Butterfly Effect_TaC Team 2022

Butterfly Effect TaC Team 2022 สำนกั งำนคณะกรรมกำรป้องกนั และปรำบปรำมกำรทุจรติ แห่งชำติ

สารบัญ 1 4 จดุ กาเนิด TaC Team (The Birth of TaC Team) ผีเส้ อื ขยบั ปี ก คอื อะไร??? (What Butterfly Effect is?) โคก หนอง นา โมเดล 8 (Khok Nong Na Model) การใหบ้ รกิ ารสาธารณะ 13 ขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน (Local Government Organization And Public Srevice Delivery) การบุกรุกทรพั ยากรธรรมชาติ 21 (Natural Resources Encroachment) การดดู ทราย 27 (Sand Harvesting) กา้ วตอ่ ไปของ TaC Team 31 1 (The Next Step of TaC Team)

จุดกำเนิด ‘TAC TEAM’ (THE BIRTH OF ‘TAC TEAM’) การป้องกันการทุจริต เป็ นหัวใจสาคัญสาหรับการสรา้ งความโปร่งใส ในการดาเนินงานของหน่วยงานภาครฐั ในประเทศไทยไดอ้ ย่างยงั่ ยืน ซึ่งการป้องกนั การทุจริตจะสมั ฤทธ์ิผลไดน้ ้ัน มีความจาเป็ นตอ้ งไดร้ บั ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “เครือข่ายภาคประชาชน” เน่ืองจากประชาชนท่ีอาศัยอยู่ ในพ้ ืนท่ียอ่ มพบเหน็ และไดร้ บั ผลกระทบจากการทุจริตโดยตรง ตลอดระยะเวลาท่ี ผ่านมา สานักงาน ป.ป.ช. ไดใ้ หค้ วามสาคญั กบั การสรา้ งและส่งเสริมเครือข่าย ภาคประชาชนใหเ้ ขา้ มามสี ว่ นร่วมในการต่อตา้ นการทุจริต กระทงั่ ในปี พ.ศ. 2561 สานักงาน ป.ป.ช. ไดร้ ิเร่ิมการสรา้ งเครือข่ายภาคประชาชนใหม้ ีความเขม้ แข็ง อยา่ งเป็ นรปู ธรรม ภายใตช้ ื่อชมรม “STRONG - จิตพอเพียงตา้ นทุจริต” ท่ีครอบคลุม พ้ ืนที่ 76 จงั หวดั ในประเทศไทย และมกี ารขบั เคลื่อนกิจกรรมร่วมกนั เพื่อสรา้ งกลุ่มคน ท่ีตระหนักถึงภยั อนั ตรายและไมท่ นต่อการทุจริต 1

ปัจจุบนั น้ ี ชมรม STRONG – จิตพอเพียงตา้ นทุจริตทวั่ ประเทศ มีกลไก การมีส่วนร่วมในการป้องกนั การทุจริตท่ีเขม้ แข็ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของ การจบั ตามองและแจง้ เบาะแส (Watch & Voice) ส่งผลใหเ้ กิดฐานขอ้ มลู การทุจริต ที่สานักงาน ป.ป.ช. ไดน้ ามาวิเคราะหป์ ระเด็นความเสี่ยงต่อการทุจริตและ พฒั นาไปสู่การปักหมุดแผนที่พ้ ืนที่เสี่ยงต่อการทุจริต (Corruption Risk Mapping) ซ่ึงในปี พ.ศ. 2564 ความเส่ียงต่อการทุจริตท่ีเกิดข้ นึ ในทวั่ ทุกภมู ิภาคของประเทศไทย และเป็ นประเด็นอยู่ในความสนใจของสาธารณะมี 4 ประเด็นสาคัญ คือ การดาเนินโครงการโคก หนอง นา โมเดล การก่อสรา้ งและติดต้ังเสาไฟฟ้า สอ่ งสวา่ งประติมากรรม การบุกรุกพ้ ืนที่สาธารณะ และการขุดทรายโดยมิชอบ ดว้ ยกฎหมาย สานักงาน ป.ป.ช. ไดเ้ ล็งเห็นถึงความสาคญั ในการป้องกนั และแกไ้ ข ปัญหาการทุจริตเพื่อใหเ้ กิดการถอดหมุดการทุจริตท้งั 4 ประเด็นอยา่ งเร่งด่วน จึงมีการบูรณาการการทางานของหน่วยงานภายในสานักงาน ป.ป.ช. ท่ีมี ภารกิจเกี่ยวขอ้ งและเชื่อมโยงต่อเนื่องกันท้ังในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค เพ่ือบรรลุผลสมั ฤทธ์ิในการแกไ้ ขปัญหาอย่างเป็ นระบบในนาม “TaC Team” ซ่ึงเป็ นการดาเนินงานภายใต้ “โครงการตา้ นและลดทุจริตดว้ ยกลไกสหยุทธ์ เฉพาะกรณีพ้ ืนที่เสี่ยงต่อการทุจริต (STRONG: Together against Corruption)” ในทุกขน้ั ตอนของการดาเนินโครงการจะใชก้ ระบวนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอยา่ งย่ิง เครือขา่ ยภาคประชาชน “ชมรม STRONG - จิตพอเพียงตา้ นทุจริต” และมีการสื่อสารประชาสัมพันธ์เพื่อสรา้ งการรับรู้ การยอมรับ และร่วมกัน ขบั เคล่ือนผลักดันการแกไ้ ขปัญหาในทุกประเด็นใหป้ ระสบผลสาเร็จตาม เป้าหมาย 2

แผนผงั กำรดำเนินงำนของ TaC Team ดงั น้ ี การทางานของ “TaC Team” ภายใตโ้ ครงการตา้ นและลดทุจริต ด้วยกลไกสหยุทธ์ฯ จึงตอบโจทย์การบูรณาการท้ังภายในและภายนอก สานักงาน ป.ป.ช. เพื่อนาไปสู่ความสาเร็จตามแผนแมบ่ ทของยุทธศาสตรช์ าติ ในประเด็นการต่อตา้ นการทุจริตและประพฤติมิชอบ ที่กาหนดเป้าหมายไวท้ ้งั ดา้ นการดาเนินการเพ่ือใหป้ ระชาชนมีวฒั นธรรมและพฤติกรรมซ่ือสัตยส์ ุจริต และใหม้ ีจานวนคดีทุจริตและประพฤติมิชอบลดลง อันจะส่งผลใหเ้ กิดผล กระทบในวงกวา้ งที่จะนาประเทศไทยไปสู่การเป็ น “ประเทศไทยใสสะอาด ไทยท้งั ชาติตา้ นทุจริต (Zero Tolerance & Clean Thailand)” 3

ผีเส้ ือขยบั ปี ก คืออะไร??? (WHAT BUTTERFLY EFFECT IS?) “ผีเส้ ือขยบั ปี ก” (Butterfly effect) เป็ นวลีง่าย ๆ ท่ีใชอ้ า้ งถึงทฤษฎี โกลาหล (Chaos Theory) โดยกล่าวถึงตวั แปรเล็กน้อยท่ีเป็ นเง่ือนไขแรกของระบบ ที่เชื่อมโยงกนั เป็ นทอด ๆ อาจส่งผลต่อตวั แปรขนาดใหญ่ในพฤติกรรมระยะยาว ของระบบได้ กล่าวอีกนัยหน่ึง ผีเส้ ือขยับปี กหนึ่งคร้ังอาจทาใหเ้ กิดการ เปล่ียนแปลงในบรรยากาศ ซ่ึงสุดทา้ ยแลว้ จะส่งผลใหเ้ กิดพายุทอรน์ าโด เท่ากบั ว่าการขยบั ของปี กผีเส้ ือ แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยในเง่ือนไขของ ระบบนิเวศ แต่ส่งผลใหเ้ กิดเหตุการณ์ต่อเน่ืองเป็ นลูกโซ่ท่ีนาไปสู่ปรากฏการณ์ ขนาดใหญ่ 4

