Important Announcement
PubHTML5 Scheduled Server Maintenance on (GMT) Sunday, June 26th, 2:00 am - 8:00 am.
PubHTML5 site will be inoperative during the times indicated!

Home Explore Kalpadhenu January-March 2023

Kalpadhenu January-March 2023

Published by KAU, 2023-06-27 12:52:44

Description: Kalpadhenu January-March 2023

Search

Read the Text Version

 kwÿm-\\-Øn\\v A\\p-tbm-Py-amb 10 an{X -kq-£vamWp ˛ Ipan-fp-Iƒ tIc-f-Ønse aÆn¬ \\n∂pw Xs∂ hnI-kn-∏n-s®-Sp-Øp. hnI-kn-∏n-s®-SpØ an{X -kq-£vamWp˛Ipan-fp-Iƒ kkyt- cmK- \\- nb- {- ¥W- Ø- n\\v kkys- sPh- t- ]mj- W- Ø- n\\v ssPha- me- n\\- y- kwk- v°c- W- Ø- n\\v kyqtUmt- amW- kv ^vfqdk≥kv Atkmk- vss]d- n√w ItºmÃ- nßv Ct\\m°- pew ss{St°ms- U¿a Akt- ‰m_- mI- vS¿ ]n.P- n.]- n.B- ¿.- anIvkv ˛ II ssat°ms- sdk `mhl emb- I kq£vamW- p°- ƒ ]n.Pn.]- n.B¿.- anIvkv ˛ I ssdtkm_- nbw  hnI-kn-∏n-s®-SpØ an{X- kq-£vamWp˛Ipan-fp-Iƒ hmWn-Pym-Sn-ÿm-\\- Øn¬ D¬∏m-Zn-∏n®v hnX-cWw sNøp-∂p.  amXrI- ƒ®d- pI- ƒ hmWnPy D¬∏mZ- \\- Ø- n\\- mbn 34 ÿm]\\- ß- ƒ°v ssIamd- n.  D¬∏-∂-߃ I¿j-I¿°v X]m¬am¿§hpw e`y-am-°p-∂p. _‘-s∏-tS≠ hnemkw : s{]m^-k¿ & slUv, A{Kn-°ƒ®-d¬ ssat{Im-_-tbm-fPn hn`m-Kw, Im¿jnI tImtf-Pv, sh≈m-b-Wn ˛ 695522, Xncph- \\- ¥- ]- pc- w. samss_¬ : 82899-45595

D≈-S°w ]pkvXIw 43 e°w 1 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 4 29 NmcpXbmÀ¶ sI. hn. kptajv, Pn≥kn hn. Fkv. knµqÀ N¡ hn`-h-§Ä 8 jwknb F. F®v. B≥kn Pn. am¿´n≥, AXp¬ Pb]m¬ 12 33 Xoä¸pÂhnfIfpsS sshhn[y tiJcw Dj kn. tXmakv, jmcp Fkv. B¿., Pn. Kmb{Xn, {Kojva bp. 36 SnjypIƒ®¿ kmt¶XnIhnZy˛ ASnÿm\\ XXz߃ kn\\n tXmakv sI. 39 an\\n F{_lmw, ssje tPmk^v, kp\\n¬ hn. Pn. acnb sUbv\\n Fw. Fkv., APnXv kn. _n. 41 15 knΩn F. Fw. kz]v\\ Sn. B¿., Pn¬kn tPm_v Fw., jn\\p tXma-kv, Pqkn tPm_v Fw., hntPjv Fw., F. k°o¿ lpssk≥, 19 ]ip¡fpsS A\\q]v C.-hn., APnXvIpam¿ _n. th\\¡me ]cnNcWw 46 P\\nXI sshhn[y kwc£W¯n ]c¼cmKX s\\Ãn\\§fpsS {]m[m\\yw Aºnfn tPm¨ sshPb¥n ]n. hn., A\\q]v B¿. F¬. 21 48 Npgen]mdIw F¶ `oI-c³ ]n. {]aof, khnX B‚Wn, IrjvW hn. B¿. 50 \\^ok Fw. 51 A\\n Fkv. Zmkv Nn©p hn.- F-kv. 26 amdp∂ Imew: amtd≠ IrjncoXnIfpw \\nJn¬ ]n. hn., icXv Fkv.

D]tZiI kanXn apJ-{]-kwKw A≤y£≥ Pew PohmarXamW.v Pekm∂n[yamWv `qansb Poh p‰Xm tUm. _n. AtimIv I.A.S. °p∂Xv. PeØns‚ A`mhamWv a\\pjy≥ Ct∂mfw Is≠Øn sshkv Nm≥ke¿ bn´p≈ as‰√m BImitKmfßfpsSbpw \\n¿÷ohmhÿbpsS {][m\\ ImcWw. PeØns‚ km∂n≤yw am{Xa√ AXns‚ kar AwK߃ ≤nbpw Pohs‚ XpSn∏pambn At`Zyambn _‘s∏´n´pffXmW.v ISenepw ag°mSpIfnepw \\ZoXSßfnepamWv sshhn[yam¿∂ tUm. tP°_v tPm¨ PohPme߃ kar≤ambn DffXv F∂Xv CXns‚ \\nZm\\amW.v tUm. a[p kp{_“Wy≥ tUm. tdmbv Ão^≥ Im¿jnI taJebnteb°v v hcptºmƒ, Pb]cmPb߃ Pe tUm. sI. aWnsN√-∏≥ kar≤nbpambn C{Xb[nIw _‘s∏´pInS°p∂ as‰mcp tUm. kPnX dmWn am\\pjnI{]h¿Ø\\hpw C√ F∂v ]dbmw. bYmkabØpff tUm. P-b≥ ]n. -B¿. i‡amb ag `qanbpsS am{Xa√, I¿jIt‚bpw a\\w Ipfn¿∏n°p tUm. A\\q]v C. hn. ∂XmW.v {lkzImehnf Bbmepw Zo¿LImehnf Bbmepw icn, tUm. sI. F≥. DjmtZhn aÆnse Pemwiw Xs∂bmWv AhbpsS Dev]mZ\\£aXsb tUm. \\ao¿ ]n. H. kzm[o\\n°p∂ G‰hpw {][m\\- s- ∏´ LSIw F∂Xv X¿°a‰ Imcy amW.v AXv a\\ nem°nbmWv hncn∏,v ap≠I≥, ]p© F∂o ]{Xm[n] kanXn coXnbn¬ \\ΩpsS Im¿jnI Ie≠dns\\ Xs∂ Nn´s∏SpØnbncn °p∂X.v G‰hpw A[nIw ag e`yamIp∂ hncn∏v ImeØv s\\¬ No^v FUn‰¿ Irjn°v {]m[m\\yw e`n°ptºmƒ XmcXtay\\ ag°pdhv A\\p`h s∏Sp∂ ]p©Irjnbn¬ ]b¿ h¿§ßƒ°pw ]®°dnIƒ°p tUm. tP°_v tPm¨ amWv apJy ]¶v e`n°p∂X.v amt\\PnwKv FUn‰¿ Pee`yX Ipdbp∂ kabØpw Xf¿∂p t]mImsX \\ΩpsS tUm. kp\\n¬ hn.- Pn. Im¿jnI taJeb°v v Fßs\\sbms° apt∂m´v t]mImw F∂mWv FUnt‰gvkv CØhWsØ Iev]t[\\p At\\zjn°p∂Xv. hf¿®sb imk{v Xobambn kao]n°m\\pw, ]cºcmKXhpw B[p\\nIhpamb tUm. {ioh’≥ sP. tat\\m≥ AXnPoh\\ am¿§ßsf°pdn®v a\\ nem°m\\pw Ignbp∂ tUm. _n\\q ]n. t_mWn XcØnepff teJ\\߃ CXnep≠.v tNtXmlcamb DZym\\ßsf tUm. Ip™map Sn. sI. th\\en¬\\n∂v kwc£n°m\\pff hgnIfpw £ocI¿jI¿°v At mkntb‰v FUnt‰gvkv {]tbmP\\s∏Sp∂ Ht´sd hnhcßfpw CØ-hW Dƒs∏SpØn bn´p≠.v tIcf Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS kz¥amb knμqc tUm. ]n. {]aof hcn°bn¬ \\n∂pff AXymI¿jIamb hn`hßsf°pdn®pff tUm. PeP Fkv. tat\\m≥ teJ\\w {]tXyI ]cma¿iw A¿ln°p∂XmW.v ssPhsshhn[yw tUm. Nn©p hn.- F-kv. apX¬ C˛]T\\w hsc hniZam°p∂ XpS¿∂pff teJ\\ßfpw AwK߃ anI®hXs∂bmWv F∂ Ddt∏mSv IqSn Cu e°w Ie]v t[\\p R߃ ka¿∏n°p∂p. tUm. A\\nX Fk.v tUm. t{]a F. ]{Xm[- n]- k- a- nXn tUm. {ioeX bp. tUm. kpa \\mb¿ tUm. kn‘ptamƒ ]n. tUm. A\\o\\ C. B¿. {ioaXn AizXn sI. sI. {ioaXn AizXn IrjvW B¿. {ioaXn Pmenb Fw.- sI. {io. ssj≥ Pn. tUm. Z¿i\\ Fkv. Un.Sn.]n & A®Sn ta¬t\\m´w tUm. kvanX Fkv. Hm^okv klmbw IΩyqWnt°j≥ sk‚¿, aÆpØn teHu´v & Ih¿ Unssk\\nwKv {io. Fw. F. hmkptZh≥ teJ-\\-ß-fnse A`n-{]m-b-߃ teJ-I-cp-tS-Xm-Wv. tIcf Im¿jnI k¿Δ-Iem-im-e-bp-tS-Xm-I-W-sa-∂n-√.

Imemhÿm hyXnbm\\Øns‚ sISpXnIƒ \\Kc˛{Kma t`Zat\\y Hmtcm a\\pjys‚ PohnXsØbpw _m[n°p∂ Hcp ImeØneqsSbmWv \\mw IS∂v s]mbvs°m≠ncn°p∂Xv. I¿jIscbmWv CXv G‰hpw kmcambn _m[n°p∂Xv. bYmkabw PetkN\\w \\SØm≥ IgnbmØ Xn\\m¬ hnfIƒ DWßnt∏mIp∂Xv am{Xa√ {]iv\\w kr„n°p∂Xv. ISpØ NqSn¬ ]cmKtcWp°ƒ \\in°pI hgn \\√ BtcmKyap≈ sNSnI fn¬t]mepw DXv∏mZ\\w IpdbpI F∂ kq£vaXeØnep≈ {]iv\\hpw BtKmfXm]\\Øns‚ Dt]mXv∏∂amWv. h¿≤n®phcp∂ A¥co£ Xm]\\nesb sNdpØpsIm≠v Fßs\\ sb√mw hnhn[ hnfIfpsS DXv∏mZ\\£aX h¿≤n∏n°msa∂p≈ XcØn ep≈ KthjWßfmWv I¿jI kaqlw Bhiys∏Sp∂X.v h¿≤n®phcp∂ P\\kwJyb°v \\pkrXambn `£ykpc£bpw t]mjI kpc£bpw Dd∏m °m\\pw CØcw KthjWßfpsS ^e߃ D]Icn°Ww. am‰Øn\\\\p krXambn amdp∂h¿°v am{Xta AXnPoh\\w km[yamhpIbp≈q F∂ {]IrXn \\nbaw kvacn®psIm≠v Cu e°w Iev]t[\\phn\\v F√mhn[ BiwkIfpw t\\cp∂p. tUm. _n. AtimIv, IAS sshkv Nm≥k-e¿

sI. hn. kptajv Pn≥kn hn. Fkv. th\\¬°mew h∂pIgn™m¬ \\Ωƒ ÿncw Peimkv{X]camb hcƒ® (Hydrological tIƒ°mdp≈ hm°pIfmWv hcƒ®, Irjn\\miw, Pe drought) £maw, Im´pXo, AXypjWv w apXembh. Chbsv °√mw ImcWw H∂pXs∂bmWv˛BhiyØn\\v sh≈w e`y e`n°p∂ agbpsS Afhnep≠mIp∂ KWyamb a√mØXv. Ipdhv InW¿, Ipfw, a‰p `qK¿` Pet{kmX pIƒ F∂nhbpsS PehnXm\\Øn¬ Ipdhv hcp∂Xn\\v Imc Hcp {]tZisØ Pe£masØ kqNn∏n°m\\mWv WamhpIbpw Pemibßfn¬ sh≈Øns‚ Afhv hcƒ® F∂ hm°v s]mXpsh D]tbmKn°p∂Xv. icm IpdbpIbpw sNøp∂ AhÿbmWnXv. icnbnepw Xmgv∂ ag e`n°p∂Xv aqew D≠mIp∂ Pe Zu¿e`ysØ, Hcp sNdnb ImeL´Ønte°msW¶n¬ Im¿jnI taJebpambn _‘s∏´n´p≈ hcƒ® t]mepw hcƒ® F∂mWv hntijn∏n°mdp≈Xv. Pe Zu¿e`yw D≠mIp∂Xv Hcp h¿jw BsI e`nt°≠ (Agricultural drought) agbpsS Afhv Ipdbp∂Xv aqetam, e`n°p∂ Imeb fhn¬ D≠mIp∂ hyXnbm\\߃ aqetam, AXpas√ \\mev BgNv Ifn¬ XpS¿®bmbn icmicn agtb°mƒ ¶n¬ Db¿∂ Pe D]tbmKw aqetam Hs°bmImw. 50 iXam\\Øne[nIw Ipdhv hcnIbpw, sabv ]IpXn apX¬ HtŒm_¿ ]IpXn hscbp≈ Hmtcm BgNv bnepw Pe£maØn\\v ImcWamIp∂ LSIßfpw Ah icmicn ag 5 sk‚oao‰tdm AXn¬ Ipdthm hcptºm bpsS BLmX߃°pw A\\pkcn®v hcƒ®sb gmWv Im¿jnI taJebn¬ hcƒ® _m[n®Xmbn {]Jym s]mXpth aq∂mbn XcwXncn°mw. ]n°p∂Xv. sshInsbØp∂ Imeh¿jhpw CSbv°v BgvNItfmfw ag C√msXbncn°p∂Xpw, ]Xnhnepw hc≠ Imemhÿ (Climatic drought) t\\ctØ Imeh¿jw ]n≥hmßp∂Xpw F√mw Im¿jnI taJebnse hcƒ®bv°v ImcWamIp∂p. Hcp \\n›nX kabØv e`n°p∂ agbpsS Afhv ta¬∏d™ F√mØcw hcƒ®Ifpw Im¿jnI {]Xo£n®Xnepw IpdbpItbm, icmicnbnepw Xmgp Bhiy߃°mbn e`yamIp∂ sh≈Øns‚ Afhnepw Itbm sNøptºmƒ; AXmbXv Hcp kokWn¬ e`n Ipdhv hcp∂Xn\\v ImcWamIp∂p. agbpsS Ipdhpw t°≠ icmicn agbpsS Afhn¬ NpcpßnbXv 25 iXam aÆnse Cu¿∏Øns‚ Ipdhpw Im¿jnI hnfIfpsS \\sa¶nepw Ipdhv tcJs∏SpØptºmgmWv hc≠ Imem hnhn[ hf¿®mL´ßsfbpw X∑qew hnfhns\\bpw hÿ (Climatic drought) D≈Xmbn ]dbp∂Xv. icmicn kmcambn _m[n°mdp≠v. e`n°p∂ agbpsS Afhnep≈ Ipdhv 25 iXam\\ Øn\\pw 50 iXam\\Øn\\pw CSbnemIptºmƒ anXamb hcƒ®bpsS hnhn[ L´ßfn¬ sNSnIƒ°v hcƒ®sb∂pw 50 iXam\\Øn¬ IqSnbm¬ AXns\\ Bhiyamb sh≈w e`n°mXncn°p∂Xv ]e hf¿®m ISpØ hcƒ®sb∂pw ]dbp∂p. {]i\\v ߃°pw ImcWamImdp≠.v Ce a™fn∏,v hm´w, CeIcn®n¬, Ce s]mgn®n¬, ]pXpXmbn hcp∂ 4 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

CeIfpsS hep∏w IpdbpI, sImºpW°w, sNSn apgp h\\mbpw DWßpI XpSßnbhbmWv hcƒ®bpsS ImTn \\yØn\\\\pkcn®v sNSnIfn¬ ImWp∂ e£W߃. hcƒ®sb t\\cnSmw ]e sNSnIfnepw hcƒ®sb AXnPohn°m\\p≈ imkv{Xobamb If\\nb{¥W am¿§ßƒ Ahew_n Nne s]mcpØs∏SepIƒ ImWmdp≠.v Pe£maw cq£ °pI F∂XmWv. IfIƒ IqSpXembn Cu¿∏w hens® amIp∂Xn\\v apºv Xs∂ PohnX N{Iw ]p¿Ønbm°m Sp°p∂Xv aqew aÆnse Cu¿∏w Ipd™v hnfIƒ hcƒ® \\p≈ IgnhmWv Nne sNSnIsf hcƒ®bn¬\\n∂v c£ t\\cntS≠nhcp∂ Ahÿ D≠mImdp≠v. AXn\\m¬ t\\Sm≥ klmbn°p∂Xv. aÆn¬\\n∂v IqSnb Afhn¬ IrXykabØp≈ If\\nb{¥Whpw {][m\\amWv. sh≈w hens®SpØpsIm≠pw, Aßs\\ BKncWw sNbvX sh≈w ]mgm°msX sNSn°IØpXs∂ \\ne BhcW hnfIfpw ]®nehfs®SnIfpw hf¿Øn \\n¿Øns°m≠pw a‰p Nne sNSnIƒ°v hcƒ®sb {]Xn DgpXv aÆn¬ tN¿°p∂Xpw aÆns‚ Pekw`cWtijn tcm[n°m≥ Ignbpw. t\\csØ ]d™ Ces]mgn®nepw h¿≤n∏n°p∂Xn\\v klmbn°p∂p. sImºpW°hpsams° sNSnIƒ°v hcƒ®sb {]Xn tcm[n°m\\p≈ am¿§w IqSnbmWv. C\\n Irjnbn¬ hcƒ® Fßs\\ t\\cnSmw F∂v t\\m°mw. Nne {]tXyI hnf]cn]me\\ apdIfpw kky kwc£W am¿§ßfpw Ahew_n°pI hgn, hcƒ® aqeap≠mIp∂ {]XnIqe ^e߃/tZmj߃ eLq Icn°m≥ km[n°pw. Ahbn¬ {][m\\w t]mjI aqeI ßfpsSbpw hf¿®m tlm¿tamWpIfpsSbpw {]tbmKw, imkv{Xobamb If\\nb{¥Ww, ]pXbnS¬, hnfbpsS {Im¥nI L´ßfn¬ Ahiy PetkN\\w apXembh bmWv. s]m´mkyw t¢mssdUv, s]m´mkyw kƒt^‰v hf¿®mtlm¿tamWpIfmb sskt‰mssI\\n≥, t]mep≈ s]m´mjv hf߃ Hcp iXam\\w hocyØn¬ kmenknenIv BknUv, AkvtIm¿_nIv BknUv apX CeIfn¬ Xfn®psImSp°p∂Xv hcƒ®sb {]Xntcm embh Xfn®psImSp°p∂Xv hf¿®m apcSn∏ns\\ {]Xn [n°m≥ sNSnIsf klmbn°p∂Xmbn I≠n´p≠v. tcm[n°m≥ sNSnIsf klmbn°p∂p. PetkN\\ AXpt]mse ssUAtamWnbw t^mkvt^‰v, kn¶v Øn\\v Ipds®¶nepw Pew e`yamb ÿeßfn¬ hcƒ kƒt^‰v, t_mdnIv BknUv XpSßnb kkyt]mjI ®sb {]Xntcm[n°m≥ G‰hpw \\√ am¿§w Xp≈n\\\\ kwbp‡ßfpw CeIfn¬ Xfn®v sImSp°p∂Xv bmWv. ]camh[n Pew sNSnIfpsS thcp]SeØn¬ \\√XmWv. Xs∂ FØn®v, Pew ]mgmhp∂Xv Hgnhm°n Pekwc £Whpw \\√ hnfhpw km[yam°p∂Xn\\v Xp≈n\\\\ aÆn¬ e`yamb Cu¿∏w A\\pkcn®v DNnXamb klmbn°pw. hnfIƒ sXcs™Sp°p∂Xpw {][m\\amWv. aWens‚ Awiw IqSnb {]tZißfn¬ BhiyØn\\v sh≈w e`y amsW∂v Dd∏v hcpØnthWw hnfbnd°m≥. _mjv]o IcWw aqew aÆn¬ \\n∂pw Cu¿∏w \\„s∏´p t]mIm Xncn°m\\mbn ]pXbn´psImSp°mw. ssPhoIhpw AssPhoIhpamb hkvXp°ƒ ]pXbnSm\\mbn D] tbmKn°mw. hcƒ®sb {]Xntcm[n°m\\p≈ as‰mcp t]mwhgn Iev]-t[\\p 5 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

ISpØ th\\en¬ shbnens‚ ImTn\\yw Ipdb°v m\\pw _mjv]oIcWØn¬°qSnbp≈ Pe\\„w XSbm\\pw XW¬ \\¬Ip∂Xv \\√XmW.v ssXsXßpIƒ°pw ]pXp Xmbn \\´ IpcpapfIv sImSnIƒ°pw PmXnssØIƒ°pw a‰p hr£hnfIfpsS ssXIƒ°pw th\\¬°meØv XW¬ \\¬tI≠Xv {][m\\amWv sXßn≥ tXm´Ønse hcƒ®m \\nb{¥Ww hcƒ®aqew HmeIƒ HSn™p Xqßp∂Xn\\pw th\\¬agtbmSv IqSn G{]n¬˛sabv amkßfn¬ a®nß s]mgnbp∂Xn\\pw X≥aqew hnfhv Ipdbp∂Xn\\pw sXßns‚ Nph´n¬ \\n∂pw amdn c≠p ao‰¿ Np‰fhn¬ ImcWamIp∂p. hcƒ® aqeap≈ hnf\\miw AdnbW ]®nes®SnIfpsS hnØpIƒ ]mIpI. ]qhnSp∂ kab sa¶n¬ H∂pc≠p h¿jsa¶nepw FSp°pw. AXmbXv amIptºmƒ Ah aÆn¬ DgpXp tN¿°pI. CXv aÆns‚ C{]mhiyw hcƒ® D≠mbn´pw \\√ Imbv^ew ImWp Pekw`cWtijn h¿≤n∏n°m≥ klmbn°p∂p. ∂psh¶n¬ AXv c≠v h¿jw apt∂ sImSpØ \\√ XWen\\v th≠nbpw ]®nehfambpw D]tbmKn°m≥ ]cnNcWØns‚ ^eamIpw. Ignbp∂ Ip‰ns®SnbmWv sh≈s°mSn™n¬. sXßn≥ ssX \\´Xn\\v tijw hcºØv sImgn™n¬ hnX®m¬ th\\¬°meØv ssXIƒ°v XWembpw ag°meØv ]®nehfambpw CXv D]Icn°pw. sXßn≥ tXm∏nse aÆn¬ Cu¿∏w \\ne\\n¿Øp NIncn AYhm sXm≠v sXßn≥ XSßfn¬ C´v aqSp∂Xv Cu¿∏w \\ne\\n¿Øm≥ klmbn°pw. sXßns‚ ∂Xn\\mbn ]e coXnIƒ A\\ph¿Øn°mhp∂XmWv. Nph´n¬\\n∂v aq∂v ao‰¿ AIeØn¬ hcnIƒ°nSbn¬ NmepIodntbm, Hmtcm sXßns‚ Np‰pw XSnbn¬ \\n∂v sXm≠v Ipgn®nSpI, ]pXbn´v sImSp°pI, ]®nehfs® 2 ao‰¿ AIeØn¬ h´Øn¬ NmepIsfSptØm NIncn \\ncØnb tijw aÆn´v aqSmw. sXm≠v \\ncØptºmƒ SnIfpw BhcW hnfIfpw Irjn sNøpI, sXßn¬ AXns‚ Dƒ`mKw apIfnte°v hcذ hn[Øn¬ thWw Nmen¬ ASpt°≠Xv. AXn\\v tijw apIfn¬ XSnbn¬ IpΩmbw ]qipI XpSßnb ]cnNcWapdIƒ aÆn´v aqSWw. NIncn°v ]Icw NIncnt®mdv sXßv H∂n\\v 25 In.{Kmw F∂ tXmXn¬ Hmtcm h¿jhpw XSØn¬ th\\¬°meØv sXßn≥ tXm´ßfn¬ A\\ph¿Øn C´v aqSp∂Xpw Cu¿∏w \\ne\\n¿Øm≥ klmbn°pw. °mhp∂XmWv. 6 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

