ชุดการเรียนรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนิเวศ

ชุดการเรียนรู้ เรอ่ื งระบบนเิ วศ วชิ าวทิ ยาศาสตร์พนื้ ฐาน (ชีววิทยา) ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4 ชดุ การเรยี นร้ทู ่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ โดย วา่ ที่ ร้อยโทอดุ ม บรสิ ทุ ธิ์ ครู / ชำนาญการ กลุ่มสาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ โรงเรยี นลำพลบั พลาวทิ ยาคาร อำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสรุ ินทร์ สำนกั งานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษามธั ยมศึกษา เขต 33

ชุดการเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 1ก7 คำนำ การจดั ทำชดุ การเรยี นรู้ เรื่องระบบนเิ วศ เลม่ นี้จัดทำข้นึ เพ่ือใช้เป็นแนวทางในการศกึ ษาและการพัฒนา การเรยี นการสอน รายวิชาวทิ ยาศาสตร์พืน้ ฐาน (ชวี วิทยา) ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 4 เพ่ือช่วยให้ผเู้ รียนสามารถเกิด การเรียนรู้เปน็ ไปตามลำดับข้ันตอนอย่างมปี ระสทิ ธิภาพ ข้าพเจ้าได้พยายามศึกษาค้นคว้าเอกสารและตำราตา่ งๆ ทีเ่ ก่ยี วข้องกบั การทำชุดการเรยี นรู้ เพอื่ ใหเ้ กิดความชัดเจนถูกต้องตามหลักวิชา ดังนนั้ จึงไดจ้ ัดทำชุดการเรยี นรู้ ทั้งหมด 6 ชดุ ดงั นี้ ชุดที่ 1 ความหมายและโครงสรา้ งของระบบนเิ วศ ชุดท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ ชุดท่ี 3 ความสัมพันธ์ของสง่ิ มีชวี ิตในระบบนิเวศ ชดุ ที่ 4 การถา่ ยทอดพลงั งานในระบบนเิ วศ ชุดที่ 5 การหมนุ เวยี นสารในระบบนิเวศ ชุดที่ 6 การเปลย่ี นแปลงแทนทข่ี องส่ิงมีชวี ิต ในแต่ละชดุ การเรยี นรู้ นักเรียนสามารถนำไปศึกษาไดด้ ้วยตนเอง ทบทวนเนื้อหา หรือสามารถนำไปศึกษา เพ่มิ เติมกรณีที่นกั เรยี นไมท่ ันเพื่อน หรือสามารถนำไปใช้ในการเรยี นซ่อมเสรมิ ในกรณีท่ีเรยี นแลว้ สอบไมผ่ ่าน ซง่ึ ขา้ พเจา้ ได้พยายามนำเสนอรายละเอยี ดความสำคญั ทีจ่ ำเป็นในชุดการเรียนรูน้ ี้ ชดุ การเรียนรู้ทุกเล่มดังกล่าวได้ผ่านการตรวจสอบจากผเู้ ชีย่ วชาญ และได้นำไปใช้เพ่ือทดลองหา ประสทิ ธิภาพแล้ว จงึ สามารถนำมาใช้แกป้ ัญหาและพัฒนาการเรยี นการสอนได้อยา่ งดี ข้าพเจา้ จงึ หวังเป็นอย่างยิ่ง วา่ ชุดการเรียนรู้นี้ สามารถนำไปใช้ประโยชน์ไดจ้ รงิ และเปน็ ตวั อยา่ งแก่ผู้ที่สนใจได้ต่อไป วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บรสิ ทุ ธิ์ ครู / ชำนาญการ

สารบัญ ชดุ การเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 1ข7 คำนำ หน้า สารบญั ก คำชีแ้ จง ข ลำดับขั้นตอนการใช้ ชุดการเรยี นร้ทู ่ี 2 1 สาระสำคัญ 2 ตัวช้ีวดั 3 จดุ ประสงค์การเรียนรู้ 3 แบบทดสอบก่อนเรียน ชุดการเรียนร้ทู ี่ 2 3 ใบความรู้ 4 ใบกิจกรรมท่ี 1 6 ใบงานที่ 1 13 ใบสรปุ เนื้อหา ชุดการเรียนท่ี 2 14 แบบทดสอบหลังเรยี น ชุดการเรียนร้ทู ่ี 2 15 บนั ทึกสรุปผลการเรียน 16 บรรณานกุ รม 18 ภาคผนวก 19 20 - แนวคำตอบ ใบงานท่ี 1 - เฉลยแบบทดสอบกอ่ นและหลงั เรียน

ชดุ การเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 117 คำชแ้ี จง ให้นักเรียนอา่ นคำช้ีแจงให้เข้าใจกอ่ นท่ีจะลงมือศึกษาชุดการเรยี นรู้ แล้วปฏิบัติตามลำดบั ขั้นตอน ดงั ตอ่ ไปน้ี 1. นกั เรยี นทำแบบทดสอบก่อนเรียนเพ่ือประเมนิ ความรพู้ น้ื ฐานเดมิ ก่อนทีจ่ ะลงมอื ศกึ ษาชดุ การเรยี นรู้ 2. นักเรยี นศึกษาชดุ การเรียนรู้ และปฏบิ ัติกจิ กรรม โดยการศึกษาใบความรู้ ใบกิจกรรม และใบงาน 3. นกั เรยี นสามารถแสดงความคดิ เหน็ ซักถาม หรือมีส่วนรว่ มในการปฏบิ ัตกิ จิ กรรมตา่ งๆ อย่างเตม็ ที่ และเต็มความสามารถ 4. นกั เรยี นตอ้ งปฏิบตั ิตนเป็นสมาชกิ ทด่ี ขี องกลุม่ ยอมรับฟังความคิดเหน็ ของสมาชกิ กลุ่ม และใหค้ วาม รว่ มมือในการทำงานอยา่ งเต็มความสามารถ 5. นกั เรยี นตรวจคำตอบจากแนวคำตอบ 6. นกั เรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนเพื่อเปรยี บเทียบความก้าวหนา้ ในการศึกษาชดุ การเรียนรู้ 7. เมอ่ื ปฏบิ ตั ิกิจกรรมแต่ละกิจกรรมเสรจ็ เรยี บร้อยแลว้ ให้สง่ ใบกิจกรรม และเก็บวสั ดุอุปกรณท์ ุกอย่าง ตลอดจนสถานท่ีปฏบิ ัติกจิ กรรมให้สะอาดเรียบรอ้ ย 8. ให้นกั เรียนปฏบิ ตั กิ จิ กรรมดว้ ยความต้ังใจ และมคี วามซ่ือสตั ย์ต่อตนเองให้มากทสี่ ดุ โดยไม่ดูแนว คำตอบ และเฉลยก่อนทำแบบทดสอบ และกิจกรรมต่างๆ

