eb01-วะกัฟ-รากฐานการพัฒนาประชาชาติ

วะกัฟ แกน่ ของการพัฒนาอุมมะฮฺวาหดิ ะฮฺ เพื่อเผยแพร่ความเมตตาสสู่ ากลโลก ผศ.ดร.อสิ มาอลี ลตุ ฟี จะปะกียา 1

วะกัฟ แก่นของการพัฒนาอมุ มะฮวฺ าหดิ ะฮฺ เพ่ือเผยแพร่ความเมตตาสู่สากลโลก เรียบเรียง ผศ.ดร.อสิ มาอลี ลตุ ฟี จะปะกยี า ถอดความภาษาไทย มฮู มั มัดนาเซร์ หะบาแย ซฟุ อมั อุษมาน บรรณาธิการต้นฉบบั อุษมาน อดิ รสี บรรณาธิการภาษาไทย ซุฟอัม อษุ มาน พิมพ์ครัง้ ที่ 2 ซลุ เกาะอฺดะฮฺ 1437 / สงิ หาคม 2016 โดย องค์การบริหารสว่ นจงั หวดั ปัตตานี เน่ืองในโอกาสโครงการมลุ ตะกอมสุ ลิมะฮฺ ครัง้ ท่ี 11 27 สงิ หาคม 2559 2

3

วะกัฟ แกน่ ของการพฒั นาอมุ มะฮวฺ าหดิ ะฮฺ เพ่อื เผยแพรค่ วามเมตตาสู่สากลโลก ‫ َو َك ُع ْو ُذ بِوللهِ ِم ْن‬،‫َاْ ْلَ ْؿ ُد ِللهِ َك ْح َؿ ُد ُه َو َك ْس َت ِعقْـُ ٌه َو َك ْستَ ْغ ِػ ُر ُه َو َك ْس َت ْف ِد ْي ِه َو َك ُت ْو ُب إِ َلقْ ِه‬ َ‫ َو َم ْن ُي ْض ِؾ ْل َفلا‬،‫ َم ْن ََ ْي ِد ِه الل ُه َفلاَ ُم ِض َّل َل ُه‬،‫ُُ ُش ْو ِر َأ ْك ُػ ِسـ َو َو ِم ْن َش ِّقئ َو ِت َأ ْظ ََملِـ َو‬ ‫ َو َأ ْص َف ُد َأ َّن ُُ َم َّؿ ًدا َظبْ ُد ُه‬،‫ َو َأ ْص َف ُد َأ ْن َٓ ِل َِ َإ إِ َّٓ الل ُه َو ْح َد ُه َٓ َُ ِش ْي َك َل ُه‬.‫َهو ِد َي َل ُه‬ ‫ َو َظ َذ آلِ ِه َو َص ْحبِ ِه‬،‫ َالؾ ُف َّم َص ِّل َو َش ِّؾ ْم َظ َذ َكبِ ِّقـَو َو َحبِقْبِـ َو ا ْدُ ْص َط َػى ُُ َم َّؿ ٍد‬،‫َو َر ُش ْو ُل ُه‬ :‫ َأ َّمو َب ْع ُد‬.‫َأ ْْ َج ِع ْْ َي‬ นยิ ามของ “วะกัฟ” วะกัฟ ในด้านภาษา มีรากศัพท์มาจากภาษาอาหรับ ซ่ึงมี ความหมายวา่ \"การกกั หรือ ระงบั \"1 วะกัฟ ในด้านศาสนบญั ญัติ หมายถึงการคงสภาพดงั้ เดิมของ ทรัพย์สินใดๆ จากการซือ้ ขาย และจากการครอบครองเป็ นมรดก พร้อม กบั พฒั นาทรัพย์สินนนั้ ให้งอกเงยและเพิ่มพนู และนาผลผลิตหรือรายได้ 1 ตะฮฺซบี อลั -ลเุ ฆาะฮฺ 9/333, ลสิ าน อลั -อะร็อบ 9/359 4

จากทรัพย์สินนนั้ ไปใช้ประโยชน์ด้านกิจการสาธารณกุศล2 เพื่อเป็ นการ สร้างความใกล้ชิดกบั อลั ลอฮฺและได้รับผลบญุ จากพระองค์ จากนิยามของวะกัฟข้างต้น เป็ นที่ประจักษ์ว่า อิสลามส่งเสริม และสนับสนุนให้ประชาชาติอิสลามใช้ความพยายามสร้ างรายได้และ ปริมาณของผลผลิต หรือประโยชน์จากทรัพย์สินวะกฟั ไม่ใช่ปล่อยทิง้ ไว้ เฉยๆ โดยปราศจากรายได้ท่ีสามารถนาไปใช้จ่ายหรือใช้ประโยชน์จาก มนั วะกฟั เป็ นศพั ท์เฉพาะในศาสนาอิสลาม ซง่ึ ไม่เคยมีประชาชาติ ใดก่อนหน้าอิสลามนาศพั ท์คานีม้ าใช้ ถึงแม้ว่า อาจจะมีข้อมลู เบือ้ งต้นที่ ชีว้ า่ ประชาชาตกิ อ่ นๆ มีบทบญั ญตั ใิ นลกั ษณะท่ีใกล้เคียงกบั การวะกฟั ใน อสิ ลามก็ตาม3 วะกฟั นบั ว่าเป็ นส่วนหน่ึงของ เศาะดะเกาะฮฺ (การบริจาคทาน) ท่ีอิสลามส่งเสริมและสนบั สนนุ ให้ประชาชาติปฏิบตั ิ เพื่อเอกองค์อลั ลอฮฺ ทงั้ นี ้เพ่ือให้มนั เป็ นต้นทุนหรือทรัพย์สินท่ีก่อให้เกิดรายได้ท่ีมนั่ คง ยง่ั ยืน และบะเราะกะฮฺ (มีสิริมงคล) เพ่ือใช้ในการบริหารจัดการและดูแล โครงการพฒั นาสงั คมในด้านต่างๆ เช่น การสร้าง ปรับปรุง พฒั นาและ บริหารจัดการมัสยิด โรงเรียน มหาวิทยาลัย ตลอดจนทุนอุดหนุนแก่ ลกู หลาน เครือญาติ เดก็ กาพร้า คนยากจนขดั สน ผ้ดู ้อยโอกาส หรือ การ 2 ดู อลั -มจั ญ์มอู ฺ ของอนั -นะวะวยี ์ และ อลั -มฆุ นีย์ ของ อิบนุ กดุ ามะฮฺ 8/184 3 ดู อลั -อมุ ม์ ของ อชั -ชาฟิ อีย์ 4/72, ฟัตหฺ อลั -บารีย์ ของ อลั -อสั เกาะลานีย์ 5/403, หาชิยะฮฺ อชั - ชรั วานีย์ อะละ ตหุ ฺฟะฮฺ อลั -มหุ ฺตาจญ์ 6/236, หาชิยะฮฺ ร็อด อลั -มหุ ฺตารฺ ของ อิบนุ อาบิดีน 4/337, มะฏอลิบ อลุ ี อนั -นฮุ า 4/270 5