°p∂Xv XSbm≥ 2˛3 ao‰¿ Dbcw hsc NpÆmºv ]qip ∂Xpw sXßn≥ XSnsb kqcymLmXØn¬ \\n∂pw kwc£n°p∂p. sNdpssXIƒ°v th\\en¬ XW¬ \\¬IWw. kaXe {]tZißfn¬ sXßn≥ tXm´Øns‚ ]e `mK ßfnembn sNdnb IpgnIfp≠m°n A[nI agsh≈w tiJcn°mw. sNcnhp≈ {]tZißfnemsW¶n¬ X´p Ifp≠m°n Ahbn¬ IpgnIsfSp°Ww. CXpaqew IqSpX¬ sh≈w aÆn¬ Xmgv∂ndßp∂Xn\\pw AXphgn Pekw`cWw h¿≤n∏n°p∂Xn\\pw klmbn°p∂p. IapIn≥ tXm´Ønse hcƒ®m \\nb{¥Ww sXßns\\t∏mseXs∂ hcƒ® kmcambn _m[n °p∂ as‰mcp {][m\\ hnfbmWv Ihpßv. PeZu¿e`yw Hme a™fn°p∂Xn\\pw, Hme Icn®nen\\pw ImcWam Ip∂p. sX°≥ shbn¬ G¬°p∂ XSn`mKw s]m≈ te‰Xpt]mse Icn™p \\n¬°p∂Xv Ihpßn≥ tXm´ ßfnse ÿncw ImgvNIfnsem∂mWv. Cfw {]mbØn ep≈ ASbv° s]mgn™pt]mIp∂Xpw hnfhv Ipdbp ∂Xpw hcƒ® _m[n®Xns‚ e£WßfmWv. sXßn≥ XSßfn¬ \\\\hv \\ne\\n¿Øp∂Xn\\v i‡nbmb shbnen¬ \\n∂pw ssXIsf kwc£n ^e{]Zamb as‰mcp]m[nbmWv ]pXbnS¬. Xpemh¿jw °p∂Xn\\v thKØn¬ hfcp∂Xpw s]m°w IqSnbXp Ahkm\\n°p∂ kabØv HtŒm_¿˛\\hw_¿ amkß amb XW¬ hr£ßƒ tXm´Øns‚ sX°v ]Sn™mdv fnembn sXßn≥ XSßfn¬ ]®tbm DWßnbtXm Bb hißfn¬ hf¿ØWw. sXßn≥ tXm´ßfn¬ A\\p CeIƒ sImt≠m, sXtßmeIƒ sImt≠m ]pXbnSmw. h¿Øn°m≥ \\n¿t±in®Xpt]mse Ihpßn≥ tXm´ aÆnse Cu¿∏w \\ne\\n¿Øm≥ klmbn°p∂Xnt\\m ßfnepw BhcW hnfIfpw ]®nehfs®SnIfpw \\´p sSm∏w Xs∂ aÆns‚ ^e`qbnjvTX h¿≤n∏n°p∂ hf¿Ømw. Hmtcm ssXIƒ°pw ]pXbn´p sImSp°p Xn\\p ]pXbnS¬sIm≠v km[n°p∂p. Ibpw 2˛3 ao‰¿ DbcØn¬ XSnbn¬ NpÆmºv ]qins°m Sp°pIbpw sNømw. sXßn¬ \\n∂v \\„s∏Sp∂ sh≈Øns‚ Afhv Ipdbv°m\\mbn G‰hpw Xmsgbp≈ \\mtem At©m hcm≥ t]mIp∂ th\\en¬ CXpt]msebp≈ Pe HmeIƒ sh´n am‰p∂ ]Xnhv ]≠papX¬t° I¿jI¿ kwc£W am¿§ßƒ Ahew_n®pw th\\¬°me A\\ph¿Øn®phcp∂ Hcp coXnbmW.v XSnbn¬ NqtS¬ ]cnNcWapdIƒ IrXyambn ]men®pw \\ΩpsS ssX Isf kwc£n®v Imcyamb hnf\\„w hcpØmsX {i≤n°mw. tUm. sI. hn. kptajv Akn v s{]m^k¿ tUm. Pn≥kn hn. Fkv. 7 Akn v s{]m^k¿ Im¿jnI tImtfPv, ]S∂°mSv, Imk¿tKmUv Iev]-t[\\p P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

Pekwc£W \\nÀ½nXnIfpw imkv{Xob agshÅs¡mbv¯pw B≥kn Pn. am¿´n≥ AXp¬ Pb]m¬ \\ΩpsS cmPyØv G‰hpw IqSpX¬ ag e`n°p∂ Øp∂Xn\\pw D]tbmKs∏SpØmw. agsh≈ kw`cWw Fßs\\sbms° \\SØmw F∂p≈Xv t\\m°mw. kwÿm\\ßfn¬ H∂mWv tIcfw. tIcfØn¬ Hcp h¿jw icmicn 3000 an√n ao‰¿ agbmWv s]bvXndßp aÆv˛Pekwc£W \\n¿ΩnXnIƒ ∂Xv. `q{]IrXnbpsS Ncnhv \\nanØw Npcpßnb kabw sIm≠v Xs∂ Cßs\\ e`n°p∂ agsh≈w tXmSpI `qanbpsS Ncnhpw kz`mhhpw A\\pkcn®,v aÆv Pe fneqsSbpw ]pgIfneqsSbpw IpØnsbmen®p Imbep kwc£Ww e£ywsh®psIm≠v {]tXyIambn sNøp∂ Ifnepw ISenepw FØp∂p. Aßs\\ Cu Pew aÆn¬ \\n¿ΩnXnIfmWnh. Xmg∂v ndßm\\p≈ kmhImiw \\ap°v e`n°mdn√. AXp sIm≠v Xs∂ ag°mew Ign™m¬ ]eÿeßfnepw 1. hcºpIƒ (Bunds) hcƒ® A\\p`hs∏Sp∂p. ag°meØv IqSpXembn e`n°p∂ agsh≈w aÆn¬ kw`cn®v, Pemwiw \\ne \\nc∏mb ÿeßfn¬ X¬ÿe Pekwc£W \\n¿Ønbm¬ Hcp ]cn[nhsc hcƒ®sb XS™p Øn\\- -v hcºpIƒ klmbn°p∂p. `qanbpsS \\nc∏n¬\\n∂-v \\n¿Øm≥ km[n°pw. Npcp°n ]d™m¬ ]mgmbnt∏m 30˛40 sk‚oao‰¿ DbcØn¬ hcºpIƒ sI´n sNdnb Ip∂ Cu Pew IpSnsh≈Øn\\pw, Irjn°mhiyamb I≠ßfm°n Xncn°p∂X- v- sh≈w HgpInt∏mIp∂Xv- PetkN\\Øn\\pw am{Xa√, `qK¿` Pe\\nc∏v Db¿ XS™- v- `qanbnte°-v- IqSpXembn Bgv∂ndßp∂Xn\\p klmbn°pw. am{Xa√, Cßs\\ sNøptºmƒ ^e`qbn jTv amb ta¬aÆv IpØnsbmen®p t]mIp∂Xpw XSbmw. 8 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

2. X´p Xncn°¬ (Terracing) 3. NmepIfpw _≠pIfpw (Ridges and furrows) Ncnhp≈ ÿesØ \\nc∏p≈ \\nch[n X´pIƒ Ncnhv IqSnb `qanbn¬ hfsc ^e{]Zhpw Xmc B°nXncn®m¬ Hmtcm X´nepw IqSpXembn sh≈w tiJ Xtay\\ sNehv Ipd™Xpamb aÆv Pekwc£W coXn cn°mw. {ItaW CXv s]mXphmb \\o¿®men¬ FØp∂p. bmWnXv. Ac ao‰¿ Xmgv®bnepw, Hcp ao‰dn¬ IqSpX¬ Ncnhp≈ {]tZisØ ta¬aÆv \\„amIp∂Xn\\m¬ hoXnbnepw Ncnhn\\p IpdpsI NmepIƒ \\n¿Ωn®v B CØcw ÿeßfn¬ Irjn sNøptºmƒ IqSpXembn aÆpsIm≠v Nmen\\v Xmsg _≠v \\n¿Ωn°p∂p. \\nc∏mb ssPh hfw D]tbmKn°Ww. \\nc∏mb s_©v sSd nß,v ÿeßfn¬ Hcp ao‰¿ \\ofØnepw Ip∂n≥ sNcphpIfn¬ D≈ntem´v sNcn™ BKncsSd nß,v ]pdtذv Ncn™ aq∂pao‰¿ \\ofØnepw NmepIƒ Iodmw. ]Xn\\©v iX A]hml sSd nßv F∂nßs\\ hnhn[Xcw sSd nßv am\\w hsc sNcnhp≈ {]tZißfn¬ Ch A`nImayamW.v coXnIfp≠.v `qanbpsS Ncnh,v Irjn sNøp∂ hnf, aÆns‚ Chb°v v apIfn¬ kky߃ sh®p]nSn∏n®v _≠v _e LS\\ F∂nh hnebncpØnbmWv Hmtcm X´ns‚bpw hoXn s∏SpØmw. Xocpam\\n°p∂Xv. 4. tIm≠q¿ _≠pIfpw NmepIfpw (Contour bunds) Hcp {]tZisØ DbcØnep≈ ]e ÿeßsfbpw _‘n∏n°p∂ Hcp km¶¬∏nI tcJbmWv tIm≠q¿ F∂v ]dbp∂X.v Cu tcJbneqsS \\n¿Ωn°p∂ _≠p IfmWv tIm≠q¿ _≠pIƒ. Ch Ncnhns‚ tIm¨ (Angle) Ipdbv°pIbpw, sXm´papIfnep≈ ÿeØv s]øp∂ ag sh≈sØ AhnsS Xs∂ XS™p \\n¿Øn aÆnte°v Cd°phm≥ klmbn°pIbpw sNøp∂p. Ncn hp≈ ÿeßfn¬ Ncnhn\\v IpdpsIbp≈ tIm≠q¿ tcJbn¬ Irjn sNøp∂XmWv DNnXw. A[nIw BgØn e√msX Ncnhn\\v IpdpsIbmWv CØcw {]tZißfn¬ Im¿jnI apdIƒ A\\ph¿Ønt°≠Xv. Iev]-t[\\p 9 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

5. XSbWIƒ (Check dam) \\o¿®mepIfnse \\oscmgp°ns\\ XS s∏SpØn 9. ag°pgnIƒ Bg∂v ndßp∂ PeØns‚ tXmXv h¿≤n∏n°p∂Xn\\mWv XSbWIƒ D≠m°p∂Xv. {]mtZinIambn e`yamb sh≈s°´n√mØ ÿeßfn¬ ag°mew FØp I√pIƒ, ac°ºpIƒ, aS¬ XpSßnb hkXv p°ƒ D] ∂Xn\\p apºv Hcp ao‰¿ hsc Bgap≈ sNdnb IpgnIƒ tbmKn®v Xme°v menI XSbWIfpw tIm¨{Io‰,v s^tdm D≠m°n sh≈w tiJcn°mw. CXv `qK¿` PehnXm\\w kna‚ v XpSßnbh D]tbmKn®v ÿncamb XSbWIfpw Db¿Øm≥ klmbIcamWv. \\n¿Ωn°mw. Cßs\\ sNøp∂Xv PeØns‚ kzm`mhnI Hgp°ns\\ XSbm\\pw ]mSn√. Xpemh¿jØns‚ Ah km\\w tXmSpIƒ \\nd™p \\n¬°p∂ kabamWv sh≈w XS™p \\n¿Øm≥ ]‰nb kabw. Imeh¿jmcw`ØmsS ChbpsS ]eIIƒ \\o°w sNøpIbpw thWw. {]mtZ inIambn `qK¿` Pe\\nc∏v Db¿Øp∂Xn\\v CXv Gsd klmbIcamWv. 6. ASnbWIƒ (Sub surface dykes) h¿jØn¬ Pee`yX hyXykvXambncn°p∂, ag°meØp IpsØmgp°pw th\\¬°meØv hcƒ®bpw A\\p`hs∏Sp∂ ÿeßfn¬ ASnbWIƒ \\n¿Ωn°mw. aÆn\\Snbnep≈ \\oscmgp°v XS s∏SpØn `qan° Snbn¬ \\n¿Ωn°p∂ XSbWIfmWv ASnbWIƒ. aÆn \\Snbn¬ ]md ImWp∂Xphsc aÆp \\o°n \\oscmgp°n\\v IpdpsI InSßpIƒ Xo¿Øv πmÃnIv jo‰v hncnt®m, tIm¨{Io‰v D]tbmKnt®m sh≈w sI´n\\n¿ØnbmWv ASnbWIƒ \\n¿Ωn°p∂Xv. Db¿∂ \\n¿ΩmWs®ehv, kmt¶XnI ]cn⁄m\\Øns‚ BhiyIX apXembh CXns‚ ]cnanXnIfmWv. 7. I√v ˛aÆv Iøme (Rubble pitched bunds) XmcXtay\\ sNehv IqSpXemsW¶nepw Gsd 10. Ipf߃ °mew \\ne\\n¬°p∂ aÆv kwc£W coXnbmWv I√˛v aÆv Iøme. AXmXv ÿeßfn¬ e`yamIp∂ I√pIƒ \\nc∏mb {]tZiØns‚ Xmg∂v `mKßfn¬ Ipf߃ D]tbmKn°p∂XneqsS sNehv Ipdbv°mw. Chb°v v \\n¿Ωn°mw. AtXmsSm∏w ag°meØv A[nI Pew apIfn¬ ]p√psh®p ]nSn∏n°p∂XneqsS asÆmen∏pw hm¿∂pt]mIm≥ NmepIfpw \\n¿Ωn°mw. XSbm≥ km[n°pw. 8. XSw FSp°¬ imkv{Xob agsh≈ kw`cWw Imeh¿jmcw`Øn¬ sXßn≥ tXm∏pIfn¬ sXßn\\v Np‰pw c≠pao‰¿ AIeØn¬ XSsaSpØm¬ sI´nSßfpsS ta¬°qcbn¬ hogp∂ agsh≈hpw \\ap°v kwc£n°mw. HmSn´ hoSmbmepw sSdkv Bbmepw XSØn¬ hogp∂sh≈w ]q¿Wambpw aÆn¬ Xmgpw. ta¬°qcbn¬ hogp∂ sh≈w ]mØnIƒ D]tbmKn®v Sm¶nseØn®v agsh≈ kw`cWw km[yamWv. CXn\\p ssPh Ahin„ßtfmsSm∏w a‰p hfßfpw tN¿°mw. th≠n hymkw IqSpXep≈ ss]∏pIƒ PVC (110 mm) ]nf¿∂v ]mØnIfm°n am‰pI. amen\\yap‡amb sh≈ ]b¿h¿§ hnfIƒ \\´phf¿Øn, 45 ZnhkamIptºmƒ amWv Sm¶n¬ FtØ≠Xv. CXn\\pth≠n aq∂v seb dpIƒ D≈ Acn∏ (IcnaWen¬ \\n∂pw In´p∂ Nc¬ DgpXv tN¿°mw. Xpemh¿jw Ign™m¬ XS߃ aqSpI. As√¶n¬ Icn¶¬ IjW߃, aW¬) bneqsS sh≈w th\\¬°meØv sXtßmeIfpw a‰p ]mgvhkvXp°fpw ]pXbmbn CSp∂XneqsS _mjv]oIcWtØmXv Ipd bv°phm≥ km[n°pw. 10 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

sh≈w kqcy{]Imita¬°mØ ¶n¬ kw`cWn \\nd™p Ignbptºmƒ sh≈w InW‰n coXnbn¬ kw`cWnbn¬ kq£n°pI te°v FØp∂ coXnbn¬ (InW¿ doNm¿PnMv) Hmh¿ Cßs\\ sNbvXm¬ PeØn¬ ]q∏¬, ^vtfm ss]∏v IW£≥ \\¬Imw. As√¶n¬ `qanbpsS ]mb¬, kp£vamWp°ƒ XpSßnb ASnbnte°v sh≈w Cd°n hnSm\\p≈ Ipgn (s]¿s°m hbpsS km∂n[yw D≠mIn√. kw`cWn tej≥ ]n‰v) \\n¿an®v, AXnte°v sh≈w ISØn hnSmw. Ifnse Pew Hcp h¿jtØmfw tISp InWdpIƒ°v kao]w {]tXyIw IpgnIƒ (doNm¿Pv IqSmsX Ccn°pw. ]n‰v) FSpØv Ahbnte°pw sh≈w Hgp°nhnSmw. CXn\\v 1.5 ao‰¿ XmgNv bpw 1.25 ao‰¿ hymkhpw D≠mIpw. ISØnhnSpI. ImcWw ta¬°qcbnep≈ s]mSn]Se AXn\\p≈nte°v tIm¨{Io‰v dnßv Cd°nsh®v ta¬°q ßfpw N∏p NhdpIfpw Hs° AXnep≠mIpw. Zo¿L cbn¬ \\n∂p≈ ss]∏v Cu Ipgnbnte°v sImSp°p∂p. Imew aW¬ adnIS°p∂Xn\\v th≠n tIcf Im¿jnI sh≈w BZyw ]n‰n¬ sI´n \\n¬°pIbpw, kmh[m\\w k¿ΔIemime cq]I¬∏\\ sNbvX ssat{Im sajv aÆn¬ Acn®ndßn `qK¿` PehnXm\\Ønte°v t]mIp ^n¬‰¿ C∂v e`yamW.v 3 ssat{Im¨ hen∏ap≈ sajv Ibpw sNøp∂p. CXv InWdn\\SpØv \\n¿Ωn®ncn°p∂Xv BWv CXn¬ D]tbmKn®ncn°p∂Xv. 75% _mŒocn sIm≠v Xs∂ InWdn\\pw KpWw e`n°pw. Npcp°n∏d bIsf Dƒs∏sS Acn®p am‰phm≥ CXn\\v km[n°pw. ™m¬ `qK¿` PehnXm\\w Db¿Øp∂Xn\\v CXv DØa amXrIbmWv. πmÃnIv, ss^_¿, tIm¨{Io‰v, s^tdmknsa‚ v Chbn¬ \\n¿Ωn® Sm¶pIƒ hn]Wnbn¬ C∂v e`y Hcp ImeØv \\ΩpsS kwkIv- mcØns‚ Xs∂ `mK amWv. ]q¿Æambpw D]cnXeØntem aÆn\\Snbntem ambncp∂ XÆo¿ØSßfpw Ipfßfpw NndIfpsa√mw Sm¶v \\n¿Ωn°mw. A[nIw sNehn√msX CXv sNbvXp C∂v A{]Xy£ambns°m≠ncn°p∂p. `qanbpsS \\ocp Xcp∂ [mcmfw GP≥knIƒ C∂v \\ap°v Np‰pap≠v. dhIfmb s\\¬∏mS߃ \\nIØn, Ip∂pIfpw aeIfpw hnhn[ k¿°m¿ ]≤XnIƒ hgn k_kv nUnbpw e`yamW.v \\nc∏m°n \\S∏nem°p∂ Aimkv{Xob \\n¿ΩmW Xt±i kzbw`cW ÿm]\\߃ hgnbmWv CXv e`n {]h¿Ø\\߃ kzm`mhnIamb \\o¿hm¿®bv°v XS w °pI. NnebnSßfn¬ almflmKm‘n tZiob {KmaoW kr„n°p∂p. sXmgnepd∏v ]≤Xn {]Imcw agsh≈ kw`cWnIƒ InW¿ doNm¿PnMv, sXßn≥ XSw FSp°¬, AXncv ChnsS {]Xn]mZn® {]h¿Ø\\߃ F√mw Xs∂ tImc¬ F∂nh sNbvXphcp∂p. {]IrXn I\\n™p \\¬Inb agsb∂ alm[\\sØ Hgp°n°fbp∂X- v- XS™- v- `qPeam°n am‰m≥ DXIp∂ sh≈w kqcy{]Imita¬°mØ coXnbn¬ kw` {]h¿Ø\\ßfmWv. Hmtcm {]tZiØn\\pw A\\ptbm cWnbn¬ kq£n°pI Cßs\\ sNbvXm¬ PeØn¬ Pyamb {]h¿Ø\\߃ Xncs™SpØv \\S∏nem°mw. ]q∏¬, ]mb¬, kp£vamWp°ƒ XpSßnbhbpsS Imeh¿jw hnShmßptºmƒ th\\¬ FØpw, IqsS ap≥ km∂n[yw D≠mIn√. kw`cWnIfnse Pew Hcp h¿j h¿jßfnse t]mse hcƒ®bpw. Cu hcƒ®sb {]Xn tØmfw tISpIqSmsX Ccn°pw. tcm[n°m≥ Pekwc£Ww AXymhiyamWv. H‰s∏´ {ia߃°v D]cnbmbn Hcp {]tZisØ P\\Øns‚ 1,000 en‰¿ apX¬ 50,000 en‰¿ hsc kw`cW tijn Iq´mb ]cn{iaamWv th≠X.v IcpXn shb°v mw \\s√mcp bp≈ s^tdmknsa≥dv Sm¶pIfmWv km[mcW hoSp \\mtf°v th≠n... Ifn¬ \\n¿Ωn°p∂Xv. Acn∏bnse aW¬, Nc¬, Icn Ch Hmtcm h¿jhpw am‰n \\ndbv°Ww. B≥kn Pn. am¿´n≥ _ncpZm\\¥c _ncpZ hnZym¿∞n\\n agsh≈ kw`cWn \\nd™v A[nIw hcp∂ sh≈w Im¿jnI tImtfPv `qanbpsS D≈nte°v ISØn hnSm\\p≈ kwhn[m\\߃ sh≈mbWn CtXmsSm∏w sNømhp∂XmWv. InW¿ ASpØps≠ tUm. AXp¬ Pb]m¬ Akn v s{]m^k¿ Hm¨ ^mw dnk¿®v sk‚¿ ImbwIpfw Iev]-t[\\p 11 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

an\\n F{_lmw, ssje tPmk^v, acnb sUbv\\n Fw. Fkv., APnXv kn. _n. C¥ybnse a‰v ]e kwÿm\\ßfpambn XmcXayw ssPhmhin„߃ aÆn\\mhcWambn°nS∂m¬ shbnte‰v aÆv hc≠v t]mIp∂n√. IqSmsX, ag°m sNøptºmƒ I\\Ø coXnbnepff th\\¬ s]mXpth eØv aÆnegpInt®cp∂ ssPh hkvXp°ƒ a¨Xcn A\\p`hs∏SmØ kwÿm\\ßfn¬ H∂mWv \\ΩpsS Isf ]ck]v cw H´n∏nSn°m≥ klmbn°pIbpw Aßs\\ tIcfw. klym{Znbn¬ \\n∂pw D¬`hn®v Ad_n°Sen aÆnse kq£va kpjnc߃ h¿≤n∏n®v aÆnf°hpw te°v HgpIp∂ ]pgIfpw Ahbn¬ \\n¿Ωn°s∏´ncn hmbpk©mchpw h¿≤n∏n°pIbpw, aÆv Xd®p t]mImsX °p∂ UmapIfpw XSbWIfpw a‰pw Hcp ]cn[nhsc sh≈w In\\n™ndßphm≥ klmbn°pIbpw sNøp∂p. tIcfobscbpw \\ΩpsS Irjntbbpw th\\en¬ \\n∂pw Cu¿∏w ]nSn®p\\n¿Øm\\p≈ aÆns‚ tijn h¿≤n°p kwc£n®v \\n¿Øp∂p. F∂ncp∂mepw, Xpemh¿jw Ibpw sNøpw. AXmbX,v aÆns‚ `uXnI KpW߃ sa® Ahkm\\n°p∂tXmsS \\ΩpsS hnfIsf th\\¬ NqSn¬ s∏SpØm≥ ]pXbnS¬ klmbn°pw. \\n∂pw kwc£n°p∂Xn\\pff \\S]SnIƒ I¿jI¿ ssIs°mtff≠XmWv. ssPhmhin„߃ Hcp ImcWhimepw IØn° cpX.v XobnSp∂Xv A¥co£ Xm]\\nebpw aÆnse Xm] hnfIsf th\\¬ NqSn¬ \\n∂pw kwc£n°p∂Xn¬ \\nebpw {IamXoXambn Dbcp∂Xn\\pw A\\p_‘ ]cºcmKX Pekwc£W am¿§ßtfmsSm∏w \\qX\\ {]iv\\߃°pw CSbm°pw. N∏pNhdpIƒ ]pXbnSen I≠p-]n-Sp-Ø-ßfpw hfsc {]m[m\\yw A¿ln°p∂p. \\mbn am{Xw D]tbmKn°pI. Ahsb ]‰n Xmsg {]Xn]mZn°p∂p. 2. BhcWhnfIƒ (Cover cropping) ]cºcmKX Pekwc£W am¿§ßƒ 1. ]pXbnS¬ (Mulching) ]b¿h¿§Ønep≈Xpw CSXq¿∂p hfcp∂Xpamb hnfIfpsS Hcp BhcWw aÆn¬ kr„n®v Hcp ssPh aÆn\\papIfntem, sNSnIƒ°v Nph´ntem hnfIfpsS ]pX∏p≠m°emWv BhcWhnfIƒ sNøp∂Xv. d∫¿ tXm´ßfn¬ hf¿Ønhcp∂ ayq°pW F∂ Im´p]b¿ Ahin„ßtfm, a‰v ssPhmhin„ßtfm ]®neItfm, CXn\\pZmlcWamWv. ]pXbnS¬sIm≠p e`n°p∂ KpW߃°v ]pdta ]b¿h¿§ sNSnIfmbXn\\m¬ Icnbnetbm Hcp ]mfnbmbn \\ncØnbnSp∂ coXnbmWnX.v A¥co£ ss\\{SP≥ hens®SpØv aÆns‚ ^e`q bnjvTn h¿≤n∏n°phm\\pw BhcW hnfIƒ klmbn CeIfpw NhdpIfpw ]®nes®SnIfpw \\ncØnbnSp∂Xv °p∂p. tXm´hnfIƒ°v ]‰nb Nne BhcW hnfIƒ NphsS tN¿°p∂p. Nne hnfIfpsS Irjn apdbn¬ Xs∂ Ahn-`mPy {]h¿ tXm´∏b¿ (]yqtddnb): d∫¿tXm´ßfn¬ BZysØ ØnbmWv. CØcØn¬ ]pXbnSp∂Xv aÆn¬\\n∂pw aq∂p\\mep h¿jw Irjn sNømw. ImenØo‰bmbpw D] tbmKn°mw. _mjv]oIcWw aqeap≈ Pe\\„w Ipdbv°p∂Xn\\pw PetkN\\mhiyw Ipdbv°p∂Xn\\pw klmbn°p∂p. IqSmsX agØp≈n aÆnep≠m°p∂ BLmXan√m Xm°n asÆmen∏p Ipdbv°phm\\pw, agsh≈sØ BKncWw sNbvXv aÆn¬ In\\n™ndßphm\\pw klm bn°p∂p F∂nßs\\ \\nch[n {]tbmP\\߃ ]pX bnS¬ sIm≠p≠v. 12 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

