E-Bookโรคข้อเข่าเสื่อมนายศุภวิชญ์ เกษรเพชร004ผู้สูงอายุ

E-Book โรคขอ้ เขา่ เสื่อม

คำนำ ภำวะขอ้ เข่ำเสื่อมเป็ นภำวะที่พบไดบ้ ่อยในผสู้ งู อำยุ และมีแนวโนม้ จะสงู ขนึ้ เร่ือยๆ จำกกำรท่ีประชำกรสงู อำยเุ พ่ิมข้ึนอย่ำงมำกในปัจจบุ ัน ประเทศ ไทยพบผปู้ ่ วยมำกกว่ำ 6 ลำ้ นคน ผสู้ งู อำยทุ ี่อำยมุ ำกกว่ำ 65 ปี ขึ้นไปพบได้ ถึง รอ้ ยละ 50 สำเหตสุ ว่ นใหญ่เกิดจำกนำ้ หนกั ตวั ที่มำกใชเ้ ขำ่ มำก อำจใช้ นำนกว่ำ ปกติ หรือผดิ ทำ่ ผทู้ ่ีมีภำวะขอ้ เข่ำเสื่อมมำกๆ จะมีอำกำรเจ็บหรือปวด ขอ้ เข่ำผิด รปู ขอ้ ฝื ด หรือขอ้ ตดิ เดนิ ไดไ้ มป่ กติ กำรปฏิบตั ิภำรกิจประจำ้ วนั ตำ่ งๆ ทำ้ ไดไ้ ม่ สะดวก สง่ ผลใหเ้ กิดควำมทกุ ขท์ รมำนทง้ั ดำ้ นร่ำงกำยและจิตใจ ผจู้ ัดทำหวังเป็ นอย่ำงย่ิงว่ำหนังสือค่มู ือน้ีจะเป็ นประโยชน์ต่อ ผอู้ ่ำน ท่ีใหก้ ำรสนบั สนนุ อันเกิดประโยชนส์ งู สดุ แกผ่ ทู้ กุ ข์ทรมำนจำกภำวะขอ้ เขำ่ เสือ่ มนี้ ผจู้ ดั ทำ นำย ศภุ วิชญ์ เกษรเพชร

สำรบญั โรคขอ้ เขำ่ เส่ือม…………………………………………………………………………………………….1-2 ควำมหมำยของโรคขอ้ เขำ่ เสื่อม…………………………………………………………………..3 สำเหตขุ องโรคขอ้ เขำ่ เส่ือม……………………………………………………………………………4 อำกำรแสดงของโรคขอ้ เขำ่ เสื่อม…………………………………………………………………5 เกณฑก์ ำรวินจิ ฉยั โรคขอ้ เขำ่ เสือ่ ม……………………………………………………………….6 วิธีกำรถนอมขอ้ เขำ่ เทียม……………………….………………………………………………….6-7 7 อำหำรบำรงุ เขำ่ ……………………………………………………………………...………………7-10 กำรใชอ้ ปุ กรณเ์ คร่ืองชว่ ย และวิธีอ่ืนๆ……………………………………………………..13 แหลง่ อำ้ งอิง……………………..………………………………………………………………………..…14

-1- -2- โรคขอ้ เข่าเสือ่ ม โรคขอ้ เข่ำเสื่อม เป็ นปัญหำสำธำรณสขุ ท่ี สำคัญพบมำกในวัย กลำงคน และผสู้ งู อำยุ ซ่ึงมี แนวโนม้ เพ่ิมสงู ขึ้นอย่ำงต่อเน่ือง ผู้ท่ีมีภำวะขอ้ เข่ำ เส่ือมมำก ถำ้ ไม่ไดร้ ับกำรรักษำหรือปฏิบัติตัวอย่ำง เหมำะสม โรคจะดำเนินไป เร่ือยๆ อำจทำ้ ใหม้ ีควำม เจ็บปวด ขอ้ เขำ่ ผดิ รปู เดนิ ไดไ้ มป่ กติ กำรปฏิบัติ กิจวตั ร ประจำ้ วนั ตำ่ งๆ ก็ทำ้ ไดไ้ ม่สะดวก จะมีควำม ทกุ ขท์ รมำนทั้งทำงดำ้ นร่ำงกำยและ จิตใจ ที่มำ:www.bangkokinternationalhospital.com ที่มำ:www.bangkokinternationalhospital.com ขอ้ เข่ำประกอบดว้ ย กระดกู 3 ชิ้น ไดแ้ ก่ กระดกู ตน้ ขำ กระดกู หนำ้ แขง้ และกระดกู สะบำ้ ยึดตดิ กนั ดว้ ยเสน้ เอ็นซึ่งเป็ นสว่ นปลำยของ กลำ้ มเนือ้ นบั ว่ำเป็ นส่วนสำคัญที่ ทำ้ ใหข้ อ้ เข่ำแข็งแรง ผิวสัมผัส ของกระดกู ท้ังสำมจะมีเยื่อบุขอ้ เซลล์ประสำทรับ ควำมรสู้ ึก และมี กระดกู อ่อนค่อนขำ้ งหนำคลมุ อยู่ กระดกู อ่อนน้ีมีลักษณะเรียบ มนั วำว และผิวลื่น ทง้ั นเ้ี พื่อรบั แรงกระแทกท่ีเกิดขึ้น ขณะมีกำรเคล่ือนไหวขอ้ และทำ้ ให้ รปู ร่ำงกระดกู พอดีกนั ชว่ ยใหข้ อ้ มนั่ คงภำยใน ขอ้ เขำ่ มีนำ้ หล่อเล้ียงชว่ ยในกำรหล่อ ล่ืนและถ่ำยนำ้ หนกั

-3- -4- โรคขอ้ เขำ่ เสือ่ ม สาเหตคุ วามเสอ่ื มของขอ้ เข่า โรคขอ้ เข่ำเสื่อม หมำยถึง โรคท่ีเกิดจำกควำมเสื่อมของกระดกู 1.ควำมเส่ือมแบบปฐมภมู ิหรือไม่ทรำบสำเหตเุ ป็ นภำวะท่ีเกิด จำกกำร อ่อนผิวขอ้ ท้ังทำงดำ้ นรปู ร่ำง โครงสรำ้ ง กำรทำ้ งำนของกระดกู ขอ้ ต่อและ กระดกู บริเวณใกลข้ อ้ กำรเปลี่ยน แปลงท่ีเกิดขึน้ ไมส่ ำมำรถกลบั ส่สู ภำพเดิมและ เสื่อมสภำพของผิวกระดกู อ่อนตำมวัย ปัจจัยสำคัญท่ีมีผลต่อควำมเส่ือม อำจมคี วำมเสือ่ มรนุ แรงขน้ึ ตำมลำ้ ดบั ของขอ้ เขำ่ ไดแ้ ก่ • อาย ุ พบว่า อาย ุ 40 ปี เรม่ิ มีขอ้ เสอ่ื ม อาย ุ 60 ปี เป็ นขอ้ เขำ่ เสือ่ มไดถ้ ึง ลกั ษณะการเปล่ยี นแปลงท่ีเกดิ ข้นึ ของขอ้ เส่ือม รอ้ ยละ 40 • กระดกู ออ่ นผวิ ขอ้ นมุ่ กว่ำปกติ • เพศ ผหู้ ญิงพบมากกว่าผชู้ าย 2-3 เท่า ซึ่งอำจ เก่ียวขอ้ งกบั กำรทำ้ • สีเปลยี่ นจำกใสเป็ นสเี หลือง งำนของระบบตอ่ มไรท้ อ่ ของร่ำงกำย • มกี ำรแตกของผิวขอ้ - กระดกู ผิวขอ้ เริ่มบำงลง • น้าหนกั ตวั ที่เกนิ นำ้ หนกั ตวั