สงเคราะห์ช่วยเหลือสตั ว์ต่างๆ เช่น นก เป็ นต้น กล่าวอีกนัยหนึ่ง การ วะกฟั นนั้ มีจดุ มงุ่ หมายเพื่อการพฒั นา \"อมุ มะฮฺ วาหิดะฮฺ\" นน่ั เอง หลักฐานทม่ี าของบทบญั ญตั ใิ นเรื่องวะกัฟ บทบัญญัติในเรื่องการวะกัฟมีหลกั ฐานมาจากอัลกุรอาน สุน นะฮฺ และอจิ ญ์มาอฺ/การเห็นพ้องของบรรดาผ้รู ู้ในอสิ ลาม หน่ึง หลักฐานจากอลั กุรอาน .4‫ﭽﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭼ‬ ความว่า “สเู จ้าจะไม่บรรลถุ ึงคณุ ธรรมได้ จนกว่าเจ้าสเู จ้า จะบริจาคสง่ิ ของสว่ นหนงึ่ ท่ีสเู จ้ารักและหวงแหน” หลังจากอัลกุรอานอายะฮฺนีถ้ ูกประทานลงมา อบู ฏ็อลหะฮฺ เราะฎิยลั ลอฮอุ นั ฮฺ เศาะหาบะฮฺท่านหนง่ึ ของทา่ นนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิ วะสลั ลมั ซ่ึงเป็ นเจ้าของสวนอินทผลมั แปลงหนึ่งอยู่ใกล้กับมสั ยิดของ ท่านนบี ท่านได้มาหาท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั เพ่ือวะกัฟ สวนแปลงดงั กลา่ ว เขากลา่ วกบั ท่านนบีว่า “โอ้ท่านศาสนทตู ของอลั ลอฮฺ แท้จริง อลั ลอฮฺได้ตรัสวา่ ‫ﭽﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﭘﭼ‬ 4 สเู ราะฮฺ อาล อมิ รอน : 92 6

ความว่า “สเู จ้าจะไม่บรรลถุ ึงคณุ ธรรมได้ จนกว่าเจ้าสเู จ้า จะบริจาคสง่ิ ของสว่ นหนงึ่ ที่สเู จ้ารักและหวงแหน” และแท้จริง ทรัพย์สนิ ท่ีฉนั รักและหวงแหนท่ีสดุ คือสวน บยั รูหาอ์ ِ‫َوإََِّ َنو َص َد َق ٌي ِل َّلهِ َأ ْر ُجوبِ َّر َهو َو ُذ ْخ َر َهو ِظـْ َدالله‬ ฉันขอมอบสวนบยั รูหาอ์นีเ้ ป็ นเศาะดะเกาะฮฺเพื่ออลั ลอฮฺ (เศาะ ดะเกาะฮฺ ญาริยะฮฺ) ฉนั หวงั ในความดีงามและผลบญุ สะสมตอ่ เน่ืองท่ีไม่ สนิ ้ สดุ ณ อลั ลอฮฺ ‫َف َض ْع َفو َيو َر ُشو َلالله َحقْ ٌُ َأ َرا َكالله‬ ดงั นนั้ ท่านจงนาสวนนีไ้ ปใช้เถิด ไม่ว่าจะอยา่ งไรหรือท่ีใดก็ สดุ แล้วแตท่ ่ีพระองค์อลั ลอฮฺจะทรงชีแ้ นะให้ทา่ น” ท่านนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั จงึ กลา่ ววา่ ‫ َو َق ْد َش ِؿ ْع ًُ َمو ُق ْؾ ًَ َو َأ َكو‬.‫ َذلِ َك َمو ٌل َرابِ ٌح‬،‫ َذلِ َك َمو ٌل َرابِ ٌح‬،‫« َب ْخ‬ .»‫َأ َرى َأ ْن َ ْت َع َؾ َفو ِفاْلَ ْق َربِ ْْ َي‬ ความว่า “ดีมาก น่ันคือทรัพย์สินท่ีมีคุณค่ามาก นั่นคือ ทรัพย์สนิ ที่มีคณุ คา่ มาก แท้จริงฉนั ได้ยินคามนั่ ในการวะกฟั ของท่านแล้ว โอ้ อบู ฏ็อลหะฮฺ และแท้จริงฉันเห็นว่า ท่าน ควรจะวะกฟั สวนนีส้ าหรับคนยากจนขดั สนในหม่เู ครือญาติ ของท่านเอง (หรือที่เรียกว่า วะกัฟ ซุรรี ย์ หรือ วะกัฟ อะฮฺลีย์)” 7