Ie∏tKmWnbw: d_¿, sXß,v Ihpß,v IpcpapfIv tXm´ 4. Dghv Ipd®v Irjn (Minimum Tillage) ßfn¬ D]tbmKn°mw. ImenØo‰bmsW¶nepw th\\en¬ DW°v _m[n°m\\nSbp≠v. CShn´p≈ aÆnf°¬, asÆmen∏n\\pw tIcfw t]mep≈ B¿{Z DjvWtaJem {]tZißfn¬, h¿≤n® sk≥t{Smkoa: DØaamb ImenØo‰ IqSnbmb CXv ssPhmwi \\„Øn\\pw ImcWamIp∂p. ssPhhf߃, d∫¿, sXß,v Ihpß,v IpcpapfIv tXm´ßfn¬ hf¿Ømw. ]pXbnS¬, BhcWhnfIƒ F∂nhsIm≠v Xs∂ Dghn ept±in°p∂ hmbpk©mcw, If\\nb{¥Ww, Cu¿∏ kvss‰tem: sXßv, Ihpßv tXm´ßƒ°\\ptbmPyw. kwc£Ww F∂nh km[n°mw. hnfmhin„߃ ]cam h[n ]p\\cp]tbmKn°p∂ CØcw IrjncoXnIƒ ]nt‚m: th\\ens\\ sNdp°m≥ Ignhpff BhcW hnf aÆns‚ PemKncWtijn h¿≤n∏n°p∂Xn\\v klmbn bmWnXv. Acm°nkv ]nt‚mbv F∂v imkv{X \\maap≈ °pIhgn aÆnf°¬ hfsc Ipdb°v phm\\pw km[n°pw. Cu hnfb°v v [mcmfw thcp]Seap≈Xn\\m¬ ss\\{SP≥ kw`cWtijn hfsc IqSpXemW.v BI¿jIamb a™ 5. CShnfIrjn (Inter cropping) ∏q°fp≈Xn\\m¬ Ae¶mcs®Snbmbpw hf¿Ømw. Imen Øo‰bmbpw D]tbmKn°mhp∂XmWv {][m\\ hnfIfpsS CSbn¬ e`yamb ÿeØv hnf- I-fpsS hf¿®-bv°m-h-iy-amb hn`h߃°v a’cw 3. sXm≠Sp°¬ (Husk burial) D≠mImØ XcØn¬ a‰p hnfIƒ Irjn sNøp∂ coXn bmWnXv. hnfIfpsS CS∏S¿∏pIƒ aÆns\\ GItZiw sXßn≥ Nph´n¬\\n∂pw c≠v ao‰¿ AIeØn¬, ]q¿Æambpw BhcWw sNbvXv agsh≈w aÆn¬ 50 sk.ao. hoXnbnepw XmgvNbnepw hrØmIrXnbn¬ BLmXta¬]n°p∂Xns‚ Xo{hX Ipd®v sh≈Øns‚ aÆptImcn AXn¬ sXm≠Sp°n Ipgn®nSp∂p. sXm≠v, Du¿∂nd߬ kabw h¿≤n∏n°p∂p. kvt]m©vt]mse agsh≈w kw`cn®p\\n¿Øn Du¿∂n dßm≥ klmbn°p∂Xn\\m¬, th\\edpXnIfn¬\\n∂pw 6. _lpXe Irjn k{ºZmbw (Multi storied sXßns\\ kwc£n°m≥ sXm≠Sp°¬ klmbIamW.v cropping system) hnfIfpsS hf¿®bv°mhiyamb hn`h߃°v a’cw D≠mImØ XcØn¬, hnfIfpsS thcp]Sehpw, Ce∏S¿∏pw hnhn[ X´pIfnembn hfcp∂ XcØn¬ {IaoIcn°p∂p. agsh≈w hnhn[ Xeßfnep≈ Ce ∏S¿∏pIfn¬ ]Xn®v, XmcXtay\\ i‡nIpd™mWv aÆn¬ ]Xn°p∂X.v CXv asÆmen∏ns‚ Xo{hX Ipdb°v p Ibpw Pew aÆnte°v Du¿∂ndßm\\p≈ kabw Zo¿Ln ∏n°pIbpw sNøp∂p. sXßv, IpcpapfIv, hmg, ]®°dn, ssIX, ]p√ph¿§ßƒ F∂nh Cu XcØn¬ Irjn sNømw. 7. XSsaSp°¬ hr£ßƒ°pw a‰p sNSnIƒ°pw Nph´n¬ agsh≈w sI´n\\n¬°p∂Xn\\p XSw FSp°mhp∂XmWv. \\nc ∏mb {]tZißfn¬ hrØmIrXnbnepw, sNcnhp≈ ÿeßfn¬ Xmgv∂ `mKØpw Ccphißfnepw am{Xw hcºv \\n¿Ωn°mw. hcƒ®sb {]Xntcm[n°p∂Xn\\p≈ \\qX\\ kmt¶XnI hnZyIƒ 1. ]n.]n.F^v.Fw. (]n¶v ]nKvsa‚Uv ^m°ƒ t´‰ohv saØntemt{Sm^v) sNSnIƒ°v hcƒ®sb {]Xntcm[n°p∂Xn\\pw hf¿®sb XzcnXs∏SpØp∂Xn\\pw klmbIamb Hcp PohmWp emb\\nbmWv ]n.]n.F^v.Fw. AYhm ]n¶v Iev]-t[\\p 13 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

]ns‹‚Uv ^m°ƒt´‰ohv saØntemt{Sm^v. Xangv\\mSv PetkN\\Øns‚ CSthfIƒ Ipdbv°p∂tXmsSm∏w Im¿jnI k¿ΔIemime hnIkn∏ns®SpØ Cu Ptem]tbmK Imcy£aX h¿≤n∏n°pIbpw sNøp∂p. _mI‰v ocnb¬ PohmWp emb\\n hnØp]cnNcWØn\\pw t{Km_mKpIfnepw N´nIfnepw {]tbmKn°p∂Xn\\mbn CeIfn¬ Xfn®psImSp°p∂Xn\\pw D]tbmKn°mw. Im]kv yqƒ cq]Ønep≈ sslt{UmsP¬ {]tbmKn°mw. 0.1 iXam\\w hocyØn¬ (1 an√n ]n.]n.F^.v Fw. Hcp en‰¿ CØcØnep≈ sslt{UmsP¬ Im]kv yqƒ ]me°mSv sh≈Øn¬ F∂ tXmXn¬ t\\¿∏n® tijw) Xfn°m Pn√bnse ]´mºnbn¬ {]h¿Øn°p∂ Irjn hn⁄m\\ hp∂XmW.v s\\√v Dƒs∏sSbp≈ hnfIfpsS \\n¿ÆmbI tI{μØn¬ e`yamWv. hf¿®m L´Ønepw, ]qhnSp∂ kabØpw CXv {]tbm Kn°mhp∂XmWv. c≠mgv® CSthfbn¬ Xfn°pI. 3. B¿_kIv- pem¿ ssat°mssdk¬ ^wssK sshIpt∂cßfn¬ Xfn°p∂XmWv DØaw. \\√ (F.Fw.F^v.) hc≠ Imemhÿbn¬ 20 an√n. ]n.]n.F^.v Fw. Hcp en‰¿ sh≈Øn¬ F∂ tXmXn¬ Xfn°mhp∂XmWv. a‰p sNSnIƒ°v hcƒ®sb {]Xntcm[n°p∂Xn\\p≈ cmkhfßtfm IoS\\min\\nItfm ]n.]n.F^.v Fw. s\\m∏w tijn sa®s∏SpØp∂ Hcp IpanfmWv B¿_kvI- pem¿ {]tbmKn°m≥ ]mSp≈X√. Cu PohmWphn\\v ssat°mssdk¬ ^wssK (F.Fw.F^v.), sNSnIfpsS C≥tUmƒ Ak‰nIv BknU,v sskt‰mssI\\n≥ F∂o thcn\\v Np‰pap≈ aÆn¬ thcpIfpambn ]ck]v cw kl tlm¿tamWpIƒ DXv]mZn∏n°phm≥ Ignhp≠v. sNSn h¿ØnXzØn¬ Pohn°p∂ Hcp hn`mKw IpanfpIfm IfpsS ImbnI hf¿® XzcnXs∏SpØp∂Xn\\pw ]qhp Wnh. F.Fw.F^v. Ahbv°mhiyamb A∂Pw sNSn ≠mIp∂Xn\\pw Imbv ]nSpØw h¿≤n∏n°p∂Xn\\pw Ifn¬\\n∂pw hens®Sp°p∂p. ]Icw, F.Fw.F^v. hcƒ®aqew sNSnIƒ°p≠mIp∂ BLmXw Ipdbv°p aÆnep≈ t]mjIßfpsS, {]tXyIn®v t^mkv^dkn ∂Xn\\pw CXv klmbn°p∂p. s‚bpw sh≈Øns‚bpw e`yX sa®s∏SpØp∂p. CXv aqew F.Fw.F^v. {]tbmKn°p∂ sNSnIƒ°v \\√ 2. ]pkm sslt{UmsP¬ thtcm´hpw hf¿®bpw, hnfhn¬ h¿≤\\hpw D≠mIp∂p. IqSmsX sNSnIƒ ]dn®p\\Sptºmƒ D≠mIp∂ kΩ¿ hcƒ®sb {]Xntcm[n°p∂Xn\\v hnfIƒ°v ±sØ {]Xntcm[n°m≥ Ignhv \\¬Ip∂p. Nmcw, a‰p klm bIamb as‰mcp kmt¶XnI hnZybmWv ]pkm cmkhf߃ F∂nhtbmsSm∏w Ch {]tbmKn°cpXv. sslt{UmsP¬. aÆnse Pemwiw kw`cn®p sh®v Xosc hc≠ aÆn¬ ssat°mssdk \\ne\\n¬°n√. th\\¬ ISp°ptºmtgm aÆn¬ Pemwiw Xosc Ipdbp AXn\\m¬ \\\\ \\¬Inbtijw am{Xw F.Fw.F^v. tºmtgm kw`cn® Pew Aev]m¬∏ambn sNSn°v e`y D]tbmKn°pI. am°p∂p. Zn√nbnse ]pkmbn¬ {]h¿Øn°p∂ C¥y≥ Im¿jnI KthjW tI{μw hnIkn∏ns®SpØ kmt¶ CØcØn¬ kq£va PetkN\\ coXnIƒ, Pe XnI hnZybmWnX.v slŒdn\\v 2.5 apX¬ 3.0 In.{Kmw F∂ kwc£WØn\\pff ]pkm sslt{UmsP¬, ]n.]n. tXmXn¬ sslt{UmsP¬ aÆn¬ {]tbmKn°mw. hnØv F^v.Fw. apXemb \\qX\\ kmt¶XnI hnZyIƒ F∂n hnXbv°p∂ kabtØm ssXIƒ \\Sp∂Xn\\p aptºm htbmsSm∏w ]cºcmKX Pekwc£W am¿§ßfpw BZy PetkN\\Øn\\p aptºm aÆn¬ {]tbmKn°m A\\ph¿Øn°p∂Xphgn \\ΩpsS hnfIsf th\\¬®qSn¬ hp∂XmWv. 5 apX¬ 10 {Kmw hsc Ipgnbn¬/ XSØn¬ \\n∂pw ImØv c£n°mw. {]tbmKn°mw. sslt{UmsP¬ ]Ønc´n aÆpambn Iq´n tbmPn∏n®mWv D]tbmKnt°≠Xv. Irjnbv°v Pe tUm. an\\n F{_lmw tkN\\w \\SØptºmƒ sslt{UmsP√ns‚ XcnIƒ Ah tUm. ssje tPmk^v bpsS hep∏Øns‚ 200 apX¬ 300 Cc´ntbmfw sh≈w tUm. acnb sUbv\\n Fw. Fkv. BKncWw sNøpIbpw aÆnse Cu¿∏w Ipdbp∂Xn\\ {io. APnXv kn. _n. \\pkcn®v BKncWw sNbvX sh≈w sNSnIƒ°v e`yam At{KmWanIv dnk¿®v tÃj≥, °pIbpw sNøp∂p. Nme°pSn ]pkm sslt{UmsP√ns‚ D]tbmKØneqsS Pe tkN\\Øn\\v th≠p∂ sh≈Øns‚ Afhv 40 apX¬ 70% hsc Ipdb°v msa∂v ]T\\߃ kqNn∏n°p∂p. ]pk sslt{UmsP¬ aÆns‚ Pekw`cWtijn h¿≤n∏n®v 14 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

knΩn F. Fw. Ae¶mc kky߃ s]mXpsh {]XnIqeamb Imem ]pXbnS¬ hÿIsf AXnPohn°m≥ _p≤nap´p≈hbmWv, ItºmÃv, Adbv°s]mSn, ISemkv IjvW߃, {]tXyIn®pw ITn\\amb th\\¬°mew. NqSn¬\\n∂pw Dcpf≥I√pIƒ, NIncn, DWßnb CeIƒ, ]p¬ØInSn Pe£maØn¬\\n∂pw Ahsb kwc£n°m≥ \\mw icn sh´n\\n¿Øptºmƒ e`n°p∂ ]p√psh´p IjvW߃ bmb \\S]SnIƒ kzoIcn®ns√¶n¬, Ah ]q¿Wambn F∂nhbntesX¶nepw D]tbmKn®v ]pXbnSp∂Xv \\in®pt]mhpItbm AhbpsS at\\mlmcnX \\„s∏Sp aÆnse Cu¿∏w \\ne\\n¿Øm≥ klmbn°pw. AXv Itbm sNøpw. ISpØ th\\enepw DZym\\ßfpsS BI¿ am{Xa√, If\\nb{¥Ww, aÆns‚ LS\\ sa®s∏SpØpI, jWobX \\ne\\n¿Øp∂Xn\\v Aev]w IqSpX¬ {i≤ BhiyamW.v efnXamb Nne am¿§ßfneqsS AXv km[y hpamWv. XW¬ XWen„vSs∏Sp∂ sNSnIƒ°v XW¬ e`yam °Ww. AØcw sNSnIƒ sNSn®´nIfnemWv \\´n´p≈ sX¶n¬ Ahsb DZym\\ßfpsS XWep≈ ÿetØ bv°v am‰nshbv°Ww. DZym\\`wKn \\„s∏SmØ coXn bn¬ XW¬ heIƒ {IaoIcnb°v m≥ ]‰nb CSßfn¬ XW¬he hncnbv°pI. icnbmb PetkN\\w th\\¬°meØv ZnhkØn¬ Hcn°se¶nepw sNSnIƒ \\\\bv°Ww. Cu kokWn¬ sNSnIƒ°v [mcmfw sh≈w \\„s∏Spw, \\∂mbn \\\\®ns√¶n¬ Ah hmSpItbm hf¿® apcSn°pItbm sNøpw. DZym\\ ßfn¬ D]tbmKn°mhp∂ ssSa¿ kwhn[m\\ap≈ {Un]v CdntKj≥ In‰v ÿm]n°p∂Xv Pew em`n°m\\pw aÆn¬ Pemwiw \\ne\\n¿Øm\\pw hfsc {]tbmP\\{]Z amWv. Iev]-t[\\p 15 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

IoSßsf XSbpI, Db¿∂ Xm]\\nebn¬ \\n∂v sNSn dot]m´nwKv Hgnhm°pI bpsS thcpIƒ kwc£n°pI, aÆnep≈ D]ImcnIfmb kq£va PohnIfpsS {]h¿Ø\\߃ XzcnXs∏Sp icnbmb coXnbnep≈ dot]m´nwKn\\v sNSnIfpsS ØpI, DZym\\Øn\\v IqSpX¬ at\\mlmcnX F∂n Xnßn\\nd™ thcpIfpw Aev]w CeIfpw {Snw sNtø ßs\\ H´\\h[n KpW߃ IqSn ]pXbnSp∂Xn\\p≠v. ≠Xp≠v. Cu {]h¿Ø\\ßsf√mw th\\¬°meØv sNSn®´nIfn¬ `wKnbp≈ Dcpf≥ I√pItfm Ib¿ sNbvXm¬ sNSnIƒ°v G‰hpw IqSpX¬ BLmX aƒ®v am‰pItfm D]tbmKn®p ]pXbnSmhp∂XmWv. Øn\\pw kΩ¿±Øn\\pw km[yXbp≠v. AXpsIm≠v th\\en\\papºv dot]m´nwKv \\SØm≥ {ian°pI. {]qWnwKv sslt{UmsP√ns‚ D]tbmKw ]qt¥m´Ønse kkyßsf IqSpX¬ at\\mlc am°m≥ klmbn°pI am{Xa√, th\\¬°meØv PeZu¿e`yX t\\cnSp∂ {]tZißfn¬ aÆn¬ kkyßsf ]cn]men°p∂Xn\\p≈ A\\nhmcyamb Cu¿∏w \\ne\\n¿Øm≥ A\\ptbmPyamb am¿§amWv am¿§w IqSnbmWv {]qWnwK.v DWßnbXpw tcmKw _m[n sslt{UmsP¬ AYhm \\\\KpfnIIƒ. sNSnbpsS IS ®Xpamb Nn√Ifpw CeIfpw sh´nam‰p∂Xv sNSnIfn¬ `mKØmbn Ch \\nt£]n°p∂Xv aÆnse Cu¿∏w \\ne IqSpX¬ Pemwiw \\ne\\n¿Øp∂Xv Dd∏m°pw. \\n¿Øm\\pw Imcy£aamb PetkN\\Øn\\pw klm bIamWv. If\\nb{¥Ww ]qt¥m´Ønse IfIƒ \\o°w sNøp∂Xv th\\¬ °meØv kky߃°v Bhiyamb t]mjI߃ e`n°p∂ps≠∂v Dd∏m°p∂tXmsSm∏w tcmK IoS hym]\\hpw XSbpw. sNSn®´nIfnse IfIƒ \\o°w sNøm≥ {]tXyIw {i≤n°Ww. ]pXbnSp∂Xv If\\nb {¥WØn\\p klmbn°pw. IoS\\nb{¥Ww ap™, Cet∏\\pIƒ, aoenaq´, aficnIƒ XpS ßnb \\ocq‰n°pSn°p∂ IoSßfmWv Ae¶mcs®SnI fpsS th\\¬°me i{Xp°ƒ. Chsb \\nb{¥n°phm≥ IoS_m[tb‰ `mK߃ \\o°w sNøpI, PetkN\\w hf{]tbmKw th\\¬°meØv ]Iens‚ ssZ¿Lyw IqSpXemb Xn\\m¬, sNSnIƒ°v IqSpX¬ kabw kqcy{]Imiw e`n°p∂p. AXpsIm≠pXs∂ BtcmKyw \\ne\\n¿Øp ∂Xn\\pw IqSpX¬ hf¿®bv°pw t]mjI߃ IqSpX¬ Bhiyambn hcp∂p. amkØnsemcn°¬ sh≈Øn¬ ebn°p∂ hfw (DZm: 19:19:19, 5 {Kmw/ en‰¿ sh≈Øn¬ F∂ tXmXn¬) CeIfn¬ Xfn®psImSp°p∂Xpw DW ßns∏mSn™ NmWIs∏mSntbm ItºmtÃm aÆn¬ tN¿Øp sImSp°p∂Xpw \\√XmWv. 16 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

sNøptºmƒ sNSnIfn¬, CeIfpsS ASn`mKØpƒ th\\en¬ ]p√v IqSpX¬ XmgvØn sh´p∂Xv \\√X√. s∏sS \\∂mbn sh≈w ktv {] sNøpI, tKmaq{X Im¥mcn th\\¬°meØp tem¨ tamhdns‚ tªUv {IaoIcn®p apfIv an{inXw t]mse ho´n¬ Xs∂ Xømdm°mhp∂ sIm≠v ]p¬ØInSn Aev]w DbcØn¬ \\n¿Øn sht´ ssPh IoS\\min\\nIƒ kvt{] sNøpI. _ypthdnb, ≠XmWv. CXv aÆnte°pw thcpIfnte°pw ISpØ sh¿´nknenbw XpSßnb PohmWp IoS\\min\\nIƒ shbn¬ X´p∂Xv Hgnhm°pw. ]p√v sh´pIjvW߃ 20 {Kmw/en‰¿ sh≈Øn¬ F∂ tXmXn¬ kvt{] sNøp ]p¬ØInSnbn¬ Xs∂ ]pXbmbn D]tbmKn°mw. ∂Xv hfsc ^e{]ZamWv. Cu ]pX s]s´∂v hnLSn®p aÆns\\ t]mjn∏n°p∂p, tem¨ tamhdns‚ tªUv \\√ aq¿—bp≈XmsW∂p Dd∏p \\nd°q´pIsfmcp°mw hcpØWw. aq¿® Ipd™ tªUp]tbmKn®m¬ ]p√v s]s´∂v DWßnt∏mIm≥ km[yXbp≠v. th\\¬°m BI¿jWob h¿Æ]pj]v ßfp≠mIp∂ ko\\nb, sN≠pa√n, km¬hnb, hmSmap√, kntemjy, Imin Øpº XpSßnb hm¿jnI ]qs®SnIƒsIm≠v \\√ shbnep≈ `mKØp ]qsaØIsfmcp°p∂Xv, th\\ enepw ]qt¥m´Øn\\v {]tXyI AgIp \\¬Ipw. Ce® ¥Øn¬ apº∑mcmb IÆmSns®SnIƒ Iq´ambn \\´p ]nSn∏nt®m sNSn®´nIfn¬ {IaoIcnt®m \\nd∏Int´Imw. emcw`Ønse Xs∂ tamhnßn\\p tijw ItºmtÃm DWßnb NmWIs∏mSntbm kaw aÆpambn tN¿Øv 100 Intem an{inXw 100 NXpc{i ao‰dn\\v F∂ tXmXn¬ hnXdpI. Znhkhpw cmhnsebpw sshIo´pw ]p√v \\∂mbn \\\\®p sImSp°Ww. CXn\\mbn kv{]nwKvf¿ ÿm]n°p ∂Xv \\√XmW.v th\\¬°mew Ahkm\\n°mdmIptºmƒ Km¿U≥ t^m¿°p]tbmKn®v ]p¬ØInSnbn¬ GI tZiw 6 C©v AIeØn¬ t^m¿°nMv sNøp∂Xv thcp Iƒ°nSbnepw aÆnepw hmbpk©mcw h¿≤n∏n°p∂p. s^bdn dnMv F∂ IpanƒtcmKw _m[n®v ]p√v ]p¬ØInSnbpsS ]cnNcWw hrØmIrXnbn¬ DWßnt∏mIp∂Xv XSbm≥ _mhnÃn≥ ]p¬ØInSn hrØnbpw `wKnbpap≈Xpam°m\\mWv F∂ Ipanƒ\\min\\n 2 {Kmw/en‰¿ sh≈Øn¬ F∂ IrXyamb CSthfIfn¬ tamh¿ D]tbmKn®p sh´n \\n¿Øp∂Xv. ]Xnhmbn ]p¬ØInSn sh´p∂Xv ]p√v tXmXn¬ Xfn®psImSp°Ww. NnX¬ ieyw t\\cnSm≥ I´nbp≈Xmbn hfcm≥ klmbn°p∂p. F∂m¬ ISpØ sa‰mssdknbw F∂ PohmWp IoS\\min\\n 20 {Kmw/ en‰¿ sh≈Øn¬ F∂ tXmXn¬ Xfn®psImSp°Ww. Iev]-t[\\p 17 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