ทฤษฎีผีเส้ ือขยบั ปี ก (Butterfly Effect) เป็ นความบงั เอิญคน้ พบจากผลงาน การทดลองของนักฟิ สิกส์ชาวสหรัฐอเมริกา ศาสตราจารย์เอ็ดเวิร์ด ลอเรนซ์ (Edward Lolenze) ซึ่งไดค้ น้ พบโดยบงั เอิญจากการสงั เกตพฤติกรรมความโกลาหล หรื อคว ามไ ร ้ระ เ บี ย บ ขณะ ท าก ารท ดลอง จ าลองส ถ านก ารณ์ ( Simulation) การปฏิสมั พนั ธร์ ะหว่างอุณหภูมิกบั กระแสลม เพื่อพยากรณก์ ารเปลี่ยนแปลง ของสภาพลมฟ้าอากาศ ดว้ ยการป้อนขอ้ มูลการจาลองตวั เลขในระดบั ทศนิยม หกหลกั คือ 0.50621 แลว้ ใชเ้ ครื่องคอมพิวเตอรป์ ระมวลผลขอ้ มลู และทาการ ทดลองซ้าอีกคร้งั แต่เพ่ือเป็ นการประหยดั เวลาในการคานวณในคร้ังท่ีสอง จึงไดน้ าขอ้ มูลการจาลองสถานการณ์คร้งั ก่อนหน้าน้ันเป็ นค่าเร่ิมตน้ เพ่ือการ ทดสอบ หากแต่คร้ังท่ีสองน้ันได้ทาการปัดเศษทศนิยมซึ่งมีค่าน้อยมาก ในระดบั 1 : 1000 ท้ ิงไป ปรากฏว่าผลลพั ธจ์ ากการทดลองคร้งั ต่อมาไดน้ าไปสู่ การพยากรณ์สภาพอากาศท่ีเปลี่ยนแปลงไปคนละทิศทาง และแตกต่างอย่าง มากมายมหาศาล หากจะใหเ้ ห็นภาพไดอ้ ย่างชดั เจนข้ ึน ลองจินตนาการถึง ควนั บุหรี่ที่กาลงั ลอยออกจากปลายมวนบุหรี่ดา้ นท่ีติดไฟ จะพบว่าควนั บุหรี่ท่ี ลอยออกมาพรอ้ ม ๆ กนั น้ันเมื่อสมั ผัสกบั มวลอากาศ ควนั บุหร่ีจะเกิดกระจาย ตัวและเปลี่ยนแปลงแตกต่างกันไปอย่างมิอาจสามารถคาดเดาทิศทางการ เคล่ือนที่ได้ 5

นอกจากน้ ี ศาสตราจารยเ์ อ็ดเวิร์ด ลอเรนซ์ ยงั ไดน้ าผลการคน้ พบ ดงั กล่าวเขา้ ร่วมบรรยายในการประชุมทางวิชาการของสมาคมดา้ นวิทยาศาสตร์ แห่งสหรฐั อเมริกา เม่อื ปี พ.ศ. 2515 ภายใตห้ วั ขอ้ “Does the flap of A Butterfly’s Wings in Brasil Set Off a Tornado in Texas?” การกระพือปี กของผีเส้ ือ ในประเทศบราซิลก่อใหเ้ กิดพายุทอร์นาโดในรฐั เท็กซัสไดห้ รือไม่? อันเป็ น ที่มาของแนวคิดที่โด่งดังไปทัว่ โลกในนาม “ปรากฏการณ์ผีเส้ ือขยับปี ก” (Butterfly Effect) ซึ่งกลา่ วถึงความมหศั จรรยข์ องการกระทาในสิ่งเล็ก ๆ จนละเลย มองขา้ มความสาคญั ไป แต่การกระทาเล็ก ๆ ดังกล่าวน้ัน เม่ือปล่อยใหเ้ วลา ล่วงเลยผ่านไปกลบั ส่งผลกระทบขยายวงกวา้ ง หากจะเปรียบเทียบกบั สานวน แบบไทย ๆ ที่ใกลเ้ คียงกับแนวคิดผีเส้ ือขยบั ปี ก สานวนท่ีว่า “เด็ดดอกไม้ สะเทือนถึงดวงดาว” (Pick a Flower on Earth and You Move the Farthest Star) น่าจะอธิบายแนวคิดดงั กล่าวไดเ้ ป็ นอยา่ งดี 6

โคก หนอง นา โมเดล สาหรับรูปแบบการทางานของ เสาไฟฟ้าส่องสวา่ งประตมิ ากรรม “TaC Team” ที่เป็ นการการบรู ณาการ การทางานของหน่วยงานภายในสานักงาน การบกุ รกุ พ้ืนท่ ีสาธารณะ ป.ป.ช. ท้งั ในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค การดูดทราย โดยมีการลงพ้ ืนที่เส่ียงต่อการทุจริตใน 4 ประเด็นที่สาธารณะใหค้ วามสาคญั ไดแ้ ก่ โครงการโคก หนอง นา โมเดล การก่อสรา้ ง และติดต้งั เสาไฟฟ้าส่องสวา่ งประติมากรรม การบุกรุกพ้ ืนท่ีสาธารณะ และการขุดทราย โดยมิชอบดว้ ยกฎหมาย ร่วมกบั หน่วยงาน ภาครฐั เครือขา่ ยภาคประชาชน และภาคส่วน ท่ีเก่ียวขอ้ ง นับไดว้ า่ เป็ นการทางานของ กลุ่มคนและหน่วยงานที่มีความมุ่งมนั่ แกป้ ัญหาการทุจริตอย่างจริงจงั ซึ่งผลท่ีเกิด จากการทางานของ TaC Team และทุกภาค ส่วนที่ร่วมลงพ้ ืนที่ เป็ นจุดเริ่มตน้ ที่ส่งผลต่อ การป้องกันและป้องปรามการทุจริต ท่ีไม่ เพียงแต่เป็ นการยบั ย้งั การทุจริตในพ้ ืนท่ี เส่ียงต่อการทุจริตท่ีพ้ ืนที่เป้าหมายเท่าน้ัน หากแต่ยงั ส่งผลกระทบในวงกวา้ งขยาย ไปยงั พ้ ืนท่ีใกลเ้ คียง เกิดเป็ นปรากฏการณ์ ท่ีเรียกว่า “ผีเส้ ือขยับปี ก” (Butterfly Effect) ของการต่อตา้ นการทุจริต 7

โคก หนอง นำ โมเดล (KHOK NONG NA MODEL) สืบเน่ืองจากวิกฤติการแพร่ระบาดของโรคติดเช้ ือไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) ท่ีสง่ กระทบไปถึงวิกฤติทางดา้ นเศรษฐกิจ ดา้ นการสาธารณสุข ดา้ นการคมนาคม ฯลฯ ส่งผลใหเ้ กิดวกิ ฤติสงั คมอยา่ งรุนแรงไปทวั่ โลกท่ีสรา้ ง ความเสียหายต่อชีวิตและโครงสรา้ งพ้ ืนฐานท่ีจาเป็ นทาใหเ้ ศรษฐกิจรากฐาน (Local Economy) ของประเทศเกิดความเสียหาย เพิ่มปัญหาความยากจน และ ความเหลื่อมล้าทางสังคม ตลอดจนระบบการผลิตทางการเกษตรที่มี ความสมั พนั ธต์ ่อเน่ืองกบั ความมนั่ คงทางอาหารและน้า ขณะท่ีระบบนิเวศ ต่าง ๆ มีแนวโน้มเส่ือมลง และมีแนวโน้มที่จะสูญเสียความสามารถในการ รองรบั ความตอ้ งการของมนุษยไ์ ดอ้ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพ 8

