แผนการสอนเศรษฐกิจพอเพียง ม.ต้น

1 แผนการจัดการเรยี นรู้รายสัปดาห์ หลกั สตู รการศกึ ษานอกระบบระดบั ขน้ั พนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551 สาระทกั ษะการดาเนินชวี ิต วิชา เศรษฐกิจพอเพยี ง รหสั วิชา ทช21001 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนต้น ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัยอาเภอเกาะช้าง สำนักงำนสง่ เสริมกำรศึกษำนอกระบบและกำรศึกษำตำมอธั ยำศัย จงั หวัดตรำด



ก คำนำ แผนการจัดการเรียนรู้ เป็นเคร่ืองมือสำคัญสำหรับครูที่จะทำให้การจัดการเรียนรู้บรรลุ เป้าหมายท่ีต้องการ เป็นการวางแผนไว้ล่วงหน้าโดยศึกษาในเร่ือง สาระพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๔๕) หมวด ๓ ระบบการศึกษา และ หมวด ๔ แนวการจัดการศึกษา ทุกมาตรากรอบของการจัดการศึกษาตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ เอกสารเกี่ยวกบั การประกันคุณภาพการศึกษา โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ให้สอดคล้อง กับมาตรฐานเอกสารเกี่ยวกับเนื้อหาในรายวิชาที่จัดการเรียนรู้ และศึกษาหาข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ วิธีการจัดการเรียนรู้แบบต่าง ๆ ซึ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญและรูปแบบการเรียนรู้ โดยกำหนดให้ใช้รูปแบบ การจัดกระบวนการเรียนรู้ กศน. (ONIE MODEL) ซ่ึงมี ๔ ขั้นตอน ได้แก่ ข้ันตอนที่ ๑ การกำหนดสภาพ ปัญหา ความต้องการในการเรียนรู้ (O : Orientation) ข้ันตอนท่ี ๒ การแสวงหาข้อมูลและจัดการเรียนรู้ (N : New ways of learning) ขั้นตอนท่ี ๓ การปฏิบัติและนำไปประยุกต์ใช้ (I : Implementation) ขั้นตอนท่ี ๔ การประเมินผล (E : Evaluation) แผนการเรียนรู้จะทำให้ครูได้คู่มือการจัดการเรียนรู้ ทำให้ ดำเนินการจดั การเรียนร้ไู ด้ครบถว้ นตรงตามหลักสูตรและจดั การเรยี นรู้ไดต้ รงเวลา ในการจัดทำแผนการเรียนรู้ดังกล่าว สำเร็จลงได้ด้วยความร่วมมือจากข้าราช ผู้บริหาร และครู กศน. ที่ได้เสนอแนะความคิดเห็นอันเป็นประโยชน์ย่ิงต่อการพัฒนาเป็นแผนการจัดการเรียนรู้ กศน.อำเภอ ขอขอบคุณในความร่วมมือมาในโอกาสนี้ คณะผจู้ ดั ทำ

ข สารบญั หนา้ 1 คำอธิบายรายวิชาและรายละเอยี ดรายวิชา 2-5 ผลการวเิ คราะห์รายละเอียดคำอธิบายรายวิชา แผนการจัดการเรยี นรู้แบบพบกล่มุ 6-18 19-23 แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 1 เรือ่ ง ความพอเพยี ง 24-28 แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง การประกอบอาชีพอยา่ งพอเพียง 29-30 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 เรือ่ ง การวางแผนประกอบอาชีพอย่างพอเพียง 31-35 แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 4 เร่ือง การสร้างเครือข่ายดำเนนิ ชวี ติ แบบพอเพียง 36-39 แผนการจดั การเรยี นรู้ท่ี 5 เร่อื ง อยูไ่ ดเ้ พราะพอเพยี งกบั เครือขา่ ยพอเพียง 40 แบบประเมิน 41 บรรณานกุ รม คณะผูจ้ ัดทำ

๑ คำอธิบายรายวชิ า ทช21001 เศรษฐกจิ พอเพียง จำนวน 1 หน่วยกติ ระดบั มัธยมศึกษาตอนต้น มาตรฐานการเรียนรู้ รู้ เข้าใจ ยอมรับ เห็นคุณค่า ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและสามารถประยุกต์ใช้ในการ ประกอบอาชพี และมีภูมิคุม้ กนั ในการดำเนนิ ชวี ิตของตนเอง ครอบครวั และชมุ ชนอย่าง มีความสุข ศกึ ษา ฝึกปฏบิ ัติ และประยุกตใ์ ช้เก่ียวกับเศรษฐกิจพอเพยี ง ดงั นคี้ อื ความเป็นมา ความหมาย หลกั การ แนวคิด ตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงเพ่ือการประกอบ อาชพี การวางแผนการประกอบอาชพี การสรา้ งเครอื ข่ายเพ่ือการดำเนนิ ชวี ติ อยา่ งพอเพยี ง เพอื่ ใหเ้ ป็นคน มีเหตุผล พอประมาณ มีภูมิคุ้มกัน มีความรู้ และมีคุณธรรมจริยธรรม ในการประกอบอาชีพการดำเนิน ชีวติ ของตนเอง ครอบครัว และชุมชนอยา่ งมีความสุข การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ศึกษาข้อมูลตนเอง ข้อมูลวิชาการ ข้อมูลส่ิงแวดล้อม วิเคราะห์ สังเคราะห์ เช่ือมโยงเข้ากับ ความรู้และประสบการณ์ โดยศึกษาจากกรณีตัวอย่าง สภาพจริง สื่อทุกประเภท การอภิปราย แลกเปลย่ี นเรียนรู้ ภมู ปิ ัญญา การทดลอง ฝกึ ปฏบิ ัติ ประเมนิ ผลและวางแผนประยกุ ต์ในชีวิต การวดั และประเมนิ ผล ประเมินความรู้ ความเข้าใจ ความคิดเห็น ชิ้นงาน ผลงาน โดยวิธีการทดสอบ สังเกต สัมภาษณ์ ตรวจสอบ ประเมินการปฏิบัติจรงิ และประเมินสภาพจริง

๒ คำอธบิ ายรายวิชา เศรษฐกิจพอเพยี ง ทช 21001 จำนวน 1 หน่วยกติ มาตรฐานการเรียนรู้ระดับ รู้ เข้าใจ ยอมรับ เห็นคุณค่า ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและสามารถ ประยกุ ต์ใชใ้ นการประกอบอาชีพและมภี ูมิค้มุ กนั ในการดำเนินชวี ติ ของตนเอง ครอบครัว และชุมชนอยา่ งมี ความสุข ท่ี หวั เร่ือง ตัวชี้วัด เน้อื หา จำนวน 1 ความพอเพียง (ช่ัวโมง) . อธิบายความเป็นมา ความหมาย 1. ความเป็นมาความหมาย 4 2 ประกอบอาชีพ . อยา่ งพอเพยี ง หลกั การของปรชั ญาของเศรษฐกจิ หลักการแนวคิดของปรัชญาของ 3 การวางแผน พอเพยี ง เศรษฐกจิ พอเพียง . ประกอบอาชีพ 2. การแสวงหาความรู้ แบบพอเพยี ง 1. นำหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง 1. หลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง 6 ไปใช้ในการจัดการทรัพยากรทมี่ ีอยู่ กับการจัดการทรัพยากรท่ีมีอยู่ ของตนเอง ครอบครัว ชุมชน ของตนเอง ครอบครัว ชุมชน 2. กำหนดแนวทางและปฏบิ ัติตนใน 2. หลักปรัชญาของเศรษฐกจิ การนำหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจ พอเพยี งกับการประกอบอาชีพ พอเพียงไปประยุกตใ์ ชใ้ นการประกอบ อาชีพ 1. ประยกุ ตห์ ลักปรัชญาของเศรษฐกิจ 1. การประยุกต์หลักปรชั ญาของ 6 พอเพยี งและข้อมลู จากการศึกษา เศรษฐกิจพอเพยี งที่ใช้ในการ วเิ คราะหน์ ำมาวางแผนในการประกอบ ประกอบอาชีพ อาชีพได้ 2. ความหมาย ความสำคญั 2. วางแผนในการเรียนรู้ ประกอบ ประเภทกระบวนการวางแผน อาชพี โดยการประยุกตห์ ลักปรชั ญา 3. การวางแผนการเรยี นร้/ู การ ของเศรษฐกิจพอเพียงและจาก ประกอบอาชีพ โดยใช้ การศึกษาวิเคราะหข์ ้อมลู จัดทำ กระบวนการ 3 หว่ ง 2 เงื่อนไข โครงงานตามแผนงานท่ีวางไว้ได้อย่าง เหมาะสม

๓ คำอธบิ ายรายวิชา เศรษฐกิจพอเพียง ทช21001 ท่ี หัวเรือ่ ง ตวั ชว้ี ดั เนอ้ื หา จำนวน (ชั่วโมง) 4 สรา้ งเครอื ข่าย ปฏบิ ตั ิตนเปน็ แบบอยา่ งของชมุ ชนใน 1. การสง่ เสริม เผยแพร่ ขยาย 6 . ดำเนนิ ชีวติ แบบ การประกอบอาชีพและการดำเนนิ ชวี ิต ผลงานการปฏบิ ตั ิตามหลัก พอเพยี ง ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง ของบุคคล ชมุ ชน ท่ีประสบ ผลสำเรจ็ 2. การสร้างเครอื ขา่ ยการ ประกอบอาชีพและการดำเนิน ชวี ิตตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจ พอเพยี ง 3. กระบวนการขับเคลอ่ื น เศรษฐกิจพอเพียง

๔ ผลการวเิ คราะห์รายละเอียดคำอธบิ ายรายวิชา ที่ ตัวช้วี ดั เน้ือหา จำนวน ออกแบบแผนการจัดการ (ชว่ั โมง) เรียนรู้ 1. อธบิ ายความเปน็ มา ความหมาย 1. ความเปน็ มา พบกลุ่ม เรยี นรู้ดว้ ยตนเอง ✓ หลกั การของปรัชญาของ ความหมาย หลกั การ 4 6 ✓ เศรษฐกจิ พอเพยี ง แนวคิดของปรชั ญาของ 6 ✓ เศรษฐกิจพอเพียง 2. การแสวงหาความรู้ 2. 1. นำหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ 1. หลักปรชั ญาเศรษฐกิจ พอเพียงไปใช้ในการจดั การ พอเพียงกับการจัดการ ทรพั ยากรที่มีอยู่ของตนเอง ทรพั ยากรท่ีมีอยูข่ อง ครอบครัว ชุมชน ตนเอง ครอบครวั ชุมชน 2. กำหนดแนวทางและปฏบิ ัติตน 2. หลักปรชั ญาของ ในการนำหลกั ปรชั ญาของ เศรษฐกจิ พอเพยี งกับการ เศรษฐกจิ พอเพียงไปประยุกต์ใช้ ประกอบอาชีพ ในการประกอบอาชีพ 3. 1. ประยกุ ตห์ ลักปรชั ญาของ 1. การประยกุ ตห์ ลัก เศรษฐกจิ พอเพียงและข้อมูลจาก ปรัชญาของเศรษฐกิจ การศกึ ษาวเิ คราะห์นำมาวางแผน พอเพยี งท่ีใช้ในการ ในการประกอบอาชีพได้ ประกอบอาชีพ 2. วางแผนในการเรียนรู้ 2. ความหมาย ประกอบอาชีพโดยการประยุกต์ ความสำคญั ประเภท หลักปรัชญาของเศรษฐกิจ กระบวนการวางแผน พอเพียงและจากการศึกษา 3. การวางแผนการเรียนรู้ วิเคราะห์ข้อมูลจัดทำโครงงาน /การประกอบอาชพี โดย ตามแผนงานท่ีวางไวไ้ ด้อยา่ ง ใช้กระบวนการ 3 ห่วง 2 เหมาะสม เงอ่ื นไข

๕ ผลการวิเคราะหร์ ายละเอยี ดคำอธิบายรายวชิ า ที่ ตวั ช้ีวดั เนื้อหา จำนวน ออกแบบแผนการจดั การ (ชว่ั โมง) เรียนรู้ 4. ปฏิบัติตนเป็นแบบอยา่ งของ 1. การส่งเสรมิ เผยแพร่ ชมุ ชนในการประกอบอาชีพและ ขยายผลงานการปฏิบตั ิ 6 พบกลุ่ม เรยี นรดู้ ว้ ยตนเอง การดำเนินชีวิตตามหลักปรชั ญา ตามหลักปรชั ญาของ ของเศรษฐกจิ พอเพียง เศรษฐกิจพอเพียงของ ✓ บคุ คล ชมุ ชน ทป่ี ระสบ ผลสำเร็จ 2. การสร้างเครือข่ายการ ประกอบอาชีพและการ ดำเนินชวี ติ ตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง 3. กระบวนการขับเคลื่อน เศรษฐกจิ พอเพยี ง