AIØf DZym\\ßfpsS ]cnNcWw ]qt¥m´Ønse IfIƒ \\o°w sNøp∂Xv th\\¬°meØv kky߃°v Bhiy shbn¬ IqSpXembn ]Xn°m≥ km[yXbp≈ amb t]mjI߃ e`n°p∂ps≠∂v Dd∏m P\\me°cnIntem hcm¥bntem h®n´p≈ sNSnIƒ °p∂tXmsSm∏w tcmKIoS hym]\\hpw IqSpX¬ shbn¬ sIm≈msX \\o°n sh°Ww. sNSn XSbpw. sNSn®´nIfnse IfIƒ \\o°w ®´nIfnse aÆn¬ BhiyØn\\v Cu¿∏w \\ne\\n¿ØpI. sNøm≥ {]tXyIw {i≤n°Ww. ]pXbn sk¬^v hm´dnMv N´nIƒ D]tbmKn°p∂Xv \\√XmWv. Sp∂Xv If \\nb{¥WØn\\p klmbn°pw. IoStcmK_m[Iƒ IrXy kabØpXs∂ Is≠Øp Ibpw Ignbp∂Xpw ssPh/PohmWp IoS\\min\\nIfp ]tbmKn®v \\nb{¥n°pIbpw thWw. CeIfnse s]mSn \\\\™ XpWntbm tkm^‰v v {_tjm D]tbmKn®p \\o°w sNøm≥ {i≤n°Ww. CSbv°nsS shbn¬ sIm≈n btv °≠ sNSnIƒ ISpØ shbnen¬ shb°v msX {i≤n °Ww. sNSnIfpsS BtcmKyhpw AgIpw \\ne\\n¿Øp ∂Xn\\v th\\¬°memcw`Øn¬ Xs∂ aÆnf°n, ssPh hfßtfsX¶nepw, {]tXyIn®pw DWßnb NmWIs∏mSn {]tbmKnt°≠XmWv. Bhiysa¶n¬ sslt{UmsP¬ KpfnI \\nt£]n°mhp∂XmWv. knΩn F. Fw. Akn v s{]m^k¿ F.sF.kn.B¿.]n. Hm¨ ^vtfmdn°ƒ®¿ Im¿jnI tImtfPv sh≈m\\n°c 18 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

]ip¡fpsS th\\¡me ]cnNcWw Aºnfn tPm¨ Imemhÿm hyXnbm\\w aqew tIcfw ISpØ th\\¬ A\\p`hs∏Sp∂ kwÿm\\ambn amdns°m ≠ncn°pIbmWv. InWdpIfpw Ipfßfpw tXmSp Ifpw ]pgIfpsa√mw h‰nhcfp∂ Ahÿ. G‰hpw IqSpX¬ ag e`n°p∂ kwÿm\\ßfnsem∂mb tIcfØn¬ Np´ps]m≈p∂ th\\ens‚ Zn\\߃ IqSns°m≠ncn°pIbmW.v Cu am‰w £oc taJebnepw {]Xnk‘nIƒ°v ImcWamIp∂p. Ht∂m ct≠m en‰¿ ]m¬ Xcp∂ \\mS≥ ]ip°fn¬ Xf¿®, hmbn¬\\n∂v \\pcbpw ]Xbpw hcpI, Xo‰ Ign°m \\n∂pw hcpam\\ kpc£nXXzØn\\p th≠n ]tØm Xncn°pI F∂nh kqcymLmXØns‚bpw \\n¿÷eoIc ]Xn\\t©m en‰¿ ]m¬ Xcp∂ k¶cbn\\w ]ip°fn WØns‚bpw {]mcw` e£WßfmWv. CØcw kml te°v tIcfØnse £oc I¿jI¿ amdnbncn°p∂p. NcyØn¬ DS≥ NnIn’ BhiyamW.v th\\¬°meØv CØcw ]ip°ƒ°v Db¿∂ Xm]\\nebpw Db¿∂ cmhnse 10 aWn apX¬ sshIpt∂cw 3 aWn hscbp≈ A¥co£ B¿{ZXbpw {]Xntcm[n°m\\p≈ Ignhv kabßfn¬ ]ip°sf ]pdØv tabm≥ hnSmXncn°p XmcXtay\\ IpdhmWv. 15 apX¬ 25 Un{Kn sk¬jykv ∂XmWv DØaw. IqSmsX th\\¬°meØv _mly hscbp≈ Xm]\\nebpw 40 apX¬ 60 iXam\\whsc ]cmZ߃ (sN≈,v ]´pÆn, ISn°p∂ Cu®Iƒ F∂nh) A¥co£ Bt]£nI B¿{ZXbpamWv Chb°v v A`n IqSm\\pw Ch ]cØp∂ tcmK߃ ]Scm\\pw km[y Imayw. CØcw ]ip°ƒ°,v tIcfØnse th\\¬ Imem XIƒ IqSpXemW.v AXn\\m¬ ]ip°sft]mseØs∂ hÿbnse Db¿∂ NqSpw A¥co£ B¿{ZXbpw sXmgpØpw ]cnkchpw hrØnbmbn kq£n°phm≥ XnI®pw Akl\\obamWv. th\\¬ Akl\\obam {i≤n°pI. Iptºmƒ Ch Xo‰ Ign°p∂Xv IpdbpIbpw ]mep¬∏m Z\\hpw {]Xyp¬∏mZ\\hpw XS s∏SpIbpw sNøp∂p. sXmgpØv \\n¿Ωn°ptºmƒ Chbv°v {]tXyI th\\¬°me ]cnNcWw Bhiy amWv. sXmgpØn\\p≈n¬ icnbmb hmbpk©mcw Dd∏p kqcymLmXw hcpØWw. Ing°v˛]Sn™mdv Znibn¬ \\n¿Ωn°p∂ ]ip°fn¬ hnb¿∏v {KŸnIƒ IpdhmWv. icoc XmWv DØaw. sXmgpØp \\n¿Ωn°ptºmƒ acßsfm∂pw Ønse NqSv ]pdØp Ifbp∂Xv {][m\\ambpw AW b°v p∂XneqsSbmW.v izmkwap´¬, s]s´∂p≈ InX∏,v apdn°mXncn°pIbpw AtXmsSm∏w sXmgpØnt\\mSv tN¿∂v s]s´∂v hfcp∂ XW¬ ac߃ h®p]nSn∏n°p ∂Xpw \\√XmWv. ta¬°qc, NpacpIƒ, Xd F∂nh Iev]-t[\\p 19 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

imkv{Xob coXnbn¬ \\n¿Ωn°pI. NqSns\\ {]Xntcm ]iphn\\v IpSn°m≥ In´Ww. IqSmsX icocØnse [n°m≥ G‰hpw \\√Xv Hme, HmSv XpSßnb ta¬°q Zl\\{]{Inbbpƒs∏sS F√m icoc {]h¿Ø\\ß cIƒ BW.v F∂m¬ Km¬hss\\kUv v Ab¨/ Aeqan sfbpw \\n¿PeoIcWw _m[n°pw. \\nbw F∂nhbmWv IqSpXembn D]tbmKn®phcp∂Xv. Km¬hss\\kvUv Ab¨ jo‰v 30˛40% NqSv Xmtgm´v Xo‰{Iaw {]hln∏n°ptºmƒ Aeqan\\nbw jo‰pIƒ 10˛20% NqSv am{Xta Xmtgm´v {]hln∏n°p∂p≈p. jo‰n´ sXmgpØp ]®∏p√n¬ GItZiw 60 apX¬ 70 iXam\\w hsc Ifn¬ NqSv Ipdbv°m≥ jo‰n\\v apIfn¬ Hme hncn°p Pemwiw D≠v. Znhkw 20 apX¬ 30 Intemhsc ]®∏p√v Itbm Nm°,v s\\‰v F∂nh D]tbmKn®v ASn°qc \\n¿Ωn Xo‰bn¬ Dƒs∏SpØmw. \\mcpIƒ ASßnb hkXv p°fpw °pItbm sNømw. ta¬°qcbn¬ kv{]n¶vf¿ {IaoI 40% hsc Xo‰bn¬ Dƒs∏SptØ≠Xp≠.v ]mcºtcyXc cn®v Hmtcm AcaWn°qdnepw 1 an\\n‰v F∂ coXnbn¬ Xo‰hkXv p°fmb hmgbpsS Ahin„߃, N°, Hme sh≈w kv{]n¶vƒ sNøp∂Xv jo‰v XWp°p∂Xn\\v F∂nhbpw \\¬Imhp∂XmWv. th\\¬°meØv Xo‰ D]Icn°pw. sXmgpØn\\p≈n¬ ]ip°ƒ°v anÃv ∏p√n\\v £maap≠mIm≥ km[yX D≈Xn\\m¬ tNmfw kwhn[m\\w G¿s∏SpØp∂Xpw NqSns\\ {]Xntcm[n°m≥ ap≥Iq´n Irjn sNbvXv ssktePm°n kq£n°p∂Xv klmbn°pw. sXmgpØn\\p≈n¬ koenMv ^m\\nt\\°mƒ, \\√XmWv. ssht°men¬ Pemwiw IpdhmbXn\\m¬ `nØnbn¬ {IaoIcn°p∂ ^mt\\m s]Ukv{Snb¬ ssht°m¬ \\¬Ip∂Xv ]camh[n Ipdbv°pI. ^mt\\m BWv \\√X.v tIm¨{Io‰v sIm≠p≈ ta¬°qc ssht°m¬ \\¬Ip∂Xv cmhnsebpw cm{Xnbpw B°pI. A`nImaya√. th\\¬°meØv ]p√pw ssht°mepw Bhiym\\pkcWw Ign°mXncn°p∂Xv \\mcpIfpsS e`yX Ipdbv°pIbpw NpacpIƒ 3 ASn/1 ao‰¿ DbcØn¬ am{Xw \\n¿Ωn AkntUmknkn\\pw ]mense sImgp∏v Ipdb°v p∂Xn\\pw °pI. _m°nbp≈ `mKØv kt∏m¿´v XqWpIƒ \\n¿Ωn hgnsbmcp°pw. °pI. sXmgpØns‚ Xd tIm¨{Io‰v sNøp∂XmWv A`nImayw. 40 sk‚oao‰dn\\v 1 sk‚nao‰¿ F∂ tXmXn¬ A∂PØns‚bpw amwkyØns‚bpw Afhv IqSpX t…m]v \\¬Imhp∂XmWv. sXmgpØns‚ ]cnkcw eSßnb Hcp Xo‰ an{inXamWv th\\¬°meØv tIm¨{Io‰p sNømXncn°pI, CXv Xdbn¬\\n∂v tdUn ]ip°ƒ°v \\¬tI≠Xv. D]m]Nb {]{InbbpsS tbj≥ hgnbp≈ kqcymLmXsØ sNdp°pw. IqSmsX ^eambn icocØn¬ NqSv DXv∏mZn∏n°s∏Spw F∂p agsh≈w aÆnte°v Cdßm\\pw D]Icn°pw. ≈Xn\\m¬ sshIpt∂cw 6 aWn°v tijw km{μoIrX ImenØo‰ \\¬Ip∂XmWv DØaw. C{]Imcap≈ sh≈w icnbmb th\\¬°me ]cnNcWØneqsS th\\¬°me kΩ¿±w Ipd®v ]ip°fpsS BtcmKyw kwc£n°mw. Hcp ]iphn\\v {]XnZn\\w icmicn 40 apX¬ 50 en‰¿ IpSnsh≈w BhiyamWv. ]ip°ƒ°v 24 aWn°qdpw tUm. Aºnfn tPm¨ ip≤amb IpSnsh≈w e`yam°Ww. CXn\\mbn sXmgp Akn v s{]m^k¿ (sh‰dn\\dn kb≥kv) Øn¬ Hmt´mam‰nIv {Un¶dpIƒ {IaoIcn°p∂XmWv Irjn hn⁄m\\ tI{μw DØaw. ip≤Pew BhiyØn\\v In´msX hcp∂Xv ]ip IÆq¿ °fpsS ]mep¬∏mZ\\sØ Imcyambn _m[n°pw Hcp en‰¿ ]m¬ D¬∏mZn∏n°s∏Sphm≥ \\mep en‰¿ sh≈w 20 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

\\^ok Fw. kmºØnIambpw ]mcnÿnXnIambpw kmaqlnI XW¬ac߃sIm≠p≈ {][m\\ t\\´ßƒ ambpw Gsd {]m[m\\ya¿ln°p∂ Hcp hnfbmWv tIcf 1. XW¬ac߃ NqSv Ipdb°v p∂Xn\\m¬ aÆnt\\bpw Ønse Geae°mSpIfn¬ kar≤ambn hnfbp∂ Gew. Ges®SnItfbpw DW°Øn¬\\n∂pw kwc£n hfsc s]s´∂v {]XnIcn°p∂ Hcp hnfbmWnXv. Irjn °p∂p sNøs∏Sp∂ {]tZiØns‚ Imemhÿbpw ]cnÿnXn bnep≠mIp∂ hyXnbm\\hpw GeØns‚ hf¿®sbbpw 2. XW¬ hr£ßfpsS IpSt]mep≈ Ce®m¿Øv hnfhnt\\bpw hy‡ambn kzm[o\\n°p∂Xmbn ImWmw. D≈Xp aqew i‡amb ag aqew GeØns‚ Ce tIcfØn¬ ]›naL´ aetbmc taJeIfn¬ Gew Ifpw X≠pIfpw HSn™pt]mIp∂Xv XSbp∂p hfsc hn]peambn IrjnsNbvXphcp∂p. IqSnb tXmXn ep≈ kqcy{]Imiw hnfbpsS hf¿®°v A\\ptbmPy 3. XW¬ acßfpsS i‡amb thcp]Sew asÆm LSIa√mØXn\\m¬ XWep≈ {]tZißfnemWv en∏v XSbp∂Xn\\pw aÆns‚ LS\\ sa®s∏SpØp Ch {][m\\ambpw hn\\ykn°s∏´ncn°p∂Xv. ∂Xn\\pw klmbn°p∂p anXamb coXnbn¬ XW¬ Ge-a-e-°m-Sp-Iƒ e`n°p∂ tXm´ßfn¬ Gew \\∂mbn hfcp∂p. kzm`mhnI ambn D≈tXm \\´p]nSn∏n®tXm Bb hnhn[ XW¬ hr£ ßfmWv GetØm´ßfn¬ Bhiyamb XW¬ Dd∏phcp Øp∂Xv. icnbmb coXnbn ep≈ XW¬ {IaoIcWw Ge s®SnIfpsS \\√ hf¿®°pw, ]qhnSp∂Xn\\pw IqSpX¬ Imbv ]nSn°p∂Xn\\pw klm bIamhp∂p. BbXn\\m¬ XW¬ acßfpw XW¬ {Iao IcWhpw GetØm´ßfn¬ kp{][m\\ LSIßfmbn \\ne sIm≈p∂p. Iev]-t[\\p 21 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

4. aÆn¬\\n∂p≈ Pe\\„w Ipdbv°pIbpw Cu¿∏w °p∂Xn\\v klmbIamIpw. XW¬ ac߃ Xncs™Sp \\ne\\n¿ØpIbpw sNøp∂p. CXv GetØm´ßfn¬ °ptºmƒ AhbpsS hf¿®m\\nc°v, {]mtZinI Imem sNSnIfpsS hf¿®b°v pw ]pj]v n°p∂Xn\\pw Imbv hÿbpambn CWßnt®cm\\p≈ Ignhv F∂nhIqSn ]nSn°p∂Xn\\pw klmbIamIp∂p. ]cnKWnt°≠XmWv. Geae°mSpIfpsS Imemhÿ °nWßp∂ XW¬ac߃ thWw Xncs™Sp°m≥. 5. XW¬ acßfn¬ \\n∂pw Ces]mgnbp∂Xpƒs∏sS ]eXcw XW¬ ac߃ \\ne\\n¿Øp∂Xn\\pw {i≤nt° aÆnte°v ASnbp∂ ssPh hkvXp°ƒ aÆns\\ ≠XmWv. ssPh kºp„am°p∂p XW¬ac߃°v D≠mbncnt°≠ {][m\\ 6. i‡amb Im‰n¬\\n∂pw AXpaqeap≠mIp∂ KpW߃ \\miØn¬\\n∂pw XW¬ ac߃ Ges®SnIsf kwc£n®p \\n¿Øp∂p 1. thKØn¬ hfcp∂hbpw Bhiyamb XW¬ \\evIp∂hbpw Bbncn°Ww 7. hnhn[ XW¬ ac߃ D≈ tXm´ßfn¬ h¿jw apgph≥ ]q°ƒ D≠mIp∂Xn\\m¬ tX\\o®Iƒ°v 2. XW¬ \\¬Ip∂Xn\\\\ptbmPyambn hnkXv rXamb tX\\n\\p≈ as‰mcp DdhnSambn CXv amdp∂p. taem∏pw Im‰ns\\ {]Xntcm[n°p∂Xn\\mbn CuSp‰ tX\\o® hgnbp≈ ]cmKWØn\\v GetØm´ XSnIfpw D≠mbncn°Ww ßfn¬ hfsctbsd {][m\\yap≠v. 3. CSØcw hen∏Ønep≈ \\nXylcnX hr£ßƒ 8. XW¬ ac߃ GetØm´ßfn¬ IfIƒ IqSpX A\\ptbmPyamWv embn D≠mIp∂Xns\\ XSp°p∂p. kqcy{]Imi Øns‚ e`yX IqSptºmƒ IfIƒ h√msX hfcp 4. Bgv∂ndßp∂ thcp]SetØmSv IqSnb XW¬ Ibpw \\nb{¥Ww hfsc {]bmkIcamhpIbpw acßfmsW¶n¬ Ahb°v v hnfbpambn a’cn°msX sNøp∂p. Xs∂ aÆn¬\\n∂pw sh≈hpw hfhpw e`n°pw 9. XW¬ Ipd™ tXm´ßfn¬ thcp]pgp, \\namhnc, 5. ag°meØv Ces]mgnbpIbpw th\\¬°meØn\\p aoenaq´, X≠pXpc∏≥, Ges®mdn F∂o IoSßfpw ap≥]mbn ]pXnb CeIƒ hcpIbpw sNøp∂ CeIcn®nepw IqSpXembn ImWp∂p Nμ\\thºv t]mep≈ acßfpw A\\ptbmPyamWv CSØcw hen∏ap≈ XW¬ ac߃ icnbmb 6. ]q°mew IqSpX¬ kabtذv \\o≠p\\n¬°p coXnbn¬ (50˛60% XW¬ e`n°Ø°hn[w) sImºp ∂Xpw ]q°fn¬ tX≥ IqSpX¬ D≈Xpamb XW¬ tImXn \\ne\\n¿Øp∂XmWv A`nImayw. Ges®SnIfn¬ ac߃ tX\\o®IfpsS hchv tXm´ßfn¬ h¿≤n ]q°ƒ IqSpXembn D≠mIp∂ kabßfn¬ tX\\o® ∏n°p∂p Isf BI¿jn°Ø° KpWßtfmSv IqSnb XW¬ ac߃ tXm´ßfn¬ Ds≠¶n¬ AXv hnfhv h¿≤n∏n 7. XW¬ ac߃ tcmKIoSßsf BI¿jn°p∂h Bbncn°cpXv Geae°mSpIfn¬ km[mcWbmbn I≠phcp∂ XW¬ ac߃ {Ia \\w. km[mcW\\maw imkv{X\\maw IpSpw_w 1. tNcv tlmfnK¿W B¿t\\m´nbm\\ A\\Im¿Untbknsb 2. Ggnew ]me A¬tÃmWnb kvsImfmcnkv At]msskt\\knsb 3. IcW sh¿t\\mWnb A¿t_mdnb BÃtdknsb 4. ]mXncn Ãocntbmkvs]¿aw sImssfkv _nKvt\\mWntbknsb 5. ]eI∏øm\\n HtdmIvsskew C≥UnIw _nKvt\\mWntbknsb 6. ]ømWn ]Pt\\enb tem©nt^mfnb _nKvt\\mWntbknsb 7. Im´pdmWn kv]mtØmSnb Iw]m\\pte‰ _nKvt\\mWntbknsb 8. Im´ps\\√n KdpK ]nt∂‰ _¿sktdknsb 9. Ip¥ncp°w It\\dnbw kv{SnIv‰w _¿sktdknsb 10. \\mKsNºIw sakp As^dnb ¢qkntbknsb 11. ISp° sS¿ant\\enb sN_pf tImws{_t´knsb 12. Xm∂n sS¿ant\\enb s_√ncn° tImws{_t´knsb 13. Im´p_Zmw sS¿ant\\enb IS∏ tImws{_t´knsb bqt^m¿_ntbknsb 14. tNmethß _nkvtIm^nb PhmWn° 22 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

15. h´ aIcm¶ s]¬t‰‰ bqt^m¿_ntbknsb 16. h´°pºnƒ at√m´kv sS{SmtIm°kv bqt^m¿_ntbknsb 17. AtimIw kcmI AtimI ^mt_knsb 18. hmI B¬_nknb se_°v ^mt_knsb 19. ]pfnhmI B¬_nknb HtUmdm‰nkna ^mt_knsb 20. IWns°m∂ Im nb ^nÃpe ^mt_knsb 21. thß sStdmIm¿]kv a¿kq∏nbw ^mt_knsb 22. Ccqƒ sskenb ssktemIm¿] ^mt_knsb 23. Ipcßm´n At{ImIm¿]kv {^mI-vkn\\nt^mfnbkv ^mt_knsb 24. ho´n Um¬s_¿Pnb em‰nt^mfnb ^mt_knsb 25. sh≈o´n Um¬s_¿Pnb ]m\\n°pte‰ ^mt_knsb 26. apcp°v Fdn{Xn\\ C≥UnI ^mt_knsb 27. ioaapcp°v Fdn{Xn\\ kp_pw{_≥kv ^mt_knsb 28. Ipfamhv s]¿knb a{Im¥ semtdknsb 29. apfIp\\mdn \\ntbmen‰vknb kvt{Im_nIpte‰ semtdknsb 30. Idph kn∂tamaw tIcf≥kv semtdknsb 31. hb\\ kn∂tamaw sskem\\nIw semtdknsb 32. aehncn©n BIv‰nt\\mUm^vs\\ ae_mdn° semtdknsb 33. Im™ncw kv{SnIvt\\mkv \\I-vkv˛thman° semKm\\ntbknsb 34. sh¨tX°v emPkvt{Smanb em≥kntbmte‰ ent{Xknsb 35. shSnπmhv Ipt≈\\nb FI-vkdn√m‰ am¬thknsb 36. Nμ\\thºv SqW knentb‰ saentbknsb 37. sh≈AIn¬ Untkmsskew ae_mdnIw saentbknsb 38. πmhv B¿t´mIm¿]kv sl‰tdm^n√kv samtdknsb 39. B™nen B¿t´mIm¿]kv ln¿kq´ samtdknsb 40. tNe ss^°kv s_tUmsabv samtdknsb 41. CØn ss^°kv sd‰qk samtdknsb 42. AØn ss^°kv sdkntamk samtdknsb 43. tXcIw ss^°kv FI-vkmkvs]tc‰ samtdknsb 44. Im´p]{Xn ssadnÃn° ae_mdn° ssadnÃnt°knsb 45. Icnsh´n Hfnb UtbmCI Hfntbknsb 46. kn¬h¿ Hm°v s{Khn√nb tdm_à t{]m´ntbknsb 47. a™°Sºv lmƒUn\\ tIm¿Unt^mfnb dq_ntbknsb 48. sNºqhw UntamIm¿]kv temß≥ km∏n≥sUknsb 49. ]qhw k-vIvsfsjd Hfntbmk km∏n≥sUknsb 50. a´n sFem¥kv {Sn^bvk knadqs_knsb 51. aeºcØn ^n¿anbm\\ sImtfmtd‰ sÿ°pentbknsb 52. D∂w {Knhnb Snent^mfnb Snentbknsb 53. s]m´ma s{Sa Hmdnsb‚menkv Aƒtaknsb 54. Ipºnƒ saen\\ A¿t_mdnb sh¿_t\\knsb 55. s]cnßew ¢tdmsU≥t{Um¨ hnkvtImkw sh¿_t\\knsb Iev]-t[\\p 23 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