ทางออกของประเทศไทยในการรอดพน้ วิกฤติและเกิดการพฒั นาท่ียงั่ ยืน กระทรวงมหาดไทยไดม้ อบหมายใหก้ รมการพฒั นาชุมชนน้อมนาหลกั ปรชั ญา เศรษฐกิจพอเพียงและหลักทฤษฎีใหม่ของพระบาทสมเด็จพระชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช มาประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” เพ่ือสรา้ ง เศรษฐกิจฐานรากของประเทศใหม้ ีความเขม้ แข็ง และฟ้ ื นฟูเศรษฐกิจชุมชน ผ่านการสรา้ งงานสรา้ งรายได้ ใหแ้ กเ่ กษตรกรแรงงานและบณั ฑิตจบใหม่ กลุ่ม แรงงานที่อพยพกลบั ทอ้ งถ่ินและชุมชน ท่ีไดร้ ับผลกระทบจากสถานการณ์ ในช่วงวิกฤตการแพร่ระบาดของโรคติดเช้ ือไวรัสโคโรนา 2019 โดยไดร้ ับ จดั สรรงบประมาณท้งั ส้ ิน 4,787,916,400 บาท มีกระบวนการดาเนินงาน 7 ขน้ั ตอนสาคญั ดงั น้ ี 9

สภำพปัญหำประเดน็ ควำมเสยี่ งตอ่ กำรทุจรติ การดาเนินโครงการโคก-หนอง-นา ของกรมพฒั นาชุมชน เป็ นประเด็น ความเสี่ยงต่อการทุจริตท่ีไดร้ บั การปักหมุดในแผนท่ีพ้ ืนที่เส่ียงต่อการทุจริต (Corruption Risk Mapping) เกิดข้ นึ ในพ้ ืนที่จงั หวดั ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือของ ประเทศไทย เช่น ยโสธร อานาจเจริญ มหาสารคาม มุกดาหาร สกลนคร กาฬสินธุ์ เป็ นตน้ TaC Team ไดล้ งพ้ ืนที่ศึกษาและ แสวงหาแนวทางร่วมกนั ของทุกภาคส่วน เพื่อสนับสนุนใหก้ ารดาเนินโครงการ เป็ นไปอยา่ งโปร่งใสและบรรลุวตั ถุประสงค์ ที่แทจ้ ริงของการดาเนินโครงการ โดยได้ เลือกลงพ้ นื ท่ีในจงั หวดั กาฬสินธุ์ สกลนคร และมหาสารคาม ระหวา่ งวนั ท่ี 19 – 21 พฤศจิกายน 2564 รวมท้งั ไดป้ ระสานงาน และบูรณาการระหว่างสานักงาน ป.ป.ช. ภาค สานักงาน ป.ป.ช. ประจาจังหวัด หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวขอ้ ง และชมรม STRONG-จิตพอเพียงตา้ นทุจริตเพ่ือร่วม ลงพ้ ืนที่ในการตา้ นและลดทุจริตในการ ดาเนินโครงการโคก หนอง นา โมเดล 10

จากการลงพ้ ืนท่ี พบว่า การดาเนินโครงการ “โคก หนอง นา โมเดล” จะมีปั ญหาในกิจกรรมการฝึ กอบรมระยะส้ันการพัฒนากสิกรรมสู่ระบบ เศรษฐกิจพอเพียงรูปแบบโคก หนอง นา โมเดล และ กิจกรรมการสรา้ งพ้ ืนท่ี เรียนรูช้ ุมชนตน้ แบบ (CLM) และครวั เรือนตน้ แบบ (HLM) กล่าวคือ ในกิจกรรม การฝึกอบรมระยะสน้ั ฯ ที่จะเปิ ดโอกาสใหเ้ จา้ ของแปลงที่ดินสามารถย่ืนขอเขา้ ร่วม โครงการดว้ ยตนเอง แต่โดยขอ้ เท็จจริงบางรายมีการส่งผูแ้ ทนเขา้ รบั การอบรม จึงส่งผลใหเ้ จา้ ของแปลงที่ดินไมม่ ีความเขา้ ใจในหลกั การพฒั นาตามแนวทางของ โคก หนอง นา โมเดล อยา่ งแทจ้ ริง สาหรับกิจกรรมการสรา้ งพ้ ืนที่เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ (CLM) และ ครัวเรือนต้นแบบ (HLM) ได้พบความเสี่ยงต่อการทุจริตในข้ันตอนการ คดั เลือกผูเ้ ขา้ ร่วมโครงการท่ีเป็ นอานาจดุลพินิจของพฒั นาการจงั หวดั จึงอาจ เกิดการเลือกปฏิบตั ิได้ อีกท้งั ในกระบวนการจดั ซ้ ือจดั จา้ งบริษัทผูร้ บั จา้ งเพื่อ ปรับพ้ ืนท่ีท่ีดินขนาด 1 ไร่ และ 3 ไร่ โดยวิธีเฉพาะเจาะจง มีความเส่ียงต่อ การเปิ ดโอกาสใหห้ น่วยงานใชด้ ุลพินิจในการคดั เลือกบริษัทผูร้ บั จา้ งท่ีนามาซึ่ง ความไมเ่ ป็ นธรรมต่อผูย้ ื่นเสนอราคารายอื่น ๆ ประกอบกบั บริษัทท่ีไดร้ บั การ วา่ จา้ งเป็ นคู่สญั ญากบั หน่วยงานของรฐั ไมไ่ ดด้ าเนินการปรบั พ้ ืนที่เอง แต่กลบั มีการจา้ งช่วง (subcontracting)ใหบ้ ริษัทเอกชนรายอ่ืนหรือบุคคลอ่ืนมา ดาเนินการแทน 11

ผลกระทบจำกกำรลงพ้ นื ท่ขี อง TaC Team (Butterfly Effect) การลงพ้ ืนท่ีเส่ียงต่อการทุจริตของ TaC Team เพื่อตา้ นและลดทุจริต ในการดาเนินโครงการโคก หนอง นา ไดม้ ีสื่อมวลชนสานักต่าง ๆ ท้ังส่ือหลัก และสื่อทอ้ งถิ่นร่วมลงพ้ ืนที่และนาเสนอขา่ วสู่สาธารณะ ซึ่งภายหลงั ท่ีสานักข่าว NBT ไดน้ าเสนอข่าวการลงพ้ ืนท่ีของ TaC Team และมีการรายงานขอ้ มูลท่ี เกิดข้ ึนจากการดาเนินโครงการโคก หนอง นา ต่อกรมพฒั นาชุมชนว่าในพ้ ืนท่ี จงั หวดั มหาสารคามมีแปลงท่ีดินท่ีเขา้ ร่วมโครงการไม่สามารถขุดสระไดต้ ามแบบ เนื่องจากขุดเจอช้นั หินดินดานและสระที่ขุดไม่สามารถกกั เก็บน้าได้ กรมพฒั นา ชุมชนจึงใหส้ านักพฒั นาชุมชนจงั หวดั มหาสารคามช้ ีแจงปัญหาที่เกิดข้ ึนพรอ้ ม แนวทางการแกไ้ ขและพฒั นาแปลงที่ดินที่มีปัญหาใหก้ รมพฒั นาชุมชนรบั ทราบ และดาเนินการแกไ้ ขปัญหาในสว่ นที่เกี่ยวขอ้ งต่อไป นอกจากน้ ี ประชาชนในพ้ ืนท่ีและ ประชาชนที่ไดร้ บั ข่าวสารการลงพ้ ืนที่ตา้ นและ ลดทุจริตดว้ ยกลไกสหยุทธ์ของ TaC Team จากสื่อต่าง ๆ มีความต่ืนตัวในการเฝ้าระวัง และติดตามการดาเนินโครงการโคก หนอง นา และโครงการอื่น ๆ ในพ้ ืนที่ของตนมากข้ ึน ชมรม STRONG-จิตพอเพียงตา้ น ทุจริตไดข้ ยายเครือข่ายเฝ้าระวังการทุจริตครอบคลุมทุกพ้ ืนที่ต้ังแต่ระดับ อาเภอ ตาบล และหมู่บา้ นเพื่อช่วยในการเฝ้าระวงั และแจง้ เบาะแสการทุจริต ซ่ึงการต่ืนรู้และการรวมตัวอย่างเข้มแข็งของประชาชนในพ้ ืนท่ี ส่งผลให้ หน่วยงานภาครฐั มีการดาเนินงานอย่างระมดั ระวงั ใหเ้ ป็ นไปตามท่ีกฎหมาย กาหนดเพ่ือใหก้ ารใชง้ บประมาณแผ่นดินเป็ นไปอย่างคุม้ คา่ สูงสุด 12

