Makrovizyon ( Temmuz - Ağustos )

MAKRO RÖPORTAJMalatya'da bulunan Makro zamızın yönetiminden sorumluyum. Yönetim olarak Uyguladığınız özel satış stratejileriniz varAlışveriş Merkezi, 29.800 bana bağlı olan noktaların A’dan Z’ye tüm taleplerini mı? Bölgedeki müşteri profiline yönelik özelmetrekare alan üzerinde en hızlı ve en doğru şekilde çözmekle yükümlüyüm. kampanyalar ve faaliyetler düzenliyor musu-hizmet veriyor. Elbette kurumsal yapılarda yönetici olmak, bizim nuz? için çok büyük şans. Zira Makro’da sistem, İK, lojistik, bilgi işlem-otomasyon ve alt yapı anlamında ülke Ekibimle birlikte satış stratejisi oluştururken Malatya standartlarının üstünde bir kaliteyle oturmuş du- ilinin sosyo-kültürel yapısına uygun hareket ediyo- rumda. Bize düşen ise sadece bu oturmuş kurumsal ruz. Malatyalıların tüketim alışkanlıklarını biliyoruz. yapıyı, katma değer yaratarak yönetmek ve geleceğe Buna uygun olarak fiyat indirimi, hediyeli satışlar taşımak. ve farklı ürün gruplarına yönelik aktiviteleri Kayse- ri Bölge ve Merkez satınalma kadromuzla birlikte Malatya Bölge Satış Müdürü olduğunuzdan organize ediyoruz. Örneğin Malatya halkı, okulların bu yana bölgede neler yaptınız? Nelerin de- kapanmasıyla birlikte kentten köylerine döner. Biz ğiştiğini düşünüyorsunuz? tam bu dönemde köylerde ihtiyaç olabilecek yüksek gramajlı temel gıda ve ürünler konusunda indirim Ben Makro çatısı altında göreve başladığım ilk çalışmaları organize ediyoruz. Bölge halkının tüke- günden bugüne, işimi gönülden benimseyerek ve tim alışkanlıklarına uygun olarak yaptığımız kam- önüme çıkan her zorluğu en doğru şekilde çözüp panyalarımız başarıyla sonuçlanıyor. Bu anlamda fırsata çevirerek yürüdüm. Biz Malatya bölge olarak perakende sektöründe, hitap ettiğiniz müşteri kit- kasiyerimizden temizlik görevlimize, ustalarımızdan lenizin tüketim alışkanlıklarını iyi analiz etmeniz ve mağaza yöneticilerimize kadar her birimiz, kuruma ona göre harekete geçmeniz esastır. Yani doğru CRM maksimum performansla en önemli değeri üret- çalışmaları yürütmeniz gerekiyor. mek üzere çalışıyoruz. Hep birlikte gösterdiğimiz bu katma değerle 6.000 kişinin üzerinde olan Makro Çalışanlarınız için eğitim faaliyetleri düzenli- Ailesine layık olmaya çalışıyoruz. Bugün için elde yor musunuz? ettiğimiz başarı, takım olarak tüm Malatya bölge çalışanlarına aittir. Öte yandan elbette Makro Mar- Eğitim, hayatımızın her anında, özellikle bizim ak- ket, Malatya’ya açtığı yeni mağazalarıyla, peraken- tif olduğumuz hizmette, olmazsa olmazımız. İnsan de sektörü adına bölgede her yönüyle örnek oluyor. Kaynakları Departmanımız altında yer alan eğitim Çünkü Makro’nun hem mimari yönden hem de işlet- bölümümüz düzenli olarak personelimizin her ka- me kültürü anlamında sahip olduğu “modern ulusal demesine ilgili eğitim çalışmalarını veriyor. Bizim kanal çizgisi” birçok rakibimize de örnek oluşturuyor. işimizde eğitimin kesintisiz olması gerekiyor. Çünkü hitap ettiğimiz müşteri yapısı, arz ve talep durumu50 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO RÖPORTAJ \"Ülkemizin milli bayramlarında ve önemli günlerinde, her yaştan müşterilerimizin keyifli anlar yaşayabileceği ve eğlenebileceği etkinlikler organize ediyoruz.\"Düzenlediğimiz sürekli değişiyor. Buna bağlı olarak Genel Merkez- gibi etkinliklerle bizleri tercih eden müşterilerimizeetkinliklerin geniş den gelen eğitim uzmanlarınızın verdiği eğitimler de mutlu anlar yaşatıyoruz. Ayrıca Makro AVM sergikatılımlı olmasına özen günün ihtiyaçlarına uygun olarak revize edilip ekip- alanında, şehrimizde gerçekleşen önemli fotoğrafgösteriyoruz. lerimize aktarılıyor. Bu eğitimler sayesinde işimizi sergileri, kermesler ve yazarlarımızı konuk ederek yaparken nerede nasıl davranacağımızı çok daha iyi imza günleri düzenliyoruz ve şehrin sosyal yapısına öğreniyoruz. Ayrıca ilimizde bulunan İl Gıda Tarım destek sağlıyoruz. ve Hayvancılık Müdürlüğü, Halk Eğitim Merkezi ve Mesleki Eğitim Merkezi gibi birçok resmi kurumu, Bölgeniz için hedefleriniz nelerdir? eğitimimizin içine dâhil ediyoruz ve buradan tüm çalışanlarımızı sertifika ya da kalfalık, ustalık ve usta Malatya bölge olarak yakın vadedeki hedefimiz, ön- öğretici gibi belgelerle donatıyoruz. celikle bulunduğumuz konumda iyi hizmet kalitesi ortaya koyarak maksimum satış artışı sağlamak. Ramazan ayına özel olarak bölge çocukla- Uzun vadeli hedefimiz ise markamızı Malatya dışın- rı için çeşitli etkinlikler düzenlediniz. Neler da, Doğu Anadolu Bölgesi’nde etkin olan diğer illere yaptınız, anlatır mısınız? Özel günlerde sık sık taşımak. bu tip etkinlikler düzenliyor musunuz? Makro Market için neler söylemek istersiniz? Malatya bölge olarak sosyal etkinlikler konusunda faal bir şekilde çalışıyoruz. Ramazan ayı ile birlikte Makro benim için, kendimi içinde huzurlu hissetti- ülkemizin milli bayramlarında ve önemli günlerinde, ğim büyük bir aile demek. Öte yandan ahlaklı ve dü- her yaştan müşterilerimizin keyifli anlar yaşayabile- rüst ticaretin markası demek. Ülkemizin perakende ceği ve eğlenebileceği etkinlikler organize ediyoruz. sektöründe en büyük milli markası demek… Kısacası Bu soysal etkinliklerin geniş katılımlı olmasına özen kalite, huzur, istikrar ve gelecek demek. Makro çatısı gösteriyoruz. Bu anlamda Aşure Günü’nden, 23 Ni- altında çalıştığımız için ben ve ekibim çok mutlu ve san şenliklerine, bahar şenliklerinden Ramazan eğ- huzurluyuz. Bu mutluğumuzun hem bizler için hem lencelerine kadar birçok etkinlik organize ediyoruz. de temsil ettiğimiz markamız adına artarak devam Özellikle Ramazan ayında, AVM içinde yer alan sah- etmesini diliyorum. nemizde, Hacivat ve Karagöz gösterileri, orta oyunu52 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO RÖPORTAJNuh’un Ankara Genel MüdürüNihat Uysallı:“Vaadimiz,sağlıklı ve kaliteliürünler sunmak”Marka ve ürün çeşitliliği artmış, rekabet koşulları zorlaşmış olsa da Türkiye’de bugünmakarna denildiğinde hala akla ilk olarak Nuh’un Ankara Makarnası geliyor. Reklammüziğinden logosuna, akıllarda yer eden Nuh’un Ankara, tam 60 yıldır kesintisiz olaraktek bir vaadi gerçekleştirmek için çalışıyor: Sağlıklı ve kaliteli ürünler sunmak. Hünkar Sibel Görel Bugün hala reklam müziği bile akıllarda olan bir marka için bu başarının sırrı sizce nedir?Türkiye’nin ilk makarna fabrikalarından biri olan Tek cümle ile özetleyebilirim: “Amasız, fakatsız kalite.” Nuh’un Ankara, 1955 yılından bu yana Türkiye’de Tüketicinin bu konuda bize olan inancı ve teveccühü makarna severlerin tercihi. Markanın tam 31 yıl- sayesinde yolumuza 60 yıldır kesintisiz devam ediyo- dır Genel Müdürlük görevini üstlenen Nihat Uy- ruz.sallı ile Nuh’un Ankara’nın yolculuğunu konuştuk. Nuh’un Ankara makarna çeşitlerinizden ve özel-Öncelikle sizi tanıyalım, bize kendinizden ve liklerinden söz eder misiniz?profesyonel geçmişinizden bahseder misiniz? Firmamızın Nuh’un Ankara, Veronelli ve Elif MakarnaBu soruya en net cevabı verecek az sayıda insandan biri markaları altında sade, sebzeli, vitaminli, kepekli, tamolmak, insana bazen kendisini iyi hissettiriyor, bazen de buğday, irmik ve lazanya başta olmak üzere toplamdaderin düşüncelere daldırıyor. Nuh’un Ankara Makarnası 168 çeşit ürünü bulunuyor.benim ilk ve tek işyerim; hayatım boyunca başka hiçbiryerde çalışmadım. Mayıs 1986’dan beri, tam 31 yıl 15 Makarna 7’den 70’e herkes tarafından sevilen,gündür bu firmada çalışıyorum. üstelik hazırlaması pratik ve düşük maliyetli bir ürün... Bu anlamda markanızı siz hem pazardaNuh’un Ankara Türkiye’de makarna denildiğinde hem de tüketicilerin gözünde nerede konum-akla ilk gelen markalardan biri. Biraz markanın landırıyorsunuz?geçmişinden bahseder misiniz? Markamızın bir tek vaadi var “Sağlıklı ve kaliteli ürünler”Firmamız Türkiye’deki ilk makarna fabrikalarından bir sunmak. Tüketicilerimizin beklenti ve tercihlerindeki entanesi. 1955 yılında kurulmuş olup 1959 yılında fabrika önemli kriterin bu olduğunu düşünüyorum ve marka-haline geldi. Başlangıçta günlük 5 ton kapasiteyle çalı- mızın tüketici tarafından vaat ettiğini gerçekleştiren birşır durumda kurulan fabrikamız, bugün 650 ton günlük firma olarak algılandığını görüyorum.kapasitesiyle ülkemizin ve dünyanın en büyük makarnafabrikaları arasında yer alıyor.54 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO RÖPORTAJNuh'un Ankara Tesisleriniz, faaliyetleriniz ve yurt dışına yönelik Marka olarak ne gibi sosyal sorumluluk projeleriÜretim Tesisi. çalışmalarınız hakkında bilgi verir misiniz? yürütüyorsunuz? Nuh’un Ankara Makarnası firmasının sahibi ya da bü- Pek çok firma gibi bizim için de sosyal sorumluluk pro- yük ortağı olduğu, gıda dışı alanlarda da yatırımları var. jeleri değerli ve önemli. Bu yüzden bütçe imkanlarımız Türkiye’nin en büyük 500 firması içerisinde yer alan üç el verdiği sürece bu tip projelere katkı sağlıyoruz. Lösev firmamız çimento, beton ve enerji alanlarında faaliyet başta olmak üzere pek çok gençlik örgütüyle bu faali- gösteriyor. Makarna alanında da Ankara Sincan ve yetleri yürütüyoruz. Çankırı Korgun’da faaliyet gösteren iki adet makarna Kalite politikanızdan bahseder misiniz? fabrikamız bulunuyor. Kalite politikası bu sonsuz rekabet şartları içerisinde ar- Sağlık ve hijyen açısından yaklaşacak olursak, tık bir keyfiyet değil, mecburiyettir. Dolayısıyla firmamız, üretim prosesleriniz hakkında bilgi verir misi- daha önce de belirttiğim gibi, en önemli vaadi olan ka- niz? lite politikasını ve fiyat politikasını, standartlarını kendi oluşturduğu düzeylerde devam ettiriyor. Sizin de çok iyi bildiğiniz gibi sağlık ve hijyen ülkemiz- de özellikle gıda maddesi üreten tesislerdeki en önemli Son olarak, gelişen teknolojinin, makarna üreti- “sorumluluk ve zorunluluktur.” Bu yüzden