อบู ฏ็อลหะฮฺ จึงกล่าวว่า “ได้ ฉันจะทาตามนัน้ โอ้ศาสนทูต ของอลั ลอฮฺ” เขาจึงแบ่งสวนดงั กล่าวให้แก่ญาติและลกู พ่ีลกู น้องของเขา เช่น หัสสาน บิน ษาบิต และ อุบยั ย์ บิน กะอบั 5 ให้เป็ นทรัพย์สินวะกัฟ สาหรับพวกเขา6 จากหะดษี ข้างต้น เราได้บทเรียนดงั นี ้ 1) ผลของคาสอนจากอัลกุรอานในการอบรมขัดเกลาบรรดา เศาะหาบะฮฺในยคุ ของท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั นนั้ มีความ ชัดเจน ครอบคลุมและทั่วถึง ทัง้ ผู้ชายและผู้หญิง ในระดับส่วนตัว ครอบครัว สงั คมและรัฐ ตลอดจนกรรมกร ชาวไร่ ชาวสวน คนเลีย้ งสตั ว์ มาชาอัลลอฮฺ! น่ันคือ สังคมภายใต้การอบรมของท่านนบีมุหัมมัด รอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ในการน้อมรับคาสอนของ อลั กรุ อานในฐานะระบอบแหง่ การดาเนินชีวติ ทกุ ด้าน 2) คาว่า เศาะดะเกาะฮฺ ในหะดีษนี ้หมายถึง เศาะดะเกาะฮฺ ญาริยะฮฺ หรือ วะกฟั นน่ั เอง ด้วยเหตนุ ี ้เขาจึงกล่าวว่า \"เศาะดะเกาะฮฺ เพ่ืออัลลอฮฺ” หมายความว่า เศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺที่หวังในผลบุญ จากอลั ลอฮฺ แล้วได้มอบหมายให้ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั 5 หะดษี เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 4555, ฟัตหฺ อลั -บารีย์ ของ อลั -อสั เกาะลานีย์ 5/380, 8/224 6 หะดษี มตุ ตะฟะกนุ อะลยั ฮฺ : เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 1461, เศาะฮีหฺ มสุ ลิม 998 8

เอาทรัพย์สินนัน้ ไปบริหารจัดการเป็ นวะกัฟ เพราะการวะกัฟนัน้ เป็ น เศาะดะเกาะฮฺ/การบริจาคท่ีประเสริฐและมีคณุ คา่ ที่สดุ วลั ลอฮอุ ะอฺลมั 3) บรรดาเศาะหาบะฮฺ/สหายของท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิ วะสลั ลมั เป็ นกล่มุ ชนที่มีการความเสียสละสงู มาก ทงั้ นี ้ เน่ืองจากความ ศรัทธาที่ยิ่งใหญ่และสงู สง่ ของพวกเขา 4) ทรัพย์สินวะกัฟที่ดี ประเสริฐ และมีคุณค่ามากท่ีสุด คือ ทรัพย์สนิ ที่เรารักและหวงแหนท่ีสดุ 5) ทรัพย์สินวะกัฟนัน้ เป็ นทรัพย์สินที่มีคุณประโยชน์มหาศาล ดงั ท่ีท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั ได้กล่าวว่า (‫) َذلِ َك َمو ٌل َرا ِب ٌح‬ ความหมาย นั่นแหละคือทรัพย์สินท่ีมีคุณประโยชน์ เพราะมันมี คณุ ประโยชน์มากมายมหาศาลทงั้ ในโลกนีแ้ ละอาคเิ ราะฮฺ 6) ทรัพย์สินวะกัฟเพื่อญาติใกล้ชิดของผู้วะกัฟเอง โดยเฉพาะ ญาติที่ยากจนขดั สนนนั้ (หรือที่เรียกว่า วะกฟั อะฮฺลี) มีความประเสริฐ กว่าวะกฟั ประเภทอ่ืนๆ ด้วยเหตนุ ี ้ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั จงึ บญั ชาให้ทา่ นอบู ฏ็อลหะฮฺทาเชน่ นนั้ 7) การวะกัฟขึน้ อย่กู ับเจตนารมณ์และถ้อยคาท่ีเป็ นคามน่ั ของ เจ้าของทรัพย์สินนัน้ เช่น (‫ ) ِإََّّ َنو َص َد َق ٌي ِل َّل ِه‬ความว่า แท้จริง สวนของฉัน แปลงนีข้ อมอบเป็ นเศาะดาเกาะฮฺ(ญาริยะฮฺ)เพื่ออลั ลอฮฺ 8) การวะกัฟเป็ นการบริจาคทรัพย์ท่ีมีคุณประโยชน์ในตวั เอง พร้อมกบั สามารถให้เกิดประโยชน์ในระยะยาวแก่ผ้รู ับบริจาค นน่ั แหละ 9

คือความหมายของคาว่า “ญาริ ยะฮฺ” หรือการบริจาคทานที่ไหลริน วลั ลอฮอุ ะอฺลมั สอง หลักฐานจากสุนนะฮฺ (1) ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั ได้กลา่ ววา่ ‫ أ ْو ِظ ْؾ ٍم‬،‫ َص َد َق ٍي َجو ِر َي ٍي‬:‫«إِ َذا َمو َت اْلإ ْك َسو ُن ا ْك َؼ َط َع َظ َؿ ُؾ ُه إِ َّٓ ِم ْن َثلاَ ٍث‬ 7.»‫ َأ ْو َو َل ٍد َصولِ ٍح َي ْد ُظ ْو َل ُه‬،‫ُيـْ َت َػ ُعبِ ِه‬ ความว่า “เมื่อมนุษย์คนหน่ึงคนใดเสียชีวิต การงาน ทงั้ หลายของเขาจะสนิ ้ สดุ ลง ยกเว้น สามประการ : - เศาะดาเกาะฮฺ ญาริยะฮฺ นน่ั คอื วะกฟั - วิชาความรู้ของเขาท่ีให้คณุ ประโยชน์ - บตุ รศอลหิ ์ (บตุ รที่ดีมีคณุ ธรรม) ท่ีวงิ วอนขอพรให้แก่เขา ท่านอมิ าม อนั -นะวะวีย์ กลา่ ววา่ บรรดาปราชญ์อิสลามกลา่ วว่า ความหมายของหะดีษนีห้ มายถึง แท้จริง อะมลั ความดีของคนหนงึ่ คนใด ที่เสียชีวิตลง ผลบญุ ก็จะสนิ ้ สดุ ลงเพราะการเสียชีวิตของเขา การเพิ่มพนู หรืองอกเงยในผลบุญต่างๆ ของเขาก็จะสิน้ สุดลงด้วย ยกเว้นในสาม ประการนี ้เพราะผลงานทงั้ สามประการนีเ้ ขาเป็ นต้นเหตทุ ่ีทาให้มนั เกิด ขนึ ้ มา กลา่ วคอื บตุ รท่ีดีเป็ นผลพวงมาจากการพากเพียรอบรมเลยี ้ งดขู อง เขา เช่นเดียวกับวิชาความรู้ท่ีเขาได้เหลือทิง้ ไว้ ทงั้ จากการอบรมสง่ั สอน 7 เศาะฮีหฺ มสุ ลิม 4199 10