กำรใหบ้ ริกำรสำธำรณะของ องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน (LOCAL GOVERNMENT ORGANIZATION AND PUBLIC SERVICE DELIVERY) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีภารกิจหลักสาคัญประการหนึ่ ง คือ การจดั ทาบริการสาธารณะใหก้ บั ประชาชนในทอ้ งถ่ินของตนแทนรฐั บาลท่ีไม่ สามารถจดั บริการสาธารณะใหก้ ับประชาชนไดอ้ ย่างทัว่ ถึง การจัดบริการ สาธารณะดังกล่าวเป็ นไปตามหลักการกระจายอานาจ (Decentralization) จากรัฐบาลไปสู่องคก์ รปกครองทอ้ งถิ่นรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็ นองค์การ บริหารส่วนจงั หวดั องคก์ ารบริหารสว่ นตาบล เทศบาล กรุงเทพมหานคร หรือ เมืองพัทยา ดังน้ันองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ินจึงเป็ นตัวแทนของรฐั ในการ จดั บริการสาธารณะ จึงอาจกล่าวไดว้ ่าการจดั ใหม้ ีการบริการสาธารณะเป็ น หน้าท่ี สาคัญ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่ นที่ ต้องรับผิ ดชอบ ต่ อรัฐ แ ละ ประชาชนในทอ้ งถ่ิน 13

การใหบ้ ริการสาธารณะแก่ประชาชนในพ้ ืนท่ี มีหลากหลายรูปแบบ เชน่ การสาธารณูปโภคและการก่อสรา้ ง การจดั การ การบารุงรกั ษา และการ ใชป้ ระโยชน์จากป่ าไม้ ที่ดินทรพั ยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอ้ ม การสรา้ ง และบารุ งรักษาทางบกและทางน้ าที่ เชื่อมต่อระหว่างองค์กรปกครอ งส่วน ทอ้ งถิ่น การป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั เป็ นตน้ การดาเนินโครงการเพ่ือ พฒั นาทอ้ งถิ่นและใหบ้ ริการสาธารณะ ตอ้ งมีการบรรจุโครงการในแผนพัฒนา ทอ้ งถ่ินก่อนที่จะเร่ิมดาเนินโครงการ ซ่ึงการจดั ทาแผนพฒั นาทอ้ งถ่ินตอ้ งผ่าน กระบวนการจัดทาประชาคมทอ้ งถ่ินเพ่ือให้การดาเนินโครงการมีความ สอดคลอ้ งและตรงกบั ความตอ้ งการของประชาชนในทอ้ งถิ่น รวมถึงตอ้ งมี แนวทางที่สอดคลอ้ งกบั แผนพฒั นาจงั หวดั ยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาขององคก์ ร ปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตจังหวัด แผนพัฒนาอาเภอ แผนพัฒนาตาบ ล แผนพัฒนาหมู่บา้ นหรือแผนชุมชน ท่ีมีลกั ษณะเป็ นการกาหนดรายละเอียด แผนงานโครงการพฒั นาที่จดั ทาข้ นึ สาหรบั ปี งบประมาณแต่ละปี 14

สภำพปัญหำและควำมเสี่ยงตอ่ กำรทุจรติ การใหบ้ ริการสาธารณะประเภทการสาธารณูปโภคและการก่อสรา้ ง ขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน เป็ นประเด็นความเส่ียงท่ีไดร้ บั การปักหมุดใน แผนที่พ้ ืนที่เสี่ยงต่อการทุจริต (Corruption Risk Mapping) เกิดข้ ึนในพ้ ืนที่จงั หวดั ครอบคลุมทัว่ ทุกประเทศ เช่น สมุทรปราการ ชัยนาท อ่างทอง ราชบุรี ตรัง กาญจนบุรี สุพรรณบุรี เป็ นตน้ TaC Team ไดล้ งพ้ ืนท่ีศึกษาและแสวงหาแนวทางร่วมกนั ของทุกภาคสว่ น เพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินดาเนินงานด้วยความโปร่งใส มีการใช้ งบประมาณอย่างคุม้ ค่า และเป็ นไปตามความตอ้ งการของประชาชนในทอ้ งถิ่น อยา่ งแทจ้ ริง ซ่ึงการลงพ้ ืนที่ในคร้งั น้ ี TaC Team ไดเ้ ลือกลงพ้ ืนที่จงั หวดั ราชบุรี และ สุพรรณบุรีระหว่างวนั ที่ 7 – 8 ธนั วาคม 2564 รวมท้งั ไดป้ ระสานงานและบรู ณาการ ระหวา่ งสานักงาน ป.ป.ช. ภาค สานักงาน ป.ป.ช. ประจาจงั หวดั หน่วยงานภาครฐั ท่ีเกี่ยวขอ้ ง และชมรม STRONG-จิตพอเพียงตา้ นทุจริตเพ่ือร่วมลงพ้ ืนที่ในการ ตา้ นและลดทุจริต สาหรบั จงั หวดั ราชบุรี มีประเด็นความเสี่ยงต่อการทุจริตท่ีน่าสนใจ คือ การก่อสร้างอาคารอเนกประสงค์ ดาเนินการโดยเทศบาลเมืองบ้านโป่ ง ซ่ึงมูลเหตุการตีแผ่ขอ้ มูลมีที่มาจากเพจ Facebook “ตอ้ งแฉ” ไดแ้ จง้ เบาะแส การก่อสรา้ งอาคารอเนกประสงค์ ในพ้ ืนท่ีอาเภอบา้ นโป่ ง จงั หวดั ราชบุรี เทศบาล เมืองบา้ นโป่ ง ที่มีการส่งงานล่าชา้ กว่ากาหนดและไม่ไดม้ ีการใชป้ ระโยชน์ตาม วตั ถุประสงคข์ องการก่อสรา้ ง 15

การก่อสรา้ งอาคารอเนกประสงค์ดังกล่าว เป็ นการดาเนินงาน ภายใตโ้ ครงการประกวดราคาจา้ งก่อสรา้ งอาคารอเนกประสงค์บริเวณ ตรงขา้ มงานป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั ในปี งบประมาณ ราคา พ.ศ. 2561 ด้วยวิธีการประกวดราคาอิเล็กทรอนิ กส์ (e-Bidding) ราคากลาง 25,100,000 บาท ผูร้ บั จา้ ง คือ บริษัท ชาญการช่าง จากดั วงเงินสัญญา 22,840,000 บาท โดย Facebook “ตอ้ งแฉ” ไดต้ ้งั ขอ้ สงั เกตถึงพฤติการณ์ ส่อทุจริต 3 ประเด็นสาคญั ไดแ้ ก่ การก่อสรา้ งอาคารอเนกประสงค์โดย ไม่ได้ใช้ประโยชน์ให้เกิดความคุ้มค่า การติดต้ังเสาไฟฟ้ าส่อง สว่าง ประติมากรรมในรูปแบบและพ้ ืนที่ท่ีไม่เหมาะสม และการรุกล้าพ้ ืนท่ีริม คลองชลประทานเพื่อใชป้ ระโยชน์ของบริษัทเอกชน 16

จากการลงพ้ ืนท่ีภาคสนามภายใต้ โครงการตา้ นและลดทุจริตฯ เพื่อศึกษาและ สืบคน้ ขอ้ เท็จจริง พบว่า อาคารอเนกประสงค์ ดังกล่าวไม่ไดใ้ ชป้ ระโยชน์ตามวัตถุประสงค์ และไม่สามารถใชง้ านเพื่อสาธารณประโยชน์ได้ ภายในอาคารไม่ได้ติดต้ังเครื่องปรับอากาศ เคร่ืองเสียง และส่ิงอานวยความสะดวกต่าง ๆ ท่ีเอ้ ือต่อการใชง้ าน โดยผู้แทนจากเทศบาล เมืองบา้ นโป่ งไดช้ ้ ีแจงว่าสาเหตุที่ไม่สามารถ ดาเนินการใหอ้ าคารอเนกประสงคอ์ ยใู่ นสภาพ พรอ้ มใชง้ านได้ คือ สมาชิกสภาเทศบาลเมือง บ้า น โ ป่ ง ไ ม่ อ นุ มั ติ ง บ ป ร ะ ม า ณ จัด ซ้ ื อ เคร่ืองปรับอากาศ เครื่องเสียง และอุปกรณ์ อานวยความสะดวกต่าง ๆ เน่ืองจากคณะ ผูบ้ ริหารเทศบาลเมืองบา้ นโป่ งท่ีดาเนินการ กอ่ สรา้ งอาคารอเนกประสงค์ กบั คณะผูบ้ ริหาร เทศบาลเมืองบา้ งโป่ งปัจจุบนั เป็ นคนละชุด จึง ส่งผลให้การทางานและการประสานงาน ร่วมกันระหว่างสมาชิกสภาเทศบาลกับคณะ ผูบ้ ริหารเทศบาลชุดใหม่มีความไม่สอดรับกนั ในบางคร้งั ซึ่งทางคณะผูบ้ ริหารเทศบาลเมือง บา้ นโป่ งชุดใหม่ จะดาเนินการของบประมาณ จากกระทรวงพลังงานเพ่ือพัฒนาใหอ้ าคาร อเนกประสงคแ์ หง่ น้ ีเป็ นศูนยก์ ารเรยี นรตู้ ่อไป 17

