ณุศักดา วิทยาศาสตร์

นายณุศกั ดา ทองอาํ ไพ เลขท65ี 7

หน่วยท(ี) สารเคมที ใ)ีชใ้ นชวี ติ ประจาํ วนั และสาํ นกั งาน

จดุ ประสงค์การเรียนรู้ ■ อธบิ ายความหมายของสารเคมี สารเคมที เ3ีกดิ ขน7ึ โดยธรรมชาติ สารเคมที ใ3ีชป้ รุง แต่งรสอาหาร สารเคมที ใี3ชใ้ นการเกษตร สารเคมที ใ3ีชเ้ พอ3ื สาธารณูปโภค เครอ3ื งสาํ อาง และสารเคมที ใ3ีชใ้ นสาํ นกั งาน ■ สามารถเลอื กสารเคมที ใี3ชใ้ นชวี ติ ประจาํ วนั โดยคาํ นงึ ถงึ ความรู้ทไ3ีด้รบั จากการ เรยี นนาํ มาประยุกต์ใชใ้ นชวี ติ ประจาํ วนั ได้ ■ วเิคราะห์คุณสมบตั ขิ องสารเคมใีนผลติ ภณั ฑ์ทนี3 กั ศกึ ษาใชป้ ระจาํ วนั ได้

เน4ือหาหน่วยการเรียนร้ทู :ี; ■ ความหมายและความสาํ คญั ของสารเคมี ■ สารเคมที เ3ีกดิ ขน7ึ ในธรรมชาติ ■ สารเคมที ใี3ชป้ รุงแต่งรสอาหาร ■ สารเคมที ใี3ชเ้ ป็นเครอ3ื งสาํ อาง ■ สารเคมที ใี3ชใ้ นสาํ นกั งาน

ความหมายและความสาํ คัญของสารเคมี ธาตุหรอื สารประกอบทรี3 วมกนั ด้วยพนั ธะทางเคมี ซง3ึ อาจเกดิ ขน7ึ เองได้ตาม ธรรมชาติ หรอื มนุษย์สงั เคราะห์ขน7ึ มที ง7ั สารเคมที เี3ป็นอนั ตรายและไมอ่ นั ตราย

สารเคมที ี:เกิดข4ึนเองตามธรรมชาติ เป็นสารเคมที ถี3 ูกสงั เคราะห์โดยพชื สตั ว์ หรอื จุลนิ ทรยี ์บางชนดิ มที ง7ั เป็นพษิ และไม่ เป็นพษิ

ยกตัวอย่างสารเคมที ี:เกิดข4ึนตามธรรมชาติ ■ ตะไคร้หอม สามารถไลย่ ุงได้เนอ3ื งจากมสี ารประกอบสาํ คญั ทอี3 อกฤทธใWิ นการไล่ แมลง ■ มะขามเปียกขดั ทองเหลอื งใหด้ ูเงาดูใหมข่ น7ึ หรอื นาํ มะขามเปียกมาขดั ผวิ เพอ3ื กาํ จดั ขไ7ีคล เป็นต้น

สารเคมที ี:ได้จากการสังเคราะห์ เกดิ จากการทมี3 นุษย์สงั เคราะห์ขน7ึ โดยการนาํ สารมาทาํ ปฏกิ ริ ยิ าเคมจี นเกดิ เป็นสาร ทาํ ความสะอาด สารเคมสี ่วนใหญ่จะมอี นั ตรายขน7ึ อยู่กบั ชนดิ ของสารเคมแี ละปรมิ าณ ทเ3ี ราได้รบั

ยกตัวอย่างสารเคมที :ีเกิดข4ึนจากการสังเคราะห์ ■ ยาสฟี ัน ■ สบู่ ■ ยาสระผม เป็นต้น ส่วนมากสารทไี3ด้จากการสงั เคราะห์ขน7ึ มาจากมนุษย์จะมสี าร ลดแรงตงึ ผวิ เป็นตวั ทาํ ใหเ้ กดิ ฟอง มคี ุณสมบตั ใินการชาํ ระลา้ งไขมนั และคราบสกปรกต่างๆ

สารเคมที ี:ใช้ปรงุ แต่งรสอาหาร แบ่งออกเป็น[ประเภทคอื ■ Flavor หมายถงึ สารแต่งกลนิ3 และรส โดยการรบั สารนท7ี างปาก เป็นสารท3ี นยิ มใชก้ นั ในอุตสาหกรรมอาหาร ยา และสนิ ค้าอุปโภค ■ Fragrance หมายถงึ สารใหค้ วามหอม โดยไมม่ รี สชาติ เป็นสารทใี3ชใ้ น อุตสาหกรรมเครอ3ื งสาํ อางและสนิ ค้าอุปโภค ■ Seasoning หมายถงึ สารแต่งรสซงึ3 อาจใหก้ ลนิ3 หรอื ไมใ่ หก้ ลน3ิ กไ็ด้