๖ แผนการเรยี นรู้รายวชิ า ทช 21001 เศรษฐกิจพอเพียง จำนวน 1 หน่วยกติ ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2566 ครัง้ ที่ 1 แบบเรียนร้ดู ว้ ยตนเอง จำนวน 4 ชว่ั โมงแบบ เรือ่ ง ความพอเพยี ง ตวั ชี้วดั อธบิ ายความเปน็ มา ความหมาย หลักการของปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง เน้ือหา 1. ความเปน็ มาความหมาย หลกั การแนวคิดของปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง 2. การแสวงหาความรู้ 2.1 ความหมาย ความสำคัญของการแสวงหาความรู้ 2.2 แหลง่ ความรู้และวธิ กี ารแสวงหาความรู้ ข้ันตอนการจัดกระบวนการเรียนรู้ ข้ันท่ี 1 การกำหนดสภาพปัญหา ความตอ้ งการในการเรียนรู้ 1. ครูอธิบายรายละเอียดสาระสำคัญและผลการเรียนรู้ท่ีคาดหวังในรายวิชา ทช21001 เศรษฐกิจพอเพียง พร้อมทั้งแจกเอกสารใบความรู้ท่ี 1 ให้ผู้เรียนทำความเข้าใจเก่ียวกับเนื้อหาสาระ ของรายวิชาน้ี โดยใช้เวลา 15 นาที 2. ครูตั้งคำถามชวนคิดให้กับผู้เรียน ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยคำถาม “เศรษฐกิจพอเพียงมีประโยชน์ ต่อการดำรงชีวิตอย่างไร?” โดยผู้เรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและคิดคำตอบ จากน้ันครูเชื่อมโยงเข้าสู่ เน้ือหาความเป็นมาของหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีความสำคัญและจำเปน็ ต่อการดำเนินชีวิต โดย กล่าวถึงว่า เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาท่ีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริช้ีแนะแนว ทางการดำเนินชีวิต เพ่ือแก้ไขให้รอดพ้นวิกฤตทางด้านเศรษฐกิจ และสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างม่ันคง และย่ังยืน หลักการของเศรษฐกิจพอเพียงตั้งอยู่บนพ้ืนฐานของทางสายกลางและความไม่ประมาท โดย คำนึงถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้างภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี ตลอดจนใช้ความรู้ ความรอบคอบ และคุณธรรมประกอบการวางแผนการตัดสินใจและการกระทำ สามารถนำไปประยุกตใ์ ช้ในการดำเนินชีวิต ได้ 3. ครูแบ่งกลุ่มผู้เรียนกลุ่มละ 3 คน ให้ศึกษาค้นคว้า“ความหมายและความเป็นมาหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง” จากหนังสือแบบเรียนวิชา ทช21001 เศรษฐกิจพอเพียง ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และตอบคำถามจากใบงานที่ 1 เรอ่ื ง เศรษฐกจิ พอเพยี ง คอื อะไร

๗ ขัน้ ที่ 2 การแสวงหาข้อมลู และการจัดการเรียนรู้ 1. ครูให้ผู้เรียนดูวีดีทัศน์เก่ียวกับเศรษฐ์กิจพอเพียง เรื่อง พอเพียง..ตามรอยพ่อ สารคดีโทรทัศน์ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง ผลิตโดยโครงการสนับสนุนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงด้าน การศึกษาและเยาวชน สำนักงานทรัพย์สนิ สว่ นพระมหากษัตริย์ เป็นเวลา 20 นาที 2. ครูชกั ชวนผู้เรียนพดู คุยถงึ เรื่องราวจากการชมวีดที ศั น์ โดยยกตัวอย่างบางช่วงบ้างตอนของวีดีทัศน์ มากล่าวถึงอาทิเช่น “เศรษฐกิจพอเพียงเป็นเสมือนรากฐานของชีวิต รากฐานความมั่นคงของ แผ่นดนิ เปรยี บเสมือนเสาเข็มที่ถูกตอกรองรับบา้ นเรอื นตัวอาคารไว้น่ันเอง ส่งิ กอ่ สรา้ งจะมน่ั คงได้ ก็อยู่ท่ีเสาเข็ม แต่คนส่วนมากมองไม่เห็นเสาเข็ม และลืมเสาเข็มเสียด้วยซ้ำไป..”(พระราชดำรัส จากพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั : 4 ธันวาคม 2542) 3. ครูให้ผู้เรียนสรุปความรู้ท่ีได้รับจากการชมวีดีทัศน์เกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง เรื่อง พอเพียง... ตามรอยพ่อ โดยเขยี นเป็นเรยี งความลงบนกระดาษท่ีครูแจกให้ ขนั้ ที่ 3 การปฏิบัตแิ ละนำไปประยกุ ต์ใช้ 1. ครูให้ผู้เรียนทำใบงานเร่ือง เพื่อนบ้าน...พอเพียง โดยให้ผู้เรียนยกตัวอย่างเพ่ือนบ้านหรือบุคคลที่ ผู้เรียนรู้จัก ที่นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในชีวิตประจำวัน จากนั้นตอบคำถามตาม หัวข้อท่ีครกู ำหนดใหด้ ังน้ี 1.1ชอ่ื ..............นามสกลุ .............ทอี่ ยู่.........................(ของเพื่อนบ้าน....พอเพียง) 1.2วธิ ีปฏิบตั ติ นในการดำเนนิ ชวี ิตแบบพอเพียงของเพื่อนบ้าน....พอเพียงเป็นอยา่ งไร 1.3ผู้เรยี นคิดวา่ การดำเนินชีวติ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งของเพอ่ื นบ้าน...พอเพียง สามารถนำมาปรับใช้กบั ตนเองไดอ้ ย่างไรบา้ ง 2. ครูจับฉลากหากลุ่มผ้โู ชคดีออกมาเล่าถึงเพื่อนหรือบคุ คลทีต่ นเองกล่าวถึง 3. ครูพร้อมผูเ้ รยี นสรปุ เนื้อหารว่ มกนั พร้อมใหท้ ุกคนนำผลงานไปติดไว้ทบี่ อร์ทหนา้ หอ้ งเรียน ขนั้ ท่ี 4 การประเมินผล 1. ผ้เู รยี นนำแฟ้มสะสมงานและผลงานท่ีได้จากการปฏบิ ัตมิ านำเสนอในห้องเรียน สอ่ื การเรียนรู้ 1. หนงั สอื แบบเรียน วิชา ทช21001 เศรษฐกิจพอเพียง ระดบั มัธยมศกึ ษาตอนต้น 2. ใบความรู้ 3. ใบงาน 4. วดี ีทศั น์ เรื่อง พอเพยี ง...ตามรอยพอ่ การวดั และการประเมนิ ผล 1. การสังเกตพฤตกิ รรม 2. แบบทดสอบ (ใบงาน)

๘ ใบความรู้ครงั้ ท่ี 1 เร่ือง หลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง เศรษฐกจิ พอเพียง คืออะไร เศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy) เป็นปรัชญาท่ีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระ ราชดำรัสช้ีแนะแนวทางการดำเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอดรวมถึงกา รพัฒ นาและบริหาร ประเทศ ท่ีต้ังอยู่บนพ้ืนฐานของ ทางสายกลาง คำนึงถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้าง ภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว ตลอดจนใช้ความรู้ ความรอบคอบ และคุณธรรม ประกอบการวางแผน การตัดสินใจ และการกระทำ หลักแนวคดิ ของเศรษฐกิจพอเพียง หลักแนวคิดของเศรษฐกิจพอเพียง การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือการพัฒนาที่ต้ังอยู่ บนพื้นฐานของทางสายกลาง และความไม่ประมาท โดยคำนึงถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การ สร้างภมู ิคุ้มกันท่ีดีในตัว ตลอดจนใช้ความรูค้ วามรอบคอบ และคุณธรรม ประกอบการวางแผน การตัดสินใจ และการกระทำ ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง มีหลกั พจิ ารณาอยู่ 5 สว่ น ดงั น้ี 1. กรอบแนวคิด เป็นปรัชญาที่ช้ีแนะแนวทางการดำรงอยู่ และปฏิบตั ิตนในทางที่ควรจะเป็น โดย พื้นฐานมาจากวิถีชีวิตดั้งเดมิ ของสังคมไทย สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลา และเป็นการมองโลกเชิง ระบบท่ีมีการเปล่ียนแปลงอยู่ตลอดเวลา มุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัย และวิกฤตเพ่ือความม่ันคง และความ ย่งั ยืนของการพฒั นา 2. คุณลักษณะ เศรษฐกิจพอเพียงสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ในทุกระดับ โดย เน้นการปฏบิ ัตบิ นทางสายกลาง และการพัฒนาอย่างเปน็ ขน้ั ตอน 3. คำนยิ าม ความพอเพยี งจะต้องประกอบด้วย 3 คณุ ลักษณะ พรอ้ ม ๆ กนั ดังนี้ 3.1 ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไป และไม่มากเกินไปโดยไม่ เบียดเบียนตนเองและผู้อ่ืนเช่น การผลิตและการบริโภคทอ่ี ยู่ในระดบั พอประมาณ 3.2 ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้น จะต้อง เปน็ ไป อย่างมีเหตุผล โดยพจิ ารณาจากเหตปุ จั จัยที่เก่ียวขอ้ ง ตลอดจนคำนึงถึงผลท่ีคาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำ น้นั ๆ อย่างรอบคอบ 3.3 การมีภูมคิ ุ้มกันที่ดใี นตัว หมายถงึ การเตรียมตัวให้พรอ้ มรับผลกระทบและการ เปลย่ี นแปลงด้านตา่ งๆท่จี ะเกิดขนึ้ โดยคำนึงถงึ ความเป็นไปไดข้ องสถานการณ์ต่างๆ ท่คี าดว่าจะเกิดขน้ึ ใน อนาคตทงั้ ใกล้และไกล 4. เง่ือนไข การตัดสินใจและการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ให้อยู่ในระดับพอเพียงนั้น ต้องอาศัยทั้ง ความรู้ และคุณธรรมเป็นพ้นื ฐาน

๙ 4.1 เงื่อนไขความรู้ ประกอบด้วย ความรอบรู้เกย่ี วกับวิชาการต่างๆ ที่เก่ียวข้องอย่างรอบด้าน ความรอบคอบ ที่จะนำความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพ่ือประกอบการวางแผน และความ ระมดั ระวังในขั้นปฏบิ ัติ 4.2 เงอ่ื นไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้างประกอบด้วยมีความตระหนักในคุณธรรม มีความ ซือ่ สตั ย์สจุ ริต และมีความอดทน มีความเพยี รใชส้ ติปัญญาในการดำเนนิ ชีวิต 5. แนวทางปฏิบัติ/ผลท่ีคาดว่าจะได้รับ จากการนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ คือ การพัฒนาที่สมดุลและย่ังยืนพร้อมรับต่อการเปล่ียนแปลง ในทุกด้าน ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิง่ แวดลอ้ ม ความรูแ้ ละเทคโนโลยี การน้อมนำแนว\"ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง\"มาประยุกต์ใช้ในชีวติ และการงาน ท่านเป็นคนไทยท่ีโชคดีที่สุดในโลกนี้แล้ว เพราะเรามีพระมหากษัตริย์ทุกพระองค์ท่ีท่านรัก ประชาชนของท่าน โดยเฉพาะพระมหากษัตริย์องค์ปัจจุบัน พระองค์ท่านต้องทำงานมาตลอดเพ่ือให้เกิด ความอยู่เย็นเป็นสุขของราษฎรของท่าน ผมได้รับการศึกษามามากพอสมควร มีโอกาสใรการเรียนรู้ต่างๆ มากกว่าคนอ่ืนๆในเรื่องท่ีพระองค์ท่าน ได้พระราชทานให้กับปวงชนชาวไทย ท่ีเรารับรู้ได้อย่างชัดเจนก็คือ เรอ่ื งของ\"ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง\" และผมก็เปน็ หน่ึงของคนไทยมากกวา่ 60 ล้านคน ที่ได้เรียนรู้ทฤษฎีนี้ เรารู้อย่างเดียวนั้นจะไม่สามารถทำให้เกิดประโยชนย?ต่อตนเองและประเทศชาติเลย เราต้องน้อมนำแนว\" ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง\"มาประยุกต์ใช้ในชีวิตและการงานของตนเองให้มากท่ีสุด ก่อนอ่ืนผมอยากนำ บทความต่างๆทเี่ ปน็ ความรูม้ าแบ่งปันให้คนไทยได้อา่ น จะได้มีความเขา้ ใจมากขน้ึ \"..ผมคิดวา่ ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง ไมใ่ ช่สิ่งท่ีพระราชทานมา และบอกให้เราปดิ บา้ นตัวเองนะ อยา่ ไปคบ กับใคร ไมใ่ ชบ่ อกใหเ้ ราบอกว่า จนไว้ดี อยา่ ไปรวย ไมใ่ ช่ แต่ผมคดิ วา่ พื้นฐานจริงๆ แล้วก็คือ ต้องมคี ุณธรรม มคี วามซื่อสัตย์สจุ รติ ต้องอดทน ต้องขยันหมนั่ เพียร และอันสุดท้าย ตอ้ งมวี ชิ าการ วชิ าความรู้ทั้งทางโลก และทางธรรม..” นน่ั เปน็ การกลา่ วทงิ้ ท้ายของน.พ.เกษม วฒั นชัย องคมนตรใี นการแสดงปาฐกถาพเิ ศษ ในพิธีเปดิ ‘ชมรมเศรษฐธรรม’ ของสถาบันป๋วย อ๊งึ ภากรณ์ เมื่อวนั ท่ี 12 มกราคม 2549 ณ วงั เทวเวสม์ ธนาคารแหง่ ประเทศไทย