และการเขียนตารับตาราต่างๆ ให้คนรุ่นหลงั ได้ศึกษา และเช่นเดียวกัน กับการเศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺท่ีเป็ นผลมาจากการบริจาควะกัฟ ทรัพย์สินของเขา และจากหะดีษนีเ้ อง ท่ีเป็ นหลกั ฐานบ่งชีว้ ่า การวะกฟั เป็ นสง่ิ ท่ีถกู ต้อง/ชอบด้วยหลกั ฐาน และมีผลบญุ มากมายมหาศาล8 เราสามารถสรุปบทเรียนจากหะดษี ข้างต้นได้ดงั นี ้ 1) อิสลามส่งเสริมให้มนุษย์หมั่นทาอะมัล/ความดีท่ีให้ คณุ ประโยชน์ทงั้ ตอ่ ตวั เองและสงั คม ไมว่ ่าในช่วงที่ยงั มีชีวิตและหลงั จาก เสียชีวิตไปแล้ว 2) อิสลามสนบั สนุน่ให้ประชาชาติมสุ ลิมม่งุ มนั่ พยายามทา ความดีสามประการที่มีประโยชน์ยงั่ ยืนถาวร ในขณะที่ยงั มีชีวิตอย่แู ละ หลงั จากเสียชีวติ ไปแล้วด้วย นนั่ คือ (ก) เศาะดะเกาะฮฺ ญาริ ยะฮฺ คือ การบริจาค (วะกัฟ) ทรัพย์สนิ ของตวั เองสว่ นหน่งึ เพ่ือหนทางของอลั ลอฮฺ ซงึ่ ให้คณุ ประโยชน์ ท่ียั่งยืนและต่อเน่ือง ไม่ว่าจะเป็ นในด้ านของผลบุญท่ีจะได้ รับใน โลกบรั ซคั (โลกแห่งหลมุ ศพ) และโลกอาคิเราะฮฺ หรือในด้านประโยชน์ที่ ผ้รู ับทรัพย์สินวะกฟั จะได้รับจากผลท่ีงอกเงย/เพ่ิมพนู ออกมาอยา่ งยง่ั ยืน และตอ่ เนื่องบนโลกนี ้ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั กลา่ ววา่ 8 ชรั หฺ อนั -นะวะวยี ์ อะลา มสุ ลมิ 11/85 11

9<‫> َخ ْ ُرالـَّو ِس َأ ْك َػ ُع ُف ْملِؾـَّو ِس‬ ความว่า “มนษุ ย์ท่ีประเสริฐท่ีสดุ คือ ผ้ทู ่ีสร้างประโยชน์ต่อ มวลมนษุ ย์มากที่สดุ \" (ข) การเผยแพร่วิชาความรู้ที่เป็ นประโยชน์ตอ่ ผ้อู ่ืน ไม่ว่าจะ โดยการบรรยาย อบรม ส่ังสอน หรือ โดยการเขียนหนงั สือ ตารับ ตารา ตา่ งๆ เป็ นต้น (ค) การอบรมสงั่ สอนและขดั เกลาบตุ ร/ธิดาให้เป็นคนศอลิหฺ (คนดีมีคุณธรรม) ซึ่งพวกเขาจะได้หม่ันขอพร (ขอดุอาอ์) ให้แก่บิดา มารดาและผ้อู ื่นเป็ นประจา นั่ น คื อ ส า ม ท่ี ม า ข อ ง พ ลั ง แ ห่ ง ก า ร พั ฒ น า ป ร ะ ช า ช า ติ “อมุ มะฮฺวาหิดะฮฺ” นนั่ คอื 1- พลงั ของทรัพย์สินท่ีมีบะเราะกะฮฺ/สิริมงคลอย่างถาวร และยง่ั ยืน 2- พลงั แห่งวิชาความรู้ท่ีเป็ นประโยชน์ และให้ประโยชน์ อยา่ งตอ่ เน่ืองตลอดไปไมม่ ีสนิ ้ สดุ 3- พลงั ของบุคคลที่ศอลิหฺ/ผู้มีคณุ ธรรม ซ่ึงมีความผกู พนั กบั อลั ลอฮฺอย่างแน่นแฟ้ น ทงั้ โดยการขอดอุ าอ์ การทา อิบาดะฮฺเคารพภกั ดีอัลลอฮฺ และการดะอฺวะฮฺเผยแผ่ อิสลาม 9 รายงานโดย อฏั -เฏาะบะรอนีย์ ใน อลั -เอาสฏั 5787, สิลสิละฮฺ อศั -เศาะฮีหะฮฺ 426 เป็นหะดีษ หะสนั 12