fabrikamız- minde neleri değiştirdiğine dair bir değerlendir- da bu konuya teknolojiyi de kullanarak sürekli yatırım me yapar mısınız? yapılıyor. Üretim alanlarında dünyada da çok yeni olan X-Ray teknolojisi, firmamızda kullanılıyor. Çok basit bir Yıllar içinde toplumun yapısı ve çalışma şartlarının ge- örnek olmakla beraber fabrikamızdaki tüm giriş ve çı- lişmesi sonucunda beslenme alışkanlıklarının değişme- kışlarda ister personel ister misafir olsun, “hava duşu” siyle hazır gıda sektöründe ve makarna tüketiminde de diye tabir edilen, toz zerresini dahi bırakmayan uygula- gelişme ve çeşit artışı oldu. Bu süreçte yeni çeşitlere mayla fabrikamıza giriş yapılabiliyor. (Kalem, Kelebek gibi) ilginin arttığını görüyoruz. Ayrıca kepekli, sebzeli makarnalarımız da tercihlere yönelik Türkiye’nin en büyük yerli gıda perakende zin- olarak yıllar içinde ortaya çıkıp gelişti. Bunun yanında ciri olan Makro Market ile olan çalışmalarınızı bugün alternatif olarak, tam buğday makarnası ve buğ- anlatır mısınız? day kepeğimizin de satışta olduğunu görebilirsiniz. Makro Market ile kurulduğu günden beri dost ve müş- teri ilişkimiz devam ediyor. Makro Market’e saygı duyu- yoruz ve gerek şehrimiz gerekse ekonomimize yaptığı katkıların büyüklüğünü ve önemini takdir ediyoruz.56 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO İNSAN KAYNAKLARI Hiç kimseye bir şey öğretemezsiniz, yapabileceğiniz tek şey içlerindeki öğrenme isteğini keşfetmelerine yardım etmektir. Galileo GalileiÖğrenme BiçimleriÖğrenmek ve öğretmek, yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Bireyin doğumundanitibaren öğrenme başlar ve aile ile beraber sosyal çevrede kazanılan temel beceriler,okul yıllarına erişen çocuğu örgün öğrenime taşır. Gençlik ve yetişkinlik dönemlerindebirey, yaşamsal bilgi ve deneyim kazanmak, kişisel gelişimine, kariyerine yön vermek,becerilerini geliştirerek ustalaşmak için öğrenme sürecine devam eder.İnsanlarda kişilik yapıları farklı kategorilere ayrıldığı lar, grafiksel gösterimler kullanmak, doğru sonuçlar gibi öğrenme stilleri de sınıflanmaktadır. Öğrenmek verir. Aynı zamanda bu bireyler için okumak, eğlenme ve öğretmek için birçok yol vardır. Herkes öğrenebi- ve dinlenme yollarından biri olup, sessiz ortam sağ- lir ama herkes aynı şekilde öğrenmez. Bireyin en iyi landığında uzun süre çalışabilirler.öğrendiği yolu bulup o yolu açması ve orada ilerleme-si gelişimini hızlandırır ve kolaylaştırır. 2. İşitsel Öğrenme İşitseller, nüfusun yüzde yirmisini oluşturmaktadır.Her bireyin en iyi öğrendiği yol, onun öğrenme stilidir. İşiterek, dinleyerek ve tartışarak öğrenmek esastır.Algılama, çevredeki diğer insanlarla ilişkiler ve öğren- Seçenekler hakkında konuşmak, bir durumda ne ya-me ortamındaki davranışlarına etki eden bilişsel, du- pılacağını o durumu yaşayanlara sormak, hedef veyusal ve fizyolojik yapı, onun öğrenme stilini belirler. amaçlarını sözle ifade etmek, gözlemlenen özellikle- ridir. İşitsel bir kişi, konuşma esnasındaki geribildirim-Herkesin farklı düşünme ve öğrenme biçimi vardır. lerden, belli bir ses tonundan veya kararlılığı bildirenBunu keşfedebilmek için öğrenme olgusundaki iş- sözlerden oluşmuş cevaplardan hoşlanır. “Kulağa hoşlemlere yani bilgi kazanma, bilgi işleme, motivasyon, geliyor” gibi işitsel yüklemleri kullanma eğilimindedir-karar verme stili, değerler ve duygusal tercihlere bak- ler. İşitseller, nüfusun yüzde yirmisini oluşturmaktadır.mak gerekir. Geçmişte radyonun yaygın olduğu dönemlerde bunun daha yüksek olduğu belirlenmiştir.İnsanlar, sınırları kesin olmamakla beraber dört yol-dan bilgi edinirler.1. Görsel Öğrenme(Gördüğüne İnananlar)Görerek ve okuyarak öğrenme esasına dayanır. Ken-di kendine okuyarak öğrenirler, renkli temsil, grafikve haritaları tercih ederler. Ayrıntıları ve renkleri, in-sanların yüzlerini hatırlar ancak isimlerini unuturlar.Nüfusumuzun büyük çoğunluğu bu gruptadır. Bun-da televizyonun da payı vardır. Talimatları okuyarak,problemleri listeleyerek, düşünceleri düzenlemedegrafiksel malzeme hazırlayarak ve grafikleri analizederek problem çözmeyi tercih ederler.En iyi öğrenme yolları ise not alma, liste yapma, öğre-nilecek bilgileri okuma, kitaplar, filmler ve basılı mal-zemelerle öğrenmedir. Başarısını değerlendirmek içingörsel/yazılı testler, araştırma raporları, yazılı rapor-58 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO İNSAN KAYNAKLARI Kimi bireylerin aklında hareket enerjisi, daha fazla kalıcı iz bırakır. Bu kişiler öğrenecekleri şeylerle fiziksel temas kurarak ve yaparak öğrenirler.Kinestetiklerin başarı Öğrenme sürecinde yüksek sesle konuşma ve çalışmalar (gösteri, sunu, laboratuvar deneyleri)ve öğrenme düzeyleri tekrarlar ve tartışma gruplarına katılım, eğitimini istenmelidir.ölçümlenirken sağlıklı yürütmesine yardımcı olur. Okuma hızı-performansa dayalı nın düşük olması, görsel malzemelerde ve me- 4. Sosyal Öğrenmeçalışmalar istenmelidir. tinlerde anlamlı ayrıntılara odaklanamaması ise (Duyarlı, Hissedici, Dokunsal) kendinde keşfedip aşması gereken zayıf yönüSosyal öğrenme, olarak belirtilebilir. Başarısını değerlendirmek İnsanlarla sosyal etkileşim halinde olma ve ki-insanlarla sosyal etkileşim için sözlü sınav ya da sunum ve soru-cevap ça- şinin el ile duyumsamasına dayanır. Kişilerarasıhalinde olma ve kişinin lışmaları, doğru sonuçlara ulaşmayı sağlar. ilişki becerisi, insanların duygularına katılma veel ile duyumsamasına sözel olmayan iletişimi okuma yönleri gelişmiş-dayanır. 3. Kinestetik Öğrenme tir. Dokunsal his yüklemleri kullanma eğilimin- (Harekete Dayalı) dedirler. Bir şeylerin nasıl hissedildiği konusuyla ilgilidirler. Kimi bireylerin aklında hareket enerjisi, daha fazla kalıcı iz bırakır. Bu kişiler öğrenecekleri şey- Çocukluğunda dokunulan, kucaklanan, okşanan, lerle fiziksel temas kurarak ve yaparak öğrenirler. sevildiği kendisine her yolla ifade edilen bireyler- Bedensel olarak aktif yer alabileceği çalışma or- de sıklıkla görülür. Problem çözme aşamasında, tamlarında, yarışmalarda ve hareket gerektiren duygularına ağırlık vererek, kendi doğrularına alanlarda öğrenme ve başarılı olma düzeyleri göre hareket ettikleri gözlemlenir. Başarılarının yüksektir. Öğrenme sürecinde ilk olarak uygula- ölçümlenmesi aşamasında yazılı sınavlar baskı ma, ardından süreç ve sonucu irdeleme yoluna yaratacağı için, öznel denemelerle performan- gittikleri gözlemlenmektedir. Kinestetik eğilimde sın ölçülmesi sağlıklı sonuçlar verir. Eğitim al- konuşma esnasında görsel bir kişiye göre di- dığı kişileri sevmesi, kendini güvende hissettiği yalog kurdukları insana daha yakın durma eği- bir öğrenme ortamında olması ve eğitim hızını limindedirler. Yaparak veya doğrusal düzlemde kendi belirlemesi, başarıya ulaşmasında önemli yürüyerek ezberlerler. Hatırlamak ve tasarlamak etkenlerdir. için aşağıya bakarlar. “Öğrenme stillerimiz, kan grubumuz gibi Hayatları hareket üzerine odaklanmıştır. Bu ne- doğuştan var olan karakteristik özelliğimiz- denle her zaman hareket halinde olmak ister- dir. Öğrenme stilimiz yaşam boyu değişmez ler ve görünümlerine dikkat etmezler. Grinder’e ama yaşamınızı değiştirir.” göre “görseller görüntü belleği, işitseller ses belleği, kinestetikler ise kas belleği kullanırlar. Kaynak: Ancak bu dağınıklık yaş ilerledikçe azalmaktadır.” Keirsey, David (May 1, 1998) [1978]. Please Un- Yaşadıklarını hatırlarlar. Bu nedenle her yaş gru- derstand Me II: Temperament, Character, Intelli- bunda kinestetik bireyin eğitimde fiziksel etkin- gence (1st ed.). Prometheus Nemesis Book Co. likler içinde öğrendiği gözlenir. Başarı ve öğren- me düzeyleri ölçümlenirken performansa dayalı60 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO RÖPORTAJÇamurun ateşle dansıÇiniKlasik Türk Sanatları arasında Çini, çok özel bir yere sahip. Renkleri ve motifleriylebugün daha çok dekoratif amaçlı kullanılan çinilerin tarihteki yolculuğu ise oldukçauzun… En parlak dönemini 16. yüzyılda, Kanuni Sultan Süleyman dönemindeyaşayan çini sanatı çamuru ateşle dans ettiriyor. Çininin çok geniş bir yelpazedeincelenmesi gerektiğini söyleyen Sanatçı Emel Gemici, “Çünkü insan tarih boyunca,olduğu her yerde, toprağı pişirmiş” diyor.MBikem Öğünç sanatçı, tasarım merakının farkına varınca akademi- ezunu olduğu bölümde 1999 yılından ye gitmeye karar veriyor. Aslen desinatör olmak iste- bu yana öğretim görevlisi olarak dersler yen Emel Gemici, Türk El Sanatları Eski Çini Onarımı veren Emel Gemici aynı zamanda 2010 Bölümü’nü kazanınca bu fırsatı değerlendirmeyi yılından bu yana da Sultanahmet Cafe- tercih ediyor. Derken okuldaki hocası Nezihe Bilgü- tay Derler gibi bir duayen olunca, içinde yanan çini rağa Medresesi’nde kursiyerlere haftanın 3 günü ateşini artık söndüremeyeceğini anlıyor. Bugün ise, “İyi ki bu bölümü seçmişim, çok severek yapıyorum” Çini Uygulama ve Çini Tasarım dersleri veriyor. Çiniye diye anlatıyor. uzanan yolculuğu ise aslında içindeki tasarım aşkını keşfiyle; yani lise yıllarında başlıyor. “Lise öğrenci- siyken sıramın üstü çeşitli oymalar ve şekillerle do- luydu, kareli şekillerden desenler çıkartırdım” diyen62 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