๑๐ ในปาฐกถาคร้งั น้ัน องคมนตรีทา่ นนกี้ ็ไดก้ ล่าวในตอนต้นว่า ยังมีคนท่ีไม่เขา้ ใจความหมายท่ีแทจ้ ริง ของปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง ซ่ึงควรทำความเข้าใจให้ถกู ต้อง “หลายคนหาว่าปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง เมื่ออา่ นปั๊บ...ไม่อยากให้คนรวย อยากใหค้ นจนไปเร่ือยๆ ซง่ึ ไม่ใชเ่ ลย หรือเขา้ ใจว่าเหมาะสำหรบั ชาวไร่ ชาวนา เทา่ นน้ั ซ่ึงก็ไมใ่ ชอ่ ีกเหมือน กัน” น.พ.เกษม กล่าวยำ้ จะเหน็ ไดว้ า่ ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง สามารถนำมาเปน็ หลกั เปน็ แนวทางสำหรับการดำเนินชีวิตของคน ทุกระดับชน้ั และการบริหารองคก์ รท้ังภาครฐั และเอกชนทุก ระดับทุกขนาด นน่ั คอื ใช้กับคนในสงั คม และวงการธุรกจิ แม้ไม่ใชค่ น ร่ำรวยก็สามารถดำเนนิ ชวี ติ ดว้ ย‘ทางสาย กลาง’ ที่มีความม่นั คงได้ หรือเป็นผู้ม่ังคงั่ กร็ ่ำรวยอย่างมสี ติ รวยอย่างมคี ณุ คา่ มปี ระโยชน์สำหรบั สังคม และประเทศชาติ 3 ห่วง 2 เง่ือนไข เพราะหลกั การของ ‘ความพอเพียง’ ที่ยึดหลัก พอประมาณมีเหตุผล และมีภูมิคุม้ กนั ความไม่ แนน่ อน 3 หลกั ทว่ี ่าน้ี เสมือนห่วงสัญลกั ษณ์ ทเ่ี ราเคยเห็นในกีฬาโอลมิ ปกิ 3 ห่วงท่ีตอ้ งสอดคล้องกันไป ขณะเดียวกนั การขับเคลอ่ื นของ 3 ห่วงดงั กล่าว กม็ ีเงื่อนไขความรู้ (คือ รอบรู้ รอบคอบ ระมดั ระวงั ) และเงื่อนไขคุณธรรม (คอื ซ่ือสัตย์ สุจริต ขยนั อดทน แบง่ ปนั ) เมือ่ เป็นดงั น้ีได้กจ็ ะนำไปสกู่ ารมชี ีวติ เศรษฐกิจ และสงั คม ท่สี มดลุ ม่นั คง และย่ังยืน เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาที่ยึดหลักทางสายกลาง ท่ีช้ีแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติของ ประชาชนในทุกระดับให้ดำเนินไปในทางสายกลาง มีความพอเพียง และมีความพร้อมท่ีจะจัดการต่อ ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลง ซึ่งจะต้องอาศัยความรอบรู้ รอบคอบ และระมัดระวัง ในการวางแผนและ ดำเนินการทุกขั้นตอน ท้ังน้ี เศรษฐกิจพอเพียงเป็นการดำเนินชีวิตอย่างสมดุลและย่ังยืน เพื่อให้สามารถอยู่ ได้แม้ในโลกเศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาที่ยึดหลักทางสายกลาง ท่ีช้ีแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติของ ประชาชนในทุกระดับให้ดำเนินไปในทางสายกลาง มีความพอเพียง และมีความพร้อมที่จะจัดการต่อ ผลกระทบจากการเปล่ียนแปลง ซึ่งจะต้องอาศัยความรอบรู้ รอบคอบ และระมัดระวัง ในการวางแผนและ ดำเนินการทุกข้ันตอน ท้ังนี้ เศรษฐกิจพอเพียงเป็นการดำเนินชีวิตอย่างสมดุลและยั่งยืน เพ่ือให้สามารถอยู่ ได้แมใ้ นโลกโลกาภวิ ัตนท์ มี่ กี ารแขง่ ขนั สงู ท่มี กี ารแข่งขนั สูง

๑๑ ดร.จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา ประธานคณะอนุกรรมการขับเคล่ือนเศรษฐกิจพอเพียง อธิบายถึง การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง ว่า เป็นการพัฒนาที่ต้ังอยู่บนพื้นฐานของทางสายกลางและความไม่ ประมาท โดยคำนึงถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการสร้างภูมิคุ้มกันท่ีดีในตัวตลอดจนการใช้ ความรู้ ความรอบคอบละคุณธรรมประกอบการวางแผน การตัดสินใจและการกระทำต่างๆ ความ พอประมาณ หมายถึง ความพอดี ท่ีไม่มากและไม่น้อยจนเกินไป ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เช่น การ ผลิตและการบริโภคที่พอประมาณ ความมีเหตุผล หมายถึง การใช้หลักเหตุผลในการตัดสินใจเรื่องต่างๆ โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยท่ีเก่ียวข้อง ตลอดจนผลท่ีคาดว่าจะเกิดขึ้นอย่างรอบคอบ การมีภูมิคุ้มกัน ที่ดี หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับต่อผลกระทบท่ีเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงรอบตัว ปัจจัยเหล่าน้ีจะ เกิดขึ้นได้น้ัน จะต้องอาศัยความรู้ และคุณธรรม เป็นเงื่อนไขพื้นฐาน กล่าวคือ เงื่อนไขความรู้ หมายถึง ความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังในการดำเนินชีวิตและการประกอบการงาน ส่วนเง่ือนไข คุณธรรม คือ การยึดถือคุณธรรมต่างๆ อาทิ ความซ่ือสัตย์สุจริต ความอดทน ความเพียร การมุ่งต่อ ประโยชน์ส่วนรวมและการแบ่งปนั ฯลฯ ตลอดเวลาทปี่ ระยุกตใ์ ชป้ รัชญ อภิชัย พันธเสน ผู้อำนวยการสถาบันการจัดการเพื่อชนบทและสังคม ได้จัดแนวคิดเศรษฐกิจ พอเพียงว่าเป็น \"ข้อเสนอในการดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจตามแนวทางของพุทธธรรมอย่างแท้จรงิ \" ทั้งน้ี เนื่องจากในพระราชดำรัสหน่ึง ได้ให้คำอธิบายถึง เศรษฐกิจพอเพียง ว่า \"คือความพอประมาณ ซื่อตรง ไม่ โลภมาก และต้องไม่เบียดเบียนผู้อื่นได้จัดแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงว่าเป็น \"ข้อเสนอในการดำเนินกิจกรรม ทางเศรษฐกิจตามแนวทางของพุทธธรรมอย่างแท้จริง\" ท้ังน้ีเนื่องจากในพระราชดำรัสหน่ึง ได้ให้คำอธิบาย ถึง เศรษฐกจิ พอเพยี ง ว่า \"คอื ความพอประมาณ ซ่อื ตรง ไมโ่ ลภมาก และต้องไมเ่ บียดเบียนผูอ้ ื่น ระบบเศรษฐกิจพอเพียงมุ่งเน้นให้บุคคลสามารถประกอบอาชีพได้อย่างยั่งยืน และใช้จ่ายเงินให้ ไดม้ าอยา่ งพอเพียงและประหยัด ตามกำลังของเงินของบคุ คลนั้น โดยปราศจากการกู้หน้ยี ืมสิน และถ้ามีเงิน เหลือ ก็แบ่งเก็บออมไว้บางส่วน ช่วยเหลือผู้อื่นบางส่วน และอาจจะใช้จ่ายมาเพ่ือปัจจัยเสริมอีกบางส่วน สาเหตุที่แนวทางการดำรงชีวิตอย่างพอเพียง ได้ถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวางในขณะน้ี เพราะสภาพการ ดำรงชวี ิตของสังคมทุนนิยมในปจั จบุ นั ไดถ้ ูกปลูกฝงั สรา้ ง หรือกระตุ้น ให้เกิดการใช้จ่ายอย่างเกนิ ตัว ในเรอื่ ง ที่ไม่เกี่ยวข้องหรือเกินกว่าปัจจัยในการดำรงชีวิต เช่น การบริโภคเกินตัว ความบันเทิงหลากหลายรูปแบบ ความสวยความงาม การแต่งตัวตามแฟช่ัน การพนันหรือเส่ียงโชค เป็นต้น จนทำให้ไม่มีเงินเพียงพอเพื่อ ตอบสนองความต้องการเหล่านั้น ส่งผลให้เกิดการกู้หน้ียืมสิน เกิดเป็นวัฏจักรที่บุคคลหน่ึงไม่สามารถหลุด ออกมาได้ ถ้าไม่เปล่ียนแนวทางในการดำรงชีวิตซ่ึง ดร. สุเมธ ตันติเวชกุล ได้กล่าวว่า \"หลาย ๆ คนกลับมา ใช้ชีวิตอย่างคนจน ซึ่งเป็นการปรับตัวเข้าสู่คุณภาพ\"และ \"การลงมือทำด้วยความมีเหตุมีผล เป็นคุณค่าของ เศรษฐกจิ พอเพียง\" เศรษฐกจิ พอเพียง เป็นปรัชญาท่ีช้แี นวทางการดำรงชีวิต ที่พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัวมีพระราช ดำรัสแก่ ชาวไทยนับตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๗ และถูกพูดถึงอย่างชัดเจนในวันที่ ๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๐ เพื่อเป็นแนวทางแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจของประเทศไทย ให้สามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและย่ังยืน ในกระแสโลกาภวิ ตั น์และความเปลยี่ นแปลงต่างๆ ประกอบไปดว้ ย ๓ หลักการ คอื ๑. ความพอประมาณ คือ หมายถึง ความพอดี ท่ีไม่มากและไมน่ ้อยจนเกนิ ไป ไม่เบยี ดเบยี นตนเอง และผอู้ ่นื