มีควำมสมั พนั ธอ์ ย่ำงมำกกบั เขำ่ เส่อื ม • ผวิ ไมเ่ รียบ ขรขุ ระและลยุ่ ออก พบว่ำนำ้ หนกั ตวั ทเี่ พิ่มขน้ึ 0.5 กิโลกรมั • มกี ระดกู งอกบริเวณขอบกระดกู จะเพิ่มแรงที่กระทำ้ ตอ่ ขอ้ เขำ่ 1-1.5 กโิ ลกรมั ขณะเดยี วกนั เซลลไ์ ขมนั ที่มำก • กระดกู ใตผ้ ิวขอ้ หนำ และแข็งขนึ้ มีถงุ นำ้ เกดิ ขนึ้ ในกระดกู เกินไปจะมผี ลตอ่ เซลลก์ ระดกู ออ่ นและเซลลก์ ระดกู สง่ ผลใหข้ อ้ เสื่อมเร็วขนึ้ • พิสยั กำรเคล่อื นไหวลดลง • การใชง้ าน ท่าทาง กิจกรรมที่มีแรงกดต่อขอ้ เข่ามาก เช่น กำร นงั่ คกุ เขำ่ พบั เพียบ ขดั สมำธิ ขนึ้ ลงบนั ไดบอ่ ยๆ เป็ นตน้ • ความบกพรอ่ งของสว่ นประกอบของขอ้ เชน่ ขอ้ เขำ่ หลวม กลำ้ มเนื้อ ตน้ ขำอ่อนแรง • กรรมพนั ธ์ุ โรคขอ้ เขำ่ เส่ือมมีหลกั ฐำนกำรถ่ำยทอดทำง พันธกุ รรมนอ้ ย กวำ่ ท่ขี อ้ นว้ิ มอื เสอ่ื ม

-5- -6- อำกำรแสดงของโรคขอ้ เขำ่ เสื่อม เกณฑก์ ารวินิจฉยั โรคขอ้ เข่าเสือ่ ม ขอ้ เขำ่ เส่ือมเป็ นภำวะที่เกิดข้ึนอย่ำงชำ้ ๆ มกั พบบ่อยในผทู้ ่ีอาย ุ 1. มอี ำกำรปวดเขำ่ เกิน 60 ปี พบ มำกในผหู้ ญิงและผทู้ ่ีมีน้าหนกั ตวั มาก มกั เป็ นทง้ั 2 ขา้ ง 2. ภำพรงั สแี สดงกระดกู งอก พบว่ำ เม่ือขอ้ เข่ำขำ้ ง หนึ่งเร่ิมเส่ือมแลว้ จะมีขอ้ เข่ำอีกขำ้ งเสื่อมอีกใน 11 ปี 3. มขี อ้ สนบั สนนุ 1 ขอ้ ดงั ตอ่ ไปนี้ ตอ่ มำ อาการในระยะแรก - อำยเุ กิน 50 ปี - อำกำรฝื ดแข็งในตอนเชำ้ นำนนอ้ ยกว่ำ 30 นำที เร่ิมปวดเข่ำเวลำมีกำรเคล่ือนไหว เชน่ เดิน ขึ้นลงบันได หรือนงั่ พับเขำ่ - มเี สยี งกรอบแกรบขณะเคล่อื นไหวเขำ่ จำกกำรเสียดสีของเย่ือบภุ ำยในขอ้ อำกำรจะดีขึ้นเม่ือหยดุ พักกำรใชข้ อ้ ร่วมกับมีอำกำรขอ้ ฝื ดขดั โดยเฉพำะเม่ือ หรือเอ็นทห่ี นำตวั ขน้ึ ตลอดจนควำมขรขุ ระของกระดกู ออ่ นทบ่ี ปุ ลำยหวั หยดุ กำร เคล่ือนไหวเป็ นเวลำนำน เม่ือขยับขอ้ จะรสู้ ึกถึงกำรเสียดสีของ กระดกู กระดกู หรือมเี สยี งดงั ในขอ้ วิธีการถนอมขอ้ เข่าเทียม เม่ือมีภาวะขอ้ เสือ่ มรนุ แรง