\"Her yerde sanatın gelişimiyle, seramik üzerindeki gelişmeler de paralellik göstermiş. Halk için üretilen seramiklerin yanı sıra saray seramikleri de söz konusu olmuş.\"Sanatçı Emel Gemici Tarihi bir yolculuk çıktı. Sarayın verdiği teşvikle İznik’te, Çin’den gelen seramiklere benzer beyaz çamurlu, beyaz astarlı se- Emel Gemici, çininin tarihteki yolculuğunu şöyle ramikler üretmeye çalışmışlar. Çini aslında bir çeşit anlatıyor: “İnsanoğlu var olduğu günden beri bir şe- seramik, yani bir Osmanlı seramiği diyebiliriz. So- kilde suyu yahut yiyeceğini saklamak için kap kaca- nuçta bunları birbirinden ayıran içindeki hammad- ğa ihtiyaç duymuş ve dolayısıyla bir şekilde toprağı deler. Reçeteleri diyoruz biz buna. Çamurun, sırın ve şekillendirip onu sabitlemeye çalışmış. Böylece pi- boyaların reçetesi farklı oluyor ve seramikler bu re- şirmeyi öğrenmiş. Zaman içerisinde kap kacaklarını çetelerle birbirlerinden ayrılıyorlar. Örneğin Kütahya renklendirerek süslemek istemiş. Ondan sonra üzer- çinisi ile İznik çinisini birbirinden ayıran, reçeteleridir. lerine bulunduğu toprakların bereketlenmesi, nazar- İznik’te yapılan çalışmalarda, erken dönem Osmanlı dan korunması için kendi dilinde dualarını yazmış. seramikleri dediğimiz kırmızı çamurlu, beyaz astarlı Derken saraylar devreye girmiş ve sanat dalları güç halk tipi seramikler yapılmış. 14. yüzyıla tarihleni- ve zenginlik göstergesi olarak kullanılmış. Üretilen yor bu seramikler. Bunlara “Milet işi” diyoruz. Daha eserlerde, renk çeşitliliğini arttırmak için ve zenginlik sonra beyaz çamurla çalışmaya başlamışlar. Derken göstergesi olarak altını kullanmaya başlamışlar. Do- yavaş yavaş renkler keşfedilmiş ve kırmızının, yeşi- layısıyla her yerde sanatın gelişimiyle, seramik üze- lin, turkuazın kullanıldığı seramikler hayat bulmaya rindeki gelişmeler de paralellik göstermiş. Halk için başlamış.” üretilen seramiklerin yanı sıra saray seramikleri de söz konusu olmuş. Daha sonra Anadolu’da, özellikle sarayın kap kacak ihtiyacını karşılamak için Çin’den, İpek Yolu üzerinden, seledonlar getirilmiş. Bugün Topkapı Sarayı’ndaki Çin Seledon Koleksiyonu, dün- ya üzerindeki en zengin koleksiyondur. Çin’de bile böylesi bulunmuyor.” Bir nevi Osmanlı seramiği… “Osmanlı döneminde İznik, bir cam ve seramik mer- kezi oluyor” diye anlatmayı sürdürüyor Emel Gemici: “Civarda madenlerin bulunması ve üretimin burada kolaylıkla yapılmasından dolayı… Aynı zamanda İznik’te yapılan inşaat kazılarında, Roma ve Bizans döneminden kalma ürünler, Os- manlı döneminde kurulmuş olan atölyeler ortaya Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 63

MAKRO RÖPORTAJ \"Mimar Sinan, 16. yüzyıl camilerini yaptığı zaman hep çiniyi kullanmış ki kendisi çiniyi ayrıca çok seviyormuş. Camilerde çini kullanmaya özen göstermiş. Hatta nakkaşlardan nasılçiniler istediğine dairtaleplerde bulunduğu bile söylenir.\"Kanuni dönemi, yükseliş dönemi kullanmaya özen göstermiş. Hatta nakkaşlardan na- sıl çiniler istediğine dair taleplerde bulunduğu bileEmel Gemici, çininin Osmanlı Devleti dönemindeki söylenir. Yaptığı camilerdeki çinilerde aksaklık, yokilerleyişini devletin süreçleriyle bağdaştırıyor. Os- denecek azdır.”manlının yükselmesi, duraklaması ve gerilemesisüreçlerinde bu evrelerden çini de geçiyor. Çininin Her sanatçının üslubu varzirve noktasına 16. yüzyılda çıktığını söyleyen Ge-mici, şöyle devam ediyor: “Kanuni Sultan Süleyman Çini de diğer Klasik Türk Sanatları gibi tarihteki usta-dönemi, çininin Osmanlı’daki zirve dönemidir. Çini- ların üslupları üzerinden seyrine devam eden bir sa-nin yolculuğunu Osmanlı Devleti’nin yolculuğuyla bir nat dalı. “Biz desenleri gösterirken veya öğrenirkengörebiliriz. Çünkü öyle seyrediyor. Bunun sebebi de üslup üslup öğreniyoruz ve öğretiyoruz” diye konu-şu; Yükseliş Dönemi padişahları fethettikleri toprak- şan Emel Gemici, “Saray nakkaşhanesine gelen başlarda yalnızca ganimetleri değil, sanatçıları da alıp nakkaşların hepsinin bir üslubu var. Örneğin, Sazyolusaraya getiriyormuş. Örneğin Mimar Sinan, 16. yüz- üslubu denilen bir üslup var; yoğun yapraklardanyıl camilerini yaptığı zaman hep çiniyi kullanmış ki oluşuyor. İran’dan gelen Şahkulu adında bir usta var,kendisi çiniyi ayrıca çok seviyormuş. Camilerde çini kendi kültürünü Anadolu kültürüyle sentezleyerek çalışmış. Baba nakkaş üslubu, mavi ve beyaz renk- lerle daha çok kap kacaklarda kullanılan bir üslup olmuş” diyor. Tezhip, minyatür gibi kitap süsleme sanatlarında kullanılan lale, karanfil motifleri de çi- nide kullanılıyor elbette. Çünkü Klasik Türk Sanatları birbiriyle her zaman paralellik göstererek ilerlemiş. Gözle görünenin ötesinde Özellikle meraklılarını geçmişle bugün arasında ta- rihsel bir yolculuğa çıkaran çini sanatı, gözle görü- lenin ötesinde, ardında çok ciddi bir el emeğini ve sabrı da gizliyor. Şöyle ki, çini uygulamaya başla-64 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO RÖPORTAJ “Çini gerçekten çok geniş bir yelpazede incelenmesi gerekenbir konu. Portekiz’de de var, İspanya’da da. İtalya’da da var; Suriye’de de... Olmaması imkânsız zaten. Çünkü insantarih boyunca, olduğu her yerde toprağı pişirmiş”dığınız zaman ilk önce deseni eskiz kâğıdı denilen “Çini gerçekten çok geniş bir yelpazede incelenmesişeffaf kâğıtlar üzerine çalışıyorsunuz. Deseni çiz- gereken bir konu” diyen Emel Gemici, “Portekiz’de dedikten sonra boncuk iğnesiyle deliyorsunuz. Bütün var, İspanya’da da. İtalya’da da var; Suriye’de de... Ol-çizgilerin üzerinden delikler açıyorsunuz. Ardından maması imkânsız zaten. Çünkü insan tarih boyunca,o desenleri karoların üzerine ya da formun üzerine olduğu her yerde toprağı pişirmiş” diye konuşuyor.geçirebilmek için kâğıdı yerleştiriyorsunuz ve üze-rine kömür tozu geçiriyorsunuz. Kömür tozu o de-liklerden yüzeye ulaşıyor ve ortaya kalemle çizilmişgibi nokta nokta bir görüntü çıkıyor. Deseni formunüzerine geçirdikten sonra siyah ya da kobalt boyaylakontur çekiliyor. Konturda incelikler, kalınlıklar, çizginüansları çok önemli. Sonra sırasıyla renkleri boyu-yorsunuz. Son olarak sır kaplaması yapılıyor. İşin sırrıda burada; kaplanan sır, çinilere camsı bir görünümkazandırıyor. Tabii piştikten sonra... 930 derecede 8saat pişmesi gerekiyor. Öte yandan şansın da ya-nınızda olması gerek. Çünkü ürünün kimi yerleri sıralmamış ya da sır fırının içinde köpürmüş olabiliyor.Bu da emeklerin uçup gitmesi anlamına geliyor kibu durumda süreç en başa dönüyor. “İçinizdeki cevheri görün” Emel Gemici’ye göre herkes çini yapabilir. Bu tec- rübeyi kursiyerlerinden edindiğini söyleyen sanatçı, “İnsanlar çini öğrenmeye rahatlamak için geliyorlar. Dış dünyadan uzaklaşma amacını güdüyorlar genel- likle ve aslında hepsi de çini sanatını kolay bulduğu için geliyor. Oysa kolay bir sanat değildir. Çizmek zor- dur ama çalışan herkes yapabilir. Bu iş bir görme işi ve önemli olan istemek. İsteyince önünüzde kimse duramaz ama vazgeçmeyeceksiniz. Bazen insanlar içlerindeki cevheri göremiyorlar. İna- nılmaz bir güruhun arasında gidiyoruz. Ben bunu bir insan seli olarak görüyorum, o arada kafasını kaldı- rabilenler şanslı. İnsanlar o zaman kendilerinin far- kına varıyorlar. Kimse çok yetenekli olmak zorunda değil ama çalışan herkes başarır” diye konuşuyor.66 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO BESLENME > Çilekli Dondurma TarifiYazın en serin lezzeti Malzemeler: • 1 litre sütDondurma • 1 su bardağı toz şekerYaz aylarında, aradığımız serinliği çoğu zaman bir külah • 10 gram salep • 1 paket krem şantidondurmada buluyoruz. Çeşit çeşit ve meyveli dondurmalarla • Yarım kilo çilek Hazırlanışıhem serinlemek, hem hafiflemek hem de lezzet dolu anlar Sütü ateşe koyup ısıtın, kaynayan süte tozgeçirmek mümkün. Kökeni M.Ö. 4. yüzyıla dayanan şekeri ve salebi ekleyip karıştırın. KaynamayaHdondurmanın sağlığa da pek çok faydası bulunuyor. başlayınca 20 dakika emen her yaştan insanın çok severek tüket- Dondurmanın faydaları kadar karıştırarak tiği bir lezzet olan dondurmanın tarihi M.Ö. kaynatmaya devam 4. yüzyıla dayanıyor. Şöyle ki, Roma İmpa- • Yaz sıcaklarıyla baş etmenin en etkili yollarından edin. Tencereyi ocaktan ratoru Neron’un, kar toplatarak ve üzerine biri olarak dondurma, serinlik hissi veriyor ve aşırı alın, ara sıra karıştırarakballa birlikte meyve ezdirerek tarihin ilk dondurma- sıcaklarda rahatlamamıza yardımcı oluyor. soğutun ve toz şantiyisını hazırlattığı rivayet ediliyor. Ancak dünyada don- • Sindirim sistemini düzenleyici bir etkiye sahip. ekleyin. Dondurmadurmanın yayılması biraz zaman alıyor. 13. yüzyılda • Kasların çalışmasını destekliyor ve doku kaybını harcının altına buzMarco Polo Çinlilerin yöntemi olan buz ve süt karışı- koyarak yavaş yavaş karıştırın. Çileklerimını Avrupa’ya götürüyor. Zaman içinde de Fransız önlüyor. suda yıkayıp içinden 5 tane ayırın, kalanınıve İtalyan restoranlarında ünlenen tarifler ortaya çı- • Kasların çalışmasını destekliyor ve doku kaybını blender’dan geçirinkıyor. 1676 yılında Paris’te 250’ye yakın dondurmacı önlüyor. ve dondurma harcınaolduğu biliniyor. 1851’de ise Jacop Fussel, ABD’de karıştırarak ekleyin.dondurma yapıp satmaya başlıyor. 