ในส่วนประเด็นความเส่ียงต่อการทุจริตในพ้ ืนท่ีจังหวัดสุพรรณบุรี สืบเน่ืองมาจากกรณีเพจชมรม STRONG ตา้ นทุจริตประเทศไทยไดแ้ จง้ เบาะแส การดาเนินโครงการก่อสรา้ งและติดต้งั เสาไฟฟ้าประติมากรรมรูปมงั กรทองท่ี ดาเนินการโดยองคก์ ารบริหารสว่ นจงั หวดั สุพรรณบุรี จากขอ้ มูลในระบบจดั ซ้ ือ จดั จา้ งภาครฐั พบวา่ โครงการดังกล่าว ไดด้ าเนินการภายใตช้ ่ือโครงการติดต้งั ไฟส่องสว่างตามจุ ดเส่ี ยงบนสายทา งท่ี อยู่ในความรับผิ ดชอบขององค์ กา ร บริหารส่วนจังหวัดสุพรรณบุรี ตามภารกิจถ่ายโอนงานบารุงรักษาราง จานวน 109 สายทาง งบประมาณดาเนินโครงการ 60,900,000 บาท เพ่ือก่อสรา้ ง และติดต้งั เสาไฟฟ้า 580 ตน้ เฉล่ียราคาตน้ ละ 105,000 บาท บริษัทที่ไดร้ บั วา่ จา้ งใหด้ าเนินโครงการ คือ บริษัท บางกอกไฟถนน จากดั จากการลงพ้ ืนท่ีภาคสนาม พบวา่ อบจ.สุพรรณบุรีไดช้ ะลอการดาเนิน โครงการ โดยบริษัทผูร้ ับจา้ งไดเ้ ก็บวสั ดุอุปกรณ์ในการติดต้ังเสาไฟฟ้าส่อง สว่างประติมากรรมไวใ้ นบริเวณวดั ถัว่ คือ ปลอกเสาไฟฟ้าที่ผลิตจากสเตนเลส สีทองป๊ัมนูนรูปมา้ สีหมอก และมีการขนยา้ ยวสั ดุอุปกรณบ์ างส่วนออกไปแลว้ รวมถึงบริเวณถนนสายวดั โพธ์ิคอย-โคกคราม ไดม้ ีการลงเสาเข็มและติดต้งั เพลทเสาไฟฟ้าบางส่วน ซึ่งขณะน้ ีไมไ่ ดด้ าเนินการต่อแลว้ ปลอกเสาไฟฟ้า ณ วดั ถวั่ เพลทเสาไฟฟ้า ณ ถนนสายวดั โพธ์ิคอย-โคกคราม 18

ผลกระทบจำกกำรลงพ้ ืนท่ีของ TaC Team (Butterfly Effect) ภายหลังจากการลงพ้ ืนที่ของ TaC Team เพื่อตา้ นและลดทุจริตในประเด็น ความเสี่ยง ทุจริตจัดซ้ ือจัดจา้ งสาธารณูปโภค ซ่ึงเป็ นภารกิจ หลกั สาคญั ประการหนึ่งในการใหบ้ ริการสาธารณะ แ ก่ ป ร ะ ช า ช น ข อ ง อ ง ค์ก ร ป ก ค ร อ ง ส่ ว น ท้อ ง ถ่ิ น เพจ Facebook “ตอ้ งแฉ” ไดม้ ีการนาเสนอขอ้ มูล การก่อสรา้ งสรา้ งอาคารอเนกประสงค์ที่ไม่ได้ใช้ ประโยชน์ในกรณีใกลเ้ คียงกับการก่อสรา้ งอาคาร อเนกประสงคข์ องเทศบาลเมืองบา้ นโป่ ง คือ อาคาร ศูนย์จาหน่ายสินคา้ ชุมชนในพ้ ืนที่ตาบลเบิกไพร จงั หวดั ราชบุรี ซึ่งเป็ นการดาเนินการโดยเทศบาล ตาบลเบิกไพร ภายใตช้ ื่อโครงการจา้ งก่อสรา้ งพ้ ืนท่ี ขายของและจดั ระเบียบการคา้ ในท่ีสาธารณะ หมู่ที่ 6 เทศบาลตาบลเบิกไพร อาเภอบา้ นโป่ ง จงั หวดั ราชบุรี ในปี ประงบประมาณ พ.ศ. 2559 บริษัทผู้รับจา้ ง คือ บริษัท เอ-อาเธอร์ แอดวานซ์ จากดั วงเงินสัญญา 8,000,876.71 บาท ซ่ึงอาคารดงั กล่าวไดม้ กี ารติดต้งั เคร่ืองปรบั อากาศ และส่ิงอานวยความสะดวกพรอ้ ม สาหรบั การใชง้ าน แต่มีการใชง้ านเพียงแค่พิธีเปิ ด อาคารครง้ั เดียวเท่าน้ัน โดยไมไ่ ดม้ ีการใชป้ ระโยชน์ ตามวตั ถุประสงคก์ ารก่อสรา้ งอาคารอย่างต่อเน่ือง นับไดว้ า่ เป็ นการสรา้ งความต่ืนตวั ใหป้ ระชาชนในพ้ ืนท่ี ในการมีส่วนร่วมเฝ้ าระวังการทุจริตและรักษา ผลประโยชน์สาธารณะของคนในทอ้ งถ่ิน 19

นอกจากน้ ี ผลกระทบที่เกิดข้ ึนจากการลงพ้ ืนท่ีต้านและลดทุ จริต ในพ้ ืนท่ีจงั หวดั สุพรรณบุรี นับไดว้ า่ การทางานของ TaC Team บรรลุผลสาเร็จ ในการถอดหมุดความเสี่ยงต่อการทุจริตในประเด็นการจดั ซ้ ือจดั จา้ งสาธารณูปโภค ขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน เน่ืองจากองคก์ ารบริการส่วนจงั หวดั สุพรรณบุรี พิจารณายกเลิกการดาเนินโครงการติดต้งั เสาไฟฟ้าส่องสว่างประติมากรรมแลว้ ขณะน้ ีอยรู่ ะหวา่ งการเจรจาขององคก์ ารบริหารสว่ นจงั หวดั สุพรรณบรุ ีกบั บริษัท บางกอกไฟถนน จากดั รวมถึงปัจจุบนั น้ ีในพ้ ืนที่จงั หวดั สุพรรณบุรีไมม่ ีองคก์ ร ปกครองส่วนทอ้ งถ่ินแห่งใดดาเนินโครงการก่อสรา้ งและติดต้งั เสาไฟฟ้าส่องสว่าง ประติมากรรม จึงนับไดว้ ่าการลงพ้ ืนท่ีภาคสนามในจังหวัดสุพรรณบุรีเป็ น ปั จจัยสาคัญประการหน่ึงท่ีทาให้การถอนหมุดความเสี่ยงต่อการทุจริต ในประเด็นการจดั ซ้ ือจดั จา้ งสาธารณูปโภคขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน ในพ้ ืนท่ีจงั หวดั สุพรรณบุรี 20

