สื่อการสอนเรื่อง โรคมะเร็ง

บทเรยี นคอมพวิ เตอรช์ ว่ ยสอน เรอื่ ง “ โรคมะเรง็ ” (Cancer) เขา้ สูร่ ะบบ

ความหมายมะเร็ง (Cancer) • มะเร็ง (Cancer) คือ โรคท่ีเกิดจากความผิดปกติของเซลล์ใน อวัยวะต่างๆ ของร่างกายที่มีการเจริญเติบโตผิดปกติ เป็นก้อน เน้ือที่ลุกลามไปยังอวัยวะใกล้เคียง หรือกระจายไปยังอวัยวะ ส่วนต่างๆ ของร่างกราย เช่น ทางเดินน้าเหลอื ง ทางระบบเลอื ด โรคมะเร็งมีหลายแบบข้ึนอยู่กับจุดก้าเนิดโรค และชนิดของ เซลล์มะเร็ง ท่มี า:https://pantip.com/topic/38276619

การแบ่งประเภทของมะเร็ง • มะเร็งแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ทั่วไปดังน้ี 1. Carcinoma มะเร็งที่มีจุดก้าเนิดมาจากผิวหนัง หรือ เย่อื บุอวัยวะต่างๆ อวัยวะ 2. Sarcoma มะเร็งที่มีจุดก้าเนิดมากจากกระดูก กระดูกอ่อน ไขมัน กล้ามเน้อื หรือ เส้นเลอื ด 3. Leukemia มะเร็งที่มีจุดก้าเนิดมาจากเซลล์ต้นรก้าเนิดเม็ดเลือดในไขกระดูก ท้าให้มีความ ผิดปกติของเม็ดเลอื ด 4. Lymphoma and Myeloma มะเร็งที่มีจุดก้าเนิดมาจากเซลล์ของระบบภูมิคุ้มกัน 5. Central Nervous System Cancer สมองและไขสันหลัง

ปัจจัยเส่ียงมะเร็ง 1. อายุ : อายุที่มากข้ึนเพ่มิ ความเส่ียงในการเกิดโรคมะเร็งมากข้ึน 2. บุหรี่ : ท้าให้เกดิ ความเสี่ยงจากมะเร็งมากข้ึน เช่น มะเร็งปอด มะเร็งกล่องเสียง มะเร็งช่องปากและล้าคอ มะเร็งหลอดอาหาร มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ มะเร็งไต มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งตับอ่อน และมะเร็งปากมดลูก 3. แสงแดด (UV) : ท้าให้เกิดมะเร็งผิวหนังได้ 4. รังสีต่างๆ : เช่น รังสีในธรรมชาติ รังสีเอ็กซเรย์ นิวเคลียร์ แก๊ส ซึ่งหากได้รับปรมิ าณสูง เกินค่าท่ีก้าหนดท้าให้เกิดโรคมะเร็งได้ เช่น มะเร็งไทรอยด์ มะเร็งเต้านม มะเร็งปอด และ มะเร็งกระเพาะอาหาร ร 5. สารเคมีต่างๆ 6. เช้อื ไวรัส หรือ เช้อื แบคทีเรียบางชนิด : เช่น HPV HIV ไวรัสตับอักเสบบี ซี เป็นต้น 7. ฮฮอร์โมนเอสโตรเจน : การได้รับฮอร์โมนเอสโตรเจนอาจท้าให้เกิดมะเร็งเต้านมได้ 8. พันธุกรรม : มีประวัติครอบครัวท่ีป่วยเป็นโรคมะเร็ง 9. แอลกอฮอล์ : อาจท้าให้เกิดมะเร็งช่องปากและล้าคอ มะเร็งทางเดินอาหาร กล่องเสียง ตับ และ มะเร็งเต้านม 10. พฤติกรรมการด้าเนนิ ชีวิต : เช่น รับประทานอาหารที่มีไขมันสูง อาจท้าให้เกดิ มะเร็งล้าไส้ มะเร็งมดลูก และ มะเร็งต่อมลูกหมาก รวมถึงความอ้วน หรือ การท่ีไม่ออกก้าลังกายน้อย