ชดุ การเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 127 ลำดับข้ันตอนการใช้ ชดุ การเรียนรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ อา่ นคำช้ีแจง ทดสอบก่อนเรียน ไม่ผ่านเกณฑ์ (ร้อยละ 80) กจิ กรรมการเรยี นรู้ ทดสอบหลงั เรียน  ศกึ ษาใบความรู้  ใบความรู้ ชดุ การเรียนรทู้ ่ี 2  ปฏบิ ตั ิกจิ กรรม และใบงาน  ใบกจิ กรรมท่ี 1  ใบงานท่ี 1  สรปุ เนอ้ื หาชุดการเรยี นรทู้ ่ี 2 ผ่านเกณฑ์ (ร้อยละ 80) ศึกษาชุดต่อไป

ชุดการเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 137 สาระสำคญั ระบบนเิ วศมีอยู่ทุกหนทุกแหง่ มากมายหลายระบบ แตล่ ะระบบมีขนาดใหญเ่ ลก็ สลับซบั ซ้อนตา่ งกันขึ้นอยู่ กับเกณฑก์ ารจำแนก ดังน้ี ประเภทของระบบนิเวศ จำแนกโดยยดึ หลักการถ่ายทอดพลังงานและสารอาหาร แบ่งได้เป็น 2 ประเภท ดงั น้ี 1. ระบบนเิ วศปดิ (closed ecosystem) คือ ระบบนเิ วศท่ีไมม่ ีการถ่ายทอดสาร มีเฉพาะการถ่ายทอด พลงั งาน ได้แก่ ระบบนิเวศที่มนุษย์สร้างขน้ึ เชน่ ระบบนิเวศตูเ้ ลีย้ งปลาทป่ี ดิ สนิท (aquarium) 2. ระบบนเิ วศเปดิ (open ecosystem) คอื ระบบนิเวศที่มีการถา่ ยทอดทั้งพลังงานและสาร เชน่ ระบบ นเิ วศทัว่ ไปในธรรมชาติ ประเภทของระบบนิเวศ จำแนกตามสภาพแหลง่ ทีอ่ ยู่แบง่ ได้เปน็ 2 ประเภท คือ 1. ระบบนิเวศบนบก ได้แก่ ระบบนิเวศปา่ ไม้ 2. ระบบนเิ วศในนำ้ ได้แก่ ระบบนิเวศนำ้ จืด ระบบนิเวศทางทะเล ระบบนิเวศปา่ ชายเลน ตัวชีว้ ดั ว 2.1 ม.4-6/1 อธิบายดลุ ยภาพของระบบนเิ วศ จุดประสงค์การเรยี นรู้ 1. บอกประเภทของระบบนิเวศทศ่ี ึกษาได้ (K) 2. อธิบายความหมายและลกั ษณะของระบบนเิ วศประเภทตา่ งๆ ได้ถูกต้อง (K) 3. ศกึ ษาและคน้ คว้าประเภทของระบบนิเวศต่างๆ ในท้องถ่นิ (P) 4. สำรวจประเภทระบบนเิ วศในทอ้ งถนิ่ และนำเสนอข้อมลู ได้ (P) 5. นำเสนอผลการสำรวจหน้าชัน้ เรียนได้ (P) 6. แสดงความเป็นคนชา่ งสงั เกต ชา่ งคดิ ชา่ งสงสัย ใฝ่เรียนรู้ และม่งุ มนั่ ในการเสาะแสวงหาความรู้ (A)

ชุดการเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 147 แบบทดสอบวัดผลการเรียนรู้ กอ่ นเรยี น ชดุ การเรียนรูท้ ี่ 2 วชิ าวทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน (ชีววทิ ยา) ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 4 เร่อื งประเภทของระบบนเิ วศ จำนวน 10 ขอ้ คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องท่สี ุดเพียงขอ้ เดียว แลว้ กาเครือ่ งหมายกากบาท (X) ลงในกระดาษคำตอบ 1. หาดหินที่มลี กั ษณะเฉพาะที่เดน่ กว่าหาดทรายคอื 7. เนอื้ ทป่ี ่าของประเทศไทยสำรวจเมื่อปี 2532 มปี ระมาณ 153,662.12 ตารางกโิ ลเมตร (ประมาณ ก. คา่ Ph ข. ความเค็ม 28 % ของพน้ื ที่ของประเทศ) ป่าไมเ้ ป็นทรัพยากร ธรรมชาติท่ีสำคัญยิ่งของประเทศอย่างไร ค. ทยี่ ดึ เกาะ ง. อุณหภูมิ ก. เป็นแหล่งรวมพันธไุ์ ม้และสัตว์ปา่ ตา่ งๆ 2. แหล่งใดเป็นแหล่งอาหารของสัตวท์ ะเล ข. เปน็ แหลง่ ตน้ นำ้ ลำธาร ลดความรนุ แรงของนำ้ ปา่ ค. เป็นแหลง่ สะสมปุ๋ย รกั ษาความชมุ่ ช้นื และ ก. หาดทราย ข. หาดเลน ป้องกันการพังทลายของหนา้ ดิน ค. หาดหิน ง. แนวปะการงั ง. ถกู ทกุ ข้อ 8. การกระทำในข้อใดท่ีทำให้เกิดความเสียหายกับปา่ 3. ลักษณะเด่นของพืชในป่าชายเลนคอื ข้อใด ชายเลนมากทีส่ ดุ ก. การทำนากุ้ง ข. การทำนาเกลือ ก. มีรากคำ้ จุน ข. มรี ากหายใจ ค. การสรา้ งรีสอรท์ ง. การสร้างท่าเทยี บเรือ 9. ข้อใดทำให้เกดิ ภาวะสมดุลของระบบนเิ วศในปจั จบุ นั ค. มีใบอวบหนา ง. ถกู ทกุ ข้อ ถูกทำลายไปมากทสี่ ดุ ก. แผ่นดนิ ไหว 4. ระบบนิเวศใดมีความอุดมสมบรู ณแ์ ละความ ข. การเกิดอทุ กภยั ค. การเกดิ โรคระบาด หนาแนน่ ของสงิ่ มชี วี ติ นอ้ ยที่สุด ง. การกระทำของมนุษย์ 10. ข้อใดกลา่ วถกู ต้อง ก. ระบบนิเวศใตท้ ะเลลึก ก. ระบบนเิ วศแตล่ ะระบบแยกออกจากกนั โดยสิ้นเชงิ ข. โลกของเราประกอบด้วยระบบนิเวศระบบเดียว ข. ระบบนเิ วศชายหาด ค. ระบบนิเวศขนาดเล็กซอ้ นอย่ใู นระบบนิเวศ ค. ระบบนเิ วศริมฝัง่ แม่นำ้ ขนาดใหญ่ ง. ปลาสวยงามชนิดตา่ งๆ ท่เี ลีย้ งในตเู้ ล้ยี งปลาทมี่ ี ง. ระบบนิเวศปา่ ชายเลน พืชน้ำ ไมจ่ ัดเป็นระบบนิเวศ 5. ระบบนเิ วศแบบทะเลทรายมีผลตอ่ ส่งิ มชี วี ติ ทอ่ี าศยั อยู่แตกตา่ งไปจากระบบนิเวศอนื่ ๆ ข้อความใดที่ไม่เป็น จรงิ ก. กำหนดพฤติกรรมในการออกล่าเหย่ือและหา อาหารของสงิ่ มชี วี ติ สว่ นใหญ่เป็นเวลากลางคนื ข. จำกัดชนดิ และจำนวนของสิ่งมชี ีวิตแตล่ ะชนดิ ท่ี อาศยั อยใู่ หม้ ีน้อยชนดิ และแต่ละชนดิ มจี ำนวน มาก ค. สง่ิ มีชีวติ ที่อาศยั อยู่มีการปรบั ตวั ในด้านรูปร่าง ลกั ษณะภายนอก ง. ส่งิ มีชวี ิตทอี่ าศัยอย่มู ีการปรบั ตวั ในด้านการ ทำงานของระบบอวัยวะหรือสรีรวิทยา 6. ปา่ ไม้ช่วยบรรเทาน้ำทว่ มด้วยเหตใุ ด ก. ใบไมส้ ามารถอุ้มนำ้ ได้มาก ข. รากสามารถดูดซับนำ้ ได้อย่างไม่จำกดั ค. ท่อไซเลม สามารถลำเลยี งน้ำไดอ้ ย่างรวดเรว็ ง. รากสามารถแตกแขนงและไชชอนไปในดินเปน็ บรเิ วณกวา้ ง

ชุดการเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 157 กระดาษคำตอบ แบบทดสอบก่อนเรยี น ช่อื .................................................................................... ชัน้ ................. เลขท.ี่ ......... ขอ้ กขค ง จ 123 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 คะแนนเต็ม 10 คะแนน ได้ .................... คะแนน พฒั นาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บริสุทธิ์ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 167 ใบความรู้ ชุดการเรียนร้ทู ี่ 2 วิชาวทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน (ชวี วิทยา) ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 4 ประเภทของระบบนิเวศ ประเภทของระบบนิเวศ ระบบนเิ วศมีอยูท่ ุกหนทกุ แห่งมากมายหลายระบบ แต่ละระบบมขี นาดใหญเ่ ล็กสลับซับซ้อนต่างกันขน้ึ อยู่ กับเกณฑก์ ารจำแนก ดังน้ี ประเภทของระบบนเิ วศ จำแนกโดยยดึ หลักการถ่ายทอดพลังงานและสารอาหาร แบ่งได้เป็น 2 ประเภท ดงั น้ี 1. ระบบนิเวศปิด (closed ecosystem) คือ ระบบนเิ วศที่ไม่มีการถา่ ยทอดสาร มเี ฉพาะการถ่ายทอด พลังงาน ได้แก่ ระบบนเิ วศที่มนษุ ย์สรา้ งขนึ้ เชน่ ระบบนเิ วศตเู้ ลี้ยงปลาทีป่ ดิ สนิท (aquarium) 2. ระบบนเิ วศเปดิ (open ecosystem) คือ ระบบนเิ วศทีม่ ีการถา่ ยทอดทั้งพลงั งานและสาร เช่น ระบบ นเิ วศท่วั ไปในธรรมชาติ ภาพท่ี 1 ระบบนิเวศแบบปิด ที่มา http://hereilike.com/siam/hereilike/detailShout.aspx?shoutId=SH140091 พัฒนาโดย : วา่ ที่ ร.ท.อุดม บรสิ ุทธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 17 ภาพที่ 2 ระบบนิเวศแบบเปดิ ที่มา http://www.thetrippacker.com ประเภทของระบบนเิ วศ จำแนกตามสภาพแหล่งที่อยู่ แบ่งไดเ้ ปน็ 2 ประเภท คือ 1. ระบบนเิ วศบนบก ได้แก่ ระบบนเิ วศปา่ ไม้ 2. ระบบนิเวศในนำ้ ได้แก่ ระบบนเิ วศนำ้ จดื ระบบนเิ วศทางทะเล ระบบนิเวศป่าชายเลนในประเทศไทยมี ระบบนเิ วศทแี่ ตกตา่ งกนั มากมาย ระบบนเิ วศท่ีควรศึกษา มดี ังต่อไปนี้ คือ 1. ระบบนเิ วศทางทะเล ระบบนิเวศทางทะเล ไดแ้ ก่ ชายฝัง่ ทะเลท่ีมที ้ังหาดทรายและหาดหินซงึ่ มีอาณาเขตกว้างใหญ่ พน้ื ทข่ี อง หาดทรายและหาดหินจะเปยี กและแห้งสลบั กนั ในช่วงวันหนึง่ ๆ ทีเ่ ป็นเวลาน้ำข้นึ น้ำลง ทำใหอ้ ุณหภมู ิในช่วงวันหนึ่ง นั้นแตกตา่ งกนั ในน้ำทะเลมสี ารประกอบพวกเกลือละลายอยู่หลายชนิด ทำใหท้ ะเลมีความเคม็ ท่ีตา่ งกนั ออกไป สตั ว์ที่อาศยั อยู่ในทะเลจึงต้องมกี ารปรับสภาพร่างกายใหเ้ หมาะสมต่อการดำรงชีวติ ใตท้ ้องทะเลจะมีบริเวณแนว ปะการงั อาจเรยี กว่า ป่าใตท้ ะเล โดยจะพบบริเวณทีม่ นี ้ำใสและมคี วามลึกไมเ่ กนิ 200 เมตร บริเวณแนวปะการัง จะพบสงิ่ มีชวี ิตมากมาย เช่น พวกสาหร่ายและสิง่ มีชีวิตระยะท่เี ป็นตวั อ่อน แนวหินปะการังจึงเป็นแหล่งผลติ อาหาร ทด่ี ี เปน็ ท่หี ลบซ่อนศัตรู เหมาะสมต่อการหาอาหาร ผสมพันธุ์ และเลย้ี งลกู อ่อนของสัตว์ทะเลหลายชนดิ ระบบ นเิ วศทางทะเลเปน็ แหลง่ ที่มีสิง่ มชี วี ิตอาศยั อยู่เป็นจำนวนมาก เป็นแหลง่ อาหารท่ีสำคญั ท่ีสุดของส่ิงมชี ีวติ ซง่ึ ประกอบดว้ ย แพลงกต์ อนพชื แพลงก์ตอนสัตว์สาหร่ายทะเลชนิดตา่ งๆ สตั วน์ ้ำพวก กุ้ง หอย ปู ปลา ปลาวาฬ พะยูน โลมา ปะการงั เต่าและอื่นๆ เป็นต้น พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บริสุทธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 187 ภาพท่ี 3 ระบบนเิ วศทางทะเล ท่มี า : http://s3.amazonaws.com/readers/2008/09/25/ecosystem-copy_1.jpg ความสำคญั - เป็นแหลง่ ทรพั ยากรธรรมชาติท่ีใหญท่ ี่สุด ส่ิงมีชวี ติ ในทะเล - แพลงก์ตอน มที ั้งแพลงกต์ อนพชื และสตั ว์ เชน่ ไดอะตอม กงุ้ เคย ตวั อ่อนของเพรียงหิน และยงั มพี วกสาหรา่ ย เชน่ สาหร่ายสีเขยี ว สาหรา่ ยสีเขยี วแกมน้ำเงิน - ส่ิงมีชีวติ ทว่ี ่ายนำ้ เป็นอสิ ระ เช่น พวกปลาตา่ งๆ เต่า หมึก ปลาวาฬ ปลาโลมา - ส่ิงมีชวี ติ หน้าดนิ พบอยูท่ ว่ั ไป เช่น ฟองนำ้ ปะการงั เพรยี งหิน หอยนางรม ดอกไมท้ ะเล ปลิงทะเล ดาวทะเล หอยแครง พลับพลึงทะเล ระบบนเิ วศในทะเลมี 3 ชุมชน - ชมุ ชนหาดทราย เป็นบรเิ วณท่ไี ม่เหมาะกบั การอาศัยของส่งิ มชี ีวิตในทะเลทั่วไป เพราะมี สภาพแวดล้อมท่รี ุนแรง - ชมุ ชนหาดหิน เป็นบริเวณท่ีประกอบไปด้วยหนิ เปน็ สว่ นใหญ่ - ชมุ ชนแนวปะการงั ประกอบด้วยปะการงั หลายชนดิ มีรูปร่างแตกต่างกนั 2. ระบบนเิ วศแหลง่ น้ำจดื ระบบนิเวศแหลง่ น้ำจดื ไดแ้ ก่ แม่นำ้ ลำคลอง หนอง คู บึง สระนำ้ จดื ทะเลสาบ อ่างเก็บน้ำต่างๆ ระบบ นเิ วศแหลง่ น้ำจดื เป็นแหลง่ ที่อยู่ของสตั ว์นำ้ ส่ิงมชี ีวติ ขนาดเล็ก และพืชนำ้ จำนวนมากมาย จดั ไดเ้ ป็นแหลง่ ดำรงชีพ ของสงิ่ มีชวี ิตเกือบทุกชนิด รวมทง้ั ยงั เปน็ แหลง่ ทอ่ี ยู่และเป็นแหลง่ ประกอบอาชีพทีส่ ำคัญของมนษุ ย์อกี ด้วย พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บรสิ ทุ ธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 197 ภาพท่ี 4 ระบบนิเวศน้ำจดื ทีม่ า : http://www.pixpros.net/forums/showthread.php?t=25643 ความสำคัญ - เปน็ แหล่งอาศยั ของสตั วน์ ้ำ และพืชนำ้ - เป็นแหลง่ อาหารทสี่ ำคัญของมนษุ ยแ์ ละสตั วต์ ่างๆ - เป็นแหล่งทใ่ี ห้นำ้ ในการอุปโภค บริโภค และทำการเกษตร ตัวอยา่ งส่งิ มีชีวติ ในแหลง่ น้ำจดื - พืช เชน่ จอก สาหร่าย แหน - สตั ว์ เชน่ หอย ปลาตา่ งๆ กุ้ง ปจั จยั ที่มีผลต่อการดำรงชพี - ปัจจัยต่างๆ ตามธรรมชาติ ได้แก่ แสง อุณหภมู ิ ปรมิ าณก๊าซออกซเิ จนปริมาณกา๊ ซ คาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณแรธ่ าตุ ความขนุ่ ใสของนำ้ - ปจั จัยทางชวี ภาพ ไดแ้ ก่ ชนิด และปริมาณของส่ิงมชี วี ิตแตล่ ะชนิด - ปจั จัยทีเ่ กดิ จากการกระทำของมนุษย์ ไดแ้ ก่ การใชย้ าฆา่ แมลง ซ่ึงเมื่อชะลา้ งลงส่แู หลง่ น้ำ จะไปทำลายสิ่งมชี ีวติ ในน้ำบางชนดิ ทำให้มผี ลกระทบต่อการถ่ายทอดพลังงานและสมดุลทางธรรมชาตใิ นแหล่งน้ำ สงิ่ มีชีวติ ในแหล่งน้ำ - ผูผ้ ลติ ไดแ้ ก่ พชื ตา่ งๆ ซงึ่ ในแหลง่ นำ้ มที ้งั ทเ่ี ป็นพวกแพลงกต์ อน (Plankton) สาหรา่ ยตา่ งๆ เฟริ ์น และพชื ดอก - ผบู้ รโิ ภค ไดแ้ ก่ พวกแพลงก์ตอนสัตว์ แมลงตา่ งๆ และสัตว์พวกกินซากอนิ ทรีย์ - ผยู้ อ่ ยสลาย มีท้ังพวกแบคทีเรีย เห็ด รา ระบบนเิ วศแหลง่ น้ำจืด มี 2 ระบบ คือ - ชมุ ชนในแหลง่ น้ำนิ่ง - ชุมชนในแหล่งน้ำไหล พฒั นาโดย : วา่ ที่ ร.ท.อดุ ม บริสทุ ธิ์ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1170 การปรบั ตัวของสิ่งมีชวี ิตในชุมชนแหลง่ นำ้ ไหลแรง - มีโครงสร้างสำหรบั เกาะหรือดูดตดิ กับพ้นื ผวิ อย่างมั่นคง - สามารถสกัดเมือกเหนยี วใช้ยึดเกาะ เชน่ หอย - มีรปู รา่ งเพรยี ว เพ่ือลดความตา้ นทานของกระแสนำ้ - มรี ูปรา่ งแบนราบไปกับพ้ืนท่ีผวิ ที่เกาะ - ชอบว่ายทวนนำ้ อยเู่ สมอ - เกาะติดกบั พนื้ ผิวหรอื ซุกซ่อนตวั ตามวัตถใุ ต้นำ้ 3. ระบบนิเวศปา่ ชายเลน ระบบนเิ วศปา่ ชายเลน ไดแ้ ก่ บริเวณชายฝงั่ ทะเลและปากแมน่ ำ้ ของประเทศในเขตร้อน มีการทบั ถมของ ตะกอนดนิ จงึ เป็นดินเลนโคลนตมซึ่งมีลกั ษณะอ่อนนมุ่ มีความอุดมสมบูรณข์ องดิน ซึ่งวัดจากปรมิ าณไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม ป่าชายเลนมีสภาพแวดล้อมทแี่ ตกตา่ งจากป่าบนบกหลายประการ ไดแ้ ก่ สภาพดิน ความ เป็นกรดเบส และระดบั นำ้ ทะเลในช่วงเวลาต่างๆ อีกด้วย สิ่งมีชวี ติ ทอ่ี าศัยอยใู่ นบรเิ วณนี้จะตอ้ งปรับตัวให้สามารถ ดำรงชวี ติ ในสภาพแวดลอ้ มที่แตกตา่ งกนั ในแต่ละช่วงวนั กลุม่ พืชท่ีพบในบริเวณนี้ ได้แก่ แสม โกงกาง ลำพู กลุม่ สตั ว์ท่อี าศยั อยู่ในบรเิ วณนมี้ ีท้ังสัตวห์ นา้ ดนิ สัตวใ์ นดิน และนกเปน็ จำนวนมากนอกจากนี้ป่าชายเลนยงั เป็นแหล่ง อนุบาลตวั อ่อนของสัตวน์ ้ำ เชน่ กงุ้ หอย ปู ปลา ที่มีความสำคัญต่อระบบนเิ วศทางทะเลมากท่ีสุด ภาพท่ี 5 ระบบนิเวศป่าชายเลน ที่มา : http://www.thetrippacker.com ความสำคัญ - เปน็ แหลง่ อาศัยและขยายพันธ์ุสตั ว์น้ำ - เปน็ ตัวกลางทำให้เกิดความสมดุลระหวา่ งทะเลกับบก - เป็นแหล่งพันธ์ไุ มต้ า่ งๆ ท่ีมีความสำคญั ทางเศรษฐกิจหลายอยา่ ง - เปน็ แหลง่ อาหารท่ีอดุ มสมบูรณ์ พัฒนาโดย : วา่ ที่ ร.ท.อดุ ม บริสทุ ธิ์ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1171 - เปน็ ฉากกำบังลม ปอ้ งกันการชะลา้ งทร่ี ุนแรงทเี่ กิดจากลมมรสุมและเปน็ เสมือนกำแพงปอ้ งกนั การพงั ทลายของดิน - รากของพนั ธ์ุไมช้ ว่ ยกรองสิง่ ปฏกิ ูลต่างๆ ในน้ำ ลักษณะของป่าชายเลน - ป่าชายเลน เกิดจากการทบั ถมของตะกอนบรเิ วณปากแม่นำ้ ประกอบไปด้วยทราย โคลน และ ดนิ บรเิ วณทต่ี ดิ กบั ปากแมน่ ้ำเปน็ ดินเหนียว ถัดไปเปน็ ดินร่วนและบรเิ วณท่ลี ึกเขา้ ไปจะมีทรายมากขึ้น นอกจากนี้ บรเิ วณต่างๆ ของปา่ ชายเลนยังแตกต่างในด้านของความเป็นกรด-เบส ความเค็ม รวมท้ังความสมบูรณ์ของดนิ ซง่ึ วดั ได้จากปรมิ าณของไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซยี ม (K) ลักษณะของส่ิงมีชวี ิตในป่าชายเลน - พืชจะมรี ากคำ้ จนุ เพื่อชว่ ยพยุงลำตน้ ไม่ให้ลม้ เม่ืออย่ใู นดินเลน - เมล็ดพืชจะงอกต้ังแต่อย่บู นตน้ แม - มีโครงสรา้ งของใบท่ีทำให้สามารถเก็บสะสมน้ำได้มาก และมโี ครงสรา้ งที่ปอ้ งกนั การสญู เสยี น้ำ โดยการคายน้ำ สง่ิ มีชวี ิตที่อาศัยตามชายฝั่งปา่ ชายเลน - พชื ไดแ้ ก่ โกงกาง แสมดำ โปรงขาว โปรงหนู รงั กะแท้ ชะคราม ตะบูน ตนี เปด็ ทะเล ตาตุ่ม ทะเล ปรงทะเล เทยี นทะเล ชลู ลำพู ลำแพน ถัว่ ขาว ผักเบี้ยทะเล - สตั วท์ ี่อย่ตู ามรากพืช เชน่ ปู หอยต่างๆ - สัตวท์ อ่ี ยู่ตามหน้าดินตามชายเลน ได้แก่ ปลาตนี ปูเสฉวน ปูแสม ทาก ทะเล หอยขี้นก กุ้งดีดขนั ปูกา้ มดาบ - สัตวใ์ นดิน ได้แก่ ไสเ้ ดือนทะเล หอยฝาเดยี ว 4. ระบบนิเวศป่าไม้ ระบบนเิ วศปา่ ไม้ ปา่ ไมจ้ ดั เป็นทรัพยากรท่ีสำคญั ย่ิงของไทย เน่อื งจากเปน็ แหล่งต้นนำ้ ลำธาร เปน็ แหล่ง รวมพนั ธไ์ุ มแ้ ละสัตว์ปา่ ตา่ งๆ ช่วยควบคุมอุณหภมู ิ ผลติ กา๊ ซออกซเิ จนและใชก้ ๊าซคารบ์ อนไดออกไซด์ในการ สงั เคราะห์แสง ทำให้เกิดฝน ช่วยกำบงั พายแุ ละลดความรุนแรงของนำ้ ป่า และป้องกนั การพงั ทลายของหน้าดินที่ เกิดจากกระแสน้ำไหลบา่ ช่วยรักษาความช่มุ ชื้นของผิวดินและอากาศ ลกั ษณะของปา่ ไม้ในประเทศไทยมอี ยู่ หลากหลาย เชน่ ปา่ พรุ พบตามทล่ี ุม่ ภาคใต้ มนี ำ้ จดื ขังตลอดปี มคี วามเป็นกรดสูง ลักษณะของป่าจะแน่นทบึ ส่วน ปา่ สนเขามสี ภาพป่าเขยี วตลอดปี ลักษณะของพันธไุ์ ม้จะมีใบเล็ก เรียว ยาว ไม่มีการผลดั ใบ สว่ นปา่ ดิบช้ืนมีฝนตก ตลอดปี พืชเปน็ พวกใบกวา้ ง สภาพปา่ อาจจะเขยี วตลอดปี มไี มย้ ืนต้นนานาชนดิ ท่มี ีความสูงต่างกัน พัฒนาโดย : วา่ ที่ ร.ท.อุดม บรสิ ุทธิ์ คร/ู ชำนาญการ

ชุดการเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 1172 ภาพท่ี 6 ระบบนิเวศป่าไม้ ทม่ี า : http://www.vcharkarn.com/lesson/view.php?id=1300 ความสำคญั - แหล่งรวมพนั ธไ์ุ มแ้ ละสตั ว์ป่าตา่ งๆ ชว่ ยกำบงั ลมพายุ - แหล่งต้นน้ำลำธาร ทำให้ฝนตกตามฤดกู าล - ช่วยควบคมุ อุณหภูมบิ นโลก ชว่ ยรกั ษาความชุ่มชน้ื ของผวิ ดิน และอากาศ - ผลิตก๊าซออกซเิ จน (O2) และใชก้ ๊าซคารบ์ อนไดออกไซด์ (CO2) แหลง่ สะสมปุ๋ยธรรมชาติ - ลดความรุนแรงของน้ำป่าและการพงั ทลายของหน้าดินทเี่ กดิ จากกระแสนำ้ ไหลบ่า ลักษณะของป่าไมแ้ ละสงั คมสง่ิ มีชีวิตในปา่ ของประเทศไทย เช่น - ป่าพรุ (Freshwater swamp forest) พบตามทล่ี ุ่มในภาคใต้ เป็นปา่ ท่ีมนี ำ้ จดื ขงั อย่ตู ลอดปี และนำ้ มีความเปน็ กรดสูง ลกั ษณะของปา่ แนน่ ทึบ พนั ธ์ุไม้ส่วนใหญเ่ ปน็ ไมข้ นาดเล็ก เช่น หวาย หมากแดง เป็นต้น - ปา่ สนเขา (Coniferous Forest Biomes) เป็นปา่ เขียวตลอดปี ประกอบดว้ ยพชื พรรณพวกทม่ี ี ใบเรียวเล็ก เรยี วยาว ข้ึนอยา่ งหนาแน่น มียอดปกคลุมทึบตลอดปี ไม่มกี ารผลัดใบ แสงผา่ นลงมาถงึ พนื้ ดินนอ้ ย ดินเปน็ กรดขาดธาตุอาหาร สิ่งมีชีวติ ที่พบ เชน่ แมวป่า หมาปา่ หมี เม่น กระรอก และ นก - ปา่ ดบิ ชื้น (Tropical Rain Forest Biomes) เปน็ ปา่ ทม่ี ีฝนตกตลอดปี พชื เปน็ พวกใบกว้างไม่ ผลดั ใบ ปกคลุมหนาแนน่ มีอุณหภมู ิและความช้ืนพอเหมาะต่อการเจริญเติบโตของพืช ประกอบดว้ ยไม้ยนื ต้นนานา ชนดิ พื้นดินมตี น้ ไม้ขึน้ กระจัดกระจาย เพราะไดร้ บั แสงไมเ่ พยี งพอ พนั ธ์ุไม้ท่ีพบ ได้แก่ ไม้ยาง ไมต้ ะเคยี น บรเิ วณ พน้ื ดินเปน็ พวกเฟิร์น หวาย ไมไ้ ผแ่ ละเถาวลั ย์ พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บริสุทธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1173 0 ใบกจิ กรรมที่ 1 ชดุ การเรยี นรูท้ ี่ 2 วิชาวิทยาศาสตร์พน้ื ฐาน (ชวี วทิ ยา) ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 4 ประเภทของระบบนิเวศ กล่มุ ท่ี ...................... สมาชกิ ในกลุ่ม 1).................................................................... 4).................................................................... 2) .................................................................. 5).................................................................... 3) .................................................................. 6).................................................................... จดุ ประสงคข์ องกิจกรรม 1. สำรวจสภาพทางกายภาพและชีวภาพของระบบนิเวศในท้องถิน่ ได้ 2. บอกความสัมพนั ธ์ของสิ่งมีชวี ิตและไม่มชี วี ติ ในระบบนเิ วศนั้นได้ 3. บอกประโยชน์ของระบบนิเวศที่ศกึ ษาได้ วสั ดแุ ละอุปกรณ์ 1. สมุดบนั ทึกรายงาน 2. คอมพิวเตอร์ ลำดับขัน้ ตอนในการปฏิบัติ 1. ให้นกั เรยี นค้นควา้ รวบรวมขอ้ มูลบางประการเกี่ยวกับระบบนิเวศในทอ้ งถิน่ ท่ีนักเรียนสนใจ เชน่ ระบบ นิเวศหนอง คลอง บึง ทะเล ป่าชายเลน ป่าไม้ เปน็ ต้น โดยรวบรวมข้อมลู ต่อไปนี้ 1.1 สภาพทั่วไปของระบบนเิ วศ 1.2 ความสมั พนั ธข์ องสิ่งมีชวี ิตและไมม่ ชี ีวติ ในระบบนิเวศน้ัน 1.3 ประโยชน์ของระบบนเิ วศ 2. บนั ทึกผลการศึกษาและทำรายงานส่ง คำถามท้ายกิจกรรม 1. ระบบนิเวศทน่ี กั เรียนสนใจนนั้ มีประโยชน์ต่อท้องถิ่นทนี่ ักเรยี นอาศัยอยู่อย่างไร 2. นักเรยี นคดิ วา่ แนวโน้มของการเปล่ียนแปลงของระบบนิเวศจะเปน็ อย่างไร มีสาเหตุมาจากอะไรบา้ ง 3. นกั เรยี นมีแนวทางในการรักษาสภาพทางธรรมชาติของระบบนิเวศนนั้ อย่างไร 4. นอกเหนือจากระบบนเิ วศในท้องถ่นิ ทน่ี กั เรียนสำรวจแล้ว นกั เรยี นคดิ ว่ามีระบบนิเวศอ่นื ๆ อีกหรอื ไม่ อยา่ งไร พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บริสทุ ธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1174 ใบงานท่ี 1 ชุดการเรยี นรู้ท่ี 2 วชิ าวทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน (ชวี วทิ ยา) ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4 ประเภทของระบบนเิ วศ ช่ือ..............................................................นามสกลุ ......................................ช้ัน...............เลขท่ี....... คำชแ้ี จง : ใหน้ กั เรยี นอ่านคำถามที่กำหนดให้ แลว้ เขียนคำตอบลงในชอ่ งว่างท่ีกำหนดใหถ้ ูกต้องสมบูรณ์ ใช้เวลา 10 นาที (10 คะแนน) 1. นักเรยี นคิดวา่ มีปจั จัยใดบา้ งทก่ี ระทบต่อการดำรงชวี ิตของสิง่ มีชีวิตในระบบนิเวศแหลง่ นำ้ จืด . ตอบ : . . . . . . . 2. การจำแนกประเภทระบบนเิ วศตามลกั ษณะแหล่งที่อย่สู ามารถแบ่งได้กปี่ ระเภทอะไรบ้าง . ตอบ : . . . . . . . 3. การแบ่งประเภทของระบบนเิ วศโดยยึดหลกั การถา่ ยทอดพลังงานและสารอาหารแบง่ ไว้กป่ี ระเภท อะไรบ้าง . ตอบ : . . . . . . . 4. ระบบนิเวศในนำ้ และบนบกประกอบไปดว้ ยระบบนเิ วศใดบ้าง . ตอบ : . . . . . . . 5. นกั เรยี นคดิ วา่ พชื ควรมีลกั ษณะใดบา้ งทเี่ หมาะสมต่อการดำรงชวี ติ ในระบบนเิ วศปา่ ชายเลน ตอบ : . . . พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บรสิ ทุ ธิ์ คร/ู ชำนาญการ

ชุดการเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนิเวศ | 1175 ใบสรุปเนือ้ หา ชดุ การเรียนที่ 2 วิชาวิทยาศาสตร์พืน้ ฐาน (ชีววทิ ยา) ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 4 ประเภทของระบบนิเวศ ระบบนเิ วศมีอยู่ทุกหนทกุ แหง่ มากมายหลายระบบ แตล่ ะระบบมีขนาดใหญ่เล็กสลบั ซบั ซ้อนต่างกนั ข้นึ อยู่ กบั เกณฑก์ ารจำแนก ดังนี้ ประเภทของระบบนิเวศ จำแนกโดยยดึ หลกั การถา่ ยทอดพลังงานและสารอาหาร แบ่งได้เป็น 2 ประเภท 1. ระบบนเิ วศปดิ (closed ecosystem) คอื ระบบนเิ วศที่มีเพยี งการถา่ ยทอดพลังงานกล่าวคอื รบั เอา พลงั งานเข้าสรู่ ะบบหรือมีการถา่ ยทอดออกจากระบบเทา่ นั้นแตไ่ ม่มกี ารหมุนเวยี นของสารระหวา่ ระบบนิเวศ เกิดขึ้น เชน่ ระบบนิเวศตู้เล้ยี งปลาท่ปี ดิ สนิท (aquarium) ซงึ่ ภายในจะมีความสมดุลของระบบเอง แต่ระบบนิเวศ แบบน้ีเราจะไม่พบในธรรมชาติ 2. ระบบนเิ วศเปดิ (open ecosystem) คือ ระบบนิเวศที่มีการถ่ายทอดทัง้ พลงั งานและสารเช่น ระบบ นิเวศในสระนำ้ ระบบนเิ วศในปา่ ไม้ เป็นต้น ระบบนิเวศแบบน้ีเราจะพบได้ทัว่ ไปในธรรมชาติ นอกจากนีร้ ะบบนิเวศเราอาจจำแนกออกเป็น ระบบนิเวศใหญๆ่ ได้ 2 ระบบด้วยกนั โดยอาศยั ปัจจัยตา่ งๆ ได้ดงั นี้ 1. ระบบนเิ วศบนบก เปน็ ระบบนิเวศทว่ั โลกท่ีจัดแบ่งออกตามลกั ษณะพืชพรรณท่เี ดน่ ในแต่ละเขตซ่งึ จะ ขนึ้ อยู่กับสภาพภมู ิอากาศและดินบรเิ วณน้นั ได้แก่ ระบบนิเวศป่าไม้ 2. ระบบนิเวศในน้ำ เปน็ ระบบนิเวศท่มี ีอาณาเขตกวา้ งขวางมาก และมสี ภาพทางกายภาพท่ีมลี ักษณะ เฉพาะตัวทีต่ ่างกนั ออกไป ได้แก่ ระบบนิเวศแหลง่ น้ำจืด ระบบนิเวศทะเล ระบบนิเวศป่าชายเลน พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บริสทุ ธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชุดการเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1176 แบบทดสอบวัดผลการเรยี นรู้ หลงั เรยี น ชุดการเรียนร้ทู ่ี 2 วิชาวทิ ยาศาสตร์พื้นฐาน (ชีววทิ ยา) ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 4 เรอื่ ง ประเภทของระบบนิเวศ จำนวน 10 ข้อ คำชแี้ จง : ให้นักเรยี นเลือกคำตอบท่ีถูกต้องทีส่ ดุ เพียงขอ้ เดียว แลว้ กาเครื่องหมายกากบาท (X) ลงในกระดาษคำตอบ 1. หาดหนิ ท่มี ลี ักษณะเฉพาะทีเ่ ดน่ กว่าหาดทรายคอื 7. เนื้อทีป่ ่าของประเทศไทยสำรวจเมื่อปี 2532 มปี ระมาณ 153,662.12 ตารางกิโลเมตร (ประมาณ ก. คา่ Ph ข. ความเคม็ 28 % ของพืน้ ท่ีของประเทศ) ป่าไมเ้ ป็นทรัพยากร ธรรมชาตทิ ี่สำคญั ย่งิ ของประเทศอย่างไร ค. ท่ียดึ เกาะ ง. อณุ หภูมิ ก. เป็นแหล่งรวมพนั ธไุ์ ม้และสตั ว์ป่าต่างๆ 2. แหลง่ ใดเปน็ แหลง่ อาหารของสตั วท์ ะเล ข. เป็นแหลง่ ต้นนำ้ ลำธาร ลดความรนุ แรงของน้ำปา่ ค. เป็นแหลง่ สะสมปยุ๋ รกั ษาความชมุ่ ช้ืนและ ก. หาดทราย ข. หาดเลน ป้องกันการพังทลายของหน้าดิน ค. หาดหิน ง. แนวปะการัง ง. ถูกทุกข้อ 8. การกระทำในข้อใดที่ทำให้เกิดความเสียหายกบั ป่า 3. ลกั ษณะเดน่ ของพืชในป่าชายเลนคอื ข้อใด ชายเลนมากท่สี ดุ ก. การทำนากุ้ง ข. การทำนาเกลือ ก. มีรากคำ้ จนุ ข. มีรากหายใจ ค. การสรา้ งรีสอรท์ ง. การสรา้ งทา่ เทียบเรือ 9. ขอ้ ใดทำให้เกดิ ภาวะสมดุลของระบบนิเวศในปัจจบุ นั ค. มใี บอวบหนา ง. ถูกทกุ ข้อ ถกู ทำลายไปมากท่สี ดุ ก. แผ่นดินไหว 4. ระบบนเิ วศใดมีความอุดมสมบูรณ์และความ ข. การเกดิ อทุ กภยั ค. การเกดิ โรคระบาด หนาแนน่ ของสิ่งมีชีวิตน้อยทสี่ ุด ง. การกระทำของมนุษย์ 10. ขอ้ ใดกลา่ วถกู ต้อง ก. ระบบนเิ วศใตท้ ะเลลึก ก. ระบบนิเวศแต่ละระบบแยกออกจากกนั โดยสิ้นเชิง ข. โลกของเราประกอบด้วยระบบนิเวศระบบเดียว ข. ระบบนิเวศชายหาด ค. ระบบนิเวศขนาดเล็กซ้อนอยใู่ นระบบนเิ วศ ค. ระบบนิเวศรมิ ฝั่งแมน่ ำ้ ขนาดใหญ่ ง. ปลาสวยงามชนิดตา่ งๆ ที่เลี้ยงในตูเ้ ล้ียงปลาทม่ี ี ง. ระบบนเิ วศปา่ ชายเลน พชื นำ้ ไมจ่ ัดเป็นระบบนเิ วศ 5. ระบบนิเวศแบบทะเลทรายมีผลต่อส่ิงมชี วี ติ ท่ีอาศยั อยู่แตกตา่ งไปจากระบบนิเวศอ่นื ๆ ข้อความใดท่ไี มเ่ ปน็ จรงิ ก. กำหนดพฤตกิ รรมในการออกลา่ เหยื่อและหา อาหารของส่ิงมชี วี ติ ส่วนใหญ่เป็นเวลากลางคนื ข. จำกัดชนดิ และจำนวนของสิง่ มีชีวิตแตล่ ะชนดิ ท่ี อาศยั อยู่ใหม้ นี ้อยชนดิ และแต่ละชนิดมจี ำนวน มาก ค. ส่งิ มชี ีวติ ทอ่ี าศัยอยู่มีการปรบั ตวั ในดา้ นรปู ร่าง ลกั ษณะภายนอก ง. สิ่งมชี ีวติ ที่อาศัยอยมู่ ีการปรับตัวในด้านการ ทำงานของระบบอวยั วะหรือสรีรวิทยา 6. ป่าไมช้ ่วยบรรเทานำ้ ท่วมด้วยเหตใุ ด ก. ใบไมส้ ามารถอุ้มนำ้ ไดม้ าก ข. รากสามารถดูดซบั นำ้ ได้อย่างไม่จำกดั ค. ท่อไซเลม สามารถลำเลียงนำ้ ได้อย่างรวดเร็ว ง. รากสามารถแตกแขนงและไชชอนไปในดนิ เปน็ บริเวณกว้าง พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บริสุทธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ชุดการเรยี นรู้ท่ี 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1177 กระดาษคำตอบ แบบทดสอบหลังเรยี น ช่อื .................................................................................... ช้นั ................. เลขที.่ ......... ขอ้ กขค ง จ 123 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 คะแนนเต็ม 10 คะแนน ได้ .................... คะแนน พฒั นาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บริสทุ ธิ์ คร/ู ชำนาญการ

