มันสำปะหลัง 2560

รายงานผลการสาํ รวจเนื้อทเี่ พาะปลกู มันสำปะหลังโรงงาน ปี 2560 โดยใชเ้ ทคโนโลยีภูมสิ ารสนเทศ หลกั การและเหตุผล ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 (พ.ศ.2555 - 2559) ได้เน้นการสร้างความสมดุล ของ การผลิตกับทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะระบบการเกษตรเป็นระบบที่ซับซ้อนประกอบด้วยตัวแปรท้ัง ทางด้านกายภาพ ชีวภาพ และเศรษฐกิจสังคม ซึ่งการพัฒนาการเกษตรจำเป็นต้องเข้าใจภาพรวมของระบบ การเกษตรนั้น ๆ เพื่อที่จะสะท้อนใหเ้ ห็นศักยภาพและปัญหาอันจะนำไปสู่การแก้ไข ประกอบกับการเปลี่ยนแปลง ทางเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดดของการพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ของเทคโนโลยหี ลกั เช่น เทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร สำนกั งานเศรษฐกิจการเกษตร ตระหนักถงึ ความสำคญั ทางด้านความกา้ วหน้าทางเทคโนโลยี ทใ่ี ชใ้ นการ สำรวจและ จัดเก็บข้อมูล เพื่อให้มีฐานข้อมูลด้านการผลิตที่ถูกต้องและรวดเร็ว จึงได้นำเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ (Geo – Information) หรือ GI ซึ่งประกอบด้วยเทคโนโลยีรีโมทเซนซิงระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และระบบกำหนดวเิ คราะห์บนพื้นโลก (GPS) มาใช้ในการวิเคราะห์และจัดเก็บ เพื่อประเมินเน้ือที่เพาะปลกู ก่อน ฤดูกาลเก็บเกี่ยว ซึ่งเป็นทางเลือกในการวางแผนหรือกำหนดแนวทางการจัดการด้านการผลิตได้อย่างมี ประสิทธิภาพ ในปีงบประมาณ 2560 ศูนย์สารสนเทศการเกษตร โดยส่วนภูมิสารสนเทศการเกษตร มีแผนการ ดำเนินงานที่นำเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ มาประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์เนื้อที่เพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน ปี 2560 ครอบคลุมเนื้อที่ทั้งประเทศ พร้อมทั้งตรวจสอบความถูกต้อง ผลการแปลและวิเคราะห์ข้อมูลดาวเทียม โดยการสุ่มเลือกพื้นที่ตัวอย่าง ด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่าง แบบใช้สัดส่วนของความน่าจะเป็นตามขนาดเนื้อท่ี (Probability Proportional to Size : PPS) วัตถปุ ระสงค์ เพือ่ วเิ คราะหแ์ ละจำแนกเนื้อท่เี พาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน ในปี 2560 สำหรบั จัดทำข้อมูลเชงิ พ้นื ทแ่ี ละ แผนทแ่ี สดงเนอ้ื ที่เพาะปลูกมนั สำปะหลังโรงงานเปน็ รายจงั หวัด อำเภอ ตำบล ขอบเขตการศึกษา การศึกษาครั้งนี้เป็นการแปลและวเิ คราะห์ข้อมลู ดาวเทยี ม LANDSAT 8 ซึ่งบันทึกขอ้ มูลชว่ งเดือนตุลาคม 2559 – กนั ยายน 2560 ครอบคลมุ เนื้อทเี่ พาะปลกู มันสาํ ปะหลังโรงงานในประเทศไทย