๑๒ ๒. ความมเี หตุผล คือ การใช้หลักเหตุผลในการตัดสินใจเร่ืองตา่ งๆ โดยพจิ ารณาจากเหตปุ จั จัยท่ี เกย่ี วข้อง ตลอดจนผลทีค่ าดว่าจะเกิดขึ้นอยา่ งรอบคอบ ๓. การมภี ูมคิ ุ้มกันทด่ี ี หมายถึง การเตรียมตวั ให้พรอ้ มรับต่อผลกระทบทีเ่ กิดขึน้ จากการ เปล่ียนแปลงรอบตัว ปจั จยั เหล่าน้จี ะเกิดขึน้ ได้นัน้ จะตอ้ งอาศัยเงอ่ื นไขความรู้ หมายถงึ ความรอบรู้ ความรอบคอบ และความ ระมัดระวงั ในการดำเนนิ ชีวติ และ เงอ่ื นไขคุณธรรม คือ การยึดถอื คุณธรรมตา่ งๆ เชน่ ความซื่อสตั ยส์ ุจริต ความอดทน ความเพยี ร จดุ เริม่ ต้นของแนวคิดปรชั ญาความพอเพยี ง มาจากหลักการทรงงานของพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว หรอื “หลกั การทรงงาน ๒๓ ข้อ” ซ่ึงพระองคไ์ ด้ยึดถือเป็นแนวทางในการปฏิบตั ิงานเสมอมา และได้ทรง พระราชทานเป็นแนวทางให้กับพสกนกิ ร อาทิ “ศกึ ษาข้อมูลอย่างเป็นระบบ” โดยศกึ ษารายละเอียด ครบถ้วนอย่างเป็นระบบ ทั้งจากเอกสารและสอบถามผ้รู ู้, “ทำตามลำดับขนั้ ” โดยเร่มิ ต้นทำงานจากสง่ิ ท่ี จำเปน็ ทีส่ ุดก่อน โดยเรื่องความพอเพียงน้นั ปรากฏอยู่ใน ๓ หลกั การ คือ ๑. การพ่ึงตนเอง คอื การอยู่ในสงั คมได้ตามสภาพแวดล้อมและสามารถพึ่งตนเองได้ ๒. พออยู่พอกิน คือ การมชี ีวิตอยใู่ นขั้นของความพอดี ๓. เศรษฐกิจพอเพยี ง คือ การดำเนินไปในทางสายกลาง ดว้ ยความพอประมาณและความมเี หตุผล ซงึ่ อาจจดจำงา่ ยๆ ในช่อื ๓ พ. คอื “พ่ึงตนเอง” “พออยูพ่ อกนิ ” “พอเพียง” ๓ หลักการสั้นๆ ง่ายๆ แห่งความพอเพียง ซง่ึ เพียงพอที่จะนำไปใชเ้ ป็นแนวทางในการดำเนนิ ชีวิต ท่ี ไม่ได้มีเพียงเรื่องของหลักการด้านงานเกษตร อาทิ การทำไร่นาสวนผสม หรือการพัฒนาชุมชนเพียงเท่านั้น แต่หลักการ ๓ พ. ยังเป็นแนวทางที่นำไปปรับใชใ้ นชีวิตประจำวันได้ทุกเรื่อง และเข้าถึงผู้คนทุกกลุ่ม ซึ่งการ ใช้ชีวิตด้วยการพ่ึงตนเอง พออยู่พอกิน และพอเพียง ตามรอยที่พ่อนำทางไว้ ทำให้ผู้ที่ปฏิบัติตามได้พบกับ ความสุขท่ีแท้จริง และไม่หวาดหวนั่ กับการเปล่ียนแปลงของสังคมโลก เพราะเม่ือเข้าใจถึงแก่นแท้ของคำว่า พอแล้ว ไมว่ า่ โลกจะโลกาภวิ ตั น์ไปมากเพียงใด กไ็ ม่ได้ทำให้ความมน่ั คงผาสกุ ลดน้อยลง ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงกับการทำงาน การทำงานในสภาพปัจจุบันต้องแข่งขันกันทั้งดา้ นคุณภาพและเวลา การทำงานจรงิ จึงไม่มีเวลาท่ีจะ ลองผิดลองถูกในการทำงาน เพราะกำไรจึงเป็นของผลู้ งมือกอ่ น เราจึงต้องเปลีย่ นแปลง ต้องจัดสรรเวลาให้ รวดเรว็ ในวนั หน่ึง ๆ เราใชเ้ วลาในการทำงาน 8 ชวั่ โมง นอนหลบั 8 ช่วั โมง อน่ื ๆ 8 ชั่วโมง ในเวลา 1 วัน มี 24 ชั่วโมง หากทบทวนดู เราใช้เวลาใหม้ คี ุณภาพในแตล่ ะวินาทีอย่างไร หายใจทิ้ง คอรบั ช่ันเวลาไปเท่าไร เราเคยคิดหรอื ไม่วา่ เราทำงาน เราทุ่มเทให้หน่วยงานองค์กรเท่าไร เราขโมยเวลาในการทำงานใหห้ น่วยงาน ไปเท่าไรหรือเราคิดวนเวียนวา่ เราจบจากไหน ได้เงินเดือนเท่าไร มีตำแหน่งบริหารหรือไม่ ได้สองขั้นหรือไม่ ใครไดด้ ีเกนิ เรา แลว้ ก็มวั แตน่ ง่ั หายใจท้งิ ไปเฉย ๆ โดย ไม่ลงมือทำอะไรเลย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานหลักเศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือให้เป็นวิถีชีวิตท่ีสามารถ ใช้ได้กับทุกคน ทุกอาชีพ เพ่ือให้ดำรงตนและปฏิบัติตนให้สมดุล ท้ังชีวิตส่วนตัว ครอบครัว การทำงาน ให้

๑๓ สอดคล้องกับความเปล่ียนแปลง ด้านวัตถุ สังคม ส่ิงแวดล้อม และวัฒนธรรม หลักเศรษฐกิจพอเพียงไม่ใช่ เศรษฐกิจ แต่เปน็ การใช้ชีวติ อยา่ งพอเพียง เช่น เป็นผู้บรหิ ารที่พอเพยี ง การพูด การคิดต้องพอเพียง อย่า ให้ความคดิ กระจาย ซึ่งเราสามารถนำหลกั เศรษฐกจิ พอเพียงมาใชใ้ นการทำงานได้งา่ ย ๆ ดงั นี้ ความพอประมาณ ได้แก่ เรียบง่าย ประหยัด การทำอะไรที่พอเหมาะพอควร สมดุลกับอตั ภาพ ศักยภาพของตนและสภาวะแวดล้อม ตามความสามารถของแต่ละคน พอประมาณกับภมู ิสงั คม สิ่งแวดล้อม สถานการณ์ การทำงานทุกอย่างต้องเรียบง่าย ประหยดั อย่าทำงานใหย้ ุ่ง ทำให้ง่ายตอ่ การ เขา้ ใจ มีกำหนดการทำงานตามลำดับขนั้ ตอน และมีการปฏบิ ตั ิชัดเจน เช่น การพัฒนาคณุ ภาพการศึกษา ต้องรูว้ า่ นักศึกษาตอ้ งการอะไร ผใู้ ช้บณั ฑติ ตอ้ งการอะไร เพราะทุกกิจกรรม ทุกงานทีท่ ำมตี ้นทุน อย่า ทำงานทงิ้ ๆ ขว้าง ๆ การทำงานต้องมปี ระโยชน์ มผี ลผลิตทีเ่ กิดขึน้ ความมเี หตุผล คือ การคดิ ฟงั ปฏิบัติ การทำงานต้องใชห้ ลกั ความรู้ในการทำงาน วางแผนงาน ต้องระมัดระวงั ต้องใช้หลักวิชาการชว่ ยสนับสนุน อย่าใชค้ วามรูส้ กึ และอารมณใ์ นการทำงาน ทกุ คนมี ศักยภาพในการทำงาน การพฒั นาตัวเองต้องเกิดข้นึ จากภายในตัวเองของแต่ละคน จึงต้องแสดงศกั ยภาพ ออกมาให้ได้ มีระบบภูมิค้มุ กันในตวั ท่ีดี คอื ตอ้ งมีแผนกลยทุ ธ์ เชน่ เปน็ อาจารย์ต้องมแี ผนการสอน องค์กรต้อง มีแผนกลยทุ ธ์ เปน็ ต้น การทำงานต้องใหเ้ กิดประโยชนส์ งู สุด ต้องมองภาพรวม ทุกคนมีส่วนร่วม คอื การ ประสานงาน และการบูรณาการปรับวธิ ีการทำงาน หน่วยงานองค์กรตอ้ งมีธรรมาภิบาลเพ่ือเปน็ การสรา้ งภูมิ คนุ้ กันภายในตวั ชีวิตที่พอเพียงในการทำงานการศึกษา จึงต้องยึดความพอเพียง ประกอบด้วย ความมีเหตุผล ความพอประมาณ และระบบภูมิคุ้มกันในตัวท่ีดี ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลางการพัฒนาการเรียนรู้ มี กระบวนการพัฒนาท่ียึดคุณธรรม ความเพียร ความรอบรู้ ความซือ่ สัตย์สุจริตให้เข้าสู่จิตใต้สำนึกของผู้เรียน บคุ ลากร และต้องมีธรรมาภิบาลในองคก์ ร การทำงานกบั มนุษย์ต้องใช้หลักการ หลักวิชาการใหส้ อดคล้อง กับภูมิสังคม คือภูมิประเทศและสิ่งแวดล้อม ต้องปรับกระบวนการทำงานจากบนลงล่าง เป็นล่างข้ึนบน เป็นผู้เป็นหุ้นส่วนระหว่างผู้สอน ผู้เรียนและสาระการเรียนรู้ โดยมีเป้าหมายของการศึกษาคือ คุณภาพชีวิต และสังคม เพื่อลดความยากจน เป็นเครื่องมือดูแลสุขภาพ เป็นเคร่ืองมือพัฒนาประชาธิปไตย และเป็น เครอ่ื งมอื สำหรบั ธรรมาภบิ าลหรือความโปร่งใสของสังคม การเป็นผู้นำยุคใหมน่ ้ี ต้องมีความสามารถในการช้ีนำ การสอื่ สาร และสร้างการเรียนรเู้ พือ่ ลด ช่องว่างระหวา่ งผนู้ ำผู้ตาม รวมท้งั สามารถทำใหผ้ ู้รว่ มงานสามารถตามทนั วิสัยทัศนผ์ ู้นำได้ การบรหิ าร จัดการจงึ ตอ้ งคำนึงถงึ ผูม้ สี ว่ นไดส้ ว่ นเสยี ได้รบั การยอมรบั จากเพื่อนรว่ มงานในองค์กรเพอ่ื ขบั เคล่ือนการ

๑๔ ทำงานให้ไปส่คู วามสำเรจ็ คือคุณภาพตามความต้องการของผู้มีส่วนได้สว่ นเสีย องค์กรจงึ ต้องวางระบบให้ กจิ กรรมต่าง ๆ มีความสัมพันธ์กันเพอ่ื ให้บรรลุวัตถุประสงค์ท่ีกำหนดไว แนวทางในการวางแผนประกอบอาชพี มเี กณฑ์และแนวทางดังน้ี 1. ตอ้ งร้จู กั ข้อมูลตนเองว่ามีความชอบความถนัด ความสามารถดา้ นใด 2. ตอ้ งศึกษารายละเอียดของอาชพี ที่เลือก 3. พิจารณาองค์ประกอบอ่ืนทเี่ กยี่ วข้องเช่น ทำเลทตี่ ง้ั การผลติ การจำหน่าย การบริการ สภาพแวดล้อม เพอ่ื นร่วมงาน เงินทุน และแหลง่ เงนิ ทุน เพ่ือใชใ้ นการวางแผนการทำงานเพ่ือให้ได้ทางเลือก ทด่ี ที สี่ ดุ มีความเหมาะสมกับตนเอง การวางแผนการประกอบอาชพี ทีเ่ ปน็ ไปตามปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียง ตัวอยา่ งการวางแผนทำการเกษตรผสมผสาน เน้นการมีอยู่มีกินก่อนขายเป็นรายได้ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ทำอะไร(งานท่ีต้องทำ) ทำ ทำไม(ทราบจุดม่งุ หมาย)ทำท่ีไหน (สถานที่จดั ) ทำเมื่อไหร่(กำหนดเวลาเร่ิมต้นและส้นิ สุด)ทำอย่างไร(วธิ ีการ ทีจ่ ะทำ) ใครเป็นผทู้ ำ(ผ้รู ับผดิ ชอบ)และทำรว่ มกับใคร(ผ้รู ่วมทำงาน)เพ่ือให้วตั ถุประสงค์ ความพอประมาณ ทำอะไรปลูกพืชผสมผสานตามเกษตรทฤษฏีใหม่แทนการปลกู ยางพาราอย่างเดียว ปลูกผักพ้ืนบ้าน ไม้ผลทุกอย่าง ปลูกป่ายางนา ประดู่ และเลี้ยงสัตว์ พืชผัก ข่ิง ข่า ตระไคร้ พริก จนถึงไม้ผลมะม่วง มะขาม ละมุด อย่างละ 20 ตน้ 10 ตน้ 5 ตน้ และปลูกสวนปา่ รักษาสงิ่ แวดลอ้ ม บนพืน้ ที่ 10 ไร่ พ้ืนทเี่ หมาะสม มี ทุน มคี วามรู้ มีทนุ มีแรงงาน รชู้ ว่ งเวลาดำเนินการเม่ือไหร่ กําหนดเวลาได้ ความมเี หตุผล ทำไมการปลูกพืชหลายชนิดท่ีตลาดต้องการไม่ต้องเสียเงินซื้อจากตลาดทุกอย่างมีกิน มีใช้ เหลือ ขายได้ เชน่ ผักสวนครวั ผลไม้ ใช้ปยุ๋ ธรรมชาติ มเี งนิ ออม มีผลตอบแทนคุ้มทนุ ใช้ทรัพยากรอยา่ งคมุ้ คา่ เห็น ช่องทางในการประกอบอาชีพ (หนงั สือเรียนวชิ าเศรษฐกิจพอเพียง ม.ต้นบริษัทไผ่มดิ ีเดยี ) การมีภูมิคุ้มกนั ในตัวที่ดี ใครทำ ผู้ตัดสินใจเลือกอาชีพและครอบครัวมีความมงุ่ มั่น ขยันและอดทน ท่ามกลางความไม่เช่ือมั่นของคนอื่น มีงาน มีเงิน มีอาชีพ มีความม่ันคงในชีวิตใช้แรงงานในครอบครัว ครอบครวั อบอุ่น จากคุณลกั ษณะ ท้ัง 3 ประการของปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพียง จะตอ้ งมเี งือ่ นไข 2 ประการ เงือ่ นไขความรู้ ทำอย่างไร ผู้ตัดสินใจเรื่องอาชีพรู้วิธีวางแผนในการประกอบอาชีพ มีความรู้ในการปลูกพืช สร้าง ความสมดุลของพืชแต่ละชนิด รู้ความต้องการของตลาด ทำบัญชีรับ จ่าย วิเคราะห์ความต้องการของตลาด ที่ขยายผลผลิตของตนได้ เงอื่ นไขคณุ ภาพและคณุ ธรรม ทำอย่างไรมีความซื่อสัตย์ สจุ รติ ไมผ่ ิดกฎหมาย และไมขดั ศีลธรรม ไม่ทำลายส่งิ แวดล้อม มี จรรยาบรรณในการประกอบอาชีพ

๑๕ ใบความรู้ครั้งท่ี 1 เรอ่ื ง หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

๑๖ ใบงานคร้งั ที่ 1 เร่ือง การประกอบอาชพี อย่างพอเพียง ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนตน้ ช่อื ......................................................................... รหัสนกั ศึกษา .................................................... ให้นกั ศกึ ษาคน้ ควา้ จากแหล่งการเรียนรตู้ ่าง ๆ ในเรื่อง หลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการ ประกอบอาชีพและการประยุกต์ใช้ และตอบคำถามต่อไปนี้ 1. หลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการประกอบอาชพี ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ผเู้ รยี นสามารถนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกตใ์ ช้ในการประกอบอาชีพได้ อยา่ งไร ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................ ......................................................................................................................................................... 3. การวางแผนมคี วามสำคญั อยา่ งไร ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ 4. กระบวนการวางแผนมอี ะไรบ้าง ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................