กำรบุกรุกทรัพยำกรธรรมชำติ (NATURAL RESOURCES ENCROACHMENT) ทรัพยากรที่เกิดข้ ึนเองตามธรรมชาติโดยปราศจากการสรา้ งหรือ การปรุงแต่งของมนุษย์ เรียกวา่ “ ทรพั ยากรธรรมชาติ ” (Natural Resources) ไมว่ า่ จะเป็ น ป่ า ดิน หิน น้า อากาศและแร่ธาตุ ส่ิงเหล่าน้ ี ลว้ นก่อกาเนิดข้ ึนจาก การสรรคส์ รา้ งของธรรมชาติ ซ่ึงกลายมาเป็ นปัจจยั พ้ ืนฐานของทุกสรรพชีวิต บนโลก โดยที่มนุษย์ได้นาทรัพยากรธรรมชาติท้ังหลายมาใช้ประโยช น์ ในหลากหลายดา้ น 21

ทรพั ยากรธรรมชาติเป็ นองคป์ ระกอบที่สาคญั ย่ิงในระบบนิเวศของโลก ซึ่งสรา้ งปฏิสมั พนั ธท์ ี่สลบั ซบั ซอ้ นระหวา่ งส่ิงมีชีวิตและสงิ่ แวดลอ้ ม โดยที่มนุษย์ ยงั ไดร้ บั ผลประโยชน์อยา่ งมากมายมหาศาลจากความสมั พนั ธด์ งั กล่าว หากแต่ ในปัจจุบัน มนุษยไ์ ดส้ รา้ งความไม่สมดุลใหก้ บั ระบบนิเวศน์ โดยการทาลาย และบุกรุกทรพั ยากรธรรมชาติ ท้งั ตดั ไมท้ าลายป่ า ล่าสตั ว์ ลกั ลอบคา้ สตั วป์ ่ า บุกรุกพ้ ืนที่ป่ าอนุรักษ์หรือเขตอุทยานเพื่อการท่องเที่ยว เป็ นตน้ ผลลพั ธ์ที่ ตามมา คือ ความหลากหลายทางชีวภาพเสื่อมถอย การตัดและทาลายพ้ ืนท่ี ที่ป่ าไมป้ กคลุมทาใหส้ ิ่งแวดลอ้ มเสื่อมโทรม และทาใหค้ วามหลากหลายทาง ชีวภาพลดลง ป่ าไมเ้ ก้ ือหนุนความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเป็ นแหล่งที่อยู่ อาศยั ของสตั วป์ ่ า นอกเหนือจากน้ันป่ าไมย้ งั เป็ นแหล่งที่เอ้ ือต่อการอนุรกั ษ์พืช จาพวกยารักษาโรค ดว้ ยเหตุผลที่เขตชีวชาติในป่ าเป็ นแหล่งท่ีหาสิ่งอ่ืนมา ทดแทนไม่ไดข้ องตัวยาแบบใหม่ ๆ การทาลายป่ าอาจเป็ นการทาลายความ หลากหลายทางพนั ธุกรรมโดยไมส่ ามารถเรียกกลบั คืนมาได้ สภำพปัญหำและควำมเส่ยี งตอ่ กำรทุจรติ TaC Team ไดเ้ ล็งเห็นถึงความสาคัญ ในการอนุรักษ์ไวซ้ ่ึงทรัพยากรธรรมชาติ จึงให้ ความสาคัญกับความเส่ียงต่อการทุจริตที่ ส่งผลต่อการทาลายทรัพยากรธรรมชาติ ดังเช่นการบุกรุกพ้ ืนท่ีป่ าเพื่อผลประโยชน์ ส่วนตนของคนบางกลุ่ม เพ่ือรักษาระบบ นิเวศน์ของโลกใหค้ งอยูอ่ ยา่ งสมดุล 22

แผนที่พ้ ืนท่ีเส่ียงต่อการทุจริต (Corruption Risk Mapping) ไดม้ ีการปักหมุด ความเสี่ยงต่อการทุจริตในประเด็นการบุกรุกทรพั ยากรธรรมชาติท้งั ทรพั ยากรป่ าไม้ เขตพ้ ืนที่อุทยาน และลาน้าสาธารณะ ซ่ึง TaC Team ไดล้ งพ้ ืนที่เพ่ือศึกษาและ แสวงหาแนวทางร่วมกนั ของทุกภาคส่วนเพ่ือใหแ้ กไ้ ขปัญหาดังกล่าว ในพ้ ืนที่ เกาะชา้ ง จงั หวดั ตราด ระหว่างวนั ที่ 22 – 24 พฤศจิกายน 2564 และในพ้ ืนท่ี จงั หวดั เชียงใหม่ ระหว่างวนั ท่ี 19 – 22 ธนั วาคม 2564 รวมท้งั ไดป้ ระสานงาน และบรู ณาการการทางานร่วมกนั ของสานักงาน ป.ป.ช. ภาค สานักงาน ป.ป.ช. ประจาจงั หวดั หน่วยงานภาครฐั ท่ีเกี่ยวขอ้ ง และชมรม STRONG-จิตพอเพียง ตา้ นทุจริตเพื่อรว่ มลงพ้ ืนท่ีในการตา้ นและลดทุจริต จากการลงพ้ ืนท่ี พบวา่ ในพ้ ืนที่เกาะชา้ ง จงั หวดั ตราด มีการก่อสรา้ งล่วงล้าใน เขตทะเล และบุกรุกพ้ ืนท่ีเขตอุทยาน มีผูบ้ ุกรุก 2 กลุ่ม คือ กลุ่มนักธุรกิจเอกชน และชาวบา้ นท่ีอาศยั อยใู่ นพ้ ืนท่ี โดยในบริเวณอนุสรณส์ ถานเกาะชา้ ง ไดม้ ีกลุ่ม ธุรกิจเอกชนก่อสรา้ งรีสอรท์ ล่วงล้าไปในทะเล และอาจบุกรุกล่วงล้าเขา้ ไปเขตอุทยาน แห่งชาติด้วย โดยทางอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะชา้ งได้ออกคาสัง่ ทางปกครองให้ รีสอร์ทดังกล่าวร้ ือถอนส่ิงปลูกสรา้ งแลว้ และเอกชนได้ฟ้องรอ้ งต่อศาลปกครอง ปัจจุบนั อยรู่ ะหวา่ งการพิจารณาของศาลปกครองสูงสุด รสี อรท์ ท่ ีสรา้ งลว่ งนา้ ไปในทะเล ณ บรเิ วณอนุสรณส์ ถานเกาะชา้ ง 23

ส่ ิงก่อสรา้ งท่ ีถูกร้อื ถอน นอกจากน้ ี ในบริเวณบริเวณชุมชนบา้ น บางเบา้ เกาะชา้ ง ยงั มผี ูท้ ี่อาศยั อยูใ่ นพ้ ืนท่ีบุกรุก เขา้ ไปในพ้ ืนท่ีเขตอุทยานเกินกว่าท่ีไดร้ บั การ ผ่อนผนั ซึ่งชุมชนบา้ นบางเบา้ มีการแกไ้ ขปัญหา ร่วมกบั อุทยานแห่งชาติ และไดร้ ้ ือถอนสิ่งก่อสรา้ ง บางส่วนที่ชุมชนใหค้ วามยินยอมแลว้ แต่ยงั คง มีกลุ่มคนบางส่วนที่ยงั คงกระทาการบุกรุกพ้ ืนที่ เกินกว่าขอบเขตที่ไดร้ ับการผ่อนผัน ท้ังน้ ี ประเด็นปัญหาการถือครองท่ีดินในเขต อุทยานแห่งชาติทบั ซอ้ นกบั พ้ ืนที่ของชุมชนในพ้ ืนท่ีเกาะชา้ ง ปัจจุบนั ยงั คงมีพ้ ืนที่ ที่ยงั คงเป็ นปัญหาอยู่ โดยบางชุมชน ผูม้ อี ิทธิพลเป็ นแกนนาใหช้ าวบา้ นเรียกรอ้ งใหม้ ี การเพิกถอนแนวเขตอุทยานแหง่ ชาติที่ไปประกาศทบั ซอ้ นกบั พ้ ืนที่ของชุมชน สาหรับในพ้ ืนที่จังหวัดเชียงใหม่ รา้ นคา้ ท่ ีมีการตง้ั ลว่ งลา้ ในลานา้ แมส่ า มผี ูป้ ระกอบการต้งั รา้ นคา้ รุกล้าลงไปในลาน้า แม่สาตลอดเสน้ ทางบริเวณถนนสายแม่ริม - สะเมิง ต้ังแต่บริเวณสวนพฤกษศาสตร์ ซึ่งเดิมมีรา้ นคา้ แค่ฝั่งเดียวของลาน้า แต่เมื่อ นักท่องเที่ยวมีจานวนมากข้ ึน ผูป้ ระกอบการ รา้ นคา้ ไดม้ ีการถมดินอีกฝั่งของลาน้าเพ่ือต้งั รา้ นเพิ่มเติม รวมถึงสรา้ งสะพานขา้ มลาน้า รา้ นค้าท่ีก่อสรา้ งเป็ นลักษณะไม่ถาวรและ ไม่ได้ออกแบบโดยใช้หลักทางวิศวกรรม อาจเกิดปัญหาดา้ นความปลอดภยั ได้ 24

