergot ,Relpax •ผู้มีโรคความดันโลหติ สงู ใหท้ านยาทรี่ ักษาความดนั โลหิต กอ่ นมารับวัคซนี •ผทู้ ม่ี ีโรคประจาตัวท่มี ภี าวะภูมิคุ้มกนั บกพรอ่ ง ต้องทานยากดภูมิ หรือยาเคมบี าบัด หรือไดร้ บั การปลูก ถ่ายอวยั วะ ทไ่ี ม่ไดร้ ักษาทร่ี พ. นครธน ให้ขอใบรบั รองแพทย์ทที่ าการรกั ษา วา่ สามารถรบั วัคซีนไดแ้ ละ นามาในวันทมี่ าฉีดวัคซนี •ผทู้ ท่ี านยาตา้ นการแข็งตวั ของเลือด ให้ทานยาได้ตามปกติ และแจง้ พยาบาลทราบ วา่ ท่านรบั ประทาน ยาชนดิ ใด กรณีทีท่ ่านทานยาตา้ นการแขง็ ตวั ของเลือดชนดิ warfarin ให้นาผลตรวจ INR ภายใน 1 สปั ดาห์ (ซ่งึ ผลตรวจต้อง < 4 จึงจะฉีดวคั ซนี ได้)หรอื ขอใบรบั รองแพทยท์ ี่ทาการรักษา ว่าสามารถรับ วคั ซีนไดแ้ ละนามาในวันทีม่ าฉดี วัคซนี •หลงั ฉีดวคั ซนี ตอ้ งพกั สงั เกตอาการ 30 นาที เมื่อกลบั บ้าน ใหง้ ดออกกาลังกายหนกั หากมีอาการไข้ หรอื ปวดเม่อื ยตามตัว ใหท้ าน พาราเซตามอล 500 มิลลิกรมั ครัง้ ละ 1 เมด็ ทานซ้าได้ทกุ 6 ช่วั โมง หากมีอาการข้างเคยี งทร่ี นุ แรง ให้ตดิ ต่อโรงพยาบาลใกลบ้ ้าน หรอื สายด่วน 1669

การดแู ลตวั เองในการฉีดวัคซนี โควดิ -19 ระหว่างขณะเข้ารบั วคั ซีนโควิด-19 •เมอื่ ถงึ วันนัดหมายควรไปถงึ สถานทีฉ่ ีดกอ่ นเวลาอยา่ งนอ้ ย 30 นาที เตรียมบัตรประชาชน ขอ้ มูลสุขภาพ ข้อมูลการลงทะเบียนผ่านไลน์ “หมอพร้อม” ในโทรศพั ทม์ ือถอื •สวมเสอื้ ท่สี ะดวกก่อนการฉดี วคั ซีน และฉดี แขนขา้ งที่ไม่ค่อยถนดั •วัดอณุ หภูมริ ่างกายและความดนั โลหติ กอ่ นเขา้ รับการฉีดวัคซนี •หากมีโรคประจาตัว หรือรับประทานยาประจาตวั โดยเฉพาะยากดภูมิหรือยาทีม่ ผี ลทาให้ หลอดเลือดหดตัว เช่น ยารกั ษาโรคไมเกรน กลุม่ ergotarmine ควรปรึกษาแพทยห์ รอื แจ้ง พยาบาลกอ่ นรับวัคซนี

การดแู ลตวั เองในการฉดี วัคซนี โควดิ -19 หลังรบั วคั ซนี โควดิ -19 •สังเกตอาการขา้ งเคียงทีโ่ รงพยาบาล 30 นาที กอ่ นกลบั บา้ น หากมีอาการผิดปกติ เช่น แขนขาออ่ น แรง ชาครึง่ ซกี ปากเบย้ี ว พูดไม่ชดั ใหร้ ีบแจง้ พยาบาลหรือแพทยท์ นั ที •หลังฉีด 2 วัน อยา่ ใชแ้ ขนข้างที่ฉดี อย่าเกร็ง หรอื ยกของหนกั •ถา้ มไี ข้ หรอื ปวดเมือ่ ยมากทนไมไ่ หว สามารถทานพาราเซตามอลขนาด 500 มลิ ลกิ รมั ครง้ั ละหน่ึงเมด็ สามารถทานซ้าได้ถ้าจาเป็นโดยเว้นระยะเวลาหา่ ง 6 ชั่วโมง •เม่อื กลับบา้ นแล้วควรประเมินอาการตัวเองต่อเน่ืองอีก 48-72 ชัว่ โมง บางรายอาจพบผลข้างเคียง เกิดขึน้ โดยส่วนใหญจ่ ะเป็นผลขา้ งเคียงเฉพาะท่ี เช่น อาการปวด บวม บรเิ วณท่ีฉีด และผลขา้ งเคยี งที่ ไมร่ นุ แรง เชน่ ไข้ตา่ ๆ เมอ่ื ยลา้ หรอื มีลมพิษ ซงึ่ หลังจากไดร้ ับวัคซีนครงึ่ ช่ัวโมง - 2 ชว่ั โมง อาการจะ คอ่ ยๆ ลดลง แตถ่ า้ ไข้ขน้ึ สูงมาก แขนขาอ่อนแรง ชาครงึ่ ซีก ปากเบีย้ ว พูดไมช่ ัด ควรกลับไป โรงพยาบาล หรือโทร 1669 เพ่ือประเมินอาการทันที โดยข้อปฏบิ ัตติ วั ถือเปน็ แนวทางที่ควรทาตามอยา่ งเคร่งครัด เพอ่ื ลดผลขา้ งเคียงจากการฉดี วคั ซีนโควดิ - 19 ทั้งนี้หลงั จากได้วคั ซนี เขม็ แรกควรเตรียมตวั สาหรบั การนัดหมายฉดี วัคซีนเขม็ ทส่ี อง ทัง้ น้ีทุกคนยังคง ตอ้ งสวมหน้ากากรักษาระยะหา่ งและล้างมือท้ังก่อนระหวา่ งและหลังการฉดี วคั ซีน