๑๗ แบบทดสอบก่อนเรยี น - หลงั เรยี น วชิ าเศรษฐกจิ พอเพยี ง ( ทช 21001) 1. ขอ้ ใดกล่าวถงึ ความในข้อใดไม่เกี่ยวกบั ความหมายของ 6. ข้อใดเป็นขั้นตอนแรกของกระบวนการวางแผน คำวา่ “พอเพยี ง” ก. การกำหนดผลลพั ธข์ องแผน ก. พอมี ข. พอกิน ข. การกำหนดกจิ กรรมของแผน ค. พอใช้ ง. พอขาย ค. การกำหนดขอบเขตของแผน 2. การนำหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง ง. การกำหนดเปา้ หมายของแผน ไปปฏิบตั ิให้เกิดผลสำเร็จ ผู้ปฏิบัตจิ ะต้องมจี ิตสำนกึ ขอ้ ใด 7. เงอ่ื นไขสำคญั เพื่อให้เกดิ ความพอเพยี งตามหลกั กอ่ นเปน็ อันดับแรก ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงตรงกับข้อใด ก. ความเอือ้ อาทรตอ่ ผู้อ่ืน ก. เงอ่ื นไขคณุ ธรรม ข. การพ่งึ พาตนเองเปน็ หลกั ข. เงือ่ นไขหลกั วชิ าการ ค. การรว่ มมือกบั หนว่ ยราชการท่เี ก่ียวขอ้ ง ค. เงือ่ นไขความประพฤติ ง. ความรอบรเู้ ทา่ ทนั การเปลยี่ นแปลงของโลก ง. เงือ่ นไขชีวิตเป็นพ้ืนฐาน 3. ขอ้ ใดคือเงอื่ นไขความรตู้ ามหลกั ปรชั ญาของ 8. การพฒั นาประเทศในข้อใดเปน็ การเรม่ิ ตน้ เศรษฐกิจพอเพียง ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง ก. รอบรู้ ขยัน อดทน ก. การให้การศกึ ษา ข. ซือ่ สตั ย์ สจุ รติ ขยัน ข. การสอนใหป้ ระหยดั ค. ขยัน อดทน แบง่ ปัน ค. การสง่ เสรมิ ใหท้ ุนผ้ยู ากจน ง. รอบรู้ รอบคอบ ระมดั ระวัง ง. การสร้างพ้นื ฐานการมีกินมีใช้ 4. เศรษฐกจิ มคี วามสำคัญกับข้อใดมากทสี่ ดุ 9. การวางแผนการประกอบอาชีพตามหลกั ปรัชญา ก. การพัฒนาสังคม ของเศรษฐกจิ พอเพียง ขอ้ ใดสำคัญที่สดุ ข. การพฒั นาตนเอง ก. การขยายทรพั ยากรในวงกวา้ ง ค. การพัฒนาชมุ ชน ข. การผลิตและการบริโภคเพือ่ จำหน่าย ง. การพัฒนาประเทศและสงั คม ค. การวางแผนตอ้ งเร่มิ จากตนเองม่นั คงก่อน 5. ความสำคัญของการวางแผนมปี ระโยชน์ ง. ความสอดคลอ้ งกบั ธรรมชาติ คนและ หลายเรื่องดว้ ยกนั ขอ้ ใดถกู ตอ้ งท่สี ดุ สิ่งแวดล้อม ก. การวางแผนทำใหก้ ารปฏบิ ตั งิ านต่างๆ 10. การวางแผนระยะสัน้ เหมาะสำหรบั การประกอบ ข. การวางแผนเปน็ ศูนย์กลางประสานงาน อาชพี ใดมากทส่ี ดุ ค. การวางแผนเปน็ เครื่องมอื ในการควบคุมงาน ก. ปลกู ผลไม้ ง. การวางแผนเป็นเครือ่ งช่วยใหม้ กี ารตดั สนิ ใจ ข. เลี้ยงโคนม อย่างมีหลักเกณฑ์ ค. การปลกู พชื ผักสวนครัว ง. ทำสวนไม้ดอก ไม้ประดับ

๑๘ แบบทดสอบกอ่ นเรียน/หลงั เรยี น เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน วชิ าเศรษฐกจิ พอเพียง ( ทช 21001) ข้อ 1. ง ข้อ 2. ข ขอ้ 3. ง ข้อ 4. ง ขอ้ 5. ข ข้อ 6. ง ขอ้ 7. ข ข้อ 8. งข้อ 9. ง ข้อ 10. ค

๑๙ แผนการเรียนรูร้ ายวชิ า ทช21001 เศรษฐกิจพอเพียง จำนวน 1 หนว่ ยกติ ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศึกษา 2566 ครงั้ ที่ 2 สัปดาห์ท.ี่ .................วนั ที่...................เดอื น.....................พ.ศ......................จำนว 6 ช่ัวโมง แบบ การพบกลุ่ม เรือ่ ง ประกอบอาชพี อย่างพอเพียง ตัวชี้วดั 1. นำหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงไปใช้ในการจัดการทรพั ยากรที่มีอยูข่ องตนเอง ครอบครวั ชุมชน 2. กำหนดแนวทางและปฏิบัติตนในการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ในการ ประกอบอาชพี เนอ้ื หา 1. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งกับการจดั การทรัพยากรทม่ี อี ยู่ของตนเอง ครอบครัว ชุมชน 2. หลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งกับการประกอบอาชพี ข้ันตอนการจัดกระบวนการเรยี นรู้ ข้นั ที่ 1 การกำหนดสภาพ ปัญหา ความต้องการในการเรยี นรู้ 1. ครูกับผู้เรียนร่วมกันชวนคิดชวนคุยในเร่ืองสภาพปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทย ในด้านความพร้อมทั้งในด้านทรัพยากรธรรมชาติและทรัพยากรบุคคลท่ีสามารถนำมาสร้างความ อุดมสมบรูณ์ให้กับประเทศได้ รวมท้ังการบริหารจัดการทรัพยากรในการผลิตและการบริโภค การ ใช้ทรัพยากรท่ีมีอยู่อย่างจำกัดได้อย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า รวมท้ังเข้าใจหลักการของปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียงและเปา้ หมายสำคัญทสี่ ามารถนำไปประยกุ ต์ใช้ในการจดั การทรัพยากรในท้องถิ่น ตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี งได้ 2. ให้ผู้เรียนหาทรัพยากรที่มีอยู่ของตนเอง ครอบครัว ชุมชน มาคนละ 5 อย่าง พร้อมทั้งตอบ คำถามในใบงานที่ 1 ตามหวั ขอ้ ทคี่ รกู ำหนดให้ 2.1อธิบายสว่ นประกอบของทรพั ยากรน้มี ีอะไรบา้ ง 2.2บอกขน้ั ตอนการผลิตทรัพยากรนท้ี ำอย่างไร 2.3สาเหตทุ เ่ี ลือกทรพั ยากรนีเ้ พราะอะไร 3. ครสู ุ่มตวั อย่างผ้เู รยี นออกมานำเสนอใบงานของตนเอง ประมาณ 3-5 คน โดยใชเ้ วลา 15 นาที ข้ันท่ี 2 การแสวงหาขอ้ มูล และจดั การเรยี นรู้ 1. ครใู หผ้ ้เู รยี นชมวดี ีทัศน์ หวั ขอ้ เร่ือง ข่าวน้ำท่วมในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2554 2. ครูตั้งประเด็นคำถามให้ผู้เรียน ด้วยคำว่า สาเหตุของการเกิดน้ำท่วมกรุงเทพ ปี พ.ศ. 2554 เพราะอะไร และมีผลกระทบอย่างไรบ้าง โดยให้ผู้เรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและตอบคำถาม ดังกล่าว ครูกล่าวถึงบ้างช่วงบ้างตอนของวีดีทัศน์ “...สาเหตุสำคัญของการเกิดภัยพิบัติน้ำท่วมใน คร้ังนี้ สืบเนื่องมาจากฝนตกที่ตกลงมาในปริมาณมาก แต่ไม่มีป่าไม้ซึมซับน้ำเอาไว้ ทำให้ปริมาณน้ำ ที่อยู่ในแหล่งน้ำธรรมชาติเพ่ิมปริมาณสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ผนวกกับเขื่อน ที่จำเป็นต้องระบายน้ำ ออกเพื่อป้องกันการเสียหายของระบบบริหารจัดการน้ำ...” (วีดีทัศน์ ข่าวน้ำท่วม ปี พศ.2554: www.youtube.com)

๒๐ 3. แบ่งกลุ่มผู้เรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน ร่วมกันระดมความคิด ถึงผลกระทบท่ีเกิดขึ้นว่า มี ผลกระทบต่อตนองเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคมอย่างไร ลงบนกระดาษบรู๊ฟ พร้อมนำเสนอ หนา้ ชน้ั เรียน ขน้ั ท่ี 3 การปฏิบัตแิ ละนำไปประยุกตใ์ ช้ 1. ครูให้ผู้เรียนจับกลุ่มกลุ่มละ 4-5 คน โดยแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ให้ผู้เรียนทำกิจกรรม เร่ือง ออกแบบอนาคต..(จะหมดหรือจะมี??) ผู้เรียนต้องผลิตสินค้าขึ้นมาเพื่อค้าขายกันในห้อง โดยใช้ ทรัพยากรที่กำหนดให้ คือ กระดาษลัง ,กรรไกร, กาว,แล็คซีน ,ปากกาเคมีสีต่างๆ,เชือกฟาง และ เขียนคู่มือการใช้สินค้าช้ินนั้นแนบมาด้วย ให้เวลา 1 ชั่วโมง เช่น หม้อหุ้งข้าวอุตตร้าไ วโอเล็ต , แวน่ ตาเอนกประสงค,์ พดั ลมมหัศจรรย์ เป็นต้น 2. แตล่ ะกล่มุ ส่งตัวแทนนำเสนอสนิ คา้ ของตนเอง ตามหวั ข้อดงั นี้ 2.1สินคา้ มชี ื่อวา่ อะไร 2.2สินค้ามคี ุณสมบัตหิ รือการใช้งานอยา่ งไร (สามารถอ้างคณุ สมบัติเกนิ จริงได)้ 2.3สนิ ค้าชนิดนี้เหมาะกับอาชีพใดบา้ ง 2.4สนิ คา้ ใชท้ รพั ยากรที่กำหนดให้ครบหรือไม่ 2.5ให้กำหนดราคาสินค้าของตนเอง 3. ให้ผู้เรียนในห้องเรียน ให้คะแนนกันเองโดยกลุ่มใดท่ีมีเพื่อนยกมือเลือกซื้อสินค้ามากที่สุด จะได้รับ รางวลั จากครู ข้ันที่ 4 การประเมนิ ผล 1. ผเู้ รยี นนำแฟม้ สะสมงานและผลงานทีไ่ ดจ้ ากการปฏิบตั ิมานำเสนอในห้องเรียน สือ่ การเรยี นรู้ 1. ใบงาน 2. วีดที ัศน์ หวั ขอ้ เร่ือง ข่าวนำ้ ทว่ มกรุงเทพฯ ปี พ.ศ. 2554 3. กระดาษบรู๊ฟ 4. กระดาษลัง 5. กรรไกร 6. กาว 7. แล็คซีน 8. ปากกาเคมีสีต่างๆ 9. เชอื กฟาง 10.แฟ้มสะสมงาน การวัดและการประเมนิ ผล 1. การสงั เกตพฤติกรรม 2. แบบทดสอบ (ใบงาน)

๒๑ บันทกึ หลังการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้ กศน.ตำบลเกาะชา้ ง อำเภอเกาะช้าง จังหวัดตราด สัปดาห์ท.่ี .............................วัน......................เดือน...............................พ.ศ............................ ระดับมธั ยมศึกษาตอนต้น สาระวชิ าพ้นื ฐาน วชิ า เศรษฐกจิ พอเพยี ง รหัสวิชา ทช 21001 เนื้อหา/สาระทสี่ อน ................................................................................................................................................................. ............................................................................................... .................................................................. ............................................................................................................................. .................................... ................................................................................................................................................................ . ............................................................................................................................ ..................................... กิจกรรมการเรยี นการสอน ............................................................................................................................. .................................... ................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................... ....................................... .......................................................................................................................... ....................................... ปญั หา/อุปสรรค การเรียนการสอน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................. ............................................... วธิ กี ารแกป้ ัญหา ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................ ................................. ลงชื่อ..............................................ครผู ู้สอน (................................................) ความคิดเหน็ /ข้อเสนอแนะของผู้บรหิ าร ................................................................................................. ....................................................................... .............................................................................................................................. ........................................... ลงช่ือ..............................................ผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษา (................................................)