น่นั คือ สามแกนหลกั ของ “อุมมะฮฺวาหิดะฮฺ” หากแกนใดแกน หนง่ึ ด้อยคณุ ภาพ จะสง่ ผลให้ประชาชาตินีด้ ้อยคณุ ภาพไปด้วย พงึ ระลกึ เถิดว่า ทงั้ สามแกนหลกั ข้างต้นนัน้ มีการเกือ้ หนุนและยึดโยงซ่ึงกนั และ กนั เสมอ เน่ืองจากพลงั ของทรัพย์สนิ วะกฟั มกั จะสง่ ผลให้เกิดวิชาความรู้ ที่เป็ นประโยชน์ และวิชาความรู้ที่เป็ นประโยชน์จะก่อให้เกิดบุตรธิดาที่ ศอลิหฺที่หมน่ั ขอดอุ าอ์ คอยรับใช้ดแู ลบพุ การีและสงั คม และบตุ รที่ศอลิหฺ น่ีเองท่ีจะเป็ นต้นเหตทุ าให้เกิดทรัพย์สินวะกฟั ขึน้ มาอีก หมนุ เวียนเช่นนี ้ ไปเรื่อยๆ ดงั นัน้ จึงเป็ นหน้าที่ของมุสลิมและศรัทธาชนทัง้ หลายทัง้ ชาย และหญิง ในการทาให้สามแกนหลกั นีด้ ารงคงอยอู่ ยา่ งมน่ั คงและแข็งแรง มากที่สดุ อนั จะทาให้ “อุมมะฮฺวาหิดะฮฺ” ในฐานะที่เป็ นประชาชาติที่ดี เลิศ “ค็อยเราะอมุ มะฮฺ” สามารถยืนหยดั อย่ไู ด้ เป็ นประชาชาติท่ีดที ่ีสดุ ที่ ถกู อบุ ตั ขิ นึ ้ เพื่อประโยชน์แก่มวลมนษุ ย์ และแผ่เมตตาธรรมแห่งอิสลามสู่ สากลโลก อนั จะนาพาโลกนีไ้ ปสสู่ นั ตภิ าพและความเจริญรุ่งเรือง สรุปแล้ว เราปรารถนาให้มสุ ลิมทงั้ ชายและหญิง เข้าไปมีส่วน ร่วมในการพัฒนาประชาชาติ “อุมมะฮฺวาหิดะฮฺ” ทัง้ ในรูปแบบของ ทรัพย์สนิ ท่ีบะเราะกะฮฺ/มีสริ ิมงคล ด้วยการวะกฟั ทรัพย์สนิ เงินทอง หรือมี ส่วนร่วมในรูปแบบของวิชาความรู้ท่ีให้คณุ ประโยชน์ หรือสร้างอนุชนที่ ศอลิหฺท่ีหมั่นขอดุอาอ์และรับใช้สังคม ทัง้ ตอนที่เขายังมีชีวิตอยู่และ หลงั จากเสียชีวติ ไปแล้ว ไมว่ า่ ประโยชน์ดงั กลา่ วจะอย่ใู นรูปแบบของการ สร้างความเจริญทางโลกท่ียงั่ ยืนและต่อเน่ืองบนโลกนี ้ หรือมีสว่ นร่วมใน 13

รูปแบบของผลบญุ และสถานภาพอนั สงู สง่ ท่ีจะได้รับในโลกอาคเิ ราะฮฺอนั นิรันดร นี่คือความยิ่งใหญ่ของศาสนาอิสลามในวิถีชีวิตของมุสลิมใน ดนุ ยาและอาคิเราะฮฺ และน่ีก็คือแก่นแท้ของมสุ ลิมและมสุ ลิมะฮฺที่ดารง ฐานะผ้เู ผยแผค่ วามเมตตาจากอลั ลอฮฺสสู่ ากลโลก ดงั ที่อลั ลอฮฺได้ตรัสวา่ 10‫ﭽﮐﮑﮒﮓﮔﮕﭼ‬ ความว่า “และเรามิได้ส่งเจ้า (มุหัมมัด) ด้วยเหตุอ่ืนใด นอกจากเพื่อเป็ นความเมตตาแก่สากลโลก” (2) รายงานจากทา่ นอิบนุ อมุ รั เราะฎยิ ลั ลอฮอุ นั ฮมุ า เลา่ วา่ ‫ َف َل َتى الـَّبِ َّي× َي ْستَلْ ِم ُر ُه‬،‫َأ ْن ُظ َؿ َر ْب َن الخَ َّطو ِب َأ َصو َب َأ ْر ًضو بِ َخقْ َ َز‬ ‫ إِِِّّن َأ َصبْ ًُ َأ ْر ًضوبِ َخقْ َ َزََلْ ُأ ِص ْى َمو ًٓ َق ُّط‬،ِ‫ َيو َر ُشو َلال َّله‬:‫ َف َؼو َل‬،‫ِفق َفو‬ ،‫ >إِ ْن ِصئْ ًَ َح َب ْس ًَ َأ ْص َؾ َفو‬:‫ َف ََم َتلْ ُم ُر بِ ِه؟ َقو َل‬،‫َأ ْك َػ َس ِظـْ ِدي ِمـْ ُه‬ َٓ‫ َأ َّك ُه َٓ ُي َبو ُع َو َٓ ُيو َه ُى َو‬،‫ َف َت َص َّد َق ِِ َبو ُظ َؿ ُر‬:‫ َقو َل‬. <‫َو َت َص َّد ْق ًَ ِِ َبو‬ ‫ َو ِف َشبِق ِل‬،‫ َو ِف ال ُؼ ْر َبى َو ِف ال ِّر َقو ِب‬،‫ َو َت َص َّد َق ِِ َبو ِف ال ُػ َؼ َرا ِء‬،‫ُيو َر ُث‬ ‫ َوال َّضقْ ِف َٓ ُجـَو َح َظ َذ َم ْن َولِ َق َفو َأ ْن َيلْ ُك َل ِمـْ َفو‬،‫ َوا ْب ِن ال َّسبِق ِل‬،ِ‫ال َّله‬ .11‫ َو ُيطْ ِع َم َغ ْ َر ُم َت َؿ ِّو ٍل‬،‫بِو َْد ْع ُرو ِف‬ 10 สเู ราะฮฺ อลั -อนั บิยาอ์ : 107 11 มตุ ตะฟะกนุ อะลยั ฮฺ : เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 2737, เศาะฮีหฺ มสุ ลิม 1632 14