จากการลงพ้ ืนท่ี TaC Team ไดข้ อ้ มูล เพ่ิมเติมจากผูป้ ระกอบการว่าไดม้ ีการ ชาระเงินรายปี ใหแ้ ก่เทศบาลตาบล และ ระหว่างการลงพ้ ืนท่ีตรวจสอบพบว่ามี ขยะตลอดเสน้ ทางลาน้า มีการถมดิน และปรับสภาพพ้ ืนท่ีทาใหเ้ สน้ ทางของ ลาน้ามีทิศทางที่เปล่ียนไป รวมถึงยงั มี ปัญหาเร่ืองการแบ่งเขตพ้ ืนท่ีท่ีไม่ชดั เจน เน่ื องจากขาดการประสานงานและ บรู ณาการความรว่ มมือระหวา่ งหน่วยงาน ผลกระทบจำกกำรลงพ้ ืนท่ีของ TaC Team (Butterfly Effect) หน่วยงานที่เกี่ยวขอ้ ง ตลอดจนผู้ประกอบการในพ้ ืนที่มีความตื่นรู้ และต่ืนตวั ที่จะปฏิบตั ิอยา่ งถูกตอ้ งตามกฎและระเบียบที่เกี่ยวขอ้ งกบั การบุกรุก ทรพั ยากรธรรมชาติ ในกรณีของการรุกล้าแม่สา จงั หวดั เชียงใหม่ ผู้บริหาร ส่วนราชการใหค้ วามสาคัญกับการดาเนินการแกไ้ ขสิ่งล่วงลาล้าน้าอย่าง เร่งด่วน โดยขบั เคล่ือนผ่านคณะทางานขบั เคลื่อนมาตรการเพื่อป้ องกนั การ ทุจริตดา้ นทรพั ยากรสาธารณะ (พ้ ืนที่ตน้ น้าแมส่ า) ภายใตค้ ณะอนุกรรมการ การดาเนินงานตามยุทธศาสตรช์ าติว่าดว้ ยการป้องกนั และปราบปรามการ ทุจริตจงั หวดั เชียงใหม่ เพื่อใหเ้ กิดการบูรณาการการต่อตา้ นการทุจริตเชิงรุกแก่ เจา้ หนา้ ที่รฐั ในพ้ ืนที่ และกระบวนการมีส่วนรว่ มของประชาชนและทุกภาคสว่ น 25

นอกจากน้ ี ทุกภาคส่วนในระดับพ้ ืนท่ี ได้แก่ หน่วยงานภาค รัฐ ภาคเอกชน เครือข่ายภาคประชาชน และสื่อมวลชน มีความตระหนักรูถ้ ึง ความสาคญั ของการยบั ย้งั และแกไ้ ขปัญหาบุกรุกพ้ ืนท่ีป่ าไมแ้ ละพ้ ืนที่อุทยาน ของภาคเอกชน ตลอดจนกรณีปัญหาการถือครองพ้ ืนที่ทบั ซอ้ นระหว่างพ้ ืนที่ ของรัฐกับพ้ ืนที่ของชุมชน และหน่วยของรัฐท่ีเก่ียวขอ้ งร่วมทาขอ้ ตกลงจะ ปฏิบตั ิงานอย่างถูกตอ้ งโปร่งใส รวมท้งั การสนับสนุนขอ้ มูลในส่วนท่ีเกี่ยวขอ้ ง กบั สานักงาน ป.ป.ช. และสานักงาน ป.ป.ท. 26

กำรดูดทรำย (SAND HARVESTING) “ทราย” เป็ นทรัพยากรที่สามารถพบไดท้ ัว่ ไปท้ังบนบกและในน้า การขยายตวั อย่างรวดเร็วทางเศรษฐกิจและสงั คม การเพ่ิมข้ ึนของประชากร อย่างต่อเนื่อง รวมทงั้ ความตอ้ งการ คุณภาพชีวิตท่ีดีของคนภายในประเทศ ส่งผลใหค้ วามตอ้ งการใชป้ ระโยชน์จากทรัพยากรทรายเพิ่มมากข้ ึน เช่ น การนามาใช้เป็ นวัสดุก่อสร้างอาคาร ที่อยู่อาศัยสาธารณูปโภค แ ละ สาธารณูปการต่าง ๆ การถมและปรบั พ้ ืนท่ีใหไ้ ดร้ ะดบั ท่ีตอ้ งการ รวมท้งั ใชใ้ น อุตสาหกรรมจึงเป็ นท่ีมาของการประกอบกิจการดูดทราย 27

การดูดทราย เป็ นการนาเอาทรัพยากรทรายมาใชโ้ ดยตระหนักถึง คุณค่าของทรัพยากรทรายที่พัฒนาข้ ึนมามาใชป้ ระโยชน์และไม่ก่อใหเ้ กิด ผลกระทบต่อทรัพยากรประเภทอ่ืนที่มีส่วนเกี่ยวขอ้ งสมั พนั ธ์กนั จึงมีความ จาเป็ นท่ีตอ้ งมีการวางแผนการดูดทรายอย่างถูกตอ้ ง เพ่ือคานึงถึงผลกระทบท่ี จะเกิดข้ นึ และความคุม้ ทุนในเชิงเศรษฐกิจ โดยเริ่มตน้ ต้งั แต่การเตรียมการดูดทราย (ช่วงก่อนดดู ทราย) การดูดทราย (ระหวา่ งดาเนินการดดู ทราย) และการฟ้ ื นฟู สภาพพ้ ืนที่ดูดทรายภายหลังจากส้ ินสุดการประกอบการ (ช่วงภายหลังจาก การดดู ทราย) สภำพปัญหำและควำมเสย่ี งตอ่ กำรทุจริต จากขอ้ มูลท่ีไดร้ ับจากเครือข่ายภาคประชาชน “ชมรม STRONG-จิต พอเพียงตา้ นทุจริต” พบว่า พฤติการณค์ วามเส่ียงต่อการทุจริตการดูดทราย ปร า ก ฎ ใน ข้ัน ต อน ข อ ง กา ร อ อ กใ บ อ นุ ญ าต ใ ห ้ผู้ปร ะ ก อ บกิ จ ก า รดู ด ท ร า ย ดาเนินการดดู ทรายในพ้ ืนที่ท่ีกาหนด ขน้ั ตอนของการดูดทรายทบี่ ริษัทเอกชน บางรายมีการดูดทรายนอกเหนือจากพ้ ืนที่ท่ีกาหนด TaC Team จึงไดล้ งพ้ ืนท่ี ศึกษาเพื่อหาแนวทางร่วมกนั ในการแกไ้ ขปัญหาอย่างยงั่ ยืนร่วมกบั ภาคส่วน ต่าง ๆ ที่เก่ียวขอ้ งในพ้ ืนท่ี ซึ่งการลงพ้ ืนท่ีคร้งั น้ ี TaC Team ไดเ้ ลือกลงพ้ ืนท่ีใน จงั หวดั เชียงใหม่ ระหวา่ งวนั ที่ 19 – 22 ธนั วาคม 2564 รวมท้งั ไดป้ ระสานงาน และบูรณาการระหว่างสานักงาน ป.ป.ช. ภาค สานักงาน ป.ป.ช. ประจาจังหวัด หน่วยงานภาครฐั ท่ีเก่ียวขอ้ ง และชมรม STRONG-จิตพอเพียงตา้ นทุจริตเพ่ือร่วม ลงพ้ ืนท่ีในการตา้ นและลดทุจริต 28