๒๒ ชอ่ื -สกุล............................................... รหัสนกั ศึกษา....................................... กศน.ตำบล.......................................... 1 1. ใหผ้ ู้เรยี นหาทรัพยากรท่ีมอี ยูข่ องตนเอง ครอบครัว ชมุ ชน มาคนละ 5 อย่าง พร้อมท้ังตอบคำถามตามหัวข้อท่ี ครูกำหนดให้ 1.1 อธิบายส่วนประกอบของทรัพยากรนม้ี ีอะไรบา้ ง …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………..................................................................................................................... 1.2 บอกขนั้ ตอนการผลติ ทรพั ยากรนท้ี ำอย่างไร …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………. 1.3 สาเหตทุ ่เี ลือกทรัพยากรน้เี พราะอะไร …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

๒๓ ………………………………………………………………………………..................................................……………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………....................................................……… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………….......................................................................................................... … ………………………………………………………………………………………………………………....................................................……… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… สิน า้ เหมาะกับอาชพี ด ……………………………………………………………………………………….....................................................……………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………............................................................................................................................. .................................…… สิน า้ เหมาะกบั อาชีพ ด ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………......................................................................................................................................... ........................…. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ร ค สิ ค้ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………............................แ..ผ......ก....ร..เ.ร..ย.....ร..ู้.ร...ย...ว..ิช........ช..2..1..0...0..1...เ.ศ..ร..ษ...ฐ...ก..จิ ..พ...อ...เ.พ...ย..................................................... …. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

๒๔ แผนการเรียนรรู้ ายวิชา ทช21001 เศรษฐกจิ พอเพียง จำนวน 1 หน่วยกิต ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศึกษา 2566 ครัง้ ที่ 3 สัปดาหท์ ี่..................วนั ที.่ ..................เดอื น.....................พ.ศ......................จำนวน 6 ชัว่ โมง แบบ พบกลุ่ม เรื่อง การวางแผนประกอบอาชีพแบบพอเพียง ตวั ช้วี ดั 1. ผเู้ รยี นสามารถนำความร้จู ากการเรยี นไปใชใ้ นการวางแผนประกอบอาชีพตามปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง 2. ผูเ้ รยี นสามารถทำโครงงานประกอบอาชีพตามแผนงานทีว่ างไวไ้ ด้อยา่ งถูกต้องเหมาะสม 3. ผ้เู รยี นมคี วามรู้ความเขา้ ใจการประกอบอาชีพบนฐานความรู้ คูค่ ุณธรรม เน้ือหา 1. การวางแผนประกอบอาชีพ ตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง 2. โครงการวางแผนการเรียนรู้/การประกอบอาชพี โดยใชก้ ระบวนการ 3 หว่ ง 2 เงื่อนไข ขน้ั ตอนการจัดกระบวนการเรียนรู้ ข้นั ท่ี 1 การกำหนดสภาพ ปัญหา ความตอ้ งการในการเรยี นรู้ 1. ครูร่วมกับผู้เรียนพูดคุยในเร่อื งการประกอบอาชีพต่างๆทั้งอาชีพหลักและอาชีพเสริมที่มีอยใู่ นชุมชน ว่ามีอะไรบ้างสุ่มตัวอย่างให้ผู้เรียนเล่าประสบการณ์การประกอบอาชีพของตัวเองที่คิดว่าเขาประสบ ความสำเร็จและอาชพี ท่ีเขาทำแล้วขาดทุนหรือไม่ประสบผลสำเรจ็ (30 นาที) 2. ครูและผู้เรียนสรุปเรื่อง การประกอบอาชีพในชุมชนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ในรูปแบบ “ต้นไม้พอเพียง” โดยจัดทำเป็นต้นไม้อาชีพจากกระดาษ โดยแบ่งเป็น 5 ต้น ได้แก่ ต้นไม้พอเพียง (เกษตรกรรม),ต้นไม้พอเพียง(ค้าขาย),ต้นไม้พอเพียง(รับจ้าง),ต้นไม้พอเพียง(รับราชการ),ต้นไม้พอเพียง (ธุรกิจส่วนตัว) ให้ผู้เรียนแบ่งกลุ่ม 5 กลุ่ม จากน้ันให้แต่ละกลุ่มตัดกระดาษคำตอบเป็นรูปใบไม้และ เขยี นคำตอบตามคำถามที่ครกู ำหนดให้ ดังน้ี 2.1 กลมุ่ อาชีพของผเู้ รียนมีประโยชน์และมีความสำคญั อยา่ งไร 2.2 กลุ่มอาชีพของผู้เรยี นมคี ุณธรรมในการประกอบอาชพี อย่างไร 2.3 ปัญหาของการประกอบอาชพี นนั้ มอี ย่างไร 3. ประเมนิ โดยการให้ผ้เู รียนให้คะแนนกันเองโดยมีเกณฑ์การให้คะแนนคือ ความสวยงามของต้นไม้ และการนำเสนอหนา้ สนใจ โดยใหแ้ ตล่ ะคนมกี ระดาษกาวสีเหลือง (ใหค้ ะแนนความสวยงามกับสแี ดง (ให้ คะแนนการนำเสนอ) จากนนั้ ให้นำไปแปะยงั ต้นไม้ทผ่ี ู้เรยี นประทบั ใจจบกิจกรรมนบั คะแนนจากกระดาษ ทแี่ ปะบนต้นไมข้ องแตล่ ะกลมุ่ กลุ่มใดไดร้ ับคะแนนสงู ที่สุดไดร้ ับของรางวลั 4. ครูและผู้เรียนร่วมกันสรุปคุณธรรมในการประกอบอาชีพของแต่ละกลุ่ม ว่าสอดคล้องกับหลัก ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อย่างไร ครูให้ผู้เรียนศึกษาใบความรู้เรื่องคุณธรรม 11 ประการ คือขยัน ประหยัด ซือ่ สตั ย์ มีวินัย สะอาด สามัคคี มีนำ้ ใจ ประชาธปิ ไตย กตัญญู เศรษฐกิจพอเพยี ง แลว้ ให้ จัดกลุ่มว่าแต่ละอาชีพอยู่ในคณุ ธรรมขอ้ ใด นำมาวางแผนในการประกอบอาชีพไดอ้ ย่างเหมาะสม

๒๕ ครูมอบใบความรู้ โมเดล 3 ห่วง 2 เงอื่ นไขตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง ปรัชญ เศรษฐกจิ พอเพย ทย ว พป ีเห ผ ีภ เ ไข ว เ ไข ธ ป) ( ด ว) (ซ ย์ จ ขย ดท ชีวติ เศรษฐกจิ สังคม สิ่งแวดล้อม สมดลุ มน่ั คง และยง่ั ยนื

๒๖ ใบความรูแ้ นวทางในการวางแผนประกอบอาชพี มเี กณฑแ์ ละแนวทางดงั น้ี 1. ตอ้ งรู้จักข้อมูลตนเองว่ามคี วามชอบความถนัด ความสามารถด้านใด 2. ต้องศกึ ษารายละเอียดของอาชีพทเี่ ลือก 3. พิจารณาองค์ประกอบอ่ืนที่เกี่ยวข้องเช่น ทำเลที่ตั้ง การผลิต การจำหน่าย การบริการ สภาพแวดล้อม เพ่ือนร่วมงาน เงินทุน และแหล่งเงนิ ทุน เพื่อใชใ้ นการวางแผนการทำงานเพื่อให้ได้ทางเลือก ทีด่ ีทส่ี ุดมีความเหมาะสมกับตนเอง การวางแผนการประกอบอาชีพทเ่ี ป็นไปตามปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง ตัวอยา่ งการวางแผนทำการเกษตรผสมผสาน เน้นการมีอยู่มีกินก่อนขายเป็นรายได้ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ทำอะไร(งานที่ต้องทำ) ทำ ทำไม(ทราบจุดม่งุ หมาย)ทำท่ีไหน (สถานท่ีจัด) ทำเม่อื ไหร่(กำหนดเวลาเร่ิมต้นและสิ้นสุด)ทำอยา่ งไร(วิธีการ ท่ีจะทำ) ใครเป็นผ้ทู ำ(ผ้รู ับผดิ ชอบ)และทำร่วมกับใคร(ผรู้ ่วมทำงาน)เพ่ือให้วัตถปุ ระสงค์ ความพอประมาณ ทำอะไรปลูกพืชผสมผสานตามเกษตรทฤษฏีใหม่แทนการปลกู ยางพาราอย่างเดียว ปลูกผักพื้นบ้าน ไม้ผลทุกอย่าง ปลูกป่ายางนา ประดู่ และเล้ียงสัตว์ พืชผัก ขิ่ง ข่า ตระไคร้ พริก จนถึงไม้ผลมะม่วง มะขาม ละมุด อย่างละ 20 ต้น 10 ตน้ 5 ต้น และปลูกสวนป่ารักษาสง่ิ แวดล้อม บนพน้ื ท่ี 10 ไร่ พื้นทีเ่ หมาะสม มี ทุน มคี วามรู้ มีทนุ มแี รงงาน รู้ช่วงเวลาดำเนินการเมื่อไหร่ กำหนดเวลาได้ ความมเี หตผุ ล ทำไมการปลูกพืชหลายชนิดที่ตลาดต้องการไม่ต้องเสียเงินซื้อจากตลาดทุกอย่างมีกิน มีใช้ เหลือ ขายได้ เชน่ ผักสวนครวั ผลไม้ ใช้ป๋ยุ ธรรมชาติ มีเงินออม มผี ลตอบแทนคุ้มทุน ใชท้ รพั ยากรอย่างคุ้มค่า เห็น ชอ่ งทางในการประกอบอาชพี (หนังสือเรียนวชิ าเศรษฐกิจพอเพียง ม.ตน้ บริษทั ไผม่ ิดีเดีย) การมีภูมคิ ุ้มกันในตัวท่ีดี ใครทำ ผู้ตดั สินใจเลอื กอาชีพและครอบครัวมีความมงุ่ มนั่ ขยันและอดทน ท่ามกลางความไม่เชื่อม่ันของคนอ่ืน มีงาน มีเงิน มีอาชีพ มีความมั่นคงในชีวิตใช้แรงงานในครอบครัว ครอบครัวอบอุ่น จากคุณลักษณะ ท้งั 3 ประการของปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง จะต้องมีเง่ือนไข 2 ประการ คือ เง่อื นไขความรู้ ทำอย่างไร ผู้ตัดสินใจเร่ืองอาชีพรู้วิธีวางแผนในการประกอบอาชีพ มีความรู้ในการปลูกพืช สร้าง ความสมดุลของพืชแต่ละชนิด รู้ความต้องการของตลาด ทำบัญชีรับ จ่าย วิเคราะห์ความต้องการของตลาด ทข่ี ยายผลผลิตของตนได้ เงอื่ นไขคณุ ภาพและคณุ ธรรม ทำอย่างไรมีความซื่อสัตย์ สุจริต ไม่ผิดกฎหมาย และไมขัดศีลธรรม ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม มี จรรยาบรรณในการประกอบอาชีพ ขนั้ ท่ี 2 การแสวงหาข้อมูล และจดั การเรียนรู้ 1. ชมมิวสกิ วีดโี อเพลงล้นเกลา้ เผ่าไทย ของ สายณั สัญญาและ เพลง ยาใจคนจน ของไมค์ ภริ มย์พร 2. ครูและผู้เรียนสรุปเน้ือหาจากการชม วีดีโอ เพลงล้นเกล้าเผ่าไทย ของ สายัณ สัญญา จากมิวสิก เพลง ยาใจคนจน ตามหวั ขอ้ ดงั นี้ ใครเป็นร้อง

๒๗ เนอื้ หาเกี่ยวกับอะไร มคี ุณธรรมดา้ นไหนบ้าง สามารถนำไปเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตตามหลกั ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียงได้อยา่ งไร ขั้นท่ี 3 การปฏบิ ตั แิ ละนำไปประยุกต์ใช้ 1. นกั เรยี นแบง่ กล่มุ รว่ มกนั วางแผนส่งิ ทส่ี ามารถนำไปปรบั ใช้ในชีวติ ประจำวัน ด้วยกระบวนการคิด กิจกรรม 2. นกั เรยี นศึกษาค้นควา้ ความสำคัญของปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งที่มตี อ่ สังคมไทย พร้อมกบั ยกตัวอยา่ ง(Model)เศรษฐกจิ ที่ทำให้คนไทยและสังคมไทยมน่ั คง และผลเสยี ของความไมพ่ อเพียงในสังคม (จากหนงั สือพิมพ์ โทรทศั น์ ข่าวเศรษฐกจิ ข่าวปัญหาทางสงั คมสรปุ องคค์ วามรู้ Mind Mapping เป็นราย กลุ่ม นำเสนอผลงาน ขน้ั ที่ 4 การประเมินผล สื่อการเรียนรู้ 1. เนื้อเพลง มิวสกิ เพลงล้นเกลา้ เผ่าไทย และเพลงยาใจคนจน 2. กระดาษปรู๊ฟ 3. ปากกาเคมี 4. หนงั สอื เศรษฐกจิ พอเพยี ง การวดั และการประเมนิ ผล 1 ครแู ละผเู้ รยี นร่วมกันประเมินแฟม้ สะสมงานใบงาน 2 ประเมินจากการร่วมกจิ กรรมกลุ่ม

๒๘ บนั ทกึ หลังการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้ กศน.ตำบลเกาะชา้ ง อำเภอเกาะชา้ ง จงั หวัดตราด สปั ดาห์ที.่ .............................วัน......................เดือน...............................พ.ศ............................ ระดบั มัธยมศกึ ษาตอนต้น สาระวิชาพื้นฐาน วิชา เศรษฐกจิ พอเพียง รหสั วชิ า ทช 21001 เน้อื หา/สาระท่ีสอน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. กจิ กรรมการเรียนการสอน ................................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................... ............ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ปญั หา/อุปสรรค การเรยี นการสอน .................................................................................................................................................... ............. ................................................................................................................................................................. .................................................................................. ............................................................................... วธิ ีการแก้ปญั หา .......................................................................................................................................................... ....... ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................. .................................... ลงช่ือ..............................................ครูผูส้ อน (................................................) ความคิดเหน็ /ข้อเสนอแนะของผู้บริหาร ........................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................. ............................................ ลงชื่อ..............................................ผบู้ รหิ ารสถานศึกษา (................................................)