ความว่า แท้จริง ท่านอุมรั บิน อลั -ค็อฏฏอบ เราะฎิยลั ลอฮุ อันฮฺ ได้ท่ีดินผืนงามที่เมืองค็อยบรั ท่านได้ไปปรึกษากับ ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั เก่ียวกับท่ีดินแปลง ดังกล่าว ท่านอุมัรได้ กล่าวกับท่าน นบีว่า โอ้ ท่าน รอซูลลุ ลอฮฺ แท้จริง ฉันได้ที่ดินมาแปลงหน่ึงท่ีเมืองค็อยบรั ซง่ึ ฉนั ไม่เคยครอบครองที่ดินที่ดีกว่าแปลงนีเ้ ลย ท่านจะสง่ั ให้ฉนั ทาอย่างไรกบั ท่ีดินนี?้ ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า “ถ้ าเจ้ าเห็นด้ วย เจ้ าจงกักไว้ เป็ น ทรัพย์สินวะกัฟ(อย่าได้ ขายมันไป) และนาส่วนท่ีเป็ น ผลผลิตของที่ดินนัน้ ไปบริ จาคเป็ นเศาะดาเกาะฮฺ ” อิบนุ อุมัร กล่าวว่า ท่านอุมัร จึงวากัฟท่ีดินแปลงนัน้ นั่น หมายความวา่ ไม่มีการขาย ไม่มีการสืบทอดเป็ นมรดกและ ไม่สามารถโอนให้ แก่ผู้อ่ืน แต่ถูกใช้เป็ นรายได้ที่เอาไป บริจาคแก่คนยากจน ขดั สน เครือญาติ ไถ่ถอนทาส ใช้เพื่อ กิจการต่างๆ ในหนทางของอลั ลอฮฺ ช่วยเหลือคนเดินทาง และรับรองแขก และไม่ได้เป็ นข้อห้ามแต่ประการใดหาก ผ้ดู แู ลและบริหารทรัพย์สินวะกฟั จะนามาใช้เองและไปให้ ผ้อู ื่นใช้เท่าที่จาเป็ น โดยต้องไม่เอามนั มาเก็บสะสมไว้เพื่อ เป็ นสมบตั ิ บทเรียนจากหาดีษข้างต้น มีดงั นี ้ 15

1) อิสลามส่งเสริ มให้ ปรึ กษาหารื อกับผู้ท่ีมีความรู้ และ ประสบการณ์ โดยกับเฉพาะผู้นาอิสลาม ในเร่ืองการบริหารจัดการ ทรัพย์สนิ 2) อิสลามสง่ เสริมให้บริจาคเศาะดาเกาะฮฺสง่ิ ที่มีคา่ สงู เป็ นที่รัก และหวงแหน ซ่ึงอลั กุรอานใช้คาว่า (‫ ) ِمَّو ُ ِت ُب ْو َن‬หมายถึง จากสิ่งที่เจ้ารัก และหวงแหน และหะดษี ใช้คาวา่ (‫ ) َأ ْك َػس‬หมายถึง มรี าคาสงู ที่สดุ 3) อิ ส ล า ม ส่ ง เ ส ริ ม ใ ห้ จั ด ท า โ ค ร ง ก า ร ว ะ กั ฟ ใ ห้ เ ป็ น เศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺ น่ันคือ การกักหรือกัน้ ต้นทุน/ส่วนดงั้ เดิมของ ทรัพย์สินไว้ โดยทาให้มันเกิดหรือมีรายได้ขึน้ มา แล้วนารายได้นัน้ ไป บริจาคหรือนาไปใช้ตามเจตนารมณ์ของผ้บู ริจาควะกฟั 4) ทรัพย์สินวะกฟั เป็ นทรัพย์สินที่ไม่สามารถขายได้ ไม่สามารถ โอนและสืบทอดเป็ นมรดกแก่ทายาทได้ แตส่ ามารถนาไปพฒั นาและนา ส่วนที่เพ่ิมพูนและรายได้ ท่ีงอกเงยไปบริ จาคและใช้ สาหรับผ้ ูท่ีมีความ จาเป็ นต้องช่วยเหลือ เช่น คนยากจน ขดั สน ครูบาอาจารย์ นกั เรียนและ นักศึกษา ตลอดจนกิจการสาธารณประโยชน์ต่างๆ เพ่ือหนทางของ อลั ลอฮฺ 5) อนญุ าตให้ผ้ดู แู ลและบริหารทรัพย์สนิ วะกฟั รับประโยชน์ เช่น เอาไปกินและใช้เท่าท่ีจาเป็ น ด้วยรูปแบบและวิธีการที่ดี มิใช่แค่รับและ 16

เก็บทรัพย์สินวะกฟั เฉยๆ ถึงแม้ว่า ผ้ดู แู ลและบริหารทรัพย์สินดงั กลา่ วจะ เป็ นคนคนเดียวกนั กบั ผ้บู ริจาควะกฟั ทรัพย์สนิ ดงั กลา่ วก็ตาม12 (3) หะดีษอบิ นุ อบั บาส เราะฎิยลั ลอฮอนั ฮมุ า เลา่ วา่ ‫> َأ َّن َش ْع َد ْب َن ُظبَو َد َة َر ِِ َضال َّل ُه َظـْ ُف ْم َأ َخو َبـِي َشو ِظ َد َة ُت ُو ِّف َق ًْ ُأ ُّم ُه َو ُه َو‬ ًْ ‫ َيو َر ُشو َل ال َّلهِ إِ َّن ُأ ِّمي ُت ُو ِّف َق‬:‫ َف َل َتى الـَّبِ َّي × َف َؼو َل‬،‫َغوئِ ٌى َظـْ َفو‬ ،‫ َك َع ْم‬:‫ َف َف ْل َيـْ َػ ُع َفو ََ ْش ٌء إِ ْن َت َص َّد ْق ًُ بِ ِه َظـْ َفو؟ َقو َل‬،‫َو َأ َكو َغوئِ ٌى َظـْ َفو‬ .13<‫ َف ِنِِّّن ُأ ْص ِف ُد َك َأ َّن َحوئِطِ َيادِ ْخ َرا َف َص َد َق ٌي َظ َؾقْ َفو‬:‫َقو َل‬ ความว่า แท้ จริ ง มารดาของสะอัด บิน อุ บาดะฮฺ เราะฎิยลั ลลอฮุอนั ฮฺ ได้เสียชีวิตในขณะที่เขาไม่ได้อยู่ด้วย เขาจึงไปพบท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม แล้ว กลา่ ววา่ โอ้ทา่ นรอซลู ลุ ลออฮฺ มารดาของฉนั ได้เสียชีวิตและ ฉนั ไม่มีโอกาสพบกบั นาง ถ้าหากฉนั บริจาคเศาะดะเกาะฮฺ บางสง่ิ บางอยา่ งเพื่อนาง มนั จะให้ประโยชน์ตอ่ นางหรือไม?่ ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั ตอบว่า “ใช่ (มนั จะ ให้ประโยชน์แก่นางอย่างแน่นอน)” ได้ยินดงั นนั้ สะอดั จึง กล่าวว่า แท้จริง ฉันขอให้คามนั่ ต่อท่านในฐานะพยานว่า แท้จริงสวน อลั -มิครอฟ ของฉนั แปลงนนั้ ฉนั ขอบริจาคเป็ น 12 ดู ฟัตหฺ อลั -บารีย์ ของ อลั -อสั เกาะลานีย์ 5/403-404 13 หะดีษ เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 2762 17