เครื่องมือ อปุ กรณ์ และวิธีการดำเนินงาน 1. เคร่ืองมอื และอุปกรณ์ 1) ข้อมูลดาวเทียมจากดาวเทียมสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ ดาวเทียม LANDSAT 8 และข้อมูลจาก ภาพถ่ายรายละเอยี ดสูงครอบคลุมประเทศไทย 2) ภาพ Ortho Photo สี มาตราส่วน 1:2,500 และ 1:4,000 3) แผนทภ่ี มู ิประเทศ ของกรมแผนทที่ หาร มาตราส่วน 1 : 50,000 4) เครื่องคอมพิวเตอร์และโปรแกรม ประกอบด้วยโปรแกรมที่สำคัญ คือ โปรแกรมควบคุมระบบ Windows XP และโปรแกรมทใี่ ชใ้ นการวิเคราะหแ์ ละประมวลผลขอ้ มลูดาวเทยี ม โปรแกรม TNTmips โปรแกรม ImageAnalysis และโปรแกรม Ecogdition 2. ขัน้ ตอนการดำเนนิ งาน 1) รวบรวมข้อมูลและจัดเตรียมเบื้องต้น ได้แก่ ภาพถ่ายดาวเทียม ภาพ Ortho Photo สี และ แผนท่ี ภูมิประเทศมาตราส่วน 1 : 50,000 2) เลือกข้อมูลดาวเทียม และการคัดเลือกช่วงคลื่นข้อมูลที่นำมาใช้วิเคราะห์ ที่มีลักษณะเด่นใน เรื่อง ความชื้น พืชพรรณ และความแตกต่างพื้นที่ระหว่างดินและน้ำเพื่อทำภาพสีผสมสำหรับ การจำแนกเนื้อท่ี เพาะปลูกมันสำปะหลงั โรงงาน 3) การแก้ไขความผิดพลาดเชิงเรขาคณิต (Geometric Correction) เนื่องจากความ ผิดพลาดทาง วิเคราะห์ เพื่อให้ข้อมูลดาวเทียมที่ใช้ในการวิเคราะห์มีวิเคราะห์และทิศทางที่ถูกต้องตามแผนที่ภูมิประเทศและ ภาพออร์โธสี มาตรส่วน 1: 4,000 ที่ใช้อ้างอิง โดยใช้วิธี Image to Map หรือ Image to Image 4) การต่อภาพ (Mosaic) เนื่องจากการวิเคราะห์เป็นรายจังหวัด และจังหวัดหนึ่งๆ ครอบคลุม ข้อมูล หลายภาพ จ าเปน็ ต้องต่อภาพให้เช่อื มโยงเปน็ พ้นื ทีเ่ ดยี วกันกอ่ นนำมาวิเคราะห์ 5) การเก็บข้อมูลภาคสนามเบื้องต้นก่อนการแปลวิเคราะห์ โดยตรวจสอบข้อมูลในเนื้อที่จริง เปรียบเทียบกับข้อมูลดาวเทียม รายละเอียดของข้อมูลที่สำรวจ ควรประกอบด้วย ตำแหน่งของ จุดสำรวจต้อง สามารถอ้างอิงได้บนแผนที่และปรากฏบนภาพถ่ายดาวเทียม ลักษณะเนื้อที่ ประเภท ของสิ่งปกคลุมดิน ชนิดพืช ระยะการเจริญเตบิ โต รวมทง้ั สภาพแวดล้อมบริเวณใกล้เคยี ง ถ้าเปน็ ไปได้ ช่วงเวลาในการสำรวจควรใกล้เคียงหรือ อยู่ในฤดกู าลเดยี วกนั กับการบันทึกขอ้ มลู ดาวเทียม แต่ถา้ ตา่ งเวลากนั จะต้องสอบถามถึงข้อมลู ในชว่ งเวลาท่ีบันทึก ขอ้ มลู จากเกษตรกรในทอ้ งถิน่ น้นั ๆ 6) การแปลและวิเคราะห์ข้อมูลดาวเทียมเพื่อจำแนกเนื้อที่เพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน โดยใช้ วิธีการแปล และวิเคราะห์ดว้ ยสายตาและคอมพวิ เตอร์ ประโยชน์ทค่ี าดว่าจะไดร้ บั ข้อมูลเนื้อที่เพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน ตลอดจนแผนที่อันสามารถเพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการ ตดิ ตามเนื้อท่ียนื ตน้ และวางแผนการผลติ มนั สำปะหลงั โรงงานตอ่ ไป

รายงานผลการสาํ รวจเนื้อทเี่ พาะปลกู มนั สำปะหลังโรงงาน ปี 2560 โดยใชเ้ ทคโนโลยีภูมิสารสนเทศในภาคตะวนั ออก ส่วนสารสนเทศการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 6 (สศท.6) ได้นําเทคโนโลยีด้านภูมิ สารสนเทศ (Geo - Information : GI) มาประยุกต์ใช้ในการสํารวจเนื้อที่เพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน ปี 2560 ดว้ ยการนาํ ขอ้ มูลจากภาพถ่ายรายละเอยี ดสงู มาแปลและวิเคราะห์ เพอ่ื จําแนกเน้อื ที่เพาะปลกู มนั สำปะหลังโรงงาน ปี 2560 โดยพิจารณาจากปัจจัยการจําแนกชนิดวัตถุ เช่น คุณสมบัติการสะท้อนแสงของวัตถุในช่วงคลื่นแสงที่ ตา่ งกนั ประกอบกบั คณุ สมบัติของวตั ถุ ได้แก่ รปู ร่าง ขนาด รปู แบบ ความหยาบ ละเอียด สี เงา ตาํ แหน่งที่ต้ังและ ความสัมพันธ์กับพื้นที่ข้างเคียง พร้อมทั้งตรวจสอบความถูกต้องผลการแปลและวิเคราะห์เนื้อที่เพาะปลูกมัน สำปะหลังโรงงาน ปี 2560 เบื้องต้นกับภาพถ่ายออร์โธสี มาตราส่วน 1:4,000 ข้อมูลดาวเทียมรายละเอียดสูงจาก Google Earth และตาํ แหนง่ พิกัดทีไ่ ดจ้ ากเครอื่ ง GPS ในภาคสนาม ทั้งนี้ สศท.6 ได้สรุปผลวิเคราะห์ข้อมูลเนื้อที่เพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน ปี 2560 ภาคตะวันออก จำนวน 6 จังหวัด ได้แก่ ปราจีนบุรี สระแก้ว ฉะเชิงเทรา ชลบรุ ี ระยอง และจันทบุรี ผลการวิเคราะหส์ รุปวา่ จังหวดั สระแก้ว มีพื้นที่การเพาะปลูกมันสำปะหลังโรงงาน ปี 2560 มากที่สุด จำนวน 417,413 ไร่ รองลงมาจังหวัด ฉะเชิงเทรา และชลบุรี คิดเป็นร้อยละ 33.10 18.70 และ 18.08 ตามลำดับ รายละเอียดตารางผลการแปลและ วิเคราะหเ์ นอ้ื ทเ่ี พาะปลูกมนั สำปะหลงั โรงงาน ปี 2560 ภาคตะวนั ออก ดงั นี้ ตารางผลการแปลและวเิ คราะห์เนอ้ื ที่เพาะปลูกมนั สำปะหลังโรงงาน ปี 2560 ของภาคตะวันออก จากขอ้ มูลภาพถ่ายละเอียดสงู ภาค/จงั หวัด ปี พ.ศ.2560 ร้อยละ เนือ้ ท่ี (ไร)่ 100.00 ภาคตะวันออก 13.50 ปราจีนบุรี 1,260,970 18.70 ฉะเชงิ เทรา 170,273 33.10 สระแก้ว 235,838 10.85 จันทบรุ ี 417,413 5.76 ระยอง 136,833 18.08 ชลบุรี 72,650 227,963