XW¬acßfpsS sshhn≤yØnepw XW¬ {IaoI cWØnepw h∂ncn°p∂ am‰w apIfnse ]´nIbn¬ tcJs∏SpØnbhbpw A√mØ hbpamb ]e XW¬ acßfpsSbpw km∂n≤yw Geae °mSpIfn¬ ImWmsa¶nepw AhbpsS sshhn≤yØnepw FÆØnepw Ipdhv h∂ncn°p∂p. Geae°mSpIfn¬ {]mtZinIambpw IqSpXembpw ImWs∏´ncp∂ ]e XW¬ acßfpw C∂v A\\yambns°m≠ncn°p∂p. IqSnb tXmXnep≈ sImºptImX¬ ImcWw XW¬ ac ߃°v Bhmk hyhÿbn¬ AhbptSXmb I¿Ø hy߃ \\n¿Δln°m≥ IgnbmsX hcp∂p. Ffp∏Øn¬ hf¿ØnsbSp°m≥ Ignbp∂Xpw I¿jI {]oXnbm¿ ÷n®Xpamb IcW, πmhv, apcn°v, Im‰mSn, Nμ\\ thºv F∂o XW¬ ac߃ Geae°mSpIfpsS 60 iXam \\Øne[nIw `mKhpw ssIbS°p∂Xmbn ImWmw. {]tXyIn®pw ]pXnb tXm´ßfn¬ XW¬ acßfpsS sshhn≤yan√mbva hfsc {]ISamWv. Nμ\\thºv (SqW knentb‰) IcW (sh¿t\\mWnb A¿t_mdnb) kn¬h¿ Hm°v (s{Khn√nb tdm_Ã) 24 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

sImºptImX¬ πmhv (B¿t´mIm¿]kv sl‰tdm^n√kv) Geae°mSpIfn¬ D≠mhp∂ {]XymLmX߃ ssPh sshhn≤y {]m[m\\yap≈ ]›naL´ ae sImºptImXnb tXm´ßƒ \\ncIfn¬ \\q‰m≠pIfmbn Gew Irj n sNbXv phcp∂p. Gew Irjnbpambn _‘s∏´ Xo{h]cnNcW apdIƒ clnXhpamb Xpd∂ {]tZißfmbn amdns°m≠ncn°p∂p. Geae°mSpIsf tZmjIcambn _m[n°p∂p. AºXv h¿jßfmbp≈ GIhnf Irjnbpw Htcbn\\w XW¬ apX¬ Adp]Xv iXam\\w hsc XW¬ \\¬Ip∂ Ce®m¿ ac߃ \\Soen\\mbn Xncs™Sp°p∂Xpw, IqsS°qsS Øn\\pw \\√ CuSp‰ XSnIƒ°pw ]Icw A¬]w CeIƒ bp≈ sImºptImXepsa√mw CXn\\v B°w Iq´p∂p. am{Xw Ahtijn°p∂ XSnIfmbn XW¬ ac߃ Ge AXn\\m¬ ]cnÿnXn°v D≠mtb°mhp∂ {]Xym tØm´ßfn¬ \\nesIm≈p∂p. XW¬ Ipdbv°p∂ LmXßsf Xncn®dn™psIm≠v Bhiyamb {i≤ X´Iƒ IqSpX¬ D≠mIp∂Xn\\pw hnfhv Iq´p∂Xn\\pw sNepØn thWw Geae°mSpIfnse XW¬ acßfpsS D≈ Hcp am¿§ambn I¿jI¿ IcpXp∂p F¶nepw CXp Xncs™Sp°epw XW¬ {IaoIcWhpw \\SØphm≥. aqew IoSm{IaWw h¿≤n°pIbpw {]IrXnZØamb \\nb{¥Ww e`n°msX hcnIbpw sNøp∂p. XW¬ Ipdbv°p∂Xv {]mtZinI Imemhÿbn¬ \\^ok Fw. Imcyamb am‰w D≠m°p∂Xn\\m¬ sh≈o®, Cet∏≥, i¬°IoS߃, X≠pXpc∏≥ F∂o IoS߃ h¿≤n Akn vs{]m^k¿ °p∂Xn\\v ImcWamIp∂p. Cu kmlNcyØn¬ IoS \\min\\nIfpsS Afhpw D]tbmKhpw Iq´p∂Xn\\v I¿jI¿ Gew Kth-jW tI{μw, ]mºmSpw]md \\n¿_‘nXcmbn XocpIbpw DXv]mZ\\s®ehv kzm`m hnIambpw h¿≤n°pIbpw sNøp∂p. hfsc k¶o¿Wamb DjvWtaJem ag°mSpIfpsS X\\Xp {]IrXnbn¬ \\n∂pw amdn, Geae°mSpIƒ efnXhpw sshhn≤y tIcf Im¿jnI k¿ΔIemime Iev]-t[\\p 25 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

amdp∂ Imew: amtd≠ IrjncoXnIfpw \\nJn¬ ]n. hn. icXv Fkv. Imew sX‰nhcp∂ Imeh¿jw, h¿jwtXmdpw Imemhÿm hyXnbm\\w `qanbnse kIe taJe Isfbpw _m[n°psa¶nepw AXv Irjn°pw `£ykpc Xo£vWXtbdp∂ th\\epIƒ, {]fb߃ XpSßnb £°pw Db¿Øp∂ `ojWnsb {]tXyIw ]cnKWn t°≠Xv ImeØns‚ A\\nhmcyXbmWv. IqSnb Xm] AXnk¶o¿Æamb Imemhÿ {]Xnk‘nbneqsS \\ne _mjv]oIcWw h¿≤n∏n°pIbpw, CXv D]cnXe Pew Ipdb°v pIbpw aÆns\\ hc≠Xm°pIbpw sNøp∂p. bmWv temIw IS∂pt]mbns°m≠ncn°p∂Xv. sFIy IrjnbpsS ASnØdbmb kabm\\pkrXamb Pe e`y Xbn¬ am‰ßƒ hcptºmƒ `£WØns‚ t]mjI cm{„kwLS\\bpsS IW°pIƒ {]Imcw, Ign™ Ggv KpWsØbpw, I∂pImenIfpsS DX]v mZ\\ £aXtb bpsams° CXv _m[nt®°mw. IqSmsX IoS߃, tcmK h¿j߃ (2015˛- 2021) CXphsc tcJs∏SpØnbXn¬h®v ImcnIƒ, IfIƒ XpSßnb sh√phnfnIƒ thsdbpw. G‰hpw NqtSdnbhbmW.v a\\pjys‚ {]hrØnIfneqsS ImemhÿmhyXnbm\\Øns‚ sh√phnfnIƒ G‰ hpa[nIw t\\cnSp∂ {]tZiamWv Z£ntWjy≥ cmPy߃. A\\nb{¥nXambn ]pdtذv X≈s∏Sp∂ lcnXKrl C¥ybpsS aq∂nsem∂v `mKw CXn\\Iw Xs∂ hcƒ® bpsSbpw sh≈s∏m°Øns‚bpsams° `ojWnbn hmXIßfmWv BtKmf Xm]\\w hgn Imemhÿsb C{Xb[nIw XInSw adn®X.v ]mcokv DSºSnbn¬ ]d™n cn°p∂Xpt]mse, hymhkmbnI hnπhØn\\v apºp≈ \\netb°mƒ 1.5 Un{Kn sk¬jyknte°v NqSv ]cnanX s∏SpØp∂Xn\\v, BtKmf lcnXKrlhmXI _ln¿ Ka\\w 2030˛HmsS 43 iXam\\ambpw, 2050˛HmsS ]q¿Æ ambpw Ipdbv°Ww. 26 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

emW.v Im¿jnI taJesb A{Xb[nIw B{ibn°p∂ ss¢a‰v˛kvam¿´v A{KnIƒ®dns‚ aq∂v {][m\\ \\ΩpsS cmPyØns‚ ÿnXnbpw hyXykvXa√. 2009˛¬ e£y߃ Xmsg ]dbp∂hbmWv hcƒ®bpw sh≈s∏m°hpw _m[n® C¥ybnse {]tZißfn¬ Imemhÿm hyXnbm\\Øns‚ {]Xym 1) Im¿jnI D¬]mZ\\£aXbpw hcpam\\hpw kpÿn LmXßsf ]‰n temI_m¶v Hcp dnt∏m¿´v {]kn≤oIcn cambn h¿≤n∏n°pI ®ncp∂p. B{‘m{]tZin¬, hcƒ®ImcWw I¿jI cpsS hcpam\\w 20% CSnt™°mw, almcm{„bn¬ Icn 2) Imemhÿm hyXnbm\\hpambn s]mcpØs∏Sm\\pw ºns‚ hnfhv 25˛30% hsc Ipdt™°mw, Hdokbn¬ {]Xntcm[w kr„n°m\\pap≈ am¿§ßƒ kzoIcn sh≈s∏m°w DbcpIbpw CXv Nne Pn√Ifn¬ s\\√ns‚ °pI hnfhv 12% hsc Ipdbm≥ CSbm°pIbpw sNøpw Fs∂m s°bmbncp∂p dnt∏m¿´nse Is≠ØepIƒ. 2021˛¬ 3) km[yamIp∂nSØv lcnXKrl hmXI _ln¿Ka\\w C‚¿ Kh¨sa‚¬ ]m\\¬ Hm¨ ss¢a‰v sNbv©v Ipdb°v pI As√¶n¬ \\o°w sNøpI (IPCC) dnt∏m¿´pw CtX ap∂dnbn∏mWv \\¬InbXv. 2018 tebpw 2019 tebpw {]fbßfpw \\Ωsf ]Tn∏n® ]mT hnf D¬∏mZ\\ £aXbpw hcpam\\hpw h¿[n∏n®v ßfpw hyXykXv a√. Cu KXnbn¬ Imcy߃ apt∂m´v I¿jIcpsS D]Poh\\am¿§w sa®s∏SpØp∂Xns\\m∏w t]mbm¬ D≠mtb°mhp∂ {]XymLmX߃ \\ap°v Imemhÿm kΩ¿±ßsf sNdp°m\\pw CSA Ahsc {]hNn°m hp∂Xnepa∏pdambncn°pw. Hcp]t£ klmbn°p∂p. CXphgn `£ykpc£ sa®s∏SpIbpw Imemhÿm hyXnbm\\sØ sNdp°m≥ \\ΩpsS h\\\\ioIcWw IpdbpIbpw sNøp∂p. CSA sb ASn ]cºcmKX Irjn coXnIƒ aXnbmhmsX hcpw. amdp∂ ÿm\\am°n Im¿jnI taJebnse hcƒ®bpambn _‘ kmlNcyßfn¬, Irjntbbpw Dev∏mZ\\tØbpw \\ne s∏´ {]iv\\߃ ]cnlcn°p∂Xn\\mbn 2018-˛¬ temI \\n¿Øm\\p≈ \\qX\\ coXnIfpw am¿§ßfpw \\Ωƒ _m¶ns‚ ]n¥pWtbmsS almcm{„ k¿°m¿ Hcp Adn™ncnt°≠XmWv. ]≤Xn BhnjvIcn°pIbp≠mbn. Imemhÿ hyXn bm\\sØ sNdp°p∂Xnt\\msSm∏w Xs∂ Cu ]≤Xn `£ykpc£, kv{Xoim‡oIcWw, kzbwsXmgn¬ kr„n°¬, hnfsshhn≤yw F∂nhbpw Dd∏phcp Øp∂p. s]¿amIƒ®¿ (Permaculture) sshhn≤yhpw ÿncXbpw {]Xntcm[tijnbpw D≈ Im¿jnI Bhmk hyhÿIsf t_m[]q¿Δw cq]I¬∏\\ sNbXv v {]IrXnZØ Bhmk hyhÿIsf t]mse Dev]mZ\\£aam°n \\ne\\n¿Øp∂ Irjn coXnsbbmWv s]¿amIƒ®¿ F∂v hntijn∏n°p∂Xv. Hcp tXm´Øn¬\\n∂pw `£Whpw ImenØo‰bpw apX¬ XSnbpw hfhpw hsc sshhn≤yam¿∂ B\\pIqey߃ e`n°Ww F∂ BibamWv s]¿amIƒ®dns‚ ImX¬. ss¢a‰v˛kvam¿´v A{KnIƒ®¿ (Climate Smart Agriculture-CSA) `£y kpc£bpw Imemhÿm hyXnbm\\hpambn _‘s∏´ ]ckv]c _‘nXamb sh√phnfnIsf A`n kwt_m[\\ sNøm\\mbn {]IrXn hnfIƒ, I∂pImen Iƒ, h\\߃, a’y_‘\\w F∂nh ssIImcyw sNøp ∂Xn\\p≈ Hcp kwtbmPnX kao]\\amWv ss¢a‰v˛ kvam¿´v A{KnIƒ®¿ (Climate Smart Agriculture-CSA). Im¿jnI taJebn¬ DSseSp°p∂ Imemhÿm sh√p hnfnIsf kpÿncambcoXnIƒ D]tbmKn®v t\\cnSp ∂XmWv ChbpsS coXn. Iev]-t[\\p 27 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

1970˛Ifn¬ Hmktv {Senb≥ Pohimk{v X ⁄\\mb _n¬tamfnk¨ BWv Cu Bibw BZyambn AhXcn∏n®X.v 1987˛¬ At±lØns‚ C¥y kμ¿i\\Øn\\ptijw CXn\\v C¥ybn¬ \\√ kzoImcyX e`n°pI bmWp≠mbXv. temIsaºmSpambn GI tZiw aq∂p Zie£Øne[nIw BfpIƒ C∂v s]¿amIƒ®¿ ]cnioen°p∂p. Bh¿ Øn®p≈ hcƒ®bpw sh≈s∏m°hpw Dƒ s∏sSbp≈ ITn\\amb Imemhÿm kmlN cy߃, Ir{Xna hfßfpsS AantXm] tbmKw aqeap≠mIp∂ aÆns‚ timjWw, h¿≤n®phcp∂ P\\kwJy F∂nhsb A`n apJoIcn°ptºmƒ, Irjn kpÿncam°m \\p≈ anI® \\qX\\ Im¿jnI coXnIfnsem ∂mbn s]¿amIƒ®¿ amdpIbmWv. kotdm _P‰v \\m®pd¬ ^m¿anMv (Zero Budget \\p≈ \\S]SnIƒ ]ptcmKan°p∂p≠v. IqSmsX CSp°n, Natural Farming) ]me°mSv, Xr»q¿, FdWmIpfw F∂o Pn√Ifnepw Npcp°w Nne I¿jI¿ kp`mjv ]te°¿ apt∂m´psh® Irjn sNøm\\mbn cmkhf߃°pw IoS\\min\\n kotdm _P‰v \\m®pd¬ ^manMv IrjncoXn ]cnioen®p Iƒ°pwth≠n h≥tXmXn¬ ]Ww sNehgn°pIbpw hcp∂p≠v. ]n∂oSv hnfIƒ ]cmPbs∏SpIbpw sNøptºmƒ I¿jI¿ ISs°Wnbnte°v hogpIbmWv ]Xnhv. Imemhÿ hyXnbm\\sØ \\ap°v hfsc s]s´∂v F∂m¬ CØcw sIWnIfn¬ hogmXncn°m\\p≈ Hcp XSbm≥ IgnbWw F∂n√. ]Icw \\ΩpsS Irjn coXn \\qX\\mibambn kotdm _P‰v \\m®pd¬ ^manßns\\ Isf amdp∂ Imemhÿ°\\pkcn®v am‰nsbSp°p∂Xp IW°m°mw. 1990IfpsS a[yØn¬ I¿jI\\pw hgntb hcm≥ t]mhp∂ Im¿jnI {]Xnk‘nIsf adn ]fl{io Ahm¿Uv tPXmhpamb kp`mjv ]te°dmWv IS°m≥ Ignbq. AXn\\mbn ss¢a‰v˛kvam¿´v A{Kn cmkhfßtfm IoS\\min\\nItfm a‰v _mly hkvXp °ƒ®¿ t]msebp≈ coXnIfnte°v ]Xnsb amtd≠ °tfm D]tbmKn°msX hnfIƒ hf¿Øp∂ Cu Irjn XmWv. CØcw coXnIƒ ]e ÿm]\\ßfpw t{]m¬km coXn C¥ybn¬ {]Ncn∏n®Xv. ln∏n°p∂ps≠¶nepw I¿jI kaqlw Ct∏mgpw t\\cnb hnapJX {]ISam°mdp≠v. \\qX\\ IrjncoXnIsf cmkhfßfpw IoS\\min\\nIfpw Xo{hamb Pe Ipdn®p≈ imkv{Xobamb Adnhns‚ A`mhw, Ipd™ tkN\\hpw hgnbp≈ lcnX hnπhØns‚ coXnIƒ°v kmºØnItijn, Im¿jntIm¬]mZ\\sØbpw hn] _ZembmWv At±lw kotdm _P‰v \\m®pd¬ ^man W\\sØbpw Ipdn®p≈ Bi¶Iƒ F∂nh \\o°n ßns\\ Db¿Øn°m´nbXv. IqSmsX ]cºcmKXv Irjn CØcw apt∂‰ßsf t{]m¬kmln∏n°m\\p≈ hnImkv tbmP\\ (]n.sI.hn.ssh.) F∂ ]≤XnbneqsS ]≤XnIƒ BhnjvIcnt°≠Xp≠v. F∂ncp∂m¬ tI{μ k¿°mcpw kotdm _P‰v \\m®pd¬ ^manwKv am{Xta Imemhÿ hyXnbm\\Øns‚ sh√phnfnIfn¬ Dƒs∏sS F√mØcw cmkclnX Irjn k{ºZmbß \\n∂p c£t\\Sm≥ \\ΩpsS Im¿jnI taJe°v Ignbp sfbpw t{]m’mln∏n®p hcp∂p≠v. Ibp≈q. ss¢a‰˛v kav m¿´v A{KnIƒ®¿, s]¿amIƒ®¿, kotdm \\nJn¬ ]n. hn. _P‰v \\m®pd¬ ^m¿anMv F∂o \\qX\\ Irjn coXnIƒ tImtfPv Hm^v t^mdkv{Sn, tIcfØnse aÆn\\pw amdp∂ Imemhÿbv°pw A\\p sh≈m\\n°c tbmPyamW.v Imemhÿ hyXnbm\\w t\\cnSm\\p≈ tIcf k¿°mcns‚ I¿Ω ]≤Xnbpambn _‘s∏´v At{Km icXv Fkv. t^mdk{v Sn, Du¿÷w, Imemhÿ Imcy£aX F∂nh imkv{X⁄≥ Dƒs∏SpØn hb\\m´n¬ Hcp ss¢a‰v kvam¿´v tIm^o C≥Ãn‰yq´v Hm^v hpUv kb≥kv B‚ v t{]m{Kmw ]co£WmSnÿm\\Øn¬ Bcw`n°p∂Xn sSIvt\\mfPn, _mw•q¿ 28 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

NmcpXbmÀ¶ knµqÀ N¡ hn`-h-§Ä jwknb F. F®v. ]gßfn¬ hep∏Øn¬ H∂m knμq¿ N°bpsS D¬∏∂ sshhn[yh¬°cWw a\\mb N° \\ΩpsS kwÿm\\ Øns‚ AkvXab kqcys‚ ISpw Nph∏v Ie¿∂ Hmd©v HutZymKnI ^ew IqSnbmW.v samtdtky \\ndtØmSp IqSnb knμq¿ hcn° C\\Øn¬\\n∂pw kky IpSpw_Øn¬s∏´ Cu ^ehr£w anIhm¿∂ aqeyh¿≤nX D¬∏∂߃ sIm√w Irjn B¿t´mIm¿∏kv sl‰tdm^n√kv F∂ hn⁄m\\ tI{μØn¬ Xømdm°pIbp≠mbn. imkv{X\\maØnednbs∏Sp∂p. C\\ßfpsS ImcyØn¬ sshhn[yap≈ hr£amWv πmh.v s]mXpsh Iqg®°, Xncph\\¥]pcw ]pØcn°≠w ssaXm\\nbn¬ hcn°®° F∂nßs\\ c≠p C\\ßfmWp≈Xv. s^{_phcn amkw 25 apX¬ am¿®v amkw 02 hsc \\S∂ F¶nepw Cu C\\ßfn¬Øs∂ hen∏Ønepw LS\\ sshK 2023 {]Z¿i\\Øn¬ sIm√w Irjn hn⁄m\\ bnepw cpNnbnepw KpWØnepw hyXykvXamb N°I tI{μØns‚ Ãmfnse apJy BI¿jWambncp∂p fp≠.v hcn°bn¬Øs∂ D≠ N°, hmf≥ N°, \\of≥ knμqdns‚ h¿Æm`amb D¬∏∂߃. N°, tIme≥ N°, Xmac N°, sNºcØn hcn° F∂nßs\\ H´\\h[n C\\߃ tIcfØn¬ ImWs∏ tIcf Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS sIm√w Sp∂p. Chbn¬ \\ns∂√mw hnhn[ aqeyh¿≤nX De]v kZm\\μ]pcw Im¿jnI KthjW tI{μØn¬ \\n∂pw ∂߃ D≠m°mw. ap´≥ hcn°, kn¶∏q¿ hcn°, tX≥ 2015˛16 h¿jØn¬ ]pdØnd°nb C\\amWnX.v Pn√bnse hcn°, knμq¿ hcn° XpSßnbh hymhkmbnI ASn hnhn[ taJeIfn¬\\n∂pw KthjWtI{μw \\√ ÿm\\Øn¬ Irjn°v A\\ptbmPyamb C\\ßfmWv. \\mS≥ C\\߃ Is≠ØpIbpw t]cbw kztZin cmPp CXn¬ knμq¿ hcn° ISpwNph∏v Ie¿∂ Hmd©p B‚WnbpsS ]pcbnSØn¬\\n∂pw e`n® sNºcØn \\ndØnep≈ am[pcytadnb C\\amWv. hcn° C\\sØ knμq¿ F∂ t]cn¬ ]pdØnd°pIbpw sNbXv p. {Km^‰v v ssXIƒ hb°v pIbmsW¶n¬ knμq¿ aebmfnIfpsS sXmSnbnep≠mIp∂ N° F√mw πmhv aq∂v apX¬ A©v h¿jØn\\p≈n¬ Imbv®p \\mSphn´p t]mbncp∂ ImeØn\\v ]Xps° am‰w h∂p XpSßpw. c≠p L´ßfnembn Imbv°pIbpw sNøpw. XpSßnbn´p≠v. N°bpw N° D¬∏∂ßfpw Xmc hn` hßfmWn∂v. CSnN° apX¬ ]gpØ N° hscbpw N° aS¬ apX¬ N°°pcp hscbpw kwkIv- cW km[y XIfp≈ ^eamWnXv. ]mcºcy D¬∏∂߃°v am{X a√ sshhn[yw \\nd™ D¬∏∂߃°pw hn]W\\ aqeyw D≈ ImeamWnXv. Iev]-t[\\p 29 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

icmicn 10 apX¬ 12 In.{Kmw Xq°ap≈ N°bmWv knμq¿ D¬∏∂߃ Cu C\\ØnepffX.v henb acßfn¬\\n∂pw h¿jØn¬ Ccp]Xv apX¬ ap∏Xv N° hsc Hcp πmhn¬ \\n∂pw hmIzwss{^Uv ]gpØ N° Nn]vkv e`n°pw (300 apX¬ 400 In.{Kmw). N°bpsS Gsd P\\{]nb D¬∏∂amWv Nn]vkv BI¿jIamb \\ndw, NpfbpsS Dd∏v, A\\p]amb As√¶n¬ N° hdpØXv. F∂m¬ ]gpØ knμqdns‚ aWw, t]mjIaqeyßfpsS anIhv Chsbms°bmWv N°®pfbn¬\\n∂pw hmIzwss{^Uv Nn]vkv D≠m°mw. knμq¿ N°bpsS kzoImcyXbv°v ]n∂n¬. A[nIw ]gp°mØ N°®pf hmIzw ss{^bnMv b{¥ Øns‚ klmbtØmsS Ipd™ a¿±Øn¬ hdpsØ ]®N° Idn°pw Dt∏cn°pw DW°n kq£n°m\\pw Sp°ptºmƒ ]gpØ N°bpsS cpNnbpw \\ndhpw BI¿ A\\ptbmPyamWv. F∂m¬ ]gpØ N°bn¬ \\n∂p≈ jIambnØs∂ \\ne\\n¬°p∂p. FÆbpsS Afhv hn`hßfmWv Gsd kzmZn„hpw kzoImcyhpw. Ipdbv°mw F∂Xnep]cn Hcp XhW D]tbmKn® FÆ Xs∂ ho≠pw D]tbmKn°pIbpw sNømw. km[mcW P\\{]nb D¬∏∂ßfmb Pmw, k-vIzmjv, sP√n, Nn]vkv hdp°ptºmƒ FÆ 108 Un{Kn sk¬jykv knd∏,v Xnc, Im≥Un, {]nk¿h,v N°hc´n, l¬h, ssh≥, apIfn¬ NqSm°s∏Sp∂p. CXv FÆbpsS LS\\ am‰p hmIzw ss{^Uv N°®pf XpSßnb anIhp‰ D¬∏ Ibpw KpWta∑ Ipdbv°pIbpw sNøp∂p. ∂߃ ]gp® N°-bn¬\\n∂v \\n¿Ωn°mw. hn]Wn kzoImcyXbv°mbn Ir{Xna \\ndßsfm∂pw tN¿t° ≠Xn√ F∂Xpw, t]mjI LSI߃ kwk-vIcW tijhpw henb tXmXn¬ \\„amIp∂n√ F∂Xpw aqeyh¿≤nX D¬∏∂߃°v knμq¿ C\\w {]tbmP\\ s∏SpØmsa∂Xns‚ {]k‡n h¿≤n∏n°p∂p. Npfbn¬ A∂Pw, t{]m´o≥, `£y\\mcpIƒ, _o‰m Itcm´n≥, hn‰man≥ kn, Im¬kyw, t^mkv^dkv, tkmUnbw, s]m´mkyw, Ccpºv, aKv\\ojyw, amwK\\okv, tIm∏¿, kn¶v XpSßnbhbpw Db¿∂ Afhn¬ s]Œn\\pw ASßnbn´p≠v. s]Œns‚ km∂n[yw `£ykwk-vIc WØn\\v Gsd A\\ptbmPyamW.v IqSmsX B¬°tem bnUpIƒ, kmt]mWn\\pIƒ, t]mfo^nt\\mfpIƒ, enKv\\n≥, ^vtfht\\mbnUpIƒ F∂nhbpw ASßnbn cn°p∂p. knμq¿N°bpsS t]mjIaqeyw (100 {Kmw F∂m¬ hmIzwss{^bnßn¬ FÆ 90 apX¬ 100 N°®pfbn¬) Un{Kn hsc am{Xta NqSm°pIbp≈q F∂Xn\\m¬ FÆ bpsS KpWw \\„amIp∂n√. A∂Pw 21.11 {Kmw t{]m´o≥ 4.15 {Kmw Hcp In.{Kmw N°®pfbn¬ \\n∂pw 400 apX¬ 450 `£y\\mcpIƒ 1.35 {Kmw hsc Nn]kv v e`n°pw. cmk, `uXnI t]mjI KpW _o‰mItcm´n≥ 253.36 an.{Kmw ßtfmsSm∏w kzmZpw anI®XmWv. hn‰man≥ kn 21.30 an.{Kmw Im¬kyw 79.44 an.{Kmw k-vIzmjv (Squash) t^mkv^dkv 34.31 an.{Kmw s]m´mkyw 388.33 an.{Kmw Hcp Intem{Kmw knμqdns‚ ]ƒ∏n¬ 1.6 Intem{Kmw Ccpºv 1.49 an.{Kmw ]©kmcbpw 1.4 en‰¿ sh≈hpw 15 {Kmw kn{SnIv aKv\\ojyw 79.05 an.{Kmw BknUpw 10 an√n C©nbpsS sXfn\\ocpw tN¿Øv k- amwK\\okv 0.86 an.{Kmw vIzmjv D≠m°mw. Hcp Intem{Kmw ]ƒ∏n¬ \\n∂pw tIm∏¿ 0.33 an.{Kmw GItZiw 3.5 en‰¿ kzmZn„amb kIv- zmjv Xømdm°mw. kn¶v 0.34 an.{Kmw kq£n∏v Imew Iq´p∂Xn\\mbn ¢mkv˛II, kwc£I hkvXp°ƒ tN¿°mhp∂XmWv. CXn¬ aq∂v aSßv sh≈w tN¿Øv Pyqkm°n D]tbmKn°mw. 30 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