1900’lerde so- • A, B, C, D ve E vitaminleri yönünden zengin bir be- Koyulaşıncaya kadar karıştırma işlemineğutucu makinelerin geliştirilmesiyle daha da yay- sin. Böylelikle bir dondurmadan günlük vitamin ve devam edin. Ardındangınlaşan dondurma, bugün ister yaz ister kış olsun, mineral ihtiyacımızı karşılayabiliyoruz. ayırdığınız çileklerivazgeçilmez lezzetler arasında... Çikolatalısından bıçakla dilimleyipfıstıklısına, vanilyalısından meyvelisine kadar birçok • Diğer tatlılara göre daha az kalori olduğu için kilo tane tane dondurmaçeşidi bulunan dondurma, özellikle sıcak yaz günle- problemi olanların tercihi. Kilosuna dikkat edenler karışımına ekleyin. Elde ettiğiniz karışımı birrinin favorisi. yazın tatlı olarak dondurmayı tercih edebilir. kalıba döküp bir gece dondurucuda bekletin.68 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO SAĞLIKObezitedekadın-erkek fark ediyorObezite, vücutta aşırı yağ dokusu birikimiyle ortaya çıkan ve yaşam süresinikısaltan, dünyanın mücadele ettiği, önemli sağlık sorunlarının başında geliyor.Türkiye nüfusunun da yüzde 30’u, ne yazık ki, obezite hastası. Kadın-erkek ayrımıyapmasa da yine de kadın-erkek obezitesinde bazı ince farklar var. İşte kadın-erkekOobezitesindeki farklı noktalar! obezite, cinsiyet ve yaş ayrımı yapmıyor olsa da ka- bezite günümüz dünyasında önemli sağlık dın ve erkek obezitesinde bazı farklılıklar söz konusu. sorunlarının başında geliyor. Türkiye’de yak- laşık 20 milyon obezite hastası bulunuyor. Ameliyat ile özgüven geri geliyor Hastalık boyutunda olan obezler ise toplu- Obezite tedavisinde en sık başvurulan yöntem, şüp- mun %5’lik kesimini oluşturuyor. Halk sağlığını gi- hesiz, cerrahi müdahale yani ameliyat. Yıllarca aşırı kilolarından yakınmış olan hastalar, obezite ame- derek daha çok tehdit eden ve hızla artan obezite, liyatıyla kendilerini yeniden doğmuş gibi hissedi- yorlar. Ameliyat sayesinde, estetik açıdan normal bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkıyor ve başta bir görünüme kavuşan hastalar, risk yaratan diğer kalp hastalığı olmak üzere, şeker hastalığı, tansiyon, uykuda solunum durması gibi diğer sağlık sorunla- rına da davetiye çıkarıyor. Öte yandan bazı kansertürlerini de tetikliyor. Ameliyat ile tedavi edilebilen sağlık problemlerinden de kendilerini korumuş olu-70 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO SAĞLIK Obezite her iki cinste > Kontrolü elden de kalpten kansere bırakmayın birçok tehlikeli Acıbadem Altunizade hastalığa yol açabiliyor. Hastanesi Obezite Merkezi’nden Genel Ancak yağlanmanın Cerrahi Uzmanı Prof. göbek bölgesinde Dr. Asım Cingi “Obezite ameliyatına güvenerek odaklandığı erkeklerde sonrasında gereken kalp hastalıkları riski özeni göstermemek, yeniden aşırı kiloları daha yüksek… kaçınılmaz kılıyor. Mide esnek bir organ olduğu için çok zorlanırsa yeniden genişleyebiliyor.yorlar. Daha estetik bir görünüme kavuşan obezite Ameliyat sonrası kontroller önemli Bu nedenle kurallarahastaları, aynı zamanda özgüvenlerini de geri ka- uymak çok önemli…zanıyorlar. Obezite ameliyatı olduktan sonra “Bitti, artık kurtul- Özellikle sigarada dum” düşüncesine kapılıp doktor kontrollerini ihmal olduğu gibi ‘BenYağlanma bölgeleri farklı etmemekte fayda var. Eksilen mineraller, vitaminler, şimdi bir tane içerim kalsiyum ve demir yerine konulmazsa ciddi sorunlar bir şey olmaz’ deyipObezite hastası olan erkeklerde yağ dağılımı çoğun- ortaya çıkabiliyor. Kadınlarda kemik erimesi ve ciltte kendini tutamamazlıklukla eşit olmuyor. Bacaklar ve kollar normale yakın sarkma gibi durumlar görülebiliyor. Özellikle göbek yapmamak gerekiyor.olsa da yağlanma daha çok vücudun üst kısmında, çevresinde, kollar ve bacaklarda, meme bölgesinde, Çünkü yeme alışkanlığıbel çevresinde, göbek etrafında yaşanıyor. Kadınlar- cilt sarkmaları gerçekleşebiliyor. Sarkan deriler yal- da kendisini hatırlatıyor;da ise göbek bölgesi ve altında, kalçalar, bacaklar, nızca bir estetik sorun olarak görülmemeli; ciltteki özellikle şekerlibasen bölgesinde yağlanma daha sık görülüyor ya sarkma hareket rahatlığı ve hijyen açısından da so- gıdalar... ‘Bir kere benda daha homojen şekilde oluyor. Obezite her iki run yaratabiliyor. Erkeklerde ise kas kütlesi daha faz- bunu deneyeyim, bir şeycinste de kalpten kansere birçok tehlikeli hastalığa la olduğu için vücut düzenli spor yapılarak ve özellik- olmaz’ diyen tekrar oyol açabiliyor. Ancak yağlanmanın göbek bölgesinde le de düzenli yüzülerek daha çabuk toparlanabiliyor. alışkanlığa geri dönüyorodaklandığı erkeklerde kalp hastalıkları riski daha ve kilo almaya başlıyor”yüksek… Kadınlarda ise meme kanseri ve jinekolojik Kadınlarda daha sık görülüyor diye konuşuyor. Asımkanserlere zemin hazırlıyor. Cingi, düzenli spor Tüm dünyada görülme sıklığı yaygınlaşan obezite, alışkanlığını hayatKadın ameliyatları daha kolay vücut kitle indeksinin 30’un üzerinde olması demek. tarzı haline getirmenin 35-40 arası olup ona eşlik eden diyabet, hipertan- önemine dikkat çekiyor.Kadınlarda genellikle ameliyatlar, teknik olarak daha siyon gibi bir hastalık varsa ya da vücut kitle indeksikolay oluyor. Erkeklerin yağlanması, ağırlıklı olarak 40’ın üzerinde ise ve beslenme ve spor desteğinegöbek bölgesi ve üzerinde görüldüğü için ameliyat rağmen düzelme sağlanamıyorsa, cerrahi müdahaleedilecek alan bu yağlardan çok etkileniyor ve bu şart oluyor. Türkiye’de obezite hastalığı kadınlardadurum teknik olarak ameliyatın daha zor geçmesi- daha sık görülüyor. 18 yaş üstü kişilerde obezitene neden oluyor. Kadınlarda ise yağ dağılımı daha görülme sıklığı kadınlarda yüzde 30, erkeklerde isehomojen olduğundan ya da göbek altı bölümleri yüzde 20’ler seviyesinde. Bu durum yaşam tarzıylaetkilediğinden müdahale alanı daha rahat oluyor ve ilişkili olabildiği gibi, kadınlarda hormonal sorunlarsüreç biraz daha kolay geçiyor. da obeziteye yol açabiliyor.72 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO SAĞLIK D vitamini, kemik gelişimini destekliyor D vitamini kemik gelişimi için oldukça önemli. Kalsiyumun kemiklerde tutulmasını, kemiklerin olgunlaşıp güçlenmesini sağlıyor. En güçlü kaynağı ise güneş! Güneşten beslenerek vücudunuzun ihtiyacı olan D vitaminini depolayabilirsiniz. Ayrıca D vitamini kaynağı besinler tüketmeye de özen göstermelisiniz.74 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Uzmanlar her gün 20dakika güneş görerekD vitamini eksikliğinin önüne geçilebildiğini söylüyor. Dvitamini vücudumuz için gerekli olan vitaminlerin başında geliyor ve her yaş grubu için ayrı bir önem taşıyor. Bu nedenle basit bir vitamin olarak görme- meli ve eğer D vitamini eksikliğiniz varsa bu sorunu çözmelisiniz. Özellikle çocukluk çağında önemsenmesi gereken bir vitamin olan D vitamininin en önemli işlevi, kemiklerin güçlenmesini ve kalsiyumun kemiklerde tutulmasını sağla- mak. Aynı zamanda D vitamini bağışıklık sisteminin güçlenmesine etkide bulunuyor ve solunum yolu enfeksiyonlarına karşı da koruyucu bir etkide bulunuyor. D vitamini eksikliği, bebek ve çocuklarda yavaş büyüme, geç yürüme, diş çıkarma- da gecikme, daha sık enfeksiyona yakalanma gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor. Yetişkin bireylerde ise kemik ve kas ağrıları ve günlük aktivitelerde çabuk yorulma şeklinde ortaya çıkabiliyor. Bu tip belirtiler yaşıyorsanız D vitamini eksikliğiniz olup olmadığından emin olmalısınız. Çünkü D vitamininin eksikliği birtakım önemli has- talıklara davetiye çıkarabiliyor. Kemik erimesine neden oluyor D vitamini eksikliği zamanla kemik yoğunluğunda azalmaya, bu da kemik erimesine yani osteoporoza neden olabiliyor. Bu nedenle özellikle kadınların çok daha dikkatli olması gerekiyor. Çünkü pek çok kadın, özellikle menopoz dönemi sonrasında, kemik erimesi sorunuyla karşı karşıya kalıyor. Öte yandan ilerleyen yaşlarda kemikler çok daha kolay kırılıp çatlayarak, çok daha yavaş kaynıyor. Bu tarz durumların önüne geçebilmek için vücudunuzun kalsiyuma, kalsiyumun vücudunuz tarafından emile- bilmesi içinse D vitaminine ihtiyacı var. Pek çok hastalığa davetiye çıkarıyor Kalsiyum eksikliği, kemik büyümesini yavaşlatarak şekil bozukluğuna ve beraberinde raşitizm hastalığına da neden olabiliyor. Son yıllarda yapılan bazı araştırmalar, D vitamini eksikliğinin kolon, prostat, meme gibi bazı kanser türleri ile hepatit ve tü- berküloz gibi bazı enfeksiyon hastalıklarına, kalp damar problemlerine, astım başta olmak üzere solunum sistemi rahatsızlıklarına, bazı psikiyatrik hastalıklara, diyabet ve hipertansiyon gibi sağlık sorunlarına yol açtığını da ortaya koyuyor. D vitamini eksikliğinin tüm dünya için ortak bir sorun olduğunu söyleyebiliriz. Özel- likle güneşli gün sayısı az olan ülkelerde ve koyu tenli kişilerde çok daha sık D vita- mini eksikliği görülüyor. Yaşlılarda güneş görme süresinin azalmasına bağlı olarak eksiklik artabiliyor. Öte yandan çok fazla güneş kremi kullananlarda, karaciğer ve böbrek yetmezliği görülen hastalarda, obezite hastalarında, çölyak gibi emilim bo- zukluğu yaşayanlarda D vitamini eksikliği görülme ihtimali daha yüksek oluyor. Her gün 20 dakika güneş Uzmanlar her gün 20 dakika güneş görerek D vitamini eksikliğinin önüne geçilebil- diğini söylüyor. D vitaminini besinlerden sağlamanız da mümkün. Bunun için sık sık tüketmeniz gereken besinlerse şöyle: Süt, ayran, kefir, peynir ve yoğurt, ton balığı, so- mon, yumurta sarısı, tatlı patates, balık yağı, mantar, maydanoz, ısırgan otu ve yulaf. Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 75