อำกำรปวดจะรนุ แรงมำกข้ึน บางครง้ั ปวดเวลา กลางคืน อำจคลำ้ ถึงแมไ้ ดร้ ับกำรรักษำโดยกำรผ่ำตดั เปล่ียนผิวขอ้ เทียมแลว้ ก็ยังคงตอ้ ง ดแู ลตนเองเพ่ือถนอมขอ้ เทียมใหย้ ำวนำน โดยกำรปฏิบัติตวั สว่ นกระดกู งอกไดบ้ ริเวณดำ้ นขำ้ งขอ้ เมื่อเกร็งกลำ้ มเนอ้ื ตน้ ขำ เต็มที่จะมีอำกำร เชน่ เดยี วกบั ผู้ ท่ีมีอำกำรขอ้ เขำ่ เส่ือม ดงั ตอ่ ไปน้ี ปวดหรือเสียวบริเวณกระดกู สะบำ้ หำกมกี ำรอกั เสบจะมีขอ้ บวม รอ้ น และตรวจ 1. อิริยำบถในชีวิตประจาวนั โดย หลีกเลี่ยงอิริยำบถที่มีแรงกด ท่ีขอ้ พบนำ้ ในชอ่ งขอ้ ถำ้ มีขอ้ เสือ่ มมำนำนจะพบวำ่ เหยียดหรืองอขอ้ เข่ำไดไ้ ม่ค่อยสดุ นงั่ พบั เพียบ คกุ เข่า ขดั สมาธิ นง่ั ยองๆ นง่ั เกา้ อ้ีเต้ีย นงั่ ไขว่หา้ ง กลำ้ มเน้ือตน้ ขำลีบ ขอ้ เข่ำโก่ง หลวม หรือบิดเบ้ียวผิดรปู ทำ้ ให้ เดินและใชช้ ีวิต ไขวข้ า การบิดหมนุ เข่าไม่ว่ากรณีใดๆ ขึ้นลงบันไดโดยไม่จำ้ เป็ น กำร ประจำ้ วนั ลำ้ บำก และมอี ำกำรปวดเวลำเดนิ หรือขยบั ยกหรือแบกของหนกั ๆ กำรใชห้ มอนรองใตเ้ ข่ำเป็ นเวลำนำนๆ ขณะนอน เพรำะจะทำ้ ให้ กำรไหลเวียนเลือดที่ใตข้ อ้ พับเข่ำเป็ นไปไดไ้ ม่สะดวก และขอ้ เขำ่ อำจตงึ ยึด

-7- -8- 2. การจดั สิ่งแวดลอ้ มภายในบา้ น ฝรง่ั : วิตามินคือสารตา้ นอนมุ ลู อิสระที่ช่วยบารงุ ขอ้ ต่อต่างๆ ไดโ้ ดยตรง และยัง มีฤทธิ์แกอ้ ักเสบไดด้ ว้ ย ในผปู้ ่ วยโรคขอ้ อักเสบ แพทยแ์ นะนำใหบ้ ริโภควิตำมินซีอย่ำง • บริเวณบำ้ นควรจดั ใหโ้ ลง่ สวำ่ ง ไมม่ สี ิง่ กีดขวำงบนทำงเดนิ เพื่อ กนั นอ้ ยวนั ละ 90 มลิ ลิกรมั ฝรงั่ คือผลไมท้ วี่ ิตำมินซีสงู และหำทำนงำ่ ยที่สดุ กำรสะดดุ ลม้ ลง • ถำ้ จำ้ เป็ นตอ้ งขนึ้ ลงบนั ไดควร มรี ำวจบั ทงั้ 2 ดำ้ นของบนั ได สว้ มเป็ น แบบชกั โครก ภำยในหอ้ งนำ้ ควรใช้ วสั ดกุ นั ลนื่ มีรำวจบั และจดั เกำ้ อ้ี สำหรบั นงั่ อำบนำ้ จะชว่ ยเพ่ิมควำมปลอดภยั และ สะดวกสบำยขณะ อำบนำ้ หลกี เลย่ี งกำรลงไป อำบในอ่ำงอำบนำ้ เพรำะอำจลน่ื ลม้ ไดง้ ำ่ ย 7 อำหำรบำรงุ เขำ่ ท่ีมำ:https://th.depositphotos.com/ กงุ้ แหง้ : จะเสริมกระดกู ใหแ้ ข็งแรง ก็แน่นอนว่าเราตอ้ งกินแคลเซียมนี่ล่ะ แลว้ ปลาทะเล : ในปลาทะเลที่เราหาทานกนั ง่ายๆ อยา่ งปลาแซลมอน หรอื ปลาทู แทนที่จะตอ้ งกินแคลเซียมเสริมแบบผลิตภณั ฑเ์ สริมอำหำร ทำไมถึงไม่เลือกกินแคลเซียม ธรรมดาน่ีละ่ จะมีกรดไขมนั โอเมกา้ 3 ทน่ี อกจำกเป็ นกรดไขมนั จำเป็ นตอ่ รำ่ งกำย จำกธรรมชำตอิ ย่ำงกงุ้ แหง้ แทน ในกงุ้ แหง้ 1 ขดี มีแคลเซียมสงู ถึง 2,300 มลิ ลกิ รมั เลย ยงั เป็ นแหลง่ สรำ้ งคอลลำเจน ท่ีจะชว่ ยเสริมสรำ้ งขอ้ ตอ่ กระดกู อ่อนตำ่ งๆ ในร่ำงกำย ท่ีถกู ทำลำยลง ท่ีมำ:https://th.depositphotos.com/ ท่ีมำ:https://th.depositphotos.com/

-9- -10- งาดา : เช่ือไหมว่าในงาดานน้ั มี มะเขือเทศ : ผกั ท่ีใครๆ ว่ากนิ แลว้ ผิวสวยสดุ ๆ น่ีละ่ นน่ั เป็ นเพราะมะเขอื ทงั้ แคลเซียมช่วยเสรมิ กระดกู เทศคือแหลง่ ของคอลลาเจน นอกจำกชว่ ยบำรงุ ผิวแลว้ คอลลาเจนยงั ช่วย แขง็ แรง และยงั มีแร่ธำตทุ องแดงที่ ซ่อมแซมขอ้ ต่อกระดกู อ่อนต่างๆ ได้ ไมม่ ำกก็นอ้ ย ชว่ ยสง่ เสริมใหร้ ำ่ งกำยสรำ้ งคอลลำ เจนเพิ่มมำกขนึ้ มแี ร่สงั กะสีที่ชว่ ยเพิ่ม ท่ีมำ:https://th.depositphotos.com/ มวลกระดกู ไดอ้ ีกดว้ ย น้าเตา้ หู้ : ในถวั่ เหลืองก็เป็ นอีกแหล่งคอลลาเจนเช่นกนั วิธีงำ่ ยๆ ที่จะได้ ที่มำ:https://th.depositphotos.com/ สำรอำหำรก็แค่ ลองด่ืมนำ้ เตำ้ หเู้ ป็ นประจำ แลว้ ลองสังเกตสิว่ำ ถำ้ วำงท้ิงไว้ นำนๆ ผิวหนำ้ จะเกำะตวั กนั เป็ นแผน่ เจล ด่ืมประจำในปริมำณท่ีพอเหมำะ ก็ชว่ ย ขิง : ขงิ ถกู ยกใหเ้ ป็ นสมนุ ไพรที่ช่วย เพ่ิมคอลลำเจนใหร้ ่ำงกำยได้ ลดอาการปวดเขา่ ได้ เพรำะนอกจำก จะมีฤทธิ์ตอ่ ตำ้ นกำรอกั เสบตำมขอ้ แลว้ ควำมรอ้ นจำกขงิ ยงั ชว่ ยเพิ่มกำร ไหลเวียนของเลือด แถมในขงิ มสี ำร แอนตอิ อกซิแดนท์ ที่มำ:https://th.depositphotos.com/ ที่มำ:https://th.depositphotos.com/