l¬h (Halwa) Hcp In.{Kmw N° ]ƒ∏n¬ 1.2 In.{Kmw ]©km cbpw 175 apX¬ 200 {Kmw s\\øpw, 100 {Kmw Acns∏m Snbpw tN¿Øv l¬h Xømdm°mw. Hcp In.{Kmw ]ƒ∏n¬ \\n∂pw GItZiw 700 {Kmw l¬h e`n°pw. BI¿j Iamb \\ndhpw, aWhpw Cu D¬∏∂Øns‚ {]tXyI XbmWv. N°hc´n ]cºcmKX coXnbnep≈ N° hc´n \\n¿ΩmWØn\\v knμq¿ A\\ptbmPyamWv. F∂m¬ ]©kmc, s\\øv, Geb°v F∂nh tN¿Øv hc´nsbSp°ptºmgmWv anI® kzmZv. i¿°c tN¿Øv hc´ptºmƒ X\\Xv \\ndw \\jvS s∏Sp∂p. ]©kmc°v ]Icw enIznUv •qt°mkv tN¿Ø D¬∏∂hpw Db¿∂ KpW\\nehmcw ]pe¿Øn. Hcp In.{Kmw ]gpØ N°®pfbn¬ \\n∂pw 750 apX¬ 800 {Kmw hsc DXv∏∂w e`n°pw. Pmw (Jam) N°Xnc/N°_m¿ Hcp Intem{Kmw ]ƒ∏n\\v 800 {Kmw ]©kmcbpw Xnc D≠m°m\\pw knμq¿ N° A\\ptbmPyamWv. 5 {Kmw kn{SnIv BknUpw {Kmºq s]mSn®Xpw tN¿Øv ]ƒ∏pw ]©kmcbpw kn{SnIv BknUpw sh≈hpw N° Pmw D≠m°mw. Hcp In.{Kmw ]ƒ∏n¬\\n∂pw 750 tN¿Øv tbmPn∏n®v Xnf∏n® tijw kwc£I hkXv p°ƒ apX¬ 800 {Kmw Pmw Xømdm°mw ]©kmcbpsS tXmXv tN¿Øv XWp∏n®v t{Sbn¬ I\\w Ipd®v ]cØn DW 68.5 Un{Kn {_nI-vkv BIWw. hfsc BI¿jIamb °nsbSp°pI (shbnentem/{Ubdntem). BZy seb¿ \\ndap≈ DXv∏∂amWv knμqdn¬ \\n∂p≈ Pmw. DWßnb tijw ASpØXv F∂ \\nebn¬ Bh¿ Iev]-t[\\p 31 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

Øn°mw. DWßnb tijw t{Sbn¬\\n∂pw Bhiym\\p ASpØ Znhkw {]{Inb Bh¿Øn®v emb\\nbpsS kcWw apdn®v hmbp IS°msX ko¬ sNbvXv hn] {_nI-vkv 60 Un{Kn B°pI. ]n∂oSv CXv 50 apX¬ 60 W\\w sNømw. Un{Kn sk¬jykn¬ {Ubdn¬ DW°n FSp°mw. N° {]nk¿hv Ip´nIƒ°v Gsd C„amhp∂ Cu DXv∏∂Øn\\v hn]Wnaqeyhpap≠v. hnf™v ]gpØ knμq¿ N°Iƒ \\ofØnep≈ IjWv ßfm°n apdn®v sXfn™ NpÆmºv sh≈Øn¬ knμq¿ N° aSen¬ \\n∂pw sP√n 5 aWn°q¿ ap°n hb°v pI. ip≤amb sh≈Øn¬ c≠v {]mhiyw IgpIn Intem{Kman\\v Cc´n ]©kmc knd∏m°n s]Œn≥ [mcmfaS kn{SnIv BknUv tN¿Øv AXnte°v C´v shbv°pI. ßnbncn°p∂Xn\\m¬ knd∏n\\v 70 Un{Kn {_nIkv- v BIp∂Xphsc KmVX Iq´n sP√n \\n¿ΩmWØn\\v Iym≥Un \\n¿ΩmWØnse {]{Inb Bh¿Øn°mw. knμqdns‚ N°aS¬ DW°n ]©kmc hnXdnbpw ]m\\nbn¬Xs∂ kq£n®pw A\\ptbmPyamWv. D]tbmKn°mw. s]IvSn≥ FI-vkv{SmIv‰v Xøm¿ sNbXv v AXnte°v ]©kmcbpw sh≈hpw kn{SnIv BknUpw tN¿ °Ww. ]gpØ knμq¿ N°bpsS aSepw NhnWnbpw tN¿Øv sP√n Xøm¿ sNømw. X\\Xv aWhpw kpXmcyamb LS \\bpw BI¿jIamb \\ndhpw CXns‚ KpWßfmWv. Hcp en‰¿ s]Œn≥ emb\\nbn¬ \\n∂pw 800 apX¬ 850 {Kmw hsc sP√n e`n°pw. AWphnap‡am°nb Ip∏nIfn¬ NqtSmsS sP√n \\ndbv°Ww. kwc£I hkvXp°ƒ tN¿Øm¬ Zo¿LImew CXv tISmImXn cn°pw. N° Iym≥Un hnf™v ]gpØ N°®pfIƒ hrØnbm°n sNdp Xmbcn™v 5 an\\n´v Xnf® sh≈Øn¬ ap°nsbSp°pI. sh≈Øn¬ \\n∂pw am‰n 40 Un{Kn {_nI-vkv D≈ ]© kmc emb\\nbnte°v tN¿Øv kzm`mhnI Dujvamhn¬ 24 aWn°q¿ kq£n°pI. ASpØ Znhkw emb\\nbn¬ \\n∂pw IjvW߃ am‰n ]©kmc tN¿Øv emb\\nsb 50 Un{Kn {_nIvk- nseØn°pI. XWpØ tijw NpfIƒ ho≠pw 24 aWn°q¿ ap°nhbv°pI. N°bpsS DXv∏∂߃°v {]Nmcw Gdp∂ C°m eØv knμq¿ N°bn¬\\n∂pap≈ aqeyh¿≤nX D¬∏ ∂߃°pw hn]Wnbn¬ \\√ {]nbw e`n°pw F∂v Dd-∏m-Wv. jwknb F. F®v. Akn v s{]m^k¿ Irjn hn⁄m\\ tI{μw sIm√w 32 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

Xoä¸p hnfIfpsS sshhn[y tiJcw Dj kn. tXmakv jmcp Fkv. B¿. Pn. Kmb{Xn {Kojva bp. tIcfØnse Imemhÿbv°v A\\ptbmPyamb 1. k¶ct\\∏nb¿ Xo‰∏p¬ hnfIfpsS sshhn[yam¿∂ tiJcamWv tIcf tIcfØn¬ Irjn sNøs∏Sp∂ G‰hpw {]Nmcap Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS Iognep≈ sh≈mbWn ≈Xpw D¬∏mZ\\£aXbpw Db¿∂ t]mjIaqeyhpw Im¿jnI tImtfPnse t^mU¿ ayqknb- Ø- n¬ D≈X- .v hf¿®m\\nc°pap≈ Xo‰∏p√n\\amWv k¶ct\\∏nb¿. tIcf I∂pImen hnIk\\ t_m¿Uns‚bpw `mcXob Im¿jnI KthjW Iu¨knens‚bpw kmºØnI kpKpW, kp{]nb, kpÿnc, kn.H. 2, 3, 4, 5 F∂n klmb tØmsS 2019˛20 emWv Cu t^mU¿ ayqknbw hbmWv {][m\\ C\\߃. h¿jØn¬ Hcp slŒdn¬ \\n∂v ÿm]nX ambXv. samØw 200˛250 S¨ ]®∏p√v Bdv apX¬ F´v hnfsh Sp∏neqsS e`n°p∂p. ]®∏p√v, ssktePv, ssht°m¬ £oc I¿jI¿°pw hnZym¿∞nIƒ°pw Hcp t]mse F∂nhbmbn D]tbmKn°mw. D]tbmK{]Zamb Cu ayqknbØn¬ Cu¿∏ap≈ DjWv taJem Imemhÿbv°v tbmPn® AºtXmfw hcp∂ ImenØo‰ hnfIfmWv Dƒs∏SpØnbn´p≈Xv. {][m\\ ambpw ]p√ph¿§Øn¬s∏´ hnhn[ hnfIfmWv ChnsS kwc£n®phcp∂Xv. ]b¿h¿§ßƒ, [m\\yhnfIƒ, hr£Øo‰ hnfIƒ F∂nhbpw C°q´Ønep≠v. Iev]-t[\\p 33 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

4. skt‰dnb ]p√v tKmƒU≥ XntamØn, tKmƒU≥ {_nkn¬ {Kmkv F∂o t]cpIfn¬ Adnbs∏Sp∂ Cu ]p√n\\w icmicn agbp≈ DjWv taJeIfnepw \\∂mbn hfcp∂p. Chb°v v hcƒ®sbbpw NqSnt\\bpw AXnPohn°m≥ Ignhp≠v. a‰p ]p√ns\\ At]£n®v XWp∏ns\\ AXnPohn°m\\pw skt‰dnb ]p√n\\v Ignbpw. 2. Kn\\n∏p√v PetkN\\ kuIcyap≈ ÿeØp\\n∂v Hcp slŒdn¬\\n∂v Dt±iw 75 S¨ ]p√v e`n°pw. agsb sXßn≥ tXm∏pIfn¬ CShnfbmbn Irjn sNøm≥ B{ibn®p≈ Irjn coXnbmsW¶n¬ CXv 25˛40 S¨ A\\ptbmPyamWv Cu Xo‰∏p√v. NqSpw Cu¿∏hpap≈ BIpw. ]®∏p√v, ssktePv, ssht°m¬ F∂nhbmbn Imemhÿbn¬ Kn\\n∏p√v \\∂mbn hfcpw. 9˛10 BgvN D]tbmKn°mw. Ign™m¬ BZy hnfshSp∏v \\SØmw. Hcp slŒdn¬ \\n∂v Hcp h¿jw 50˛80 S¨ ]®∏p√v e`n°pw. t]mjI 5. tImwtKm knKv\\¬ ]p√v KpWap≈ Hcp Xo‰∏p√mWnXv. X\\nhnfbmbpw sXßn≥ tXm∏pIfn¬ CShnfbmbpw Irjn sNøm≥ A\\ptbmPyamb ]p√n\\amWv tImwtKm knK\\v ¬ ]p√.v Ggv apX¬ Ccp]- Xv h¿jw hsc {]mbap≈ sXßpIfp≈ ]dºpIfn¬ CShnfbmbn Irjn \\SØmw. Ac ao‰¿ apX¬ Hcp ao‰¿ hsc Dbcw hcp∂ Cu ]p√v asÆmen∏v XSbm\\pw klmbn°p∂p. agsb B{i bn®v Irjn sNøptºmƒ Hcp slŒdn¬ \\n∂v h¿jØn¬ 35˛45 SÆpw PetkN\\ kuIcyap≈ ÿeØn¬ \\n∂v Hcp h¿jw 50˛150 SÆpw hnfhv e`n°p∂p. 6. ]mc∏p√v _^t√m ]p√,v At¶mf]p√,v audojykv ]p√v F∂n ßs\\ hnhn[ t]cpIfn¬ ]mc∏p√ns\\ Adnbs∏Sp∂p. DjWv taJem {]tZißfnte°v tbmPn® Cu Xo‰∏p√,v sNdnb tXmXnep≈ sh≈s°´ns\\ AXnPohn°pw. eh Wmwitam Aafv £mcmhÿtbm hf¿®sb Imcyambn _m[n°n√ F∂Xv sIm≠v GItZiw GXpXcw aÆnepw CXv Irjn sNømw. lcnX, acXIw, lcnX{io, kn.H.Pn.Pn.˛3 (C.O.G.G.-3) Hcp h¿jØn¬ Hcp slŒdn¬ \\n∂v GItZiw F∂o Kn\\n∏p√n\\߃ t^mU¿ ayqknbØn¬ D≠v. 70 S¨ ]p√v hnfshSp°m≥ km[n°pw. 3. Kmw_∏p√v 7. {Io]nwKv knKv\\¬]p√v (]S¿∏≥ knKv\\¬ ]p√v) Kmw_∏p√v AYhm kmZm_ml¿ F∂dnbs∏Sp∂ Cu ]p√n\\w GItZiw 1˛2 ao‰¿ DbcØn¬ hfcpw. I\\Ø I∂pImen ta®nens\\bpw sNdnb tXmXn hcƒ®sb \\mev apX¬ A©v amkw hsc {]Xntcm[n ep≈ sh≈s°´ns\\bpw AXnPohn°m≥ Ignhp≈XmWv °m\\pw, Im´pXosb Hcp ]cn[nhsc AXnPohn°m\\pw Cu Xo‰∏p√n\\w. Im´pXotbbpw Hcp ]cn[n hsc AXnPo Ignhp≈ ]p√n\\amWv Kmw_∏p√v. sh≈s∏m°sØ hn°m≥ Ignhp≠v. AXnPohn°m\\p≈ Ignhpw Chbv°p≠v. 8. knKv\\¬ ]p√v `mKnIamb XWen¬ \\√Xpt]mse hfcpsa∂Xv ta®n¬ ÿe߃°v A\\ptbmPyamb as‰mcp sIm≠v Xs∂ sXßn≥tXm∏pIfn¬ CShnfbmbn ]p√n\\amWv knKv\\¬ ]p√v. s]mXpsh Dbcw Ipd™ Irjn sNøm≥ A\\ptbmPyamb ]p√n\\amWv. Cu ]p√pIƒ asÆmen∏v XSbm\\pw klmbn°p∂p. 34 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

`mKnIamb XWen¬ hfcpsa∂XpsIm≠v sXßn≥ [m\\y hnfIƒ tXm∏pIfn¬ CShnfbmbn Irjn sNømw. ^e`qbnjTv X Ipd™ aÆn¬ Irjn sNøm≥ km[n°p∂ Chbv°v a°tNmfw, aWntNmfw, _Pvd F∂nhbpsS Imen hfsc anI® IoStcmK {]Xntcm[amWp≈Xv. Øo‰bv°mbp≈ 11 C\\߃ Cu tiJcØn¬ D≠v. 9. ]mentkUv ]p√v hr£ hnfIƒ `mKnIamb XWen¬ hfcp∂ Chbv°v sh≈s∏m apcnß, AKØn, apcn°v, kp_m_pƒ F∂nh °sØ Hcp ]cn[nhsc AXnPohn°m≥ Ignbpw. a‰p Cu ayqknbØn¬ D≠v. ]p√n\\ßsf At]£n®v hcƒ®sb AXnPohn°m≥ Ignhp≠.v asÆmen∏v XSbm\\pw Cu ]p√n\\߃ klm hnhn[ Xo‰∏p√ns‚ amwkyØns‚bpw bn°p∂p. Hcp h¿jØn¬ Hcp slŒdn¬ \\n∂v 80˛120 \\mcns‚bpw Afhv NphsS tN¿°p∂p: S¨ hnfhv e`n°pw. ]p√n\\w amwkyØns‚ \\mcns‚ Afhv (%) Afhv (%) k¶ct\\∏nb¿ 8.18 31.29 Kn\\n∏p√v 6.90 37.33 Kmw_∏p√v 7.97 35.66 skt‰dnb ]p√v 6.29 36.50 tImwtKmknKv\\¬ ]p√v 7.29 32.53 ]mc∏p√v 7.38 36.94 {Io∏nwKv knKv\\¬ ]p√v 6.86 36.72 knKv\\¬ ]p√v 7.38 35.21 10. ]mkv]mew ]p√v ]mentkUv ]p√v 10.17 34.54 aƒ´nI´v tNmfw 9.0 27.87 h¿jØn¬ icmicn 1500˛2000 an.ao. ag e`n°p∂ ]mkv]mew ]p√v 8.54 31.97 {]tZißfn¬ km[mcWbmbn hfcp∂ Chb°v v sh≈ sdUvt\\∏nb¿ 10.20 31.04 s°´nt\\bpw sh≈s∏m°tØbpw Hcp ]cn[nhsc kq∏¿ t\\∏nb¿ 10.60 33.41 AXnPohn°m≥ Ignbpw. Xpd mb {]tZißfnepw acßfpsS XWenepw ta®n¬ ÿeßfnepw s]mXphmbn tUm. Dj kn. tXmakv Irjn sNøp∂ Xo‰∏p√n\\amWv ssht°men\\mbn tUm. jmcp Fkv. B¿. DW°n kq£n°m≥ A\\ptbmPyamW.v thens°´pIfn¬ tUm. Pn. Kmb{Xn Irjn sNøm≥ km[n°p∂ Ch asÆmen∏v XSbm\\pw {Kojva bp. klmbn°pw. Im¿jnI tImtfPv sh≈mbWn 11. sdUv t\\∏nb¿, kq∏¿ t\\∏nb¿ I¿jIcn¬ \\n∂v tiJcn® C\\ßfmWv Ch. anI® Afhn¬ amwkyhpw \\mcpw ASßnbncn°p∂p. ]bdph¿§ßƒ Xo‰∏b¿, Acn∏b¿, ksv s‰tem, Aac∏b¿, ]nt‚m ]o\\´v F∂o Xo‰hnf C\\ßfmWv Cu ayqknbØn¬ D≈Xv. Iev]-t[\\p 35 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

SnjypIƒ®¿ kmt¶XnIhnZy˛ ASnÿm\\ XXz߃ kn\\n tXmakv sI. KpWta∑bp≈ \\So¬ hkXv p 1984˛¬ sIm®nbn¬ XpS ßnb F.hn.Sn. (F. hn. tXmwk¨) °fpsS De]v mZ\\Øn\\v \\nch[n bmWv C¥ybnse BZysØ kmt¶XnI hnZyIƒ {]NmcØn SnjypIƒ®¿ ASnÿm\\am°n ep≠v. CØcw Hcp kmt¶XnI bp≈ Iº\\n. \\ΩpsS Ab¬ hnZybmWv SnjypIƒ®¿. BtKmf kwÿm\\ßfmb Xangv\\mSv, am¿°‰v k¿tΔ {]Imcw Snjyp I¿WmSI, almcmjv{S F∂n Iƒ®¿ ssXIfpsS hn]W\\ hnSßfn¬ SnjypIƒ®¿ ASn ØneqsS B¿÷n® XpI 2020˛¬ ÿm\\am°nbp≈ [mcmfw 382.305 aney¨ tUmfdmbncp∂Xv kzImcy ÿm]\\ßfp≠.v tIcf 2030 BIptºmtg°pw 895.006 Ønepw kzImcy taJebn¬ tUmfdmhpw. AXmbXv, Cu Nne sNdnb kwcw`߃ XpS kwcw`w aqew temIØv 8.5 iX ßnbn´p≠v. am\\w hf¿®m\\nc°v D≠mhpw F∂mWv IW°pIƒ kqNn∏n ]pXnb SnjypIƒ®¿ °p∂Xv. temIØnemIam\\w em_pIƒ XpSßp∂Xn\\pw \\ne Dev]mZn∏n°s∏Sp∂ Snjyp hnep≈ em_pIfpsS kuI Iƒ®¿ sNSnIfpsS 26.7% C¥y cy߃ h¿≤n∏n°p∂Xn\\pw bn¬ \\n∂mWv. ]e Kh¨sa‚ v GP≥knIƒ hgn [\\klmbhpw e`yamWv ]gh¿§ßƒ, Ae¶mc F∂Xn\\m¬ kwcw`I¿°v kky߃, hr£ßƒ F∂nh IqSpX¬ km[yXbp≈ Hcp bpsS KpWta∑bp≈ ssXIƒ taJebmWnXv. De]v mZn∏n°m\\mbn SnjypIƒ®¿ coXn D]tbmKn°p∂p. CXn¬Øs∂ Cu kmt¶XnIhnZy G‰hpw IqSpX¬ C¥ybn¬ SnjypIƒ®¿ {]tbmP\\s∏SpØp∂Xv KpWta∑bp≈ hmgssØIƒ hgn Dev]mZn∏n°s∏Sp∂ ssXIfpsS KpW\\nehmcw henb tXmXn¬ Dev]mZn∏n°m\\mWv. Hm¿°nUv, B¥p Dd∏m°p∂Xn\\mbn Un∏m¿´sv a‚ v Hm^v _tbmsSItv \\m dnbw, sP¿s_d, Im¿t\\j≥, en√n hn`mKØnep≈ fPn (Un._n.Sn.) Hcp k¿´n^nt°j≥ knÃw Bcw`n sNSnIƒ, kpK‘ hyRvP\\߃ (C©n, IpcpapfIv), ®n´p≠.v AXns‚ ASnÿm\\Øn¬ 93 Iº\\nIƒ°mWv Huj[ kky߃ (I‰m¿ hmg), ]gh¿§ßƒ (ssIX C¥ybn¬ AwKoImcw e`n®n´p≈Xv. \\nehn¬ tIcf ®°, ]∏mb), ]®°dnIƒ, Ces®SnIƒ, AtIzdnbw Øn¬\\n∂pw Hcp ÿm]\\Øn\\v t]mepw AXn¬ CSw sNSnIƒ F∂nhbpw SnjypIƒ®¿ hgn DX]v mZn∏n®p t\\Sm≥ km[n®n´n√. Cu AwKoImcØn\\mbn et_md hcp∂p≠v. CXv IqSmsX ]pXnb C\\߃ hnIkn∏n ´dnIƒ amXrkkyØns‚ kam\\ KpWßfp≈Xpw s®Sp°p∂Xn\\pw Huj[ \\n¿ΩmW cwKØv Bhiyamb tcmK˛IoS hnap‡hpw BtcmKyhpap≈ ssXIsf ZznXob kwbp‡ßfpsS (secondary metabolites) DXv]mZ Dev]mZn∏n°Ww. AXpt]mseØs∂ h¿jwtXmdpw \\Øn\\pw Cu kmt¶XnIhnZy D]tbmKn°p∂p. ]Øv e£tam AXn¬ IqSpXtem ssXIƒ De]v mZn ∏n°pIbpw sNøp∂ Iº\\nIƒ°v am{Xta Un._n.Sn. bpsS AwKoImcw e`yamhpIbp≈q. 36 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