MAKRO GIDA KÜLTÜRÜ > Taze İncir Reçeli Tarifi Malzemeler: • 1 kilo taze incir • 600 gram toz şeker • Yarım limonun suyu • 1 çay kaşığı tereyağı • 1 çay bardağı suİnsanlık tarihininşifa kaynağıİNCİR Hazırlanışı:İncir, tarih boyunca, insanlık için önemli ve vazgeçilmez İncirlerin sap kısımlarınımeyvelerden biri olmuş. Binlerce yıllık geçmişiyle, Heredot’un kesip yıkayın ve bir süre süzgeçte bekletin.(M.Ö. 484) yapıtlarında da adı geçen bu mucizevi lezzet, hem Geniş bir tencereninBçok lezzetli hem de içeriğiyle insanoğluna şifa veriyor. içine incirleri tek sıra inlerce yıldır insanoğlunun vazgeçemediği, davisinde etkili olan incir, kansızlık sorunu yaşayan- olarak yan yana dizin. yemeklerinden, tatlılarından eksik etmediği ların mutlaka tüketmesi gereken önemli bir besin Üzerine toz şekeri ve bir meyve, incir. Çok lezzetli olmasının yanın- olarak tavsiye ediliyor. İnciri meyve olarak yemenin suyu ilave edin ve kısık da iyi de bir enerji kaynağı ve vücuda pek çok yanı sıra şifa kaynağı olan sütünden de faydalan- ateşte pişirin. İncirlerifaydası bulunuyor. İncir, vitamin ve mineraller açısın- mak mümkün. İncir ağaçlarından elde edilen sütün zedelememek için reçeli,dan son derece zengin bir besin kaynağı. Sodyum, doğal enzimler sanayisinde ve kanser tedavisinde tencereyi hafifçe sağapotasyum ve magnezyum açısından zengin olması- kullanımı, her geçen gün yaygınlaşıyor. sola sallayarak karıştırın.nın yanında bol miktarda C vitamini, B3, B6, B2 ve K Kaynamaya başlayınca tereyağını ilave edin.vitaminlerini içeriyor. Çok az yağ içerdiğinden kalp Neden incir yemeliyiz? İncirler yumuşayıncayave mide için de oldukça sağlıklı bir meyve. kadar kaynatın. Ardından • Yüksek lifli yapısıyla vücudumuzu temizliyor. limon suyunu ilave edin ve 5 dakika dahaKemik hastalıklarına iyi geliyor • Oldukça az kalorili olmasına rağmen, son derece kaynatıp ocaktan alın. tatlı. Diyet yapanların menüsünde incir bulunmalı.İncirin sağlık için faydaları saymakla bitmiyor. Yük- Taze incir reçelinizisek oranda kalsiyum içerdiği için özellikle kemik • Göz ve solunum yolu hastalıklarına karşı önleyici soğuduktan sonrahastalıklarının önlenmesinde etkili oluyor, lifli yapı- etki gösteriyor kavanozlara doldurup,sıyla antioksidan etki de yaratıyor. İçeriğindeki bol buzdolabında muhafazamiktarda demir sayesinde hamilelerde ve küçük ço- • Sindirim sisteminin daha sağlıklı çalışmasına yar- edebilirsiniz.cuklarda mineral eksikliğine bağlı hastalıkların te- dımcı oluyor. • Tok tutarak yeme isteğini azaltıyor.76 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO GÜNDEMModern insanın fobisiNOMOFOBİTeknolojinin gelişmesi pek çok alanda hayatımızı kolaylaştırmaya devam ederken,birtakım yeni rahatsızlıkların ortaya çıkmasına da neden oluyor. İnternetin ve akıllıcihazların yoğun şekilde kullanıldığı günümüzde, modern insanın yepyeni bir fobisiTvar: Nomofobi, yani internetten ve cep telefonundan mahrum kalma korkusu. eknolojinin gelişmesi ve internetin hızla yay- Yüksek düzeyde endişe yaşanıyor gınlaşması, zaman içinde bazı kişilerde cep telefonu ve internet kullanımından mahrum Nomofobi, ilk kez 2008 yılında, İngiltere’de yapılan kalma kaygısına yol açıyor. ‘Nomofobi’ olarak bir araştırma sonucunda tanımlanmış ve araştırma- ya göre erkeklerin %58’i ile kadınların %48’lik kıs-tanımlanan bu yeni fobi, İngilizce “no mobile phobia” mının bu fobiden acı çekmekte olduğu, %9’luk bir kesimin ise cep telefonları kapalıyken stres yaşadığısözlerinin kısaltılmasından oluşuyor. Nomofobi’nincep telefonu ve internetten mahrum kalma korkusu saptanmış. Bu oranların 18-24 yaş arası gençlerdeolarak ifade edildiğini belirten TERAPİDER (Aile Tera- %76’ya kadar çıktığı tespit edilmiş. Yine cep telefonupileri ve Terapistleri Derneği) Genel Başkanı Uz. Dr. kullanıcıları arasında yapılan bir başka araştırmada,Taner Canatar, konuyla ilgili bilgileri paylaştı. telefon kullanan her iki kişiden birisinin telefonunu78 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Sosyal ağlar da telefon > Okul başarısını bağımlılığına etkide etkiliyor bulunuyor. Özellikle okul çağındaki Akıllı telefonların gençlerde oldukça sık üretilmesiyle daha görülen Nomofobi, çok artış gösteren gençlerin psikolojik ve bu fobi, panik atak, bedensel gelişimleriyle depresyon, çarpıntı gibi sosyal ilişkilerini olumsuz durumları da olumsuz yönde etkiliyor beraberinde getiriyor. ve okul başarılarını düşürüyor. Teknoloji kullanım süresi arttıkça çocuk ve gençler giderek yalnızlaşıyor, sosyal gelişimleri önemli ölçüde geriliyor, yüz yüze ilişki kurmakta güçlük yaşıyor, öz güvenleri düşüyor ve de sosyal kaygı düzeyleriyle saldırganlık davranışları artıyor.hiç kapatmadığı belirlenmiş. Bu kişilerin, kontörle- olumsuz durumları da beraberinde getiriyor. Taner Bağımlılıkla birlikteri bittiğinde, şarjları tükendiğinde, cep telefonlarını Canatar, “Nomofobi sorunu yaşayan kişiler, ani duy- mahrumiyetkaybettiklerinde, operatörlerin kapsama alanı dışın- gu değişimleri yaşıyor; baş dönmesi, bulantı, kusma, korkusu daha dada kaldıklarında, yüksek düzeyde endişe yaşadıkları titreme, göğüs ağrısı, nefes darlığı, heyecanlanma, ilerlediğindeyse düşüncegözlenmiş. Özellikle genç yaş gruplarında görülen kalp atışında hızlanma gibi yakınmalara maruz ka- süreçleri bozuluyor,bu korku hem sosyal yaşamdan uzaklaştırıyor hem lıyor. Bu tür kişiler, asla telefonlarını kapatamıyorlar, genel sağlık düzeyleride psikolojik sorunlara davetiye çıkarıyor. uyurken bile yanlarından ayıramıyorlar, yola çıktıkla- düşüyor, obsesif, rında ilk bakacakları telefonlarının var olup olmadı- depresif, kaygılı,Nomofobinin kadınlara oranla erkekleri daha çok ğı oluyor. Ünlü filozof Descartes’in insanlık tarihine düşmanca, fobik veetkilediğini ve cep telefonundan hiç ayrılamayan geçen ‘Düşünüyorum öyleyse varım’ sözüne nazire paranoid düşüncelerininkişilerin genellikle yalnız kalmaktan ya da iletişim yaparcasına bilinçli ya da bilinçdışı olarak, sosyal ağ- arttığı gözleniyor.sorunu yaşamaktan korkan kişiler olduğunu vurgu- larda “Görünüyorum öyleyse varım” diye düşünen bulayan Taner Canatar, “Cep telefonuna bu kadar ba- kişiler, telefon söz konusu olunca da “Ulaşıyorum/ğımlılığın sebebi, insanların aileleri ve arkadaşlarıyla ulaşılıyorum öyleyse varım” diyebiliyor. Sonuç olarak,sürekli temas halinde olma arzusu. Bu kişiler cep telefonunuz yanınızda olsa dahi sıklıkla kontrol edi-telefonlarına o kadar bağımlı oluyorlar ki telefonun yorsanız, yanınızda sürekli şarj cihazı ya da yedekşarjının bitmesi veya telefonu nereye koyduğunu batarya taşıyorsanız, telefonunuzun yokluğu sizdebulamamak dahi streslerini hayli arttırıyor. Sürekli fiziksel reaksiyonlara yol açıyorsa, sinyal olmadığın-iletişim halinde olmak ise kişiyi rahatlatıp sakinleş- da ya da şarj bittiğinde aşırı öfkeleniyorsanız, ya-tiriyor” diyor. rım saatliğine dahi telefonunuzu kapatamıyorsanız, yatağa telefonla giriyor ve uyanır uyanmaz telefo-Duygu değişimleri nunuza bakma ihtiyacı duyuyorsanız, yani telefo-yaşıyorsanız dikkat! nunuzdan ayrı kaldığınızda hayattan kopuyorsanız nomofobik biri olma ihtimaliniz var” diyor.Akıllı telefonların üretilmesiyle daha çok artış gös-teren bu fobi, panik atak, depresyon, çarpıntı gibi Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 79

MAKRO BESLENMEBu yazsalatalığın suyunu çıkarınKütür kütür, sulu sulu salatalıklar tezgâhlara düştü. İçeriğindeki mineral ve vitaminlerinyanı sıra iyi bir idrar söktürücü olan ve vücudunuzun su dengesini de koruyan salatalığı,yaz dönemi boyunca farklı tariflerle tüketmeye özen gösterin. Özetle, bu yaz salatalığınBsuyunu çıkarın! Limon ve nane ile arındırdığı zengin vitamin ve minerallerin gençleştiren karışım yanı sıra salatalık suyu, bedeninizin su den- gesini korumasına da yardımcı oluyor. Bu ne- Limon, safra kesesindeki safranın harekete geç- denle her daim yanınızda bulundurmanızda mesine ve vücuttaki yağların yakılmasına yardımcı hiçbir sakınca yok. Özellikle de mevsimi gelmişken, oluyor. Nanenin ise sıkılaştırıcı etkisi var. İnce ba- kütür kütür salatalıklara acımayın, sularını çıkarın. ğırsağın içindeki safra akışının düzgün ilerlemesine Salatalık flavonoid, K, C ve B1 vitaminleri, beta-ka- yardımcı olan nane ayrıca mide kaslarını rahatlatıyor roten, manganez, molibden, pantotenik asit, potas- ve elbette lezzet katıyor. Yeşil elma; yüksek lif içeriği yum, fosfor, bakır ve biyotin içeriyor. Salatalık suyu ile metabolizmanın hızlanmasına ve bağırsak hare- bu vitamin ve mineralleri sağlamasının yanı sıra tat- ketlerinin artmasına yardımcı oluyor. Bunun yanında landırılmış içecekler yerine de tercih edilebilecek biriçecek türü oluyor; üstelik zihin ve beden sağlığını zengin mineral ve düşük yağ içeriğine sahip. Enerjida güçlendiriyor. İşte Diyetisyen Emre Uzun’dan bir- veriyor, cildi güzelleştiriyor ve kemikleri güçlendiri-birinden farklı salatalık suyu tarifleri... yor.80 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Salatalık suyu pek çok vitamin ve mineral sağlamasının yanı sıra tatlandırılmış içecekler yerine de tercih edilebilecek bir içecek türü; üstelik zihin ve beden sağlığını güçlendiriyor.Salatalık suyu, bedeninizin Malzemeler: 2 adet salatalık, 1 limonun suyu, 1 adet zengin bir meyve. Antioksidan ve antienflamatuarsu dengesini korumasına yeşil elma, 1 su bardağı taze nane özellikleri bulunan bu kırmızı ve tatlı meyve, kanda yardımcı oluyor. Hazırlanışı: Salatalıkları ve elmayı güzelce yıkayıp şekerinin düzenlenmesine yardımcı oluyor. Nane, kabuklarını soyun. Yıkayıp suyunu süzmüş olduğu- karaciğerden safra akışına, safra ise yağları parçala- nuz naneyi, salatalıkları ve elmayı katı meyve sı- maya yardımcı oluyor. Aynı zamanda mide kaslarını kacağında sıkın. Limon suyunu ilave edin. Karışımı rahatlatıyor. Biberiye ise A vitamini, B6, kalsiyum ve bekletmeden tüketebilirsiniz. potasyum kaynağı olup bellek ve kan dolaşımını iyi- leştiriyor. Üzüm ve karabiber ile parlatan karışım Malzemeler: 1 adet salatalık, 6-7 adet çilek, bir avuç biberiye yaprağı, bir avuç nane yaprağı, bir tutam Üzüm, sıvı kaybıyla mücadele ve kan şekeri sevi- tuz. yesini kontrol etmekte çok önemli bir etkiye sahip. Ayrıca yaşlanma etkilerini yavaşlatıyor. Karabiber ise Hazırlanışı: Salatalık ve çilekleri ince ince dilimleyip sindirimi iyileştiriyor ve E vitamini içeriyor. Salatalık, bir kavanoza koyun. Bir avuç biberiye ile nane yapra- üzüm, karabiber ve bal bir araya gelince cildiniz sıkı- ğını bir tutam tuzla hafifçe ezin. Bu karışımı kavano- laşıyor ve parlıyor. za ekleyin. Kavanozu su ile doldurun. İçmeden önce Malzemeler: 1 adet salatalık, 2 su bardağı yeşil soğutun veya buz ekleyin. üzüm, 3-4 tane karabiber, 1 tatlı kaşığı bal Hazırlanışı: Salatalığı soyup üzümle birlikte katı Bal ve tarçınla meyve sıkacağında sıkın. Bal ve karabiberi ekleyip hastalıklara karşı özel karışım karıştırın. Antioksidan etkisi bulunan elma, kardiyovasküler Çilek ve biberiye ile hastalık riskini azaltıyor, kanserle savaşıyor ve kan yağları yakan karışım şekerini düzenliyor. Karabiber sindirimi iyileştiriyor ve E vitamini içeriyor. Tarçın ise antioksidan; anti- Çilek, C vitamini, manganez ve lif açısından oldukça pıhtılaşma ve anti-mikrobik özelliklere sahip. Aynı zamanda kan şekeri seviyelerini kontrol ediyor, beyin işlevini geliştiriyor, kalp rahatsızlıklarına karşı koruyor Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 81