จากการลงพ้ ืนที่ TaC Team ไดส้ ารวจพ้ ืนท่ีและสอบถามขอ้ มูลจากหน่วยงาน และเครือขา่ ยภาคประชาชน พบวา่ มลู เหตุเบ้ ืองตน้ ของปัญหา คือ จุดเรมิ่ ตน้ ของ การอนุญาตใหม้ ีการดดู ทราย จะตอ้ งผ่านการทาประชาพิจารณจ์ ากประชาชนใน พ้ ืนที่ก่อน หากแต่การทาประชาพิจารณใ์ นพ้ ืนที่ไม่มีความเขม้ แข็ง เนื่องจากยงั คงมี ประชาชนบางส่วนไดร้ บั ผลประโยชนใ์ หล้ งความเห็นในการยินยอมใหม้ ีการดูดทราย ในพ้ ืนที่ ประกอบกบั มีความทับซอ้ นของที่ดินที่เก่ียวขอ้ งกบั การอนุญาตใหด้ ูด ทราย ท่ียงั คงมีผูป้ ระกอบกิจการดูดทรายบางรายดูดทรายเกินจากพ้ ืนท่ีที่ไดร้ ับ อนุญาต ซึ่งส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดลอ้ ม เช่น การทรุดตวั ของตลิ่ง การเปล่ียนแปลง ของร่องน้า เป็ นตน้ 29

ผลกระทบจำกกำรลงพ้ ืนท่ีของ TaC Team (Butterfly Effect) ภายหลงั จากการลงพ้ ืนท่ีของ TaC Team สานักงาน ป.ป.ช. ประจาจงั หวดั ไดม้ ีการหารือและดาเนินการร่วมกันเพ่ือใหก้ ารประกอบกิจการดูดทรายมี ความโปร่งใสและไมส่ ง่ ผลกระทบต่อสภาพแวดลอ้ ม โดยในวนั ท่ี 18 มกราคม 2565 ณ เทศบาลตาบลจอมทอง อาเภอจอมทอง จงั หวดั เชียงใหม่ นายนิรนั ดร ศรีภกั ดี ผูอ้ านวยการสานักงาน ป.ป.ช. ประจาจงั หวดั เชียงใหม่ ร่วมกบั นายประสงค์ หลา้ อ่อน ปลัดจงั หวดั เชียงใหม่ และหวั หน้าส่วนราชการท่ีเกี่ยวขอ้ ง ร่วมประชุมหารือ (วาระพิเศษ) เพื่อขับเคล่ือนมาตรการป้องกันการทุจริตเชิงรุกในประเด็น การประกอบกิจการดูดทรายในลาน้าปิ งและลาน้าสาขา โดยท่ีประชุมไดร้ บั ฟัง คาช้ ีแจงของผูป้ ระกอบการเจา้ ของท่าทราย และส่วนราชการท่ีเกี่ยวขอ้ ง โดยมี มติใหส้ านักงานเจา้ ท่าภูมิภาคสาขาเชียงใหม่ ดาเนินการจดั ทาภาพถ่ายทาง อากาศเปรียบเทียบการไหลของลาน้าแจ่ม ในบริเวณท่าทรายดงั กล่าว รวมท้งั จัดทาข้อมูลช้ ีแจงสภาพปั ญหาเก่ียวกับการเปล่ียนแปลงเส้นทางไหล ของลาน้าแจ่ม ซึ่งจังหวัดเชียงใหม่จะมีการต้ังคณะกรรมการตรวจสอบ ขอ้ เท็จจริง โดยมีสานักงานท่ีดินจังหวดั เชียงใหม่ สาขาจอมทอง เป็ นฝ่ าย เลขานุการ แลว้ รายงานใหส้ านักงาน ป.ป.ช. ต่อไป 30

กำ้ วต่อไปของ TAC TEAM (NEXT STEP OF TAC TEAM) TaC Team มีจุดเริ่มตน้ มาจากความมุ่งมนั่ ในการต่อตา้ นการทุจริต ดว้ ยการบูรณาการหน่วยงานภายในสานักงาน ป.ป.ช. ท้ังในส่วนกลางและ ส่วนภูมิภาค ร่วมกบั เครือข่ายภาคประชาชน “ชมรม STRONG-จิตพอเพียง ตา้ นทุจริต” และหน่วยงานต่าง ๆ ท่ีเกี่ยวขอ้ งในพ้ ืนท่ีเพ่ือต้านและลดทุจริต ในประเด็นความเส่ียงต่อการทุจริตที่ไดร้ บั การปักหมุดในแผนที่พ้ ืนท่ีเสี่ยงต่อ การทุจริต (Corruption Risk Mapping) ซึ่งในกา้ วแรกของการดาเนินงาน ไดส้ รา้ ง ผลกระทบวงกวา้ งในสงั คมใหเ้ กิดความต่ืนตัวในการผสานพลงั เพ่ือต่อตา้ นทุจริต ในพ้ ืนท่ีท่ีตนเองอยู่อาศัย รวมท้ังทาให้หน่วยงานภาครัฐตระหนักถึงการ ดาเนินงานท่ีโปร่งใสและพลงั การตรวจสอบการทางานของภาครัฐโดยเครือข่าย ภาคประชาชน รวมถึงผลกระทบท่ีเกิดข้ ึนทนั ทีทนั ใดภายหลงั จากการลงพ้ ืนที่เสี่ยง 31

ต่อการทุจริตของ TaC Team ในช่วงเวลวาที่ผ่านมา คือ หน่วยงานภาครัฐและ องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ินบางแห่งยกเลิกการดาเนินโครงการท่ีมีความเสี่ยง ต่อการทุจริต ซ่ึงเป็ นการยบั ย้งั ไม่ใหม้ ีการใชจ้ ่ายงบประมาณภาครัฐท่ีมาจาก ภาษีของประชาชนอยา่ งไมค่ ุม้ ค่า สาหรบั กา้ วต่อไปของ TaC Team ยงั คงมีความมุง่ มนั่ ท่ีจะถอดหมุดความ เส่ียงต่อการทุจริตท่ีปรากฎในแผนท่ีเสี่ยงต่อการทุจริต (Corruption Risk Mapping) ในพ้ ืนท่ีต่าง ๆ เพื่อต้านและลดทุจริต และเสริมสร้างความโปร่งใสก าร ดาเนินงานของหน่วยงานภาครฐั และส่งเสริมใหม้ ีการใชง้ บประมาณอยา่ งคุม้ ค่า โดยสนับสนุนใหเ้ ครือข่ายภาคประชาชนในพ้ ืนท่ีมีการรวมตัวอย่างเข้มแข็งใน การตรวจสอบการดาเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ และมีส่วนร่วมในการ ต่อตา้ นการทุจริตทุกรปู แบบ รวมถึง TaC Team จะมีแนวทางในการสรา้ งรากฐาน การมีส่วนร่วมของเครือข่ายภาคประชาชนในการป้องกนั การทุจริต โดยการ ผสานพลังต้านและลดทุจริตจากรุ่นสู่รุ่นด้วยการสรา้ ง “STRONG-Young Leaders” จากกลุ่มผูน้ าเยาวชน และสภาเด็กและเยาวชนในพ้ ืนท่ีจงั หวดั ต่าง ๆ ใหเ้ ขา้ มามีส่วนร่วมกบั การดาเนินงานของ TaC Team เพื่อปลูกฝังใหเ้ ด็กและ เยาวชนที่เป็ นกาลังสาคัญของชาติในอนาคต มีจิตสุจริตและอุทิ ศตนเพ่ือ ประโยชน์ส่วนรวม 32



Zero Tolerance & Clean Thailand