F¥mWv SnjypIƒ®¿ ? AtXmsSm∏w Iƒ®¿ sNøp∂Xn\\mhiyamb hf¿®m am[ya߃ Xømdm°p∂Xn\\pth≠ cmk hkvXp°fpw, Hcp kkyØns‚ F√m KpWßfpap≈ Bbnc ]m{Xßfpw D]IcWßfpw AXymhiyamWv. D]IcW °W°n\\v ]I¿∏pIsf Npcpßnb Imebfhn¬ Dev]m ßfpsS Iq´Øn¬ _me≥kv, PetkzZ\\ bqWn‰v (water Zn∏n°m≥ km[n°p∂ kwhn[m\\amWv SnjypIƒ®¿. distillation unit), Hmh≥ (oven), ]n.F®v (pH) ao‰¿, Hmt´mt¢h,v amXrkkyØns‚ X\\Xp kz`mh khntijXIƒ D≈ {]j¿Ip°¿, {^nUvPv, eman\\m¿ ^vtfm lpUv (laminar flow SnjypIƒ®¿ ssXIƒ tcmK˛IoS hnap‡hpambncn°pw. hood) F∂nh {][m\\s∏´hbmWv. Hcp PohnbpsS icocØnse ASnÿm\\ LSIamWv SnjypIƒ®¿ kwcw`I¿ {][m\\ambpw t\\cnSp∂ Hcp tImiw (Cell). ]e tImi߃ tN¿∂ kaqlamWv Ie {]iv\\amWv Db¿∂ aqe[\\Øns‚ BhiyIX. sI´nS (Tissue). Poh\\p≈ Hmtcm tImiØn\\pw Hcp ]q¿Æ kuIcyaps≠¶n¬ GItZiw Ccp]Ø©p e£w apX¬ Pohnbmbn amdm≥ Ignhp≠v F∂XmWv SnjypIƒ®dns‚ apS°nbm¬ Hcp em_v XpSßmhp∂XmWv. 6˛7 amkw ASnÿm\\ XXzw. A\\pIqe kmlNcyw e`n®m¬ Poh sIm≠v ssXIƒ Dev]mZn∏ns®Sp°pIbpw sNømw. \\p≈ GsXmcp kkytImiØn\\pw ]pXnsbmcp kky ambn hfcm\\p≈ Ignhp≠.v Cu IgnhmWv tSm´ns]m´≥kn. hf¿®mam[yaw kky߃°v Cu Ignhp≈Xn\\m¬ ]pXnsbmcp kkysØ Dev]mZn∏n°m≥ Hcp tImiw am{Xw aXn. tImißfpsS icnbmb hf¿®bv°mhiyamb F√m aqeIßfpw kq£va aqeIßfpw hn‰man\\pIfpw tlm¿ BtcmKyap≈ Hcp amXrkkyw Xncs™Sp°pI tamWpIfpw icnbmb Afhn¬ am[yaØn¬ D≠mbncn F∂XmWv Snjyp Iƒ®dns‚ BZy]Sn. F∂m¬ amXr °Ww. Hmtcm hf¿®mL´Ønepw Bhiyap≈ t]mjI kkyØn¬\\n∂pw Hcp tImisØ am{Xw th¿s]SpØn aqeyßfpw tlm¿tamWpIfpw hyXykvXambncn°pw. FSp°p∂Xv {]mtbmKnIambn _p≤nap´mbXn\\m¬ AXpsIm≠v hyXykvX hf¿®mL´ßƒ°\\pkcn®p Hcp tImi kaqlsØ AYhm Iesb BWv Iƒ®¿ Hmtcm hnfIƒ°pw shtΔsd am[ya߃ Xømdmt°≠ sNbXv v ]pXnsbmcp kkyambn hf¿Øp∂X.v AXpsIm Xmbn hcpw. F¶nepw ASnÿm\\]cambn am[yaØn¬ ≠mWv Cu coXn°v SnjypIƒ®¿ F∂ t]cph∂Xv. ASßnbncnt°≠ F√m LSIßfpw tN¿ØpsIm≠v apcmjntK, k-vIqKv (Murashige & Skoog) F∂o imkv{XIm SnjypIƒ®dn\\v {][m\\ambpw A©v L´ßfmWp≈Xv c∑m¿ tN¿∂v D≠m°nb Fw.Fkv. aoUnbw BWv s]mXpsh D]tbmKn°p∂Xv. CtXmsSm∏w B5 am[yaw 1. FI-vkvπm‚v Xømdm°¬ (Gemberg), N6 am[yaw (zhu), ssh‰vam[yaw (white) XpSßn 2. am[yaØn¬ hf¿Ø¬ bhbpw D]tbmKn°p∂p≠v. 3. aƒ´n∏nƒ jq´nwKv/Hm¿Kmt\\m sPs\\knkv 4. thcv ]nSn∏n°¬ 5. ZrVoIcWw SnjypIƒ®¿ sNøms\\Sp°p∂ kky`mKsØ FIkv v πm‚ v (explant) F∂v ]dbp∂p. hnhn[ kky`mK߃ FI-vkvπm‚ v Bbn D]tbmKn°p∂p. DZmlcWambn hmg°∂ns‚ (`qImfiØns‚ ]pdw t]mfIƒ s]mfn®m¬ In´p∂ shfpØ A{KapIpfw, hmg ImbbpsS D≈nse IjvW߃, B¥qdnbØns‚ Xfncne, Hm¿°nUns‚ A{KapIpfw F∂nhsb√mw FIvkv-πm‚ v Bbn D]tbm Kn°mw. KpWta∑bp≈ ssXIfpsS Dev]mZ\\Øn\\v KpW \\nehmcap≈ AWphnap‡amb et_md´dn kwhn [m\\߃ AXy¥mt]£nXamWv. AXn\\v C\\n ]dbp∂ Iƒ®¿ am[yaØnse tlm¿tamWpIƒ°v hfsc kuIcy߃ BhiyamWv:˛ IgpIm\\p≈ ÿew, am[yaw \\n¿ÆmbIamb ]¶mWp≈Xv. HmIvkn≥kv (auxins), Xømdm°m\\p≈ ÿew, am[yaw kq£n°m\\p≈ ÿew, sskt‰mssI\\n≥ (cytokinin), Pn_dnen≥kv (gibberellins) AWp\\ioIcWØn\\p≈ ÿew, \\nthi\\ apdn, Iƒ®¿ F∂o aq∂p hn`mKØnep≈ kky tlm¿tamWpIfmWv apdn F∂nhbmWh. km[mcW SnjypIƒ®dn\\v D]tbmKn°p∂Xv. Iev]-t[\\p 37 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

AWp\\ioIcWw C∂sØ kmlNcyØn¬ Snjyp Iƒ®¿ hgn hf¿Ønb sNSnIƒ°v Bh SnjypIƒ®¿ sNøp∂Xn\\mbn tiJcn® kky`mK iy°m¿ hfsctbsdbp≠.v hn]W\\ km[y ßfn¬ (explants) kq£vamWp°ƒ D≠mImw. AXn\\m¬ Xbp≈ hnf C\\ßfpw sNSnIfpw thWw sSÃyq_n\\p≈nse hf¿®m am[yaØnte°v am‰p∂Xn\\v Xncs™Spt°≠Xv. ImcWw C\\ßfpsS apºmbn Ahsb tkmUnbw sslt∏mt¢mssdUv, BhiyIX Hmtcm kabØpw hyXykvX sa¿°pdn t¢mssdUv F∂nhbntesX¶nepw D]tbmKn®v amW.v Ipd™ sNehn¬ IqSpX¬ ssXIƒ AWphnap‡amt°≠XmWv. AWphnap‡am°nb hf¿ØnsbSp°m≥ ]‰p∂ t{]mt´mtImƒ FI-vkv πm‚pIƒ SnjypIƒ®¿ sNøp∂Xn\\mbn hf¿®m D]tbmKn°Ww. tcmKIoS_m[ ]camh[n am[yaØnte°p hbv°p∂Xns\\ \\nthi\\w (inoculation) Ipdbv°m\\p≈ \\S]SnIƒ I¿i\\ambn F∂p]dbp∂p. SnjypIƒ®dns‚ hnhn[ L´ßfn¬ ]men°Ww. et_md´dnbn¬ e`yamb ÿeØp ]cam et_md´dn {]h¿Ø\\߃°v D]tbmKn°p∂ t^mgv h[n sNSnIƒ hf¿ØnsbSpØm¬ am{Xta sshZypXn sk]vkv, tªUv, kqNn, s]{SnUnjpIƒ F∂nhsb√mw Nm¿÷qw a‰p NnehpIfpw ]camh[n Ipdbv°m≥ ]‰pI Hmt´mt¢hntem {]j¿ Ip°dntem h®v AWp\\ioIc bp≈q. WØn\\p tijw am{Xta D]tbmKn°mhp. AXpt]mse Xømdm°nb am[yahpw AWp\\ioIcWØn\\v tijamWv D]tbmKn°p∂X.v Snjyp Iƒ®¿ em_n¬ AWp_m[ aqew Imcyamb \\„w kw`hn°mw F∂Xv Cu kwcw`Øn¬ G‰hpw {i≤nt°≠ Hcp LSIamWv. Iƒ®¿ apdnbn¬ Xm]\\nebpw {]Imihpw B¿{ZXbpw hmg, ssIX®°, Hm¿°nUv, B¥qdnbw, IpcpapfIv, hmbp k©mchpw \\nb{¥n°p∂Xn\\p≈ kwhn[m\\w D≠m hm\\ne, Huj[ kky߃ F∂nhbpsS SnjypIƒ®¿ bncn°Ww. AXn\\v Fb¿ I≠ojWdpw dm°pIfn¬ coXn Im¿jnI k¿ΔIemime hnIkn∏ns®SpØn´p≠v. ^vfqdsk‚ v sse‰pIfpw ÿm]n®ncn°Ww. Ch D]tbmKn®v ]e kwcw`Icpw hyhkmb߃ \\S Øp∂p≠v. Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS hnhn[ ZrVoIcWw (hardening) ÿm]\\ßfn¬ hmg, ssIX®°, Hm¿°nUv, B¥qdnbw, IpcpapfIv, hm\\ne, Huj[ kky߃ F∂nhbpsS ioXoIcn® apdnbn¬, Ir{Xna am[yaØn¬ hfcp∂ SnjypIƒ®¿ ssXIƒ DXv]mZn∏n°p∂p≠v. ssXIsf t\\cn´v IrjnbnSØnte°v ]dn®p\\Sm≥ km[n °n√. ]Icw SnjypIƒ®¿ ssXIsf L´wL´ambn aÆv, Imemhÿ F∂nhbpsS ]cp°≥ bmYm¿∞yßfpambn s]mcpØs∏SpØpIbmWv th≠Xv. CXn\\v ZrVoIcWw (hardening) F∂mWv ]dbp∂Xv. CXn\\mbn SnjypIƒ®¿ em_nt\\mSv tN¿∂v Hcp {Ko≥lukv D≠mbncnt°≠Xv A\\nhmcyamWv. et_m d´dn°p≈n¬ •mkv t_m´nen\\p≈n¬ Xømdm°nb Snjyp tUm. kn\\n tXmakv sI. Akn v s{]m^k¿ Iƒ®¿ ssXIƒ BZysØ Ipd®p Znhkßfn¬ {Ko≥ B¿.F.B¿.Fkv., IpacIw tIcf Im¿jnI k¿ΔIemime lukn¬ \\nb{¥nXamb kmlNcyßfn¬ hf¿Ønb tijamWv hnev]\\bv°v sImSp°p∂Xv. 38 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

kp\\n¬ hn.Pn. Irjn kw_‘amb AdnhpIƒ hnc¬Øpºn¬ samss_¬ Bπnt°j≥ C≥Ãmƒ sNbXv tijw k{v Io\\n¬ ImWp∂ AXns‚ sF°¨ S®v sNøptºmƒ e`n°p∂Xn\\mbn tIcf Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS BZysØ kv{Io≥ Xpd∂v hcpw. BZysØ kv{Io\\n¬ Iognepff UbdItv d‰v Hm^v FIÃv js‚ Iogn¬ {]h¿ Xs∂ hnhc߃ Cw•ojv As√¶n¬ aebmfw `mj Øn°p∂ IΩyqWnt°j≥ sk‚¿ ]pdØnd°nb Hcp Ifn¬ thWsa∂pff Imcyw Xocpam\\n°mw. samss_¬ Bπnt°j\\mWv ^mw FIÃv ≥j≥ amt\\P¿ CXns‚ G‰hpw henb {]tXyIX tIcfØn¬ Irjn tIcf Im¿jnI k¿ΔIemime ]pdØnd°nb sNøp∂ \\qdn¬ ]cw hnfIfpsS hnØv apX¬ hnfshSp ]mt°Pv Hm^v {]mISv okv F∂ {KŸsØ Bkv]Zam°n ∏phscbpff hnhc߃ ka{Kambn Dƒs°mffn®ncn bmWv Cu Bπnt°j≥ \\n¿Ωn®ncn°p∂Xv. CXn¬ °p∂p F∂XmWv. Dƒs°mffn®ncn°p∂ \\qdv hnfIsf hnhn[ hn`mKß fmbn XcwXncn®n´p≠.v DZmlcWambn ]®°dn Xncs™ Cu Bπnt°j≥ B≥t{SmbvUv Hm]td‰nßv SpØm¬ Ccp]Xn¬ ]cw ]®°dnIsf°pdn®pff hnhc knÃw D]tbmKn°p∂ samss_epIƒ°v th≠n ßfnte°v FØmw. bmWv cq]Ie]v \\ sNbXv ncn°p∂X.v CXv Uu¨temUv sNøp∂Xn\\v Google Play Store- ¬ t]mbn Farm Extension Manager F∂v ssS∏v sNøpI. XpS¿∂v Install F∂ _´¨ Aa¿Øn \\nßfpsS samss_en¬ C≥Ãmƒ sNøpI. Iev]-t[\\p 39 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

Cu Bπnt°j\\n¬ ASßnbncn°p∂ hnhcßsf D≠m°nbXmWv. sNSnIfn¬ ImWp∂ {]iv\\ßfpsS 10 hn`mKßfmbn XcwXncn°p∂Xn\\pth≠nbmWv t^mt´m {]Z¿in∏n®v Ah Xncn®dnbm\\pff Ignhv h¿≤n c≠masØ kv{Io≥. ChnsS \\n∂mWv hnhn[XcØn ∏n°m≥ CXv D]Icn°pw. epff hnhcWßfnte°v \\n߃ FØns∏Sm≥ t]mIp∂Xv. ap∂qdn¬∏cw tjm¿´v hoUntbm hgn Hcp°nb Kmedn Cu samss_¬ Bπnt°js‚ as‰mcp {]tXy hnf ]cn]me\\w Xncs™SpØm¬ hnØp apX¬ IXbmWv. PohmarXw Fßns\\ D≠m°Ww F∂v hnfshSp∏v hscbpff IrjncoXnIsf Ipdn®pff hnh I≠v a\\ nem°pI F∂Xnepw hmbn®v a\\ nem°pI c߃ e`yamhpw. CXns‚ {]tXyIX Hcp hnf \\Sm\\mbn F∂Xnepff hyXymkw ChnsS Xncn®dnbp∂p. XpSßptºmƒ {i≤nt°≠ CSbIew, hnØpIfpsS Afhv, \\new Hcp°p∂ coXn XpSßn hnhn[ ]cn]me\\ hn⁄m\\ hym]\\ {]h¿ØI¿°v Ffp∏Øn¬ coXnIƒ Ffp∏w a\\ nem°mw F∂-XmWv. ssIamdm≥ Ignbp∂ Ccp∂qdn¬∏cw t]mÃdpIƒ ASßnbXmWv ASpØ hn`mKw. hnfIfn¬ ImWp∂ IqSmsX tIcfØn¬ Irjn sNøp∂ FÆqtdmfw {][m\\ {]iv\\ßfpw AhbpsS t^mt´mIfpw e£ C\\ßfpsS {]tXyIX hnhcn°p∂p. ChnsS ImWm≥ Wßfpw \\nb{¥W am¿§ßfpw ChnsS sjb¿ Ignbp∂ as‰mcp {]tXyIX hfßfpsS Afh,v D]tbmKw sNømhp∂ ]mIØn¬ Xømdm°nbncn°p∂p. apXembh IrXyambn hnhcn°p∂p F∂pffXmWv. Im¿jnI imkv{X⁄sc t\\cn¬ _‘s∏Sphm≥ IoStcmK \\nb{¥Ww F∂ c≠mw hn`mKw Xncs™ Ignbp∂ XcØn¬ Hcp kwhn[m\\hpw Cu samss_¬ SpØm¬ sNSnbn¬ I≠phcp∂ c≠mbnctØmfw Bπnt°j\\n¬ Hcp°nbn´p≠.v CXphgn Irjnbpambn {]i\\v ßsf°pdn®v a\\ nem°mw. tcmKßfpw IoSßfpw _‘s- ∏´ kwib߃°v Ffp∏Øn¬ ]cnlmcw Is≠ t]mjI {]iv\\ßfpw hgn D≠mIp∂ e£Wßfpw Øm≥ Ignbpw. tIm≠mIvSv UbdIvSdn, Bπnt°j AhbpsS \\nb{¥W am¿§ßfpw ASßnb hnhcW s\\°pdn®pff hnhc߃ F∂nhbmWv a‰v hn`mK߃. amWv CXn¬ Dƒs°mffn®ncn°p∂Xv. tIcfØnse I¿jI¿°pw Im¿jnI hnZym¿∞n ssPh Irjn°mbn D]tbmKn°p∂ hnhn[ hkXv p Iƒ°pw hn⁄m\\ hym]\\ {]h¿ØI¿°pw hfsc °sf ]cnNbs∏SpØm\\mWv aq∂masØ `mKw {Iao Ffp∏w D]tbmKn°m≥ Ignbp∂ XcØnemWv CXv Icn®ncn°p∂Xv. ChnsS kkyt]mjWw, kky kwc cq]Ie]v \\ sNbXv ncn°p∂X.v CXphgn IrjnbdnhpIƒ £Ww F∂ c≠v hn`mKßfmbn ap∂qdn¬ ]cw F√mhcnepw FØp∂Xn\\pw Im¿jnI ]ptcmKXn ssPh hkXv pIfpsS D]tbmK{Iaw ]cnNbs∏SpØp∂p. thKØn¬ km[yam°p∂Xn\\pw CShcpw F∂ {]Xo £bmWv DffX.v hfßfpw IoS\\min\\nIfpw F∂ \\memasØ hn`mKw cmkhfßfpw IoS\\min\\nIfpw D]tbmKn°p tUm. kp\\n¬ hn.- Pn. ∂Xn¬ {i≤nt°≠ Imcy߃ hniZoIcn°p∂p. CtXm Akn- v s{]m^k¿ sSm∏w aÆns‚ LS\\ \\∂m°m≥ D]tbmKn°p∂ IΩyqWnt°j≥ sk‚¿, aÆpØn hnhn[ IpΩmb hkvXp°sf hnhcn°p∂p. Im¿jnI {]ivt\\mØcn F∂ hn`mKw Irjnbn epff Adnhpw \\nco£W ]mShhpw h¿≤n∏n°m≥ th≠n 40 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

kz]v\\ Sn. B¿., Pn¬kn tPm_v Fw., jn\\p tXma-kv, Pqkn tPm_v Fw., hntPjv Fw., F. k°o¿ lpssk≥, A\\q]v C.-hn., APnXvIpam¿ _n. 2011˛¬ Bcw`n® Cu ÿm]\\ Øns‚ {]h¿Ø\\ anIhn\\v [mcmfw AwKoImcßfpw ]pckv°mcßfpw e`n®n´p≠v. 2013˛¬ DEF SouthAsia &Asia Pacific Manthan Ahm¿U-v- Cu ÿm] \\sØ tXSn FØpIbp≠mbn. 2014 h¿jØn¬ World Education Award, DEF South West India Manthan Award, Kerala State tIcf Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS Iogn¬ 2010˛ e-governance award F∂o Ahm¿UpIƒ Icÿam°m≥ Cu ÿm]\\Øn\\v Ign™n´p≠v. 2011 h¿jØn¬ cm{„ob˛Irjn hnImkv tbmP\\ ]≤ XnbpsS (RKVY) `mKambn hnhc kmt¶XnIhnZybpsS h¿jßfmbpw ]cºcmKXambpw Irjn sNbvXp km≤yXIƒ D]tbmKs∏SpØns°m≠v {]h¿Ø\\w hcp∂ I¿jI¿°v Irjn coXnIƒ Adnbmw. F∂m¬ Bcw`n® ÿm]\\amW- -v C˛]T\\ tI{μw AYhm sk‚¿ ]pXnb kmt¶XnI AdnhpIƒ, KthjW ^e߃, t^m¿ C˛teWnwKv (CeL). Irjnsb ASpØdnbp∂Xn\\pw cmkhf߃, IoS˛tcmK \\nb{¥W am¿§ßƒ XpS Im¿jnI taJebnse AdnhpIƒ hfsc efnXambn a\\ nem°n IrjnbnSßfn¬ {]mh¿ØnIam°p∂ ßnb AdnhpIsf∏‰n th≠{X {Kmlyw D≠mhm\\p≈ Xn\\pw Gh¿°pw klmbIcamhp∂ tkh\\߃ km≤yXIƒ IpdhmWv. ]ebnSØv \\n∂pw In´p∂ C˛]T\\ tI{μØn¬ e`yamW.v Irjn°m¿, hn⁄m\\ A]q¿Æhpw Ahy‡hpamb AdnhpIƒ sh®mW-v- hym]\\ {]h¿ØI¿, KthjI¿, k¿°mcnXc kwL ]ecpw Irjnbn¬ G¿s∏Sp∂Xv. am{Xhpa√ bph S\\Iƒ, k∂≤ kwLS\\Iƒ, Xt±i kzbw`cW P\\߃ Ct∏mƒ Irjnbnte°v BI¿jn°s∏Sp∂p ÿm]\\߃, hnZym¿∞nIƒ apXembh¿°v Irjn, F∂Xpw {it≤bamb Hcp ImcyamWv. sNdpInS Irjn arKkwc£Ww, a’yIrjn, h\\-imkv{Xw XpSßnb bmbmepw hmWnPymSnÿm\\Ønep≈ Irjnbmbmepw taJeIfnse AdnhpIƒ AXnthKw hnc¬ Xpºn¬ Imcy߃ {Kln®p sNøp∂Xv am{Xta ^e{]m]vXn e`yam°pI F∂ BibtØmsSbmWv Cu ÿm]\\w ssIhcn°pIbp≈q. {]h¿Øn°- p∂- X- v. Iev]-t[\\p 41 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

I¿jI¿°v Hcp ssIØmßmbn Im¿jnI Adn kabØv Fs¥ms° IrjnapdIƒ sNøWsa∂pw Hmtcm hpIƒ hnc¬ Xpºn¬ e`yam°m≥ hnhn[ Xcw tkh hnfIƒ°pw A\\ptbmPyamb kabhpw, GsXms° \\߃ Cu ÿm]\\ØneqsS \\¬In hcp∂p. F√m hf߃ Ft∏mƒ sNøWsa∂pw Cu hn`mKØn¬ tkh\\ßfpw Hcp t]m¿´ens‚ (KAU Agri-Infotech Portal Dƒs∏SpØnbn´p≠v. (www.celkau.in) klmbtØmsS I¿jIcnte°v FØn®p \\¬Ip∂p. 2. arKkwc£Ww C- -˛]T\\ tI{μsذpdn®v hniZambn I∂pImenIƒ, tImgnIƒ, ]£nIƒ apXembh bpsS s]mXphmb hnhc߃, C\\߃, ]cnNcWw, ]cnNbs∏Smw : ]cn]me\\w F∂nhsb°pdn®p≈ hniZamb hnhcWw CXn¬ e`yamWv. sI.F.bp. A{Kn C≥t^msS°v t]m¿´¬ sk‚¿ t^m¿ C˛teWnwKv AYhm C˛]T\\ 3. a’yIrjn tI{μw I¿jI¿°mbn Hcp°nb Hcp t]m¿´¬ BWv sI.F.bp. A{Kn C≥t^msS°v t]m¿´¬. Irjnsb a’y_- ‘- \\- w, ao≥ hf¿Ø¬ F∂nhtbmsSm∏w, Adnbm≥ B{Kln°p∂ Gh¿°pw efnXambn Cw•o Dƒ\\mS≥, kap{Z a’y_‘\\sذpdn®p≈ hnhc jnepw aebmfØnepw Hcpt]mse D]tbmKn°mhp∂ Hcp ßfpw, a’y_‘\\ kmt¶XnI hnZyIsf°pdn®pw Irjn kmt¶XnI sh_vssk‰v BWv KAU Agri-Infotech CXn¬ {]Xn]mZn°p∂p. Portal (www.celkau.in). t]m¿´ens‚ tlmw t]Pn¬ Xs∂ I¿jI¿°v D]Imcs∏Sp∂ AdnhpIfpw kmt¶XnI hnZyIfpw tkh\\ßfpw 18 hn`mKßfmbn Dƒs∏SpØn bn´p≠.v tlmw t]Pn¬ Xs∂ am ohv Hm∏¨ Hm¨sse≥ tImgkv v (MOOC) \\pw Hm¨sse≥ k¿´n^n°‰v tImgkv p Iƒ°pambn {]tXyIw πm‰tv ^mw \\¬Inbn´p≠v. t]m¿´en¬ \\n∂v I¿jI¿°v e`n°p∂ AdnhpIfpw a‰v tkh\\ßfpw Xmsg ]dbpw {]ImcamWv. t]m¿´ense hnhn[ tkh\\߃ 1. Irjn ]cn]me\\w hnfIfpsS IrjncoXnIfpw ]cn]me\\apdIfpw 4. Irjn D]m[nIfpw tkh\\ßfpw IoStcmK \\nb{¥Whpw XpSßn hnØv apX¬ hnØv hsc bp≈ Im¿jnI AdnhpIfpw \\n¿t±ißfpw Cu hn`m KØn¬ Dƒs∏SpØnbn´p≠v. \\q‰n\\m¬∏Xn¬ ]cw hnfIsf Ipdn®p hfsc hniZambn {]Xn]mZn®n´p≠v. Nn{Xßfpw AXns‚ hnhcWhpw B¿°pw a\\ nem hp∂ coXnbnemWv AhXcn∏n®n´p≈Xv. GsXms° Im¿jnI taJebn¬ {]h¿Øn°p∂ ÿm]\\ß fpsS Hcp hnhctiJcamWnX.v hnhn[ hnØpIƒ, \\So¬ hkvXp°ƒ, hf߃, kkykwc£W D]m[nIƒ, aÆv ]cntim[\\ et_md´dnIƒ, XpSßn I¿jI¿°v BhiyambsX√mw e`n°p∂ Pn√m XeØnep≈ ^mapIƒ apX¬ ]©mbØv XeØn¬ hscbp≈ AwKoIrX ÿm]\\ßfpsS t]cpIƒ Cu t]m¿´en¬ e`yam°nbn´p≠.v Bhiy°m¿°v Pn√mSnÿm\\Øn¬ hnhc߃ Xncs™Sp°mhp∂ coXnbnemW-v- CXv {Ias∏SpØnbn´p≈Xv. 42 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