MAKRO BESLENMEve vücut ısısını arttırarak metabolizmanın hızlanma- Malzemeler: 1 adet salatalık, 1/4 orta boy karpuz, Salatalık, toksinlerinsına yardımcı oluyor. Bal; kalsiyum, bakır, potasyum, bir avuç nane yaprağı, 1 adet limon, tuz ve karabiber atılmasına yardımcımagnezyum, manganez ve çinko gibi sayısız vitaminve mineral içeriyor. Kolesterol ve yağ asitlerinin me- Hazırlanışı: Karpuzu orta boy küpler şeklinde ke- oluyor.tabolize edilmesinde yardımcı oluyor. İyi bir glisemik serek bir kavanoza koyun. Dilimlediğiniz salatalık veendeksi var ve daha iyi sindirim sağlıyor. limonu kavanoza ekleyin. Kestiğiniz nane yaprakla- rını ekleyin. Kavanozu su ile doldurun. Bir tutam tuzMalzemeler: 1 adet salatalık, 1 adet yeşil elma, 1 ve taze karabiber ekleyip iyice karıştırın. 30 dakikatatlı kaşığı bal, 2 adet çubuk tarçın, taze çekilmiş beklettikten sonra dilerseniz buz da ekleyerek içe-karabiber bilirsiniz.Hazırlanışı: Bir elmanın çeyreğini ince ince dilim- Ananaslı hücre yenileyici karışımleyin ve bir kavanozun içine atın. Salatalıkları incekesip kavanoza ekleyin. Bal ve taze çekilmiş kara- Ananas, zengin A ve C vitaminlerinin yanında potas-biberden bir tutam ekleyin. Kavanoza biraz boşluk yum ve kalsiyum içeriğiyle sağlığa oldukça faydalı.kalacak kadar su doldurun. Son olarak çubuk tarçını Antioksidan içeriği ile de hücrelerin yenilenmesi-da koyun ve gece boyunca buzdolabında bekletin. ni sağlıyor, bağışıklık sisteminin güçlenmesine, diş minelerini güçlenmesine ve çürüklerin önlenmesineKarpuz, nane ve limon ile yardımcı oluyor.ferah karışım Malzemeler: Yarım salatalık, 2 dilim ananas, 1 çayTıpkı salatalık gibi karpuz da böbrekler ve vücudun kaşığı limon suyu, bir avuç taze nane yaprağı, buzgeneli için toksik olan amonyağın temizlenmesine parçaları, su.yardımcı oluyor. Limon, safra kesesindeki safranınharekete geçmesine yardımcı olarak ekstra vücut Hazırlanışı: Tüm malzemeleri iyice ezilene kadaryağlarını yakmaya da yardım ediyor. Nane ise sıkı- blendırda karıştırın. Bekletmeden servis yapın.laştırıcı etkisiyle önemli…82 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO GIDA KÜLTÜRÜ > Limonlu Sorbe Tarifi Malzemeler: • 3 su bardağı su • 30 gram pudra şekeri • 1 su bardağı limon suyu • 1 limonun rendelenmiş kabuğu • 275 gram toz şeker Üzeri için • Limon dilimleri • NaneLimon sıkarakhastalıklara veda edinTansiyondan cilde, solunumdan obeziteye pek çok sağlıksorununa limon sıkmaya ne dersiniz? Asırlardır limonun sağlığaolan faydaları insanlık tarafından biliniyor. Eski çağlardanbu yana terapi etkisiyle bilinen limon, bağışıklık sisteminigüçlendiriyor, mideyi ve kanı temizliyor. Özetle, sağlığınız için HazırlanışıYher gün bir limon sıkmanız gerekiyor. Bir tencerede toz şekerüksek tansiyon, solunum bozuklukları, obe- Neden limon tüketmeliyiz? ve suyu şeker eriyinceyezite, mide sorunları, ateş, kabızlık, hazımsız- kadar orta ateşte pişirin.lık, boğaz enfeksiyonları gibi pek çok sağlık • Vücut sıvılarının ph değerini dengeliyor. Eriyince 5-6 dakika kaynatın ve soğumayasorununun tedavisinde limondan faydalanı- • Karaciğeri temizliyor. bırakın. Şekerli şurup ile rendelenmiş limonyor. Yaz aylarında kişiyi ferahlatan etkisiyle de tercih • Bağırsakları temizliyor. kabuğunu karıştırın.edilen limon, yemeklerin ve salataların lezzetlen- Üzerine limon suyudiricisi olduğu kadar, her yaştan insan için hayat • Böbrek ve safra taşlarının çözülmesine yardımcı ve pudra şekeri ilaveboyunca tüketilmesi gereken bir şifa kaynağı olarak oluyor. edin. Karışımı buzluktabiliniyor. Bağışıklık sitemini güçlendirici etkisi olan bir gece bekletin. • Serbest radikallere karşı koruma sağlıyor. Buzluktan çıkardıktan sonra dondurma kaşığılimon, özellikle mide ve yüksek tansiyon sorunu ya- • Beyin sağlığını koruyor. ile kuplara paylaştırın.şayanların öğünlerinden eksik etmemesi gereken • Antioksidan etkisi bulunuyor. Limon dilimleri ve nanebir meyve. • Yüksek tansiyona iyi geliyor. yapraklarıyla süsleyip • Kansere karşı koruyan bileşenler içeriyor. servis yapın.Bol miktarda C vitamini içeren limonu her gün tü-ketmelisiniz. Günde bir limon tükettiğinizde, vücu-dunuzun ihtiyaç duyduğu günlük C vitamini mikta- • Göz sağlığını koruyor.rının ortalama yüzde 50’sini sağlamış oluyorsunuz. • Bakteri birikimini önleyerek ağız sağlığını koruyor.Aynı zamanda bol miktarda A vitamini de içeren • Cilde parlaklık veriyor.limon, zengin bir potasyum, kalsiyum ve bakır kay-nağı. • Kaşıntıya iyi geliyor.84 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO GÜZELLİKCildiniz için yaz saatiKavurucu yaz sıcakları cildimize büyük zarar verebiliyor. Yaz aylarında sıcakhavanın ve güneşin olumsuz etkileri, cildinizin kurumasına ve alerjik reaksiyonlarayol açabiliyor. Bunun önüne geçebilmeniz içinse cildinizin nem dengesinikorumanız ve yaz aylarına uygun şekilde bakım uygulamanız çok önemli. YazYsıcağında güneşle birlikte cildi de parlasın isteyenlere özel tavsiyelerimiz var.az aylarında cildinize normalde gösterdiğiniz Cildinizi nemli tutunözenden çok daha fazlasını göstermeniz ge-rekiyor. Çünkü güçlü ve olumsuz etkileri çok Nem, cilt güzelliğiniz için olmazsa olmaz. Cildiniziyüksek olan bir faktörle mücadele ediyoruz: korumak istiyorsanız nem dengesine çok dikkat et-Güneş! Güneşin olumsuz etkileri nedeniyle bu dö- meniz gerekiyor. Aşırı sıcaklar nedeniyle kuruyan cil-nemde cildimiz daha fazla kuruyor ve nem denge- dinizde pul pul dökülmeler, soyulmalar, kızarıklıklarsini yitirebiliyor. Öte yandan sık sık terlediğimiz için oluşmadan önlem almalısınız. Her şeyden önemlisi,cildimize faydalı bazı mineralleri de ter yoluyla kay- bol bol su içmeniz... Böylelikle cildinizin ihtiyaç duy-bediyoruz. Şimdi cildiniz için yaz saati uygulamasına duğu nemi sağlayabilirsiniz. Ancak yaz dönemindegeçme vaktidir. Nasıl mı? İşte yaz sıcaklarından cildi- yalnızca su içerek cildinizi koruyamazsınız. Önceliklenizi korumanın etkili yöntemleri! mutlaka güneş koruyucu sürmeli ve hatta koruyucu86 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Yaz aylarında genel sağlığınızın yanı > Her şey sıra cilt güzelliğinizi korumanız için güneşten! de açık renk giysiler giymeli, şapka ve gözlük kullanmalısınız. Şapka yüzünüzü İşte yaz aylarında güneşten koruyacağı güneşin cildinize verdiği zararlar: gibi gözlük de • Ultraviyole A, güneşin göz çevrenizde en uzun ışın boyu ve ne yazık ki cildinizin en derin oluşabilecek tabakasına kadar işliyor. kırışıklıkların önüne Böylelikle serbest radikaller geçmede etkili oluyor. cildinizde etkinleşerek erken yaşlanmanıza neden oluyor.kremleri çantanızdan eksik etmemelisiniz. Bun- layabilirsiniz. Bu meyveleri ezerek yumuşak kıllı • Ultraviyole B, güneşin cildinların yanı sıra rutin yüz temizliğine de devam bir fırça yardımıyla yüzünüze uygulayın ve 20 da- en üst tabakasına işleyenedin. Gece yatmadan ve sabah kalkar kalmaz kika kadar bekletin. Düzenli olarak uygularsanız ışını. Bu ışın güneş yanıklarınayüzünüzü temizledikten sonra nemlendirici krem cildinizdeki farkı hissedeceksiniz. ve alerjik reaksiyonlarauygulamayı ihmal etmeyin. yol açıyor. Hatta iyi Su bazlı ürünleri tercih edin korunmazsanız deri kanserineAğır makyajdan kaçının de neden olabiliyor. Yazın yapılan bakım hatalarının başında, yanlışYazın terleyen cildinize ağır makyaj uygulama- ürün seçimleri geliyor. Bu noktada en doğrusu, • Ultraviyole C, ozon tabakasınız da cildinizde sorunlara yol açabilir. Bizim bir uzman desteğiyle cilt tipinize uygun ürünü bu ışının zararını engellediğiönerimiz, yoğun kapatıcılardan uzak durmanız. seçmeniz olacaktır. Kış aylarında kullandığınız için diğer ışınlar kadar etkiliKapatıcı ürünler, terle birlikte cildinize yapışıyor yüz ve vücut ürünlerinin yerine, sıcak havalarda olmayabiliyor. Ancak yine deve gözeneklerin dolmasına neden oluyor. Bu da su bazlı ürünler kullanmaya özen göstermeli- cilt kuruluğunun sebeplerindenyaz döneminde daha çok sivilcelenmenize yol siniz. Kokulu ürünlerin güneş lekelerine sebep biri olarak kabul ediliyor.açıyor. Cildinizin nefes almasını istiyorsanız yaz olabileceğini hatırlatmakta fayda var. Yaz döne- • IR ışın, yani kızıl ötesi ışınlarıboyunca hafif makyaj yapmaya özen göstermeli- minde kullandığınız kozmetik ürünlerin renksiz ciltteki kolajeni yok ediyor vesiniz. Ayrıca makyajın güneşle birlikte, cildinizde ve kokusuz olmasına özen göstermelisiniz. bağışıklık sistemine de zararlekelenmelere yol açabileceğini de aklınızdan çı- veriyor.karmayın. Açık renk giyininCildinizi mevsim Yaz aylarında genel sağlığınızın yanı sıra cilt gü-meyveleriyle besleyin zelliğinizi korumanız için de açık renk giysiler giymeli, şapka ve gözlük kullanmalısınız. ŞapkaHer şeyin çaresi, doğada. Cilt sağlığı ve güzelliği ve güneş gözlüğü kullanmayı kesinlikle ihmaliçin yaz boyunca mevsimin şifalı meyvelerinden etmemelisiniz. Şapka yüzünüzü güneşten koru-faydalanmaya çalışın. Bolca meyve yemenin yanı yacağı gibi gözlük de göz çevrenizde oluşabileceksıra mevsim meyveleriyle evde hazırlayacağınız kırışıklıkların önüne geçmede etkili oluyor. Güne-nem maskeleri hem cilt sağlığınızı korumanıza şin en etkili olduğu 11.00-15.00 saatleri arasındayardımcı olacak hem de cildinize nefes aldıracak. mümkün olduğunca kapalı ya da gölgelik alan-Çilek ve beyaz dut ile ideal nem maskeleri hazır- larda bulunmaya özen gösterin. Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 87