๒๙ แผนการเรียนรรู้ ายวิชา ทช21001 เศรษฐกจิ พอเพยี ง จำนวน 1 หนว่ ยกติ ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2566 คร้งั ท่ี 4 แบบเรยี นรดู้ ว้ ยตนเอง จำนวน 4 ชัว่ โมง เรอื่ ง สร้างเครือขา่ ยดำเนนิ ชีวิตแบบพอเพียง ตวั ชี้วดั ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างของชุมชนในการประกอบอาชีพและการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกจิ พอเพยี ง เนื้อหา 1. การส่งเสริม เผยแพร่ ขยายผลงานการปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของบุคคล ชุมชน ทป่ี ระสบผลสำเร็จ 2. การสร้างเครือข่ายการประกอบอาชพี และการดำเนนิ ชีวิตตามหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง 3. กระบวนการขบั เคล่ือนเศรษฐกจิ พอเพียง ขน้ั ตอนการจดั กระบวนการเรยี นรู้ ขั้นที่ 1 การกำหนดสภาพ ปญั หา ความต้องการในการเรียนรู้ 1. ครูชวนคิดชวนคุยศึกษาเรื่องส่งเสริมเผยแพรผ่ ลงานการปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของ บุคคล ชุมชน ท่ีประสบความสำเร็จ เป็นการชี้นำให้เห็นหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ทำได้จริงและประสบ ความสำเรจ็ กบั ประชาชนทุกคน ทุกอาชพี เพ่อื เป็นแหล่งเรียนรู้ เพื่อเป็นการเชื่อมโยงเครอื ขา่ ย และเปน็ กรณี ตัวอย่างในการศึกษาเรียนรู้ มีทั้งของบุคคลและชุมชนที่ประสบความสำเร็จท่ีควรนำมาเผยแพร่ เช่น คุณครูชบ ยอดแก้ว กลุ่มออมทรัพย์ในโรงเรียนน้ำขาว อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา, คุณลุงไสว ศรียา ศูนย์การเรียนรู้ เศรษฐกจิ พอเพียง อำเภอเมอื ง จังหวัดนครนายก 2. ครูแบ่งผู้เรียนออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มละเท่าๆกัน เพ่ือจัดกิจกรรม “พอเพียง...อยู่หนใด” โดยแต่ละ กลุ่มสง่ ตัวแทนออกมาจับฉลาก เลือกหัวข้อท่ีครกู ำหนดให้ ดงั น้ี 2.1 กระเปา๋ สานพลาสตกิ จากกลุ่มแมบ่ ้าน(OTOP)VS กระเป๋าแบร์ดเนมยีห่ อ้ ดงั 2.2 กลว้ ยทอดสามรส VS มนั ฝร่ังทอด จากหา้ งสรรพสินคา้ 2.3 โทรศัพทม์ ือถอื ซัมซุง รุ่นอามา่ VS โทรศัพท์มือถือ ซมั ซุงรนุ่ กาแลค็ ซี 3. ผเู้ รียนแตล่ ะกลุม่ ระดมความคิดและวเิ คราะห์เรื่องราวจากหวั ข้อท่ีได้รับวา่ สินค้าแต่ละชนิดมีข้อดแี ละ ข้อเสียอย่างไร จากเขียนคำตอบลงบนกระดาษปรู๊ฟ ในรูปแบบแผนผังความคิด (mind map) และ ออกมานำเสนอหนา้ ช้นั เรียน ขน้ั ท่ี 2 การแสวงหาข้อมลู และจดั การเรียนรู้ 1. ครูให้ผู้เรยี นชมวดี ที ัศน์ เก่ียวกับเศรษฐกิจพอเพยี ง ชุด ชมุ ชนเป็นสุข ผลิตโดย สสส. เปน็ เวลา 15 นาที 2. ครตู ัง้ ประเด็นคำถามชวนคดิ เพ่ือใหผ้ เู้ รียน รว่ มกนั แสดงความคิดเหน็ และวเิ คราะห์ จากคำถามต่อไปนี้ 2.1เร่ืองราวในวีดีทัศน์ท่ีชมเป็นเรื่องเกี่ยวกับอะไร ตัวอย่างคำตอบเช่น การเมืองการปกครอง, ด้าน เศรษฐกจิ ,การประกอบอาชพี ,สังคมและชมุ ชน เป็นต้น 2.2ประเด็นสำคัญจากการชมวีดีทัศน์ ชุด ชุมชนเป็นสุข คืออะไร ตัวอย่างคำตอบ เช่น ความสามัคคี ในชมุ ชน, การเอือ้ เฟ้อื เผ่อื แพร,่ ประโยชน์ของการทำไร่แบบสวนผสม เป็นต้น 2.3ผูเ้ รยี นได้ข้อคิดอะไรจากการชมวีดที ศั น์ ชุด ชมุ ชนเปน็ สุข

๓๐ ขัน้ ที่ 3 การปฏบิ ัตแิ ละนำไปประยุกตใ์ ช้ 1. ครูให้ผู้เรียนจับคู่ และจากน้ันให้จำลองห้องเรียนเป็นซุปเปอร์มาเก็ต โดยครูแจกใบแสดงราคาสินค้า (โปรชวั ร์) จากหา้ งสรรพสนิ คา้ คู่ละ 1 ชดุ 2. ครูกำหนดให้ผู้เรียนแต่ละคู่ มีเงินสำหรับซ้ือสินค้า คู่ละ 5,000 บาท ให้ผู้เรียน เลือกซ้ือสินค้าจาก ใบแสดงสินค้า(โปรชัวร์) เพ่ือจะไปร่วมงานปิดทองฝังลูกนิมิต ท่ีวัดใกล้บ้าน จากน้ันให้ผู้เรียน ตัดภาพ สินคา้ ท่เี ลอื กซ้ือ แปะลงบนกระดาษปรฟู๊ พร้อมเขยี นกำกบั ราคาสนิ ค้า 3. ให้ผู้เรียนนำเสนอชนิ้ งาน การเลือกซื้อสินค้าว่าเพราะเหตุใดจึงซอ้ื สินค้าเหล่าน้ี เมื่อผู้เรียนนำเสนอครบ ทุกกลุ่ม ครูสรุปถึงกิจกรรม กลา่ วถึงว่า จากกิจกรรมที่นักศกึ ษาได้ทำ มีบ้างสนิ คา้ ทเ่ี ลอื กซื้อคล้ายๆกับ และนำมาใช้ประโยชน์เหมือนกัน หากเป็นสถานการณ์จริงท่ีเรานำสินค้าเหล่านี้ มากิน มาใช้ร่วมกัน เราจำเป็นอยา่ งยง่ิ ท่ีจะต้องปรึกษาหารอื กันว่าจะซ้ืออะไรบ้าง มีอะไรแล้วบา้ ง ซึ่งจะชว่ ยในด้านของการ ลดค่าใช้จ่าย ตา่ งๆไดเ้ ป็นอย่างดี อีกทัง้ ยังเป็นการสรา้ งความสามัคคีในกลุ่มชุมชนของเราไดอ้ กี ด้วย... ข้ันท่ี 4 การประเมนิ ผล 1. ผูเ้ รยี นนำแฟ้มสะสมงานและผลงานท่ีไดจ้ ากการปฏิบัติมานำเสนอในห้องเรียน สือ่ การเรียนรู้ 1. วีดที ศั น์เกีย่ วกับเศรษฐกจิ พอเพยี ง ชดุ ชุมชนเป็นสุข 2. กระดาษปรู๊ฟ 3. ปากกาเคมี 4. ใบงาน 5. กาว 6. กรรไกร การวดั และการประเมินผล 1. การสงั เกตพฤตกิ รรม 2. ช้ินงานของผเู้ รยี น

๓๑ แผนการเรียนรู้รายวิชา ทช21001 เศรษฐกิจพอเพยี ง จำนวน 1 หน่วยกติ ภาคเรียนท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2566 ครงั้ ท่ี 5 แบบเรยี นร้ดู ้วยตนเอง จำนวน 18 ชว่ั โมง เร่อื ง อยไู่ ด้เพราะพอเพียงกบั เครอื ขา่ ยพอเพียง ตวั ชวี้ ัด 1. นำหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งไปใช้ในการจดั การทรพั ยากรทมี่ ีอยขู่ องตนเอง ครอบครวั ชมุ ชน 2. ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างของชุมชนในการประกอบอาชีพและการดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกจิ พอเพยี ง เนื้อหา 1. หลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งกับการจดั การทรัพยากรท่มี อี ยู่ของตนเอง ครอบครวั ชุมชน 2. การส่งเสริม เผยแพร่ ขยายผลงานการปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของบุคคล ชุมชน ทป่ี ระสบผลสำเร็จ 3. การสรา้ งเครอื ข่ายการประกอบอาชีพและการดำเนินชีวติ ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง ข้ันตอนการจดั กระบวนการเรยี นรู้ ขน้ั ท่ี 1 การกำหนดสภาพ ปัญหา ความต้องการในการเรยี นรู้\\ ครูชวนคิดชวนคุยถึงสภาพปัญหาด้านการใช้ทรัพยากรของครอบครัวซ่ึงหมายถึงส่ิงต่างๆใน ครอบครวั ท่ีสามารถนำมาเป็นทรัพยากรทีมาใช้ให้เกิดประโยชน์อยา่ งมีคุณค่าของครอบครัวได้ ในครอบครัว มีมนุษย์ มีแรงงาน มีพลังงานความสามารถและส่ิงของเครื่องใช้ เช่น เคร่ืองใช้ต่างๆ เมื่อนำส่ิงของ เหล่านั้นมาใช้จะก่อให้เกิดประโยชน์ตอครอบครัวคือใช้แรงงานในครอบครัวทำสวน ทำไร่ ทำนา เม่ือได้ ผลผลิตก็นำมาจำหน่าย ได้เงินมาเลี้ยงครอบครัวอยู่อย่างมีความสุข และลด ละเลิก พฤติกรรมที่ใช้ และใช้ อย่างถูกวธิ จี ะทำให้สามารถลดรายจา่ ยเพ่มิ รายได้กบั ครอบครวั อีทางหนงึ่ พร้อมท้ังยก ตัวอย่างการจัดการทรัพยากรของครอบครัว เช่นการปลูกผักสวนครัวร้ัวกินได้ ซปุ เปอร์มาเก็ตขา้ งบา้ น เปน็ ตน้ พรอ้ มอธิบายแนวทางการจดั กิจกรรม ขนั้ ท่ี 2 การแสวงหาขอ้ มูล และจัดการเรียนรู้ เปิดวีดีทัศน์ตัวอย่างของบุคคล ชุมชน เศรษฐกิจพอเพียง เช่น ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงฟาร์ม ตัวอย่างโครงการพระราชดำหริ ของอำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม หรือโปชัวร์ศูนย์การเรียนรู้ลุงไสว ศรียา จังหวัดนครนายก เป็นต้นให้ผู้เรียนศึกษาข้อมูลร่วมกันพร้อมเสนอหน่วยงานอื่นท่ีตนเองตนเองเคยพบ มาคน ละ 1 ตัวอยา่ ง พรอ้ มนำเสนอหนา้ ชนั้ เรียนโดยครเู ปน็ ผสู้ ุ่มตัวอย่าง ขั้นท่ี 3 การปฏบิ ตั แิ ละนำไปประยกุ ตใ์ ช้ แบ่งกลุ่มร่วมคิดหาแนวทางในการจัดทำโครงงาน กลุ่มละ 3-5 คน ทำความเข้าใจกับสภาพ ปัญหา ความต้องการในสิ่งท่ีต้องการเรียนรู้ โดยดึงความรู้และประสบการณ์เดิมของผู้เรียน เน้นการมีส่วน ร่วม มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้สะท้อนความคิดและอภิปรายโดยให้เชื่อมโยงกับความรู้ใหม่พร้อมทั้ง วาง แผนการเรียนรู้ท่ีเหมาะสม โดยกิจกรรมการเรียนรู้ท่ีกำหนดสามารถมองเห็นแนวทางในการค้นพบความรู้ หรือคำตอบได้ด้วยตนเอง