5. C˛t{Im∏v tUmŒ¿ (e- Crop doctor) AYhm 8. Irjn Ie≠¿ (ALMANAC) hnf kwc£W klmbn Ccp]Øn Ggv Rm‰ptheIfm¬ kº∂amb IrjnbnSØn¬ I¿jI¿ G‰hpw \\mSmWv tIcfw. ]ga°m¿ Rm‰ptheIsf am{Xw B{i IqSpX¬ _p≤nap´v t\\cnSp∂ bn®v Irjn Cd°ns°m≠ncp∂ Hcp ImeL´w D≠m Hcp taJebmWv IoStcmK bncp∂p. tIcfØn¬ Hmtcm hnfIfpw GsXms° ka B{IaWhpw AXns‚ \\nb bØv Irjn sNøWsa∂pw hnfIfn¬ Hmtcm amkhpw {¥W am¿§ßfpw. t]cv kqNn A\\ph¿Ønt°≠ Irjn apdIƒ Hcp Ie≠¿ cq]Øn¬ ∏n°p∂t]mse I¿jI¿°v ChnsS k÷am°nbn´p≠v. hnf kwc£WØn\\v Bhiy amb F√m AdnhpIfpw Cu hn`m KØn¬ Dƒs∏SpØnbn´p≠v. Hmtcm hnfIfpsS IoS tcmKßfpsSbpw AXns‚ B{IaWßfp-tSbpw Nn{X ßfpw ]cn]me\\ \\nb{¥W am¿§ßfpw CXn¬ hniZo Icn®n´p≠.v AtXmsSm∏w {]tbmKnt°≠ IoS˛Ipanƒ \\min\\nbpsS t]cpIfpw hmWnPymSnÿm\\Øn¬ e`y amhp∂ t]cv hnhcßfpw D]tbmKnt°≠ coXnIfpw AfhpIfpw \\¬Inbn´p≠v. 6. hnØns‚ tXmXpw \\So¬ AIehpw Hmtcm hnfIƒ°pw A\\ph¿Øn 9. Im¿jnI b{¥ßƒ t°≠ hnØns‚ tXmXpw \\So¬ AIehpw Hmtcm I¿jI\\pw Adn Irjn em`Icam°m≥ C∂v b{¥h¬°cWw ™ncnt°≠ Hcp {][m\\ Imcy IqSntb Xocq. F∂m¬ Im¿jnI b{¥ßsf°pdn®v F√m amW.v Irjn em`Icam°m\\pw Irjn I¿jIcpw C∂v t_m[hm∑mc√ F∂Xv as‰mcp ]cn]me\\ apdIƒ kzoIcn°m\\pw hkXv pXbmW.v hnhn[ Xcw ]≤XnIfneqsS I¿jI¿°v Ffp∏Øn¬ \\S∏nem°m\\pw, Irjn Im¿jnI b{¥ßƒ k_vknUn \\nc°n¬ C∂v e`y sNehpIƒ Ipdbv°p∂Xn\\pw CXn¬ e`yam°p∂ amWv. Im¿jnI b{¥ßƒ As√¶n¬ ^mw sajn\\dn AdnhpIƒ klmbIcamhpw. Hcp C‚dmIv‰ohv UnPn‰¬ ssKUv cq]Øn¬ BWv ChnsS Xømdm°nbn´p≈X.v hnhn[ Im¿jnI D]IcW 7. hfw \\n¿Æb klmbn (Fertulator) ßfpsSbpw b{¥ßfpsSbpw khntijXIƒ, D]tbmK coXnIƒ a‰v hniZmwi߃ F∂nh CXn¬ e`yamWv. Hmtcm Irjn°pw AXmXv aÆpw {]tZihpw A\\pkcn®v hfhpw hf Øns‚ tXmXpw hyXymks∏´n cn°pw. Hcp hnf°v ]camh[n D¬∏mZ\\w e`n°p∂Xn\\pw aÆns‚ ^e`qbnjvTX \\ne\\n¿ Øp∂Xn\\pw ssPh hftØmsSm∏w IrXyamb Afhn¬ ]e K- Up°fmbn hnfbpsS hf¿®b\\pkcn®p hfw {IaoIcnt°≠Xp≠.v CØcw Imcy߃ ]men°mØXv Irjnsb {]XnIqe ambn _m[n°p∂Xn\\pw sNehv h¿≤n°p∂Xn\\pw ImcWamhp∂p. hf \\n¿Æb klmbnbneqsS Hmtcm hnfIƒ°pw I¿jI¿ Irjn sNøp∂ hnkXv rXn \\¬Ip IbmsW¶n¬ GsXms° hf߃ GXp Afhn¬ Ft∏mƒ \\¬IWsa∂v IrXyambn Adnbm≥ km[n °p∂p. CØcw AdnhpIƒ hnc¬ Xpºn¬ e`yamhp ∂Xv I¿jI¿°v klmbIcamhpw. Iev]-t[\\p 43 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

CXn¬\\n∂v b{¥h¬°cWsØ Ipdn®v IqSpX¬ KAU hnf BtcmKy Xocpam\\ ]n¥pW kwhn[m\\hpw BgØn¬ a\\ nem°n Irjnbn¬ {]tbmP\\s∏Sp \"\\ap°v ]®°dn Irjn sNømw' F∂Xns\\°pdn®p≈ Ømhp∂XmWv. UnPn‰¬ ssKUpw CXn¬ Dƒs∏SpØnbncn°p∂p. AtXmsSm∏w cmPym¥c A¥mcm{„ ÿm]\\ßfpsS 10. Irjn kwcw`߃ Im¿jnI AdnhpIfmb sF.B¿.B- ¿.sF. t\\msfPv _m¶v (IRRI knowledge bank) Im_nbpsS (CABI) πm‚ v sshkv ]pXnb kwcw`߃ XpSßm≥ B{Kln°p∂h¿ t\\msfPv _m¶v (Plant wise knowledge bank) F∂nhbpw °mbp≈ am¿§\\n¿t±i߃ CXn¬\\n∂pw e`n°p∂p. ChnsS e`yam°nbn´p≠v. hnhn[ kwcw`ßsf°pdn®pw AXns‚ hym]vXnsb °pdn®pw P\\ßsf t_m[hm∑mcm°ns°m≠v hnhn[ 13. h\\-imkv{Xw Ãm¿´-v- A∏pIƒ XpSßphm≥ kwcw`Isc klmbn °p∂p. GsXms° taJebn¬ ]pXnb kwcw`߃ h\\h- r£ßfpw Im¿jnI hnfI- fpw ka\\- zb- n∏- n®p- km[yam°mw F∂v I¿jIsc t_m[hm∑mcm°pI F∂ sIm≠pt]m-Ip∂ Irjn-co-Xn-bmWv tIc-f-Øn\\v A\\p- e£yw IqsS CXneqsS km[yamIp∂p. tbm-Py-amb `qhn-\\n-tbmK k{ºZmbw. CXn-\\mbn sXc- s™-Sp-°m-hp∂ hr£-ß-sf-°p-dn-®p≈ hnh-c-߃ 11. C˛UnUv (E-DID) ChnsS e`y-am-°nbn´p≠v. h\\-imkv{X tImtf-Pns‚ sh_vssk-‰n-te-°p-≈ en¶pw (www.forestry.kau.in) C˛UnUv (E-DID) F∂m¬ tImtf-Pns‚ Iogn¬ \\-S-Øp∂ \"A¿_≥ t^mdkv{Sn' CeItv {SmWnIv Unsshkv t^m¿ F∂ MOOC tImgvkns‚ hni-Zmw-i-ßfpw ChnsS {Un∏v Cdn-tK-j≥ Unssk≥ \\¬In-bn-´p-≠v. F∂mWv A¿∞am°p∂Xv. IrXyX IrjnbpsS bpKØneq 14. am¿°‰-v /- Itºmf \\nehmcw sSbmWv \\mw IS∂pt]mbns°m ≠ncn°p∂Xv. Hmtcm hnfIƒ°pw I¿jI¿ C∂v G‰hpw IqSpX¬ _p≤nap´v A\\p Bhiyamb tXmXn¬ hfhpw sh≈hpw sNSnbpsS thcp `hn°p∂Xv AhcpsS D¬∏∂߃°p≈ hn]Wn ]SeØn¬ FØn°pI hgn Irjn sNehv Ipdb°v m\\pw Is≠Øp∂XnemWv. D¬∏∂߃°v hn]Wn Dd∏m D¬∏mZ\\w h¿≤n∏n°m\\pw km[n°p∂p. {][m\\ hnfIƒ °pI F∂Xv Gsd {]m[m\\yw A¿ln°p∂ H∂mWv. °p≈ {Un∏v CdntKj≥ AYhm Xp≈n\\- \\ kwhn[m\\w Im¿jnI hnfIfpsS ssZ\\wZn\\ Itºmf hnebpw A\\p cq]I¬]\\ sNøp∂Xn\\pw sNehv IW°m°p∂Xn\\pw _‘ hnhcßfpw I¿jI¿°v CXneqsS D]Imcs∏ klmbn°p∂Xn\\mbn hnIkn∏ns®SpØ Hcp CeItv {Sm SpØmhp∂XmWv. \\nehn¬ hn.F^v.]n.kn.sI. \\¬ WnIv am¿§amWnXv. 12. Im¿jnI ssk_¿ hn`h߃ Xncs™SpØ hnfIfpsS IoStcmK B{IaW e£ W߃, t]mjI aqeIßfpsS Ipdhv XpSßn hnhn[ e£W߃ Xncn®dnbm\\pw A\\ptbmPyamb ]cnlm c߃ Is≠Øp∂Xn\\pw CXv klmbIcamhp∂p. Ip∂ Itºmf hne \\ne-hmcw I¿jI¿°v CXneqsS a\\ nem°n D¬∏∂ßfpsS hn]W\\ km≤yXIƒ Is≠Øm≥ km[n°p∂p. 15. A{Kn hoUntbm tIcf Im¿jnI k¿ΔIemime hnhn[ hnjbß fn¬ Xømdm°nb hoUntbmIƒ ChnsS e`yam°nbn ´p≠v. Im¿jnI hnfIsf°pdn®pw, IrjncoXnIƒ, 44 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

17. tIcf UbdŒdn ]cn]me\\apdIƒ IoS˛tcmK \\nb{¥W am¿§ßƒ, tIcf Im¿jnI k¿ΔIem Im¿jnI AdnhpIƒ, hnIkn∏ns®SpØ \\qX\\ kmt¶ ime, sF.kn.F.B¿., Im¿jnI XnI hnZyIƒ XpSßn \\nch[n hnjbßsfIpdn®v hIp∏pIƒ F∂nhbv°v Iognep≈ {]Xn]mZn°p∂ hoUntbmIƒ ChnsS I¿jI¿°v Im¿jnI, A\\p_‘ taJeIƒ I≠v a\\ nem°mhp∂XmWv. {]fbm\\¥c \\n¿t±i ssIImcyw sNøp∂ hnhn[ k¿°m¿ ßfpw hcƒ® {]Xntcm[hpw F√mw CXn¬ Dƒs∏Sp ÿm]\\߃/GP≥knIƒ Ønbn´p≠v. F∂nhsb °pdn®p≈ t^m¨ \\ºdpIfpw C˛sabn¬ hnemkhpaS°w Bhiyamb F√m hnhc ßfpw Cu hn`mKØn¬ Dƒs∏SpØnbn´p≠v. I¿j I¿°v Bhiym\\pkcWw CØcw ÿm]\\ßfpambn _‘s∏Sp∂Xn\\v Cu UbdIvSdn klmbIcamhpw. 18. sse{_dn sk‚¿ t^m¿ C˛teWnwK,v a‰v sI.-F.-bp. tÃj \\pIƒ, tIcf Im¿jnI hnIk\\ I¿jI t£a hIp∏v XpSßn hnhn[ GP≥knIƒ hnIkn∏n® \\qdpIW °n\\v Im¿jnI hoUntbmIfpw Nne Zriyam[yaßfpw 16. {]Xnhmc hnf]cn]me\\ coXnIƒ/D]-tZ- i-߃ Hmtcm BgvNbnepw hnfIfn¬ Ahew_nt°≠ Irjn ]cn]me\\ apdIfpw IoS˛tcmK \\nb{¥W am¿§ßfpw I¿jIcn¬ FØn°m≥ CXneqsS km[n°p∂p. t]m¿´en¬ e`yamW.v C˛sse{_dn, sI.F.bp. sse{_dn F∂nhsb°pdn®v ASpØdnbp∂Xn\\pw AdnhpIƒ tiJcn°p∂Xn\\pw CXneqsS km[yamhp∂p. {ioaXn kz]v\\ Sn. B¿. Pn¬kn tPm_v Fw. Akn- v s{]m^-k¿ ^mw Hm^o-k¿ jn\\p tXmakv Pqkn tPm_v Fw. sSIv\\n-°¬ Akn- v t{]m{Kma- ¿ hntPjv Fw. tUm. F. k°o¿ lpssk≥ Pn√m XeØnep≈ Imemhÿ hnhc߃, \\n¿t± sSIv\\n-°¬ Akn- v ap≥ Ub-d-IvS¿ i߃ F∂nh e`yam°p∂p F∂Xnt\\msSm∏w AXn \\\\pkcn®v A\\ph¿Ønt°≠ hnf]cn]me\\ apd tUm. A\\q]v C.- hn. tUm. _n. APnX- Iv pa- m¿ Ifpw IoStcmK \\nb{¥W \\n¿t±ißfpw a\\ nem°m≥ ap≥ Ub-d-IvS¿ Ub-d-IvS¿ km[n°p∂p. sk‚¿ t^m¿ C˛teWnwKv tIcf Im¿jnI k¿ΔIemime, sh≈m\\n°c Iev]-t[\\p 45 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

P\\nXI sshhn[y kwc£W¯n ]c¼cmKX s\\Ãn\\§fpsS {]m[m\\yw sshPb¥n ]n. hn. A\\q]v B¿. F¬. s\\¬IrjnbpsS t]cpw s]cpabpw aebmfnIsf cmKX s\\√n\\ßfpsS FSpØp ]dtb≠ khntij XIfmWv. \\ΩpsS ]e ]cºcmKX s\\√n\\ßfpw kw_‘n®nStØmfw KrlmXpcXbmWv. Bcy\\pw, A¥¿t±iobambn Xs∂ P\\nXI ]T\\ßfn¬ D]Im s]m∂mcy\\pw, ]p©hb¬∏mShpw F√mw ASbmfs∏ cs∏´n´p≠v. DZmlcWambn D∏pck {]Xntcm[ tijn SpØnbXmWv tIcfØns‚ Iem˛kmwk-vImcnI˛ h¿≤n∏n°m\\pXIp∂ Po\\pIƒ s]m°mfn s\\√n¬ kmlnXy taJeIƒ. ]cºcmKX s\\¬IrjnbpsS X\\Xp \\n∂v I≠p]nSn°pIbpw, Ah ]ebn\\ßfpw DcpØn kz`mhw cq]s∏SpØp∂Xn¬ AXmXp {]tZiØns‚ cns®Sp°p∂Xn¬ D]tbmK{]ZamhpIbpw sNbvXp. aÆv, Imemhÿ, hnØn\\߃ F∂nh {][m\\ ]¶p C{]Imcw s\\√ns‚ P\\nXI kwc£Ww Irjnbn¬ hln°p∂p. lcnXhnπhsØ XpS¿∂v Irjnbn¬ A\\p D≠mtb°mhp∂ ]e {]i\\v ߃°pw ]pXnb Is≠Ø h¿Øn®p hcp∂ kmt¶XnI hnZyIƒ, D¬∏mZ\\ £aX epIƒ°pap≈ Hcp D]m[nbpw IqSnbmhmw. AXn\\m¬ IqSnb hnØn\\߃, b{¥h¬IrX Irjn XpSßnbh tZiobambpw A¥¿t±iobambpw ]cºcmKX s\\√n tIcfØnse ]cºcmKX s\\¬Irjn°v aßte¬∏n®p, \\ßsf kwc£n®p t]mtc≠Xp≠v. CØcØn¬ am{Xa√ s\\¬IrjnbpsS hnkvXrXnbn¬ D≠mb KWy s\\√pƒs∏sSbp≈ hnfIfpsS P\\nXI tiJcw kwc£n amb Ipdhpw Irjn `qanbpsS Xcw am‰epw ]e ]cº °p∂ I¿jI¿°mbn C¥ym Kh¨sa‚ v P\\nXI cmKX s\\¬hnØn\\ßfpsSbpw hwi\\miØnte°v kwc£W Ahm¿Uv F∂ AwKoImcw Ign™ ]Øp hgn sXfn®p. h¿jambn \\¬In hcp∂p. am{Xa√ I¿jI¿°v CØ cØnep≈ ]cºcmKX s\\√n\\߃ \"\"hnfsshhn[y 2012˛¬ tIcf Im¿jnI k¿ΔIemime ]pdØnd kwc£Whpw I¿jIcpsS Ah-Imihpw'' (Protection °nb dnt∏m¿´v {]Imcw GItZiw 2000tØmfw ]cºcmKX s\\¬hnØn\\߃ tIcfØnep≠mbncp∂p. F∂m¬ Ct∏mgsØ IW°pIƒ {]Imcw 800 apX¬ 1000 ]cºcmKX s\\¬hnØn\\߃ am{Xta tIcf Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS Po≥ _m¶pIfnepw I¿jIcpsS ssIIfnepambn kwc£n°s∏Sp∂p≈q. Xo¿®bmbpw henb hwi\\mi `ojWnbnte°mWv CXv hnc¬ Nq≠p∂Xv. sshhn[yam¿∂ ]cºcmKX s\\√n\\߃ Hmtcm ÿesØbpw aÆn\\pw Imemhÿbv°pw A\\ptbmPy ambh Bbncp∂p. AhbpsS P\\nXI ASnØd hnim ehpw F∂m¬ D¬∏mZ\\£aX IpdhpamW.v Imemhÿ hyXnbm\\sØ {]Xntcm[n°m\\p≈ Ignhv, tcmK˛IoS {]Xntcm[tijn, Db¿∂ t]mjIaqeyw F∂nh ]cº 46 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023

of Plant Varieties & Farmers Rights BŒv, 2001) aptJ\\ cPnÿ sNbvXv kwc£n°m\\p≈ Ahkchpw D≠v. tIcf Im¿jnI k¿ΔIemimebpsS Iognep≈ ]cºcmKX s\\¬hnØn\\ßfpsS kwc£W tI{μ߃ {Ia KthjW tI{μw \\º¿ 1. B¿.F.B¿.Fkv., ]´mºn 2. B¿.F.B¿.Fkv., as¶mºv 3. hnØv imkv{X hn`mKw, I-m- ¿jnI tImtfPv, sh≈m\\n°c 4. F.B¿.Fkv., aÆpØn 5. B¿.F.B¿.Fkv., ]oent°mSv 6. I-m- ¿jnI tImtfPv, ]S∂°mSv 7. B¿.F.B¿.Fkv., Aºehb¬ 8. B¿.F.B¿.Fkv., ImbwIpfw ]cºcmKX s\\√n\\ßfpw AhbpsS {]tXyIXIfpw ]cºcmKX s\\√n\\߃ {]tXyIX s]m°mfn, Hm¿°ba, IXncv, tNdmSn, D∏pcksØ {]Xntcm[n°m\\p≈ Ignhv sNdphncn∏v, sN´nhncn∏v -Rhc, H™ns\\√,v tNmame, sNßgb, Huj[KpWw c‡imen, sNs∂√v _mŒocnb¬ aqe-ap≈ Ce-I-cn-®n¬v {]Xntcm[tijn Nnt‰\\n, IdpØ tamS≥, ASp°≥ I∂pwIpfº≥, apt≠m≥ Db¿∂ ssht°m¬ DXv]mZ\\w ]dºph´≥, Nnt‰\\n, sX°≥ Fcpa]m≠n tcmK IoS {]Xntcm[tijn ssPh sshhn[y kwc£W Ahm¿Uv (πm‚v (tI{μ imk{v X kmt¶X- nI hIp∏v ^≠v sNbXv s{]mPISv v “SERB-SRG-2020-1132”F∂-Xns‚ imkv{X kmaq-lnI {]Xn- Pot\\mw tkhnb¿ Ahm¿Uv) _-‘-X-bpsS `mK-am-bp≈ teJ\\w) s{]m´£≥ Hm^v πm≥dv shssd‰okv B≥Uv ^m¿ tUm. sshPb¥n ]n. hn. tagkv v ssd‰kv v AtXmdn‰n \\¬Ip∂ Ahm¿UmWv πm≥dv Akn v s{]m^k¿ Pot\\mw tkhnb¿ Ahm¿Uv. h¿jw tXmdpw \\¬In kky{]P\\\\ P\\nXI imkv{X hn`mKw hcp∂ Cu Ahm¿Un\\v I¿jI¿, I¿jI kaqlw F∂n hcn¬\\n∂v At]£Iƒ kzoIcn°pIbpw IrjnbnSw {io. A\\q]v B¿. F¬. kμ¿in®v hnebncpØnbXn\\ptijw P\\nXI kwc £WØn\\mbn anI® kw`mh\\ \\¬Ip∂h¿°v \\¬Ip AknÃ≥dv s{]m^k¿ Ibpw sNøp∂p. hn⁄m\\ hym]\\ hn`mKw I-m- ¿jnI tImtfPv, ]S∂°mSv Iev]-t[\\p 47 P\\phcn ˛ am¿®v 2023 Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI

Npgen]mdIw F¶ `oI-c³ ]n. {]aof khnX B‚Wn IrjvW hn. B¿. Im¿jnI taJebn¬ am{X√ h\\kºØn\\pw ]cn km[mcWamWv. Ipfhmg, B{^n°≥ ]mb¬, ssl {Un√ XpSßn Pemibßfnse A[n\\nthi kky߃ ÿnXn°psa√mw IfIƒ, {]tXyIn®pw A[n\\nthi thsdbpap≠v. Chbn¬ ]eXpw Irjn®nehv Iq´pIbpw IfIƒ henb `ojWnbmWv. ]pXnsbmcp Bhmk hnfhn¬ KWyamb Ipdhv D≠m°pIbpw sNøp∂p. hyhÿbn¬ FØpIbpw AhnsS ]mcnÿnXnIhpw F∂m¬ h\\taJebn¬ IfIfpsS IS∂m{IaWw kmºØnIhpamb {]iv\\߃ D≠m°p∂hbpamb thsdmcp XcØnep≈ {]XymLmXamWv D≠m°p∂Xv. kkyßsf A[n\\nthiIfIƒ F∂phnfn°mw. CXv X\\Xp ssPh sshhn[ysØbpw Im´parKßfpsS C¥ybn¬ CØcØn¬ 225 A[n\\nthi kkyßfp `£ye`yXsbbpw \\ne\\n¬∏ns\\Øs∂bpw tZmjI s≠∂v tcJs∏SpØnbn´p≠.v \\ap°v Gsd ]cnNnXamb cambn _m[n°p∂p. ]e IfIfpw h¿j߃°v ap≥]v Xs∂ as‰mcp `qJ fiØn¬\\n∂pw ChnsS FØns∏´hbmWv. CubnsSbmbn NnΩn\\nUmans‚ hr„n{]tZißfn¬ hym]I tXmXn¬ I≠ Hcp kkyamWv Acn„kkyw IΩyqWnÃv ]®, ]m¿Øo\\nbw, IΩ¬∏q, B\\ AYhm Npgen]mdIw. “Xanthium strumarium” F∂X- mWv sØm´mhmSn, [rXcm{„ ]® F∂nßs\\bp≈ A[n CXns‚ imk{v X\\- ma- w. Hcp Ip‰ns®Snbmbn hfcp∂ Cu \\nthi kky߃ tIcfØn¬ ]ebnSßfnepw hfsc sNSn Hcp hm¿jnI kkyamW.v Ch Cu {]tZisØ kzm`m hnI ]p¬taSpIƒ IøS°n AhnSpsØ X\\Xp kkyPme ßsf Xo¿Øpw C√mXm°n, CXpaqew arKßfpsS Xo‰∏p √ns‚ e`yXbn¬ Ipdhp≠m °pIbpw sNbvXp. NnΩn\\n Umw ]cn-k-cØv Npg-en-]mdIw BÃtdkntb IpSpw_ Øn¬s∏´ Npgen]mdIw Hcp Huj[ kkyhpamW.v CXns‚ D¤hÿew C¥yXs∂bm sW∂v hnizkn°s∏Sp∂p. Dt±iw \\mep apX¬ A©Sn DbcØn¬ hfcp∂ Chb°v v tcmamhrXamb X≠pIfmWv. 48 Iev]-t[\\p Irjn-imkv{X ss{Xa-mknI P\\phcn ˛ am¿®v 2023


Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!
Create your own flipbook