MAKRO SAĞLIKBöbrek taşına dikkat!Böbreklerin süzdüğü idrarın toplandığı ve vücut dışına doğru atıldığı kanallarıniçinde oluşan mineral içerikli partiküllerin, farklı nedenlerle birleşmesi ve büyümesisonrasında oluşan sert bileşiklerin bilinen adı “böbrek taşı!” Coğrafi faktörler,beslenme ve genetik yatkınlık gibi faktörler böbrek taşı oluşumunda son derece etkiliGolurken, hava sıcaklığının artışı da böbrek taşı vakalarında artışa neden oluyor. ünümüzde en sık görülen rahatsızlıklardan Oluşumunda pek çok farklı faktör rol oynamasına biri, böbrek taşları. Erkeklerin yüzde 10’u, karşın, böbrek taşlarının neden oluştuğuna dair kesin kadınların ise yüzde 3’ü hayatlarının bir dö- bir bilgi yok. Anadolu Sağlık Merkezi Üroloji Uzmanı neminde böbrek taşı sorunuyla karşı karşıya Doç. Dr. Cüneyt Adayener, taş oluşumunda genetikkalıyor. Bunların birçoğunda da hastalık tekrarla- yatkınlığın en önemli risk faktörü olduğunu söylüyor.yabiliyor. Böbrek taşı, sıcak iklime sahip ve su içme Böbrek taşı olan hastaların birinci derece yakınlarındaalışkanlıklarının kötü olduğu Ortadoğu ülkelerinde, yüzde 10-40 arasında değişen oranlarda böbrek taşıHindistan’da ve ne yazık ki Türkiye’de çok yüksek öyküsü bulunduğuna dikkat çeken Adayener, “Coğrafioranlarda görülüyor. Bu konuda yapılmış güncel faktörler de taş oluşumunda etkili. Taş hastalığı sıcakçalışmalara göre Türkiye’de her 100 kişinin 13’ünde bölgelerde daha sık görülüyor. Erkeklerde böbrek taşıböbrek taşı oluşuyor. Uzmanlar, özellikle yaz ayların- hastalığı daha fazla görülüyor. Erkeklerde kadınlardanda, böbrek taşı şikâyetlerinde artış yaşandığını be- üç kat fazla görülmesine karşın çocuk yaşlarda has-lirtiyor. talık her iki cinste de aynı oranda görülüyor” diyor.88 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Bol bol sıvı > Haberci tüketmeye özen belirtiler gösterin. Böylelikle böbreklerinizin Böbreklerinizle ilgili bir sorun olup fonksiyonunu olmadığını bazı düzenlemeye yardımcı belirtilerden tahmin edebilirsiniz. Eğer bu olacaksınız. belirtiler sizde varsa, mutlaka bir doktora görünmelisiniz: • Ayak bileklerinde, ellerde ve yüzde şişme • Çabuk yorulmaBol bol su içmek gerekiyor Böbrekleri korumanın yolları • Bulantı ve kusma • Geceleri nedensiz yereBöbrek taşı söz konusu olduğunda beslenme olduk- Beden sağlığı için böbreklerin sağlıklı çalışması son idrara çıkma ve idrarça önemli bir faktör olarak karşımıza çıkıyor. Protein derece önemli. Bu nedenle böbreklerinizi asla hafife alışkanlığında değişiklikve karbonhidrat yönünden zengin, lifli gıdalardan almadan onlara çok iyi bakmanız gerekiyor. Böbrek- • Tansiyonun yüksekyoksun bir beslenme biçiminiz varsa riskli grup lerinizi korumak için yapmanız gerekenler ise şöyle: olmasıarasında yer alıyorsunuz demektir. Günlük içilensu miktarı azaldıkça taş oluşumu riski de artıyor. • Bol bol sıvı tüketmeye özen gösterin. Böylelikle • Nefes darlığıTekrarlayıcı idrar yolu enfeksiyonları, çeşitli böbrek böbreklerinizin fonksiyonunu düzenlemeye yardım- • Tat almada bozuklukhastalıkları, bazı ilaçların uzun süreli kullanımları, cı olacaksınız. • Kötü nefes kokusugeçirilmiş bağırsak ameliyatları ve gut hastalığı gibimetabolik hastalıklar da taş oluşumunda önemli rol • İdrarınızın rengine dikkat edin, saman rengindeoynuyor. olması gerekiyor. Eğer daha koyu bir renkteyse daha fazla su içmelisiniz.İdrar yolu taşları her insanda oluşabiliyor. Ancak sık-lıkla 20-50 yaşları arasında oluşan böbrek taşlarını • Dengeli bir beslenme programı, vücudunuzun ihti-engellemek için günlük iki litre sıvı alımı, egzersiz, yacı olan tüm mineral ve vitaminleri almanızı sağlı-hayvansal protein alımının azaltılması, lifli diyetin yor. Çeşitli meyve, sebze ve tahılları tüketmeniz böb-tercih edilmesi, tuz tüketiminin azaltılması gereki- rek sağlığınız için çok önemli. Çok yağlı veya tuzluyor. yiyeceklerden kaçınmalısınız.Yaz aylarına dikkat! • Kan basıncınızı kontrol altında tutmalısınız. Yük- selen kan basıncı, böbrek ve kalp problemleri riskiniTaş hastalığı ve hava sıcaklığı arasındaki ilişkinin yükseltebiliyor. Tansiyonunuzu mutlaka düzenli ola-geçmişten bu yana bilindiğini anlatan Dr. Cüneyt rak ölçtürün. Eğer kan basıncınız olması gerekendenAdayener şu bilgileri aktarıyor: “Hava sıcaklığı ve yüksekse doktorunuzun önerisiyle bir tedavi progra-taş hastalığı görülme sıklığı arasındaki doğru orantı, mı uygulamalısınız.terleme sonucu sıvı kaybına bağlı daha konsantreidrardaki, kristalizasyon süreciyle ilişkilendiriliyor. • Sigara ve alkolden kesinlikle uzak durmanız ge-Bu nedenle özellikle aile büyüklerinde böbrek taşı rekiyor. Bu tür zararlı maddelerin tüketimi kan ba-hastalığı olanlar mümkün olduğunca sıcaktan uzak sıncınızın yükselmesine neden oluyor. Yüksek kandurmalı. Eğer uzun süre sıcakta kalınacaksa daha basıncı, böbrek hastalıklarının en yaygın nedenle-fazla su tüketilmeli.” rinden biri. • Düzenli olarak egzersiz yapın ve ideal olan kilo- nuzdan şaşmayın. Vücut kütle indeksiniz sağlıklı bir kiloda olup olmadığınızı anlamanıza yardımcı oluyor. Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 89

MAKRO ÇOCUĞUMUzmanlar uyarıyor:“Çocuğunuzun duruşuna dikkat edin”Postür yani omurganın ve diğer kas-kemik yapılarının diziliminin uyumununbozulması duruş bozukluğuna neden oluyor. Duruş bozukluğu da kasların veeklemlerin gerilmesine ve uygun olmayan şekilde kullanılmasına yol açıyor. LivHospital Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Hilal Yıldız, özellikle çocuklukçağında edinilen vücut duruşunun ileri yaşlar için çok önemli olduğuna dikkatFçekiyor. doktora başvurmak gerekir” diyerek tüm ebeveynleri izik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Hilal çocuklarda oluşabilecek duruş bozukluklarına karşı Yıldız, “Bilgisayar kullanımının yaygınlaşması uyarıyor. sonucu çocuklar hem daha az hareket ediyor hem de uzun saatler bilgisayar başında kötüpozisyonda oturuyor. Bu duruş bozukluğu çocuğun Çocuklarda doğru bir omurgaileri yaşlarında boyun, sırt ve bel ağrılarına yol aça-bilir. Çocuğunuzu dikkatle izleyin, uzun süre ayakta Arkadan bakıldığında kafatası kemiğiyle boyundurduğunda kamburlaşıyorsa, başı önde duruyor- omurgasının birleşim yerinden kuyruk sokumunasa duruş bozukluğundan söz edilebilir. Çocuğunuz kadar omurga dik bir doğru halinde inmeli. Omuzözellikle boyun veya sırt ağrısından yakınıyorsa yükseklikleri ve leğen kemiği hizaları sağ ve sol ta-90 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Çocuğunuzu spora yönlendirerek > Skolyoz duruş bozukluğunun önüne ve Kifoz geçmeniz mümkün. Çocuğunuz Çocukluk döneminde en sık özellikle boyun görülen duruş bozukluğu, veya sırt ağrısından skolyoz hastalığı. Bu da yakınıyorsa mutlaka omurganın yana doğru eğilerek, gövdenin bükülmesi bir doktora anlamına geliyor. Skolyozun başvurun. daha çok genetik kökenli olduğu söyleniyor verafta eşit olmalı, yandan bakıldığında başla omuz bilgilendirmelisiniz. Çünkü özellikle ergenlik dö- hastalık çocuğun ergenlikaynı hizada olmalı, sırt ve bel eğrilikleri aşırı çıkık nemimdeki kız çocukları vücutlarındaki değişim- döneminden önce farkya da aşırı düz olmamalı. lerden utanabiliyor ve belli olmaması için kambur edilebiliyor. Kız çocuklarda durabiliyor. daha sıklıkla rastlananOmurganın yana eğriliği (Skolyoz), sırt omurga- skolyoz, çocuk öne eğildiğisının arkaya doğru aşırı kavislenmesi (Kifoz) gibi • Çocuğunuzun sandalyede ya da bilgisayar zaman belirgin olarakçeşitli duruş bozuklukları bulunuyor. Çocuğunuz- başında uzun süre hareketsiz kalmasına izin görülebiliyor.da bu bahsedilen bozukluklardan biri olduğunu vermeyin. Belli aralıklarla kalkıp dolaşmasını vegözlemliyorsanız vakit kaybetmeyin ve mutlaka otururken bazı germe hareketleri yapmasını sağ- Kifoz yani kamburluk isebir doktora başvurun. Bunun dışında vücudun layın. kemiklerdeki hastalıklarakötü kullanılması ve alışkanlığa bağlı duruş bo- bağlı olarak gelişebiliyor.zuklukları da var. Bu tip duruş bozuklukları doğru • Çocuğun gözlerinde bozukluk varsa bilgisaya- Ancak duruş bozukluğu daoturma, vücudu kullanırken doğru durmaya ça- rı veya kitabı daha iyi görebilmek için başını ve bu hastalığın nedenlerindenbalama, sırt, boyun ve bel kaslarını güçlendirici boynunu ileri doğru çıkartarak bakacaktır, bu da biri olarak karşımıza çıkıyor.egzersizlerle ve düzenli sporla önlenebiliyor. zamanla boynunun önde olmasına yol açıyor. Ebeveynlere düşen en önemli görevlerden biri, çocukluktanDuruş bozukluğunu • Çocuğunuzun çok ağır çanta taşımasına izin itibaren doğru oturmaönlemek için… vermeyin. Çok ağır çantalar zamanla sırt ağrıları- pozisyonlarını göstermek ve na ve duruş bozukluklarına yol açabiliyor. çocukların karşısında doğru• Masa, sandalye ve bilgisayarın uygun ergono- oturarak onlara örnek olmak.mik koşullara göre düzenlendiğinden emin olun. • Çocuğunuzun okul çantasının ağırlığını gereki- yorsa her gün kontrol edin. Çantanın ağırlığının Boyu hızlı uzayan• Bilgisayar monitörü çocuğunuzun göz hizasın- çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu aşma- çocuklarda kamburluk dahada olmalı ve çocuğunuz sandalyede otururken ması ve ağırlığın her iki omuzda eşit şekilde da- sık görülebiliyor. Uzunayakları yere basmalı, dizlerin seviyesi kalça sevi- ğılması gerekiyor. Bu nedenle sırt çantaları daha boylu çocuklarda kamburyesinden biraz daha yüksekte olmalı ve omuzlar çok öneriliyor. duruş pozisyonu, günlükrahat pozisyonda olmalı. işleri yaparken ve insanlarla • Çocuğunuzun okul çantasını hazırlarken ağır ve iletişim kurarken öne eğilme• Yüzme, koşu, basketbol, dans, paten gibi spor kalın kitapları vücuduna yakın, hafif olanları uzak gereksiniminden doğuyor.ve aktiviteler çocukların kaslarını güçlendiriyor. olacak şekilde yerleştirilmelisiniz. Bir süre sonra da bu duruşÇocuğunuzu spora yönlendirerek duruş bozuklu- bir alışkanlığa dönüşebiliyor.ğunun önüne geçmeniz mümkün olabiliyor. • Ekran karşısında geçen saatleri sınırlandırın çünkü bilgisayar ve televizyon karşısında geçi-• Çocuğunuzu ergenlik dönemiyle ilgili kesinlikle rilen saatler sonucu kaslar gerginleşiyor. Vücut ideal duruşundan uzaklaşıyor. Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 91