๓๒ 4 นำเสนอโครงงานช่ือโครงงานและกำหนดแนวทางในการจัดทำตามระยะเวลาท่ีกำหนด จำนวน 16 ชม. 5.ให้ผู้เรียนจัดทำนิทรรศการผลงานในวันท่ีกำหนดพร้อมนำช้ินงานผลงานนำมาเสนอด้วย พร้อม เชญิ เครอื ขา่ ย เช่น กลุ่มออมทรัพยห์ รือกลมุ่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนรว่ มใหข้ ้อเสนอแนะผลงาน ขน้ั ที่ 4 การประเมินผล 1. การจดั นิทรรศการผลงาน 2. ผลงานของผเู้ รยี น(รายบุคคล) 3. ผลงานกลุ่ม ส่ือการเรยี นรู้ 1. กระดาษบรฟู 2. ปากกาเคมี 3. ใบงาน 4. กาว 5. กรรไกร การวัดและการประเมนิ ผล 1. การสงั เกตพฤติกรรม 2. ผลงานของผู้เรียน

๓๓ ใบงาน การประกอบอาชีพอย่างพอเพยี ง 1. ผู้เรียนมีวิธนี ำหลักปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงไปประยุกต์ใช้ในชวี ิตประจำวนั ได้อยา่ งไร จงอธิบายและให้เหตุ 2. ผู้เรียนมแี นวทางการปฏบิ ัตติ นในการนำหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี งไป ประยกุ ตใ์ นการประกอยอาชีพ จงอธิบายและให้เหตุผลพร้อมยกตวั อยา่ งประกอบ 3. ผู้เรยี นคดิ ว่าหลักปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี งมีความเหมาะสมกับอาชพี ใดมากทีส่ ดุ เพราะเหตใุ ด 4. จากคำกลา่ วท่ีว่า \"ทรพั ยากรมจี ำกัด แต่มนุษย์มีความต้องการไม่จำกัด\" ผเู้ รยี น คดิ ว่าจริงหรือไม่ และผูเ้ รียนมีวิธีการใดท่ีจะไม่ทำให้ทรัพยากรหมดไปจากโลก

๓๔ ใบงาน การวางแผนประกอบอาชีพแบบพอเพียง 1. ใหผ้ ู้เรยี นเขียนการจดั ทำโครงงานจำนวน 1 โครงงาน ทเี่ กย่ี วข้องกับหลักปรชั ญา เศรษฐกิจพอเพยี ง ในเร่ืองทสี่ นโดยจัดทำตามรายละเอยี ดดังนี้ 1 ชอ่ื โครงงาน 2 ช่อื ผู้จดั ทำโครงงาน 3 ช่ือท่ีปรึกษาโครงงาน 4 บทคัดยอ่ /หลักการและเหตุผล 5 จดุ มุง่ หมาย/วัตถุประสง 6 เป้าหมาย 6.1 เป้าหมายเชิงปรมิ าณ 6.2 เป้าหมายคณุ ภาพ 7. วธิ ีการดำเนินงาน 8. ระยะเวลาที่ดำเนินการ 9. งบประมาณในการดำเนินงาน 9.1 วสั ดอุ ุปกรณ์ 9.2 ค่าใชจ้ า่ ย 10 ผลทคี่ าดวา่ จะได้รับ 11 เอกสารอา้ งองิ 2. ให้ผเู้ รียนอธิบายกระบวนการ 3 หว่ ง 2 เงอ่ื นไข มาพอสังเขป และมีการวาง แผนการประกอบอาชีพตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอย่างไร

๓๕ ใบงาน สรา้ งเครอื ข่ายดำเนินชวี ติ แบบพอเพียง 1. ผ้เู รียนมแี นวทางการส่งเสรมิ เผยแพร่ ขยายผลงาน ตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งของบคุ คล ชมุ ชนที่ประสบความสำเร็จอยา่ งไร 2. ผเู้ รยี นมีแนวคดิ สรา้ งเครือขา่ ยการประกอบอาชีพ และการดำเนินชวี ติ ตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง 3. ให้ผูเ้ รียนศกึ ษาจากแหล่งเรยี นรู้ เพอ่ื ทำรายงานเก่ียวกับหนว่ ยงานทีม่ สี ว่ นในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ พอเพียง คนละ 1 หน่วยงาน โดยชี้แจงให้เห็นถึงกิจกรรมที่ได้ดำเนนิ การ

๓๖ แ ประเมิ ก รตรวจ เรือ เศรษฐกจิ พอเพย ล ดั ชือกล่มุ คว มสม รูณ์ คว มเป็ ตร ต่อเวล คว ม รวม และถูกต้อ ระเ ย (5) สวย มและ (20) ขอ เ ื้อห เรย ร้อย คดิ (5) (5) สร้ สรรค์ (5) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 เกณฑก์ ารประเมิน ย เ ฑ์ ดี ย เ ฑ์ พ 15 - 20 ย เ ฑ์ ป ป 10 - 14 ว 10

๓๗ แบบประเมินการทำงานกลุ่ม เรอ่ื ง เศรษฐกจิ พอเพียง ลำดับ ชื่อกลุ่ม ความ มีการแบง่ การนำเสนอ การแสดง รวม ที่ รบั ผิดชอบ หน้าท่คี วาม (5) ความ (20) และตรงตอ่ รับผิดชอบ คิดเห็น 1 (5) 2 เวลา (5) 3 (5) 4 5 6 7 8 9 10 เกณฑ์การประเมิน 15 - 20 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ดี 10 - 14 คะแนน อย่ใู นเกณฑ์ พอใช้ ต่ำกวา่ 10 คะแนน อยูใ่ นเกณฑ์ ตอ้ งปรับปรุง

๓๘ รายละเอยี ดเกณฑ์การให้คะแนนแบบใบประเมินใบงาน เรือ่ ง เศรษฐกจิ พอเพียง ประเดน็ การ เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน ประเมนิ 5 4 32 1 ความสมบูรณ์ เนือ้ หาถูกตอ้ งทกุ เนอื้ หาไม่ถูกต้อง และถกู ต้อง เน้อื หาไม่ เน้อื หาไม่ เนอื้ หาไม่ มากกวา่ 3ประเด็น ของเนอ้ื หา ประเด็น ถูกต้อง 1 ประเด็น ถูกต้อง ถกู ต้อง ประเด็นไมค่ รบถ้วน ความเป็น 1. สะอาด มากกวา่ 3ประเดน็ ระเบยี บ 2. เปน็ ระเบยี บ ประเด็นไม่ 2 ประเด็น 3 ประเดน็ เรียบร้อย 3.สวยงาม ครบถว้ น 4. ใช้ภาษาได้ 1 ประเด็น ประเดน็ ไม่ ประเดน็ ไม่ ถูกต้อง ครบถ้วน ครบถ้วน 2 ประเดน็ 3 ประเด็น การนำเสนอ 1. การนำเสนอ ประเด็นไม่ ประเด็นไม่ ประเดน็ ไม่ ประเด็นไม่ครบถว้ น ถูกต้องตาม ครบถว้ น ครบถว้ น ครบถว้ น มากกวา่ 3ประเด็น ประเดน็ 1 ประเดน็ 2 ประเด็น 3 ประเด็น 2.ลลี านำเสนอ นา่ สนใจ ประเดน็ ไม่ ประเด็นไม่ ประเดน็ ไม่ ประเด็นไมค่ รบถ้วน พูดถูกอักขระวิธี ครบถ้วน ครบถ้วน ครบถ้วน มากกว่า 3ประเดน็ 4.เสียงดงั ฟงั ชดั 1 ประเด็น 2 ประเดน็ 3 ประเดน็ การแสดงความ 1. มีกาวางแผน รว่ มมือภายใน รว่ มกัน กลมุ่ 2.ช่วยเหลือซ่ึงกัน และกนั 3.ทำตามหน้าที่ ของตน 4. ทำงานจน สำเรจ็

๓๙ รายละเอยี ดเกณฑ์การให้คะแนนแบบใบประเมินกระบวนการกลมุ่ เร่อื ง เศรษฐกิจพอเพียง ประเดน็ เกณฑ์การใหค้ ะแนน 2 1 การ 5 43 ประเด็นไม่ ประเด็นไม่ ประเมิน ประเด็นไม่ ประเดน็ ไม่ ครบถว้ น ครบถ้วน ครบถ้วน ครบถ้วน 3 ประเดน็ มากกวา่ 3 ความ 1. ทำตามหน้าท่ีของ 1 ประเดน็ 2 ประเด็น ประเดน็ รบั ผดิ ชอบ ตนเอง ประเด็นไม่ และตรงต่อ 2.งานถกู ต้องสมบรู ณ์ ประเดน็ ไม่ ประเดน็ ไม่ ครบถว้ น ประเด็นไม่ ครบถ้วน ครบถ้วน 3 ประเด็น ครบถ้วน เวลา 3.ตรงต่อเวลา 1 ประเด็น 2 ประเดน็ มากกว่า 3 4.ทำงานจนสำเรจ็ ประเด็นไม่ ประเด็น ประเด็นไม่ ประเด็นไม่ ครบถ้วน ประเดน็ ไม่ ความเปน็ 1. สะอาด ครบถ้วน ครบถว้ น 3 ประเดน็ ครบถว้ น ระเบยี บ 2. เปน็ ระเบยี บ 1 ประเด็น 2 ประเด็น มากกว่า 3 เรยี บรอ้ ย 3. สวยงาม ประเดน็ ไม่ ประเด็น ประเด็นไม่ ประเด็นไม่ ครบถว้ น 4.ใชภ้ าษาได้ถูกต้อง ครบถว้ น ครบถ้วน 3 ประเดน็ ประเด็นไม่ 1 ประเด็น 2 ประเด็น ครบถว้ น การ 1. นำเสนอถูกตอ้ งตาม มากกวา่ 3 นำเสนอ ประเดน็ ประเด็น 2.ลีลานำเสนอน่าสนใจ 3.พดู ถกู อกั ขระวิธี 4.เสียงดังฟงั ชัด การแสดง 1. มกี ารวางแผนรว่ มกัน ความ 2. ช่วยเหลอื กนั ทำงาน ร่วมมอื 3.ทำตามหน้าท่ีของตน ภายในกลุ่ม 4.ทำงานจนสำเร็จ

๔๐ บรรณานุกรม อาจารยส์ ุนารถ เพ็ญศิรแิ ละคณะ.เศรษฐกิพอเพียง ระดบั มัธยมศึกษาตอนตน้ รหสั วชิ า ทช21001. กรุงเทพ : โรงพมิ พ์ ไผ่ มีเดีย เซน็ เตอร์ จำกัด. ดร.ปรียานชุ พิบลู สราวุธ และคณะ.พพ.๘๓๙.กรุงเทพฯ :บรษิ ัท อักษรเจริญทัศน์ อจท.จำกดั โครงการสนับสนุนการขับเคล่ือนเศรษฐกิจพอเพยี งดา้ นการศึกษาและเยาวชน สำนักงานทรพั ยส์ นิ สว่ น พระมหากษัตรยิ ์:วีดีทัศนช์ ุด สารคดีโทรทศั นข์ ับเคล่อื นเศรษฐกจิ พอพียง. กรุงเทพฯ โครงการวิจัยเศรษฐกจิ พอเพียงสำนักงานทรัพยส์ นิ สว่ นพระมหากษัตริย์:สารคดเี ฉลิมพระเกยี รติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอย่หู ัว ชดุ พระเต้าอยหู่ ัวของปวงชน เน่ืองในโอกาสวันเฉลมิ พระ ชนมพรรษา วันที่ 5 ธันวาคม 2552. กรุงเทพฯ โครงการวิจยั เศรษฐกจิ พอเพยี งสำนกั งานทรัพย์สนิ ส่วนพระมหากษัตรยิ ์:วีดที ศั นช์ ดุ รายการTEACHER’ TALK ตอน เศรษฐกจิ พอเพยี งสู่สถานศกึ ษ. กรงุ เทพฯ www.siamzone.com/เนอ้ื เพลง ยาใจคนจน นักร้อง ไมค์ ภริ มย์พร www.youtube.com/เศรษฐกิจพอเพียง ชุด ชุมชนเปน็ สุข ผลติ โดย สสส.

๔๑ ทปี่ รกึ ษา ภวู านร คณะผูจ้ ดั ทำ นางสาวกิตติวรา ศรีบุญเรอื ง ครู รักษาการในตำแหน่ง คณะทำงาน อยุ้ อลงกรณ์ ผอู้ ำนวยการ กศน.อำเภอเกาะช้าง นายมนตรี พณิ เสนาะ นางสาววาสนา ครู นางสาวกาญจนา อ้ยุ อลงกรณ์ ครูอาสาสมัครฯ ครู กศน.ตำบล ผรู้ บั ผิดชอบ นางสาววาสนา ครอู าสาสมัครฯ