-11- -12- วิธีการรกั ษา •การรกั ษาดว้ ยการผา่ ตดั เปลยี่ นขอ้ เขา่ เทียม • กำรผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ เขา่ เทียมดำ้ นเดยี ว •การรกั ษาที่ไมใ่ ช่การผา่ ตดั ชว่ ยบรรเทำอำกำรปวดและชว่ ยใหเ้ ขำ่ เคล่ือนไหว (Unicompartmental Knee Replacement: UKR) ไดด้ ขี นึ้ ไดแ้ ก่ • กำรผำ่ ตดั ดว้ ยวิธีมำตรฐำน • กำรผำ่ ตดั เปลย่ี นผวิ ขอ้ เขำ่ เทียมเฉพำะดำ้ นใน ชนดิ OXFORD • ปรบั เปลี่ยนรปู แบบการใชช้ ีวิต ไดแ้ ก่ รบั ประทำนอำหำรท่ีเหมำะสม • กำรผำ่ ตดั โดยใชแ้ ขนกลหนุ่ ยนตช์ ว่ ยผำ่ ตดั (MAKOplasty) เพื่อควบคมุ น้าหนกั ตวั ออกกำลงั กำยชนดิ สง่ แรงกระแทกขอ้ เขำ่ • กำรผำ่ ตดั เปลีย่ นขอ้ เขา่ เทียมทงั้ ขอ้ นอ้ ยเป็ นประจำ เชน่ วำ่ ยนำ้ ขจ่ี กั รยำน เดนิ เพื่อสง่ เสริมใหข้ อ้ เขำ่ (Total Knee Replacement: TKR) แข็งแรงขนึ้ • กำรผำ่ ตดั ดว้ ยวิธีมำตรฐำน • กำรผำ่ ตดั ดว้ ยกำรใชค้ อมพิวเตอรน์ ำวิถี • ลดน้าหนกั หำกมีนำ้ หนกั ตวั มำกเกนิ ไป เพ่ือลดแรงกดบนขอ้ เขำ่ • กำรผำ่ ตดั โดยใชแ้ ขนกลหนุ่ ยนตช์ ว่ ยผำ่ ตดั (MAKOplasty) – • รบั ประทำนยำแกป้ วดและยาตา้ นการอกั เสบทไ่ี มใ่ ชส่ เตยี รอยด์ กำลงั อยรู่ ะหวำ่ งกำรพฒั นำ • การฉีดยาหลอ่ เล้ียงขอ้ เขำ่ ในกรณีทม่ี อี ำกำรปวดไมม่ ำก และกำร ทงั้ น้ี แพทยจ์ ะเป็ นผพู้ ิจำรณำ วิธีกำรรกั ษำทเ่ี หมำะสมกบั ผปู้ ่ วยแตล่ ะรำย ทำลำยของกระดกู ออ่ นยงั ไมร่ นุ แรง • การฉีดยาสเตรยี รอยดใ์ นกรณีที่มีอำกำรปวดเฉียบพลนั ที่รนุ แรง และเป็ นครงั้ คราว • กำรฝึ กกลา้ มเน้ือตน้ ขำและ กำยภำพบำบดั

-13- -14- การใชอ้ ปุ กรณเ์ ครอื่ งช่วย และวิธีอ่ืนๆ แหลง่ อา้ งอิง ในรำยท่ปี วดมำก ควรพกั ขอ้ ไมเ่ ดนิ หรือเคลื่อนไหวขอ้ มำกนกั กำรใช้ 1.นำยแพทย์ วลั ลภ สำรำญเวทย(์ ม.ป.