MAKRO RÖPORTAJÜroloji Uzmanı Doç. Dr. Levend Özkan:“Sünnet, çocuğaaçıklıkla anlatılmalı”Sünnet, toplumumuzda en çok değer verilen seremonilerden biri. Temsil ettiğideğerlerle pek çok aile için büyük önem taşıyor. Fakat ne yazık ki bu köklügeçmişten kaynaklanan korku, endişe ve yanlış bilgi, toplum genelinde kötüintibalara yol açabiliyor. Bu durum da çocuklardaki kaygıyı artırıyor.1Aliye Sema ürolojinin yanı sıra çocuk ürolojisi konusunda da 974 yılında İstanbul’da doğan Levend Özkan, Türkiye’nin önde gelen isimleri arasında yer alıyor. geçmişten geleceğe uzanan bir geleneğin için- Levend Özkan ile çocuklara sünneti nasıl anlatmak de büyümüş biri. Türkiye’nin ilk ve tek sünnet gerektiğini konuştuk. sarayını kuran ve şimdiye kadar 120 bini aş-kın çocuğu sünnet eden Kemal Özkan’ın oğlu olan Yersiz şakalar endişeyi arttırıyorLevend Özkan’ın tıp mesleğine olan tutkusu, babamesleğiyle başlamış. İstanbul Üniversitesi İstanbul Sünnetin çocuğa açıklıkla anlatılması gereken birTıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Kocaeli işlem olduğu görüşünde olan Levend Özkan, hemÜniversitesi T.F. Üroloji Anabilim Dalı’nda uzmanlık ailenin hem işlemi yapacak uzman ya da dokto-eğitimini tamamlayan Doç. Dr. Levend Özkan, genel92 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO RÖPORTAJ \"Sünnetin özellikle kişisel hijyenine çok fazla dikkat edemeyen toplumlarda ciddi faydası görülüyor. Enfeksiyonların oluşması ve çiftler arasında taşınması ihtimalini belirgin oranda azaltıyor”run çocuğa dürüst davranması gerektiğini söylüyor. etkisi azalır. Ne yazık ki dünya nüfusunun çok bü-“Eğer ebeveynler sünnete travmatik bir bakış açısıyla yük bir bölümü bu grupta yer almıyor. Bu nedenleyaklaşıyorsa çocuk daha çok korkuyor” diyen Levend sünnetin özellikle kişisel hijyenine çok fazla dikkatÖzkan şöyle devam ediyor: “Aile ya da yakın çevre edemeyen toplumlarda ciddi faydası görülüyor. En-tarafından yapılan yersiz şaka ve espriler de çocu- feksiyonların oluşması ve çiftler arasında taşınmasığun endişesini arttırıyor. Bana başvuran ve sünnet ihtimalini belirgin oranda azaltıyor” diye konuşuyor.olacak tüm çocuklarla işlemden yaklaşık bir haftaönce özel bir görüşme yaparım. Onları operasyon ve Önemli bir cerrahi işlemsonrası konusunda bilgilendiririm. Karşılaşacaklarıdurumları izah ederim. Böylelikle hem ailenin hem Levend Özkan, sünnetin küçük bir operasyon gibide çocuğun kafasında sünnet işlemi netlik kazanır. gözükse de tecrübeli birinin yapması gereken ve as-Çocuğun endişeleri önemli ölçüde azalır.” lında çok önemli cerrahi bir işlem olduğunu vurgu- luyor. “Büyük bir bölümünün lokal anestezi altındaKişisel hijyen için çok önemli yapıldığını düşündüğümüzde bu işlemde deneyim ve bilgi öne çıkan bir faktör olur. Sünnetin pek çokHer toplumda sünnet fanatikleri ve karşıtları oldu- komplikasyonu olabilir. En sık gördüğümüz şeyler,ğunu belirten Özkan, “Her ikisinin de söylediği uç küçük estetik kusurlardır. Derinin düzgün alınma-şeylere çok fazla itibar etmemek gerekir. Sünnet, ne ması gibi kozmetik komplikasyonlarla karşılaşmakinsan hayatını etkileyen, kalıcı etkiler bırakan ne de olasıdır. İşlem sonrası belli bir oranda kanama görü-dünya üzerinde her bireyin illa olması gereken bir lebilir. Enfeksiyon görülme ihtimali çok nadirdir amaoperasyondur. Sünnetin yaygın olduğu toplumlarda her cerrahi işlemde olduğu bu olasılık mevcuttur”penis kanseri görülme oranı neredeyse sıfıra iner. diyen Özkan, sık olmasa da fazla cilt almak, orga-Ayrıca cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesin- nın yaralanması hatta çok ileriki durumlarda penisde de büyük fayda sağlayan bir işlemdir. Sünnetin kaybına kadar giden durumlarla karşılaşılabileceğinien büyük faydası kişisel hijyen ile alakalıdır. Kişisel de ekliyor.hijyenin çok iyi olduğu ülkelerde sünnetin koruyucu94 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017



MAKRO YAŞAMSokak hayvanlarını beslerkendikkatli olun!Bu dünyada yalnız değiliz, hayvanların da bizim kadar ve bizimle birlikte yaşama hakkıvar. Özellikle metropollerde kendilerine yaşam alanı bulamayan kedi, köpek gibihayvanlar ne yazık ki yaşama tutunamayabiliyorlar. Onları, yaz-kış demeden açlığa,susuzluğa ve hastalıklara terk etmeyin, besleyin. Ancak kaş yapayım derken göz deHçıkarmayın. Her besinin onlara göre olmadığını göz ardı etmeyin.ayvan severlerin her mecrada tekrarladığı Mevsim gözetmeden herkes, sabah evden çıkmadankonulardan biri, herkesin evinin önüne, bah- kapısının önüne mutlaka bir kap mama ve bir kap daçesine, yol kenarlarına bir kap mama ve bir su koymalı. Böylelikle sokakta yaşayan minik dost-kap su bırakması gerektiği. Çünkü bu geze- larımızın hayatta kalmalarını sağlayabilirsiniz. Peki,gen yalnızca bize ait değil. Ancak insanoğlu kendi mama ve su koyarken nelere dikkat etmelisiniz?yaşamını kolaylaştırdıkça şehirde yaşayan hayvan-ların hayatı da o kadar zorlaşıyor. Yiyecek yemek, Hayvanlar da tıpkı bizim gibi doğru beslenmeli. An-içecek su ve barınabilecek bir alan bulamayan kedi- cak burada ince bir ayrım yapmanız gerekiyor, sizeler, köpekler ne yazık ki ölüme terk ediliyorlar. Oysa lezzetli gelen her besini onlara sunmamalısınız.sokaktaki dostlarımızı beslemek hiç de zor değil. Çünkü sizin çok severek yediğiniz bazı besinler, on-Yaz-kış demeden onlar için faydalı bir şeyler yapabi- lar için son derece zararlı olabiliyor. Sokak hayvan-liriz. Tabi fayda sağlayacakken zarar vermemeye de ları da sağlıklı yaşamak, vücut dirençlerini korumakdikkat etmek gerekiyor. Çünkü onlar bizim yediğimiz için vitaminlere ihtiyaç duyuyorlar. Öte yandan vücuther şeyi yiyemiyor. Özetle, kaş yapayım derken göz sıcaklıklarını korumak, direnç ve enerjilerini yükselt-çıkarmadan, sokak hayvanlarını beslerken nelere mek için de tıpkı bizler gibi onların da karbonhidratdikkat etmeniz gerektiğine şöyle bir göz atmalısınız. ve proteinlere ihtiyaçları var. Satılan kedi ve köpek96 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017

Sokak kedi ve köpekleri için haşlanmış yumurta faydalı bir besin kaynağıdır.Sokak hayvanları da mamaları onların bu ihtiyaçlarına göre üretiliyor. Bu Kedilere balık verebilirsiniz, bunda hiçbir sakıncasağlıklı yaşamak, vücut mamalardan satın alarak, her gün bir miktar kapı- yok. Ancak yediğiniz balıkların artıklarını değil, balı-dirençlerini korumak nızın önüne koyabilirsiniz. Çok büyük bir maliyet ğın kendisini vermelisiniz. Özellikle balığı kılçıklarıylaiçin vitaminlere ihtiyaç oluşturmadığını hatırlatalım. Ancak mama almaya vermemeye dikkat edin. Kediler sanılanın tam tersiduyuyorlar. vaktiniz yoksa farklı şekillerde karınlarını doyurma- olarak, kılçık yemezler. Daha kötüsü yanlışlıkla kılçık larına yardımcı olabilirsiniz. Örneğin, sokak kedi ve yutmaya kalkarlarsa boğulabilirler ya da sindirim köpekleri için haşlanmış yumurta son derece faydalı borularını yaralayabilirler. bir besin kaynağıdır. Hem tok tutar hem de vitamin ve protein bakımından onları besler. • Kedilere çiğ et de vermemelisiniz. “Ciğerci kedisi” gibi bakmalarına aldanmayın. Eğer ciğer verecekse- Sokak kedilerine niz mutlaka öncesinde haşlayın ve pişmiş bir şekilde neler verilmemeli? yedirin. Çiğ et kedilerde zararlı bakterilerin oluşma- sına neden oluyor. • Her ne kadar minik bir yavru kedi gördüğümüzde hemen bir markete girip süt alma ihtiyacı duysak Sokak köpeklerine da bu yanlış. Şaşırmış olabilirsiniz ama kedilere ve- neler verilmemeli? rilememesi gereken besinlerin başında süt geliyor. Süt, kedilerin sindirim sistemini zorlayan bir besindir • Kedilerde olduğu gibi köpeklerde de süt sağlığı ve ishal olmalarına neden olabilir. Bu da kedilerde tehdit ediyor. Köpeklere de süt ve diğer süt ürünleri- su kaybına yol açar. Özellikle yılın soğuk aylarında ni vermemelisiniz. ölmelerine bile neden olabilir. • Köpekler de kediler gibi çikolata ve kafeinli besin- • Büyük bir çoğunluğumuzun asla “hayır” diyeme- lerden kesinlikle uzak tutulmalı. Bu tip gıdalar felç yeceği ve mutluluk kaynaklarımızdan olan çikolata olmalarına neden olabiliyor. Şekerli besinler ise kö- da kesinlikle kedilere verilmemeli. İçerdiği sütün yanı peklerde körlüğe yol açabiliyor. sıra, şeker ve kakao yine kedilerin sindirim sistem- lerini olumsuz şekilde etkiliyor. Öte yandan kalpleri • Yediğiniz yemeklerin suyuna ekmek doğrayıp için de hiç iyi değil. onlara verdiğinizde iyi bir şey yapmış olduğunuzu düşünebilirsiniz. Kendinizce haklısınız. Ancak doğ- • “Vitamin alsınlar” gibi oldukça iyi ve insani bir dü- ru bildiğiniz yanlışlar nedeniyle sokak köpeklerini şünceyle turunçgillerin suyundan içirmeye kalkış- sağlığından edebilirsiniz. Onlar için zararlı besinler mayın. Turunçgiller kedilerin böbreklerinin baş düş- arasında hayvansal yağlar baş sırada geliyor. Yağlı manı... Aynı şekilde soğanlı ve sarımsaklı yemekleri atıklarınızı onlara vermekten kesinlikle kaçının. Kö- de önlerine koymaktan kaçının. İlginç gelebilir ama peklere ciğer de yedirmemelisiniz. özellikle soğan ve sarımsak, kedilerde anemiye yol açıyor. • İşlenmiş şarküteri ürünlerini köpeklere yemek ola- rak sunmayın. Bu tip besinlerin içeriğinde bulunan • Balık ve kedi her zaman birlikte düşünülür öyle de- baharatlar ve tuz, sindirim hastalıklarına yakalan- ğil mi? Balıkçıların önü her daim kedilerle doludur. malarına neden oluyor, dahası kansere de yakala- nabiliyorlar. Temmuz-Ağustos 2017 Makro Vizyon | 97

MAKRO ÇOCUK98 | Makro Vizyon Temmuz-Ağustos 2017