เศาะดะเกาะฮฺสาหรับแม่ของฉัน (โดยหวังในความโปรด ปรานจากอลั ลอฮฺ) นี่คือ วิธีการและรูปแบบการบริจาควะกฟั ในอสิ ลาม สาม อิจญ์มาอฺ ความเห็นพ้องกันของบรรดานักปราชญ์ อิสลาม อิบนุ กดุ ามะฮฺ ขออลั ลอฮฺทรงเมตตาแก่ทา่ น กลา่ ววา่ วะกฟั เป็น ส่ิงท่ีบรรดาเศาะหาบะฮฺของท่านนบีเห็นพ้ องกัน เพราะแท้ จริง เศาะหาบะฮฺของท่านนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั ท่ีมีความสามารถ ด้านทรัพย์สินทุกคนล้วนบริจาควะกัฟ ไม่มีเศาะหาบะฮฺคนไหนท่ีมี ความสามารถด้านทรัพย์สนิ ที่ไม่บริจาควะกฟั 14 ท่านอิมาม อชั -ชาฟิ อีย์ กล่าวว่า ได้มีข้อมลู มาถึงฉันว่า แท้จริง บรรดาเศาะหาบะฮฺของทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั จากหมชู่ าว อันศอรฺจานวน 80 ท่าน ได้ทาการ เศาะดะเกาะฮฺ มุหัรรอมะฮฺ หรือ เศาะดะเกาะฮฺ ญาริยะฮฺ15 เรื่องดงั กลา่ วเป็ นท่ีรับรู้กนั อย่างกว้างขวาง และไม่มีผ้ใู ดคดั ค้าน หรือโต้แย้งในบทบัญญัติเกี่ยวกับการวะกัฟ ดังนัน้ การวะกัฟจึงเป็ น บทบญั ญตั ทิ ่ีนกั ปราชญ์หรือผ้รู ู้ในอิสลามเหน็ พ้องกนั เป็ นอิจญ์มาอฺ16 14 อลั -มฆุ นีย์ ของ อิบนุ กดุ ามะฮฺ 6/4 15 ดู มฆุ นีย์ อลั -มหุ ฺตาจญ์ ของ อชั -ชิรบนี ีย์ 2//376 16 อลั -มฆุ นีย์ ของ อิบนุ กดุ ามะฮฺ 6/4 18

บคุ คลที่วะกฟั เปน็ คนแรกในอสิ ลาม บุคคลแรกท่ีบริจาควะกัฟทรัพย์สินของเขาในอิสลาม คือ ท่าน นบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั ซง่ึ ท่านได้บริจาควะกฟั สวนของท่าน 7 แปลง เป็ นท่ีรู้จกั กนั ในช่ือท่ีดิน อะรอฎี มคุ ็อยรีก17 ท่าน อมั รฺ บนิ อลั -หาริษ เราะฎิยลั ลอฮอุ นั ฮฺ กลา่ ววา่ َٓ‫َمو َت َر َك َر ُشو ُل ال َّلهِ × ِظـْ َد َم ْوتِ ِه ِد ْر ََ ًهو َو َٓ ِديـَو ًرا َوَٓ َظبْ ًدا َو‬ 18‫ َو ِشلاَ َح ُه َو َأ ْر ًضو َج َع َؾ َفو َص َد َق ًي‬،‫إِ َّٓ َب ْغ َؾ َت ُهال َبقْ َضو َء‬،‫َأ َم ًي َوَٓ َصقْئًو‬ ความว่า ตอนท่ีท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิ วะสลั ลมั เสียชีวิต ท่านไม่ได้ทิง้ สมบตั ิใดๆ ไว้เลย แม้เพียง หนึ่งดิรฮัมหรือหน่ึงดีนารฺ ไม่มีทาสีชายและทาสีหญิงแม้ เพียงคนเดียว ไม่มีสมบตั ิใดๆ ยกเว้นล่อสีขาวตวั หน่ึงของ ท่าน ส่วนอาวุธและที่ดินท่านได้บริจาคให้เป็ นทรัพย์สิน บริจาควะกฟั ทัง้ นี ้ เพราะทรัพย์สินที่ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิ วะสลั ลมั เหลอื ทิง้ ไว้จะไมเ่ ป็ นมรดกสืบทอดแก่ผ้ใู ด 17 ดู อลั -มะฆอซีย์ ของ อลั -วากิดีย์, ฟัตหฺ อลั -บารีย์ ของ อลั -อสั เกาะลานีย์ 5/402, อสั -สิรอจญ์ อลั -วะฮฺฮาจญ์ 197-198, อลั -มหุ ฺตาจญ์ บิ ชรั หฺ อลั -มินฮาจญ์ 6/236, มฆุ นีย์ อลั -มหุ ฺตาจญ์ 2/376 18 เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 2739 19