ชดุ การเรยี นรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนเิ วศ | 1178 บันทึกสรปุ ผลการเรยี น ชุดการเรียนรู้ที่ 2 ประเภทของระบบนเิ วศ ผลการประเมนิ ผลการทดสอบก่อนเรียน ผลการทดสอบหลังเรียน คะแนน ระดับ คะแนน ระดบั เกณฑ์คะแนนการประเมินผลการเรียนก่อน-หลงั เรยี น 9 –10 คะแนน ระดบั ดมี าก 7 – 8 คะแนน ระดบั ดี 5 – 6 คะแนน ระดบั พอใช้ 1 – 4 คะแนน ระดบั ควรปรบั ปรุง สรุปผลการประเมนิ  ผ่าน  ไมผ่ า่ น หมายเหตุ : นกั เรียนจะผ่านเกณฑ์การประเมนิ เมื่อทำขอ้ สอบได้ต้ังแต่ 8 คะแนนขึ้นไป พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บริสทุ ธิ์ คร/ู ชำนาญการ

บรรณานุกรม กระทรวงศึกษาธิการ. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้นื ฐาน พุทธศกั ราช 2551. กรงุ เทพฯ : ชุมชนสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย. 2552 ประดิษฐ์ เหล่าเนตร์ และคณะ. หนงั สือเรียน ชวี วทิ ยา มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 4-6. กรุงเทพฯ : สำนกั พิมพแ์ มค็ . 2553. ประสงค์ หลำสะอาด และจิตเกษม หลำสะอาด. ค่มู ือชีววิทยา ENTRANCE ม.4-5-6 ฉบับสมบูรณ์. กรงุ เทพมหานคร : พัฒนาศึกษา, 2543. พเยาว์ ยินดสี ขุ และคณะ, ชีวติ กับส่งิ แวดล้อม สิง่ มีชีวิตกบั กระบวนการดำรงชวี ิต. กรุงเทพ : สำนกั พิมพ์ บรษิ ัทพัฒนาคณุ ภาพวิชาการ, 2555. พมิ พนั ธ์ เดชะคุปต์ และคณะ. ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ทเ่ี น้นผูเ้ รียนเปน็ สำคญั ชีววทิ ยา ม.4. กรุงเทพ : สำนักพมิ พ์ บริษัทพฒั นาคุณภาพวชิ าการ, 2549. สมบุญ เตชะภญิ ญาวัฒน.์ พฤกษศาสตร์. พมิ พ์คร้ังที่ 3, กรงุ เทพ : สำนกั พมิ พร์ ั้วเขียว, 2537. ส่งเสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สถาบัน. กระทรวงศกึ ษาธิการ. หนงั สอื เรียน สาระการเรยี นรู้ พนื้ ฐานและเพ่ิมเติม ชีววทิ ยา เล่ม 6. พิมพ์ครง้ั ท่ี 4, กรุงเทพฯ : โรงพมิ พค์ ุรุสภาลาดพรา้ ว, 2544. ฤทธิ์ วฒั นชัยยิง่ เจริญ. หนงั สือเรียน ส่ิงมีชีวติ กับกระบวนการดำรงชีวิต ชีวิตกับส่ิงแวดลอ้ ม ม.4-ม.6. กรุงเทพฯ : อักษรเจรญิ ทัศน์, 2553. http://web.ku.ac.th/schoolnet/snet6/envi1/ecosystem/b2.htm http://web.ku.ac.th/schoolnet/snet6/envi1/ecosystem/b3.htm http://hereilike.com/siam/hereilike/detailShout.aspx?shoutId=SH140091 http://www.thetrippacker.com http://s3.amazonaws.com/readers/2008/09/25/ecosystem-copy_1.jpg http://www.pixpros.net/forums/showthread.php?t=25643 http://www.vcharkarn.com/lesson/view.php?id=1300 พฒั นาโดย : วา่ ที่ ร.ท.อดุ ม บรสิ ทุ ธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