สารเคมที :ีใช้เป็ นเครื:องสาํ อาง ■ Mineral oil สกดั จากน7าํ มนั ปิโตรเลยี ม มกั ถูกนาํ มาใชใ้ นเครอ3ื งสาํ อาง จาํ พวกเบบอ7ี อยและมอยซ์เจอร์ไรเซอร์ ■ Triethanolamine สารชนดิ นพ7ี บมากในเครอ3ื งสาํ อางจาํ พวกบอด7ี โลชน3ั โฟมโกนหนวด ■ Silicon มลี กั ษณะคลา้ ยยาง มคี วามยดื หยุ่นสูงมกั จะอยู่ในครมี นวดผม เพอื3 ใหผ้ มรู้สกึ นุม่ ลน3ื ■ quats เป็นสารชะลา้ งทม3ี กั นาํ ไปใชก้ บั ผลติ ภณั ฑ์ขดั ลา้ งต่างๆ

สารเคมที ี:ใช้ในสาํ นักงาน ■ เครอ3ื งถ่ายเอกสาร จะปลอ่ ยก๊าซโอโซนทเี3กดิ ขน7ึ จากการอดั และปลอ่ ยสารประจุ ไฟฟ้ าทลี3 ูกกลง7ิ กระดาษ อาจทาํ ใหเ้ กดิ การระคายเคอื งต่างๆถา้ ไมไ่ ด้อยู่ในทท3ี ี3 อากาศถ่ายเทสะดวก

สารเคมที :ีใช้ในสาํ นักงาน ■ น7าํ ยาลบคาํ ผดิ และกาว เนอื3 งจากมที นิ เนอร์และสารประกอบอนิ ทรยี ์ชนดิ ต่างๆ ประกอบอยู่ซง3ึ มกี ลน3ิ เฉพาะสามารถระเหยประปนไปในอากาศได้ง่าย อาจทาํ ใหเ้ กดิ อาการระคายเคอื งต่อผวิ หนงั ดวงตา และระบบทางเดนิ หายใจ มผี ลกระทบต่อ ระบบประสาทส่วนกลาง เมอื3 สูดดมระยะสนั7 ทาํ ใหโ้ ครโมโซมในเมด็ เลอื ดผดิ ปกติ จนถงึ ขน7ั เป็นมะเรง็ เมด็ เลอื ด

สารเคมที ี:ใช้ในสาํ นักงาน ■ เฟอร์นเิจอร์ในสาํ นกั งาน เฟอร์นเิจอร์จากไมแ้ ละในพน7ื ทอี3 นื3 ๆทมี3 กึ ารใชก้ าว รวมไป ถงึ ผา้ หุม้ เฟอร์นเิจอร์ พรม วสั ดุฉนวน น7าํ ยาทาํ ความสะอาด ยาฆ่าแมลง มกั พบสารฟอร์มลั ดไีฮด์ตกค้างและอาจมสี ารระเหยทเ3ีป็นพษิ

สารฟอร์มลั ดีไฮด์คืออะไร? มกั ถูกนาํ มาใชใ้ นอุตสาหกรรมหลายชนดิ รวมถงึ อุตสาหกรรมออฟฟิศ เฟอร์นเิจอร์ ถา้ ได้รบั สารระเหย อาจเกดิ การระคายเคอื งได้เช่น แสบตาหรอื แสบ จมูก แต่ในระยะยาวอาจทาํ ใหเ้ กดิ ผลเสยี กบั ระบบร่างกายต่างๆหรอื ก่อใหเ้ กดิ มะเรง็ ได้

หลักการใช้สารเคมใี ห้ถกู ต้องและปลอดภัย ■ ควรเลอื กใชส้ ารเคมใีหเ้ หมาะกบั งาน ■ ก่อนใชส้ ารเคมตี ้องอ่านสมบตั ขิ องสารและวธิ กี ารใชบ้ นฉลาก ■ ใชส้ ารเคมใีนปรมิ าณทเี3หมาะสมและไมท่ ง7ิ ในทส3ี าธารณะ ■ ไมส่ มั ผสั ดม ชมิ สารเคมโีดยตรง

สัญลักษณ์แสดงความเป็ นอันตราย