วะกัฟของบรรดาเศาะหาบะฮฺ บรรดาสหายหรือเศาะหาบะฮฺของท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิ วะสลั ลมั ท่านแรกท่ีได้บริจาควะกฟั ทรัพย์สินของเขา คือ ท่าน อุมรั บิน อลั -คอ็ ฏฏอบ เราะฎิยลั ลอฮอุ นั ฮุ แล้วตามมาด้วยบรรดาเคาะลีฟะฮฺผ้ทู รง ธรรมและได้รับการชีน้ าอีกสามท่านที่เหลือ มีบางรายงานกล่าวว่า ไม่มี เศาะหาบะฮฺคนใดท่ีมีความสามารถในการบริจาคทรัพย์สนิ เว้นแตท่ กุ คน ล้วนได้บริจาควะกฟั ทงั้ สนิ ้ 19 มาเถิด เรามาปฏิบัติตามแบบอย่างสุนนะฮฺของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม และบรรดาเศาะหาบะฮฺของท่าน เราะฎิยลั ลอฮุอนั ฮุม ในเร่ืองการบริจาควะกฟั ทรัพย์สินของเรา ซ่ึงมนั จะ เป็ นคุณประโยชน์อย่างใหญ่หลวงและมหาศาลทัง้ ในโลกนีแ้ ละ อาคเิ ราะฮฺ ประเภทของการบรจิ าควะกัฟ การบริจาควะกฟั จาแนกออกเป็ น 4 ประเภท ดงั นี ้ (1) วะกัฟสาหรับทายาท (วะกัฟ ซุรรีย์ หรือ วะกัฟ อะฮลฺ ีย์) คอื การบริจาควะกฟั อทุ ิศให้เฉพาะเจาะจงสาหรับลกู หลานและ ทายาทในครอบครัว ดงั ท่ีท่านนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั ได้บญั ชา 19 อ้างอิงเลม่ เดยี วกนั 20

แก่อบู ฏ็อลหะฮฺ ดังวจนะของท่านที่ว่า “ข้าเห็นว่า เจ้าควรวะกัฟที่ดิน แปลงท่ีชื่อ บยั รูหะฮฺ สาหรับญาตใิ กล้ชิดของเจ้า” (2) วะกัฟการกุศลท่วั ไป (วะกัฟ คอ็ ยรีย์) คือ การบริจาควะกัฟเพ่ือสาธารณประโยชน์หรือสาธารณกุศล ทว่ั ไป เช่น สร้างมสั ยดิ โรงเรียนและมหาวิทยาลยั เป็นต้น (3) วะกัฟแบบผสมผสาน (วะกฟั มุชตะร็อก) คือ การบริจาควะกัฟซึ่งระบุเจตนารมณ์ของการอุทิศไว้ทงั้ เพ่ือ ตัวเอง ลูกหลาน ญาติใกล้ชิดและเพ่ือสาธารณกุศลท่ัวไปด้วย หรือ เรียกว่าเป็ นการผสมผสานระหว่าง วะกฟั ซุรรีย์ ร่วมกบั วะกฟั ค็อยรีย์ หรืออาจจะเป็ นการวะกัฟในช่วงแรก เพื่อตวั เองและลูกหลานของเขา และขยายในเวลาตอ่ มาเพือ่ คนยากจน ขดั สน เป็นต้น (4) วะกฟั อิรศอด คือ การวะกัฟทรัพย์สินส่วนหนึ่งจากคลัง (บัยตุลมาล) ของ แผน่ ดนิ หรือประเทศ หรือคลงั ของกลมุ่ องค์กร/หนว่ ยงาน/ญะมาอะฮฺ ด้วย การเห็นชอบจากผ้นู าประเทศหรือองค์กร เพ่ือให้นารายได้จากทรัพย์สิน วะกัฟไปใช้สาหรับสาธารณประโยชน์หรือสาธาณกุศลทัว่ ไปในหนทาง 21

ของอลั ลอฮฺ เช่น สร้างมสั ยิด โรงเรียน โรงพยาบาล สถานสงเคราะห์เด็ก กาพร้า เป็ นต้น20 รุกน่ ของการวะกฟั การวะกฟั ต้องประกอบด้วย 4 รุกน่ หรือมีองค์ประกอบดงั นี ้ (1) ผู้บริจาควะกฟั (อลั -วากฟิ ) คือ ผู้บริจาคหรืออุทิศทรัพย์สิน อนั ได้แก่เจ้าของทรัพย์สินนนั้ ๆ และเขาต้องเป็ นคนที่มีสติสัมปชัญญะที่สมบูรณ์ บรรลุศาสนภาวะ (บาลฆิ ) ทาโดยสมคั รใจมิใช่ถกู บงั คบั และเป็ นผ้คู รอบครองกรรมสิทธิ์ใน การใช้ทรัพย์สินดงั กล่าวโดยชอบทงั้ โดยหลกั การอิสลามและกฎหมาย ของบ้านเมือง (2) ผู้รับทรัพย์สินวะกัฟ (อัล-เมากูฟ อะลัยฮ)ฺ คือ ฝ่ ายที่รับทรัพย์สินวะกฟั จากผู้บริจาคหรือผ้อู ทุ ิศ บทบญั ญตั ิ อิสลามได้ กาหนดเงื่อนไขว่า ต้ องเป็ นฝ่ ายที่ดี มิใช่ การฝ่ าฝื นต่อ บทบญั ญตั ิอิสลาม (มะฮฺศิยะฮฺ) และไม่ใช่ส่ิงต้องห้าม (หะรอม) มีสิทธิท่ี จะรับทรัพย์สินวะกัฟดังกล่าวได้ทัง้ ในแง่ของหลักการตามชะรีอะฮฺ อิสลามและกฎหมาย 20 ดู หาชิยะฮฺ อิบนิ อาบิดนี 3/355, 357, 578, อลั -มหุ ซั ซบั 2/440, มฆุ นีย์ อลั -มหุ ฺตาจญ์ 2/278, 377, มะฏอบลิ อลุ ี อนั -นฮุ า 4/271, 313, หสุ นุ อลั -มหุ าเฎาะเราะฮฺ ของ อสั -สยุ ฏู ีย์ 2/105 22

ทงั้ นี ้ผ้รู ับทรัพย์สินวะกฟั นนั้ อาจจะอย่ใู นรูปขององค์กร มลู นิธิ ภาครัฐหรือเอกชน หรือ ในรูปของบคุ คล ปัจเจกชนหรือครอบครัว เป