ภาคผนวก พฒั นาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บรสิ ทุ ธิ์ คร/ู ชำนาญการ

แนวคำตอบใบงานท่ี 1 ชุดการเรยี นรู้ที่ 2 วชิ าวทิ ยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน (ชวี วิทยา) ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 4 ประเภทของระบบนเิ วศ ชือ่ ..............................................................นามสกุล......................................ชั้น...............เลขท่ี....... คำชี้แจง : ให้นกั เรียนอ่านคำถามท่ีกำหนดให้ แลว้ เขียนคำตอบลงในช่องว่างท่ีกำหนดให้ถูกต้องสมบูรณ์ ใช้เวลา 10 นาที (10 คะแนน) 1. นักเรียนคิดว่ามปี จั จยั ใดบ้างท่ีกระทบต่อการดำรงชีวติ ของส่ิงมชี วี ติ ในระบบนิเวศแหลง่ นำ้ จดื ตอบ : แสงสวา่ ง อุณหภูมิ ค่า pH น้ำ และ ความชื้น 2. การจำแนกประเภทระบบนิเวศตามลกั ษณะแหลง่ ท่ีอยู่สามารถแบ่งได้กี่ประเภทอะไรบ้าง ตอบ : สามารถแบง่ ได้ 2 ประเภท 1. ระบบนิเวศบนบก 2. ระบบนิเวศในน้ำ 3. การแบง่ ประเภทของระบบนิเวศโดยยึดหลักการถ่ายทอดพลงั งานและสารอาหารแบ่งไวก้ ่ปี ระเภทอะไรบ้าง ตอบ : สามารถแบง่ ได้ 2 ประเภท 1. ระบบนิเวศแบบปิด 2. ระบบนิเวศแบบเปดิ 4. ระบบนิเวศในน้ำ และบนบกประกอบไปด้วยระบบนเิ วศใดบา้ ง ตอบ : ระบบนิเวศในน้ำ ประกอบดว้ ย ระบบนิเวศแหลง่ นำ้ จืด และระบบนเิ วศแหล่งนำ้ เค็ม ระบบนิเวศบนบก ประกอบด้วย ระบบนิเวศปา่ ชายเลน และระบบนเิ วศป่าไม้ 5. นกั เรียนคิดวา่ พืชควรมีลกั ษณะใดบ้างท่เี หมาะสมต่อการดำรงชีวติ ในระบบนิเวศปา่ ชายเลน ตอบ : ต้นแสม ต้นโกงกาง ตน้ ลำพู มีรากคำ้ จนุ ช่วยในการพยุงลำต้น มรี ากสำหรับหายใจโผล่พ้นดนิ ขึน้ มา มีใบอวบนำ้ เพราะมเี นื้อเย่อื กักเก็บน้ำในใบ ผลของโกงกางมีรากงอกออกมาเม่ือหลน่ ลงสู่ พน้ื ดินก็จะเจรญิ ได้ทันที พฒั นาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บริสทุ ธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

เฉลยแบบทดสอบวดั ผลการเรยี นรู้ กอ่ นเรยี นและหลงั เรียน ชุดการเรยี นรู้ที่ 2 วชิ าวทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน (ชีววิทยา) ชัน้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 4 เร่ือง ประเภทของระบบนเิ วศ จำนวน 10 ข้อ 1. ค 2. ง 3. ง 4. ก 5. ข 6. ข 7. ง 8. ก 9. ง 10. ค พัฒนาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อุดม บรสิ ทุ ธ์ิ คร/ู ชำนาญการ

พฒั นาโดย : วา่ ท่ี ร.ท.อดุ ม บรสิ ุทธ์ิ คร/ู ชำนาญการ