อาการสงสัยมะเร็ง 1. ตรวจพบก้อนผิดปกติต่างๆ ตามร่างกาย เช่น ก้อนท่ีเต้านม ก้อนท่ีคอ ก้อนในช่องท้อง ก้อนท่ีข้อพับต่างๆ 2. ไฝผเกิดใหม่ หรอื ไฝท่ีมีรูปร่างเปล่ียนแปลงไปจากเดิม เช่น ขยายใหญ่ข้ึน โตข้ึน เลือดออกผิดปกติ คัน 3. เจ็บปวดเร้อื รังตามร่างกายผิดปกติ มีจุดท่ีปวดเร้อื รังไม่หายสักทีเป็นเวลานาน 4. ขับถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะผิดปกติ เช่น ปนเลือด มีสีด้า มีสีผิดปกติ ล้าถ่ายอุจจาระเล็กลง ขับถ่ายล้าบาก 5. ความเปล่ียนแปลงในการรับประทานอาหาร เช่น กลนื ล้ารบาก คล่นื ไส้ อาเจียน อ่มิ เร็วผิดปกติ เบ่อื อาหาร 6. ความเปล่ียนแปลงของน้าหนัก เช่น น้าหนักลดลงมาก ไม่ทราบสาเหตุ 7. มีสารคัดหลั่ง หรือ เลอื ดออกผิดปกติ เช่น ตกขาวผิดปกติ มีเลอื ดออกทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือ มี เลือดหรอื น้าออกหัวนม มีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์

เกณฑ์ในการวนิ จิ ฉัย Metabolic Syndrome ร ทีม่ า: https://www.muangthai.co.th/en/article/early-disease-vs-progression

ระยะของโรคมะเร็ง โรคมะเร็งมี 4 ระยะหลักๆ ดังน้ี 1. ระยะที่ 0 คอื มะเร็งระยะต้น ๆ ที่อยู่บนชั้นของเซลล์ปกตยิ ังไม่แทรกเข้าไปในเน้อื เยอ่ื ปกตหิ รอื ยังจ้ากัดอยู่เฉพาะบริเวณ พ้นื ผิวของเย่อื บุอวัยวะนั้นๆ มีการพยากรณ์โรคดีท่ีสุด มักจะมีโอกาสหายขาดได้เกินกว่า 95 % 2. ระยะที่ 1 - 2 เรียกว่ามะเร็งระยะต้น เป็นระยะมะเร็งที่มีการพยากรณ์โรคดี โดยแพทย์จะรักษาอวัยวะให้สามารถมี การท้างานให้ใกลเ้ คียงปกตทิ ่ีสดุ โดยทั่วไปผู้ปว่ ยกลมุ่ น้ีมักจะมีอัตราการรอดชีวิตท่ี 5 ปี อยู่ระหว่าง 70–95% แล้วแต่ ต้าแหน่งของมะเร็งต้นก้าเนิด 3. ระยะที่ 3เป็นมะเร็งระยะลุกลามเฉพาะท่ี มีการลามของมะเรร็งไปยังอวัยวะข้างเคียง หรือต่อมน้าเหลืองบริเวณ ใกล้เคียง การรักษาด้วยการผ่าตัดมักจะยากข้นึ กว่ามะเร็งระยะต้น มักจะมีอัตราการรอดชีวติ ที่ 5 ปีอยู่ระหว่าง 40 – 70% โดยการรักษามะเร็งระยะที่ 3 จะเป็นการรักษาแบบผสมผสาน เช่น การผ่าตัด การฉายรังสี และการให้ยาเคมี บ้าบัด โดยล้าดับการรักษาว่าจะเร่มิ ต้นด้วยวิธีใดก่อนนั้นข้ึนอยู่กับวินิจฉัยของแพทย์ 4. ระยะที่ 4 เป็นระยะแพร่กระจายไปยังอวัยวะอ่ืน ซ่ึงเป้าหมายของการรักษามะเร็งระยะที่ 4 คือการยืดอายุและเพ่ิม คุณภาพชีวิตให้ผู้ป่วย ผู้ป่วยท่ีเป็นมะเร็งระยะท่ี 4 ส่วนใหญ่ไม่หายขาด และอาจจะได้รับความทุกข์ทรมานจาก ก้อนมะเร็งท่ีแพร่กระจาย