ป)โรงพยำบำลกรงุ เทพอินเตอรเ์ นชนั่ แนล อปุ กรณพ์ ยงุ ขอ้ หรือสนบั เขำ่ อำจเลอื กใชใ้ นผทู้ ี่มีปัญหำ ขอ้ เสื่อมที่เป็ นมำกแลว้ ซ่ึง ระบคุ วำมหมำย วิธีกำรถนอมขอ้ เขำ่ เทยี มและอำกำรโรคขอ้ เขำ่ เสือ่ ม ควำมมนั่ คงของขอ้ ลดลง เนอื่ งจำกกลำ้ มเนอื้ รอบขอ้ ลบี ลง https://www.bangkokinternationalhospital.com/ ใชอ้ ปุ กรณช์ ว่ ยเดินหำกเดนิ ไดไ้ ม่สะดวก เช่น ไมเ้ ทำ้ หรือร่มท่ีมี ควำม 2. โรงพยำบำลบำรงุ รำษฎร์ (ม.ป.ป) ระบสุ ำเหตโุ รคขอ้ เขำ่ เส่ือม แข็งแรงโดยมจี กุ ยำงอดุ สว่ นปลำยร่มเพ่ือกนั ลื่น จะชว่ ยในกำรพยงุ ตวั ไดด้ ี ที่สำคญั ชว่ ยลดแรงกดท่ีขอ้ เขำ่ ไดถ้ ึงรอ้ ยละ 25 โดยถือไมเ้ ทำ้ ดำ้ นตรงขำ้ มกบั เขำ่ ที่ปวด หำก https://www.bumrungrad.com/ ปวดเขำ่ ทงั้ 2 ขำ้ งใหถ้ ือขำ้ งท่ีถนดั ประคบควำมเย็น หรือควำมรอ้ น เพื่อลดควำม ปวด อักเสบ บวม ถำ้ เขำ่ อักเสบ รอ้ น แดง ชำ้ หรือ บวมใน 24 ชวั่ โมงแรก ควรใช้ 3. ศนู ยส์ ่ือสำรสำธำรณะ กรมอนำมยั กระทรวงสำธำรณสขุ (2564) ควำมเย็นประคบ อำจใชแ้ ผน่ เจลเย็น หรือนำ้ แข็งใสถ่ งุ พลำสตกิ หอ่ ผำ้ บำงๆ ประคบ บริเวณนัน้ นำน 15-20 นำที ทำซ้ำ วันละ 2-3 ครั้ง ควรระวังหำกรสู้ ึก แสบผิว ระบเุ กณฑก์ ำรวินจิ ฉยั โรคขอ้ เขำ่ เส่อื ม หรือปวดมำก ใหห้ ยดุ ประคบทนั ที ถำ้ ปวดเขำ่ เม่ือย ตงึ ยึด หลงั ใชง้ ำน ขอ้ เขำ่ หรือ https://multimedia.anamai.moph.go.th/ เข่ำบวมเกิน 24 ชวั่ โมง ใหป้ ระคบดว้ ยควำมรอ้ น เชน่ ลกู ประคบ กระเป๋ ำนำ้ รอ้ น ขวดใสน่ ำ้ รอ้ นซึ่งเป็ นควำมรอ้ นชน้ื จะใหผ้ ลในกำรคลำยกลำ้ มเนอ้ื 4. นำยแพทย์ สิรพชั ร โพธิ์พกุ (2563)ศนู ยก์ ำรรกั ษำกลำ้ มเนอ้ื กระดกู และขอ้ โรงพยำบำลพญำไท นวมินทร์ ระบุ 7 อำหำรบำรงุ เขำ่ https://www.phyathai.com/

เสนอ อำจำรย์ วีณำ จนั ทรสมโภชน์ จดั ทำโดย นำย ศภุ วิชญ์ เกษรเพชร รหสั นกั ศึกษำ 62122234004 นกั ศึกษำชน้ั ปี ที่ 3 วิชำ(HSC2532)โรคของผสู้ งู อำยุ สำขำวิชำวิทยำศำสตรส์ ขุ ภำพ แขนง กำรดแู ลสขุ ภำพผสู้ งู อำยุ วิทยำลยั สหเวชศำสตร์ มหำวิทยำลยั รำชภฏั สวนสนุ นั ทำ ภำคเรียนท1ี่ ปี กำรศึกษำ 2564