วิธีการรักษาหลัก • วิธีหลักในการรักษาโรคมะเร็งในปัจจุบัน คือ การผ่าตัด รังสีรักษา เคมีบ้าบัด ฮอร์โมน (ใช้รักษาเฉพาะโรคมะเร็งชนดิ ท่ีมีธรรมชาตขิ องโรคตอบสนองต่อฮอร์โมน) และการปลูกถ่าย ไขกระดูก สเต็มเซลล์ (ใช้รักษาในบางระยะของโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวและโรคมะเร็งต่อม น้าเหลอื ง แต่การรักษายังมีค่าใช้จ่ายสูงมาก เกินกว่าผู้ป่วยทุกคนจะเข้าถึง) ส่วนการรักษา ด้วยวิธีการอ่ืนๆ ก็เช่น ยารักษามุ่งเป้า ชีวสารรักรษา การปลูกถ่ายอวัยวะต่างๆ และการ ปลูกถ่ายไขกระดูก สเต็มเซลล์ในโรคมะเร็งชนิดอ่ืน (นอกเหนือจากโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว โรคมะเร็งต่อมน้าเหลือง) ยังอยู่ในระหว่างการศึกษา และวิธีการเหล่าน้ีก็ยังมีค่าใช้จ่ายสูง มาก เกินกว่าผู้ป่วยทุกคนจะเข้าถึง

วิธีการรักษาตามระยะของโรคมะเร็ง วิธีการรักษาตามระยะของโรคมะเร็ง • การรักษาโรคมะเร็งระยะท่ี 1 เป็นการรักษาเพอ่ื หวังผลหายขาด อาจใช้วธิ ีการรักษาหลักเพียงวธิ ีการเดียว ทั้งน้ี ข้ึนอยู่กับชนิด ของเซลลม์ ะเร็งหรอื อวัยวะท่ีเป็น เช่น ผ่าตัดเพียงวธิ ีการเดียวหรอื รังสรี ักษาเพยี งวธิ ีการเดียว ยกเว้น เม่อื เป็นโรคระยะท่ี 1 แต่ เป็นชนิดท่ีมีความรุนแรงโรคสูง (แพทย์ทราบได้จากลักษณะทางพยาธิวิทยาของโรคมะเร็งชนิดนั้นๆ เช่นมีการลุกลามของ เซลล์มะเร็งเข้ากระแสเลือดหรือกระแสน้าเหลือง) ก็อาจมีการรักษาร่วมกันหลายวิธีการ เช่นการผ่าตัดร่วมกับรังสีรักษาหรือ เคมีบ้าบัด ร • การรักษาโรคมะเร็งระยะท่ี 2 เป็นการรักษาเพ่อื หวังผลหายขาด ในโรคมะเร็งบางชนิดท่ีมีความรุนแรงของโรคต่้า อาจยังคงใช้ วิธีการรักษาเพียงวิธีการเดียว แต่ส่วนใหญ่มักใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น การผ่าตัดร่วมกับรังสีรักษาหรือเคมีบ้าบัด • การรักษาโรคมะเร็งระยะที่ 3 และระยะท่ี 4 ชนิดที่มีการลุกลามรุนแรงแต่ยังไม่แพร่กระจาย ในผู้ป่วยท่ีมีสุขภาพร่างกาย แข็งแรง ถึงแม้โอกาสรักษาหายจะต่้ากว่าในโรคมะเร็งระยะที่ 1 และ 2 แต่แพทย์ก็ยังคงให้การรักษาโดยหวังผลหายขาด และมัก ใช้การรักษาหลายวิธีการร่วมกัน

เอกสารอ้างอิง โรงพยาบาลสนิ แพทย์. โรคมะเร็ง. สืบค้นวันท่ี 23 เมษายน 2565.จาก https://www.synphaet.co.th/ %E0%B8%A1%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B9%87%E0%B8%87- %E0%B8%84%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%B0%E0%B9%84%E0%B8%A3/. กองบรรณาธกิ าร HD. โรคมะเร็ง. สบื ค้นวันท่ี 23 เมษายน 2565.จาก https://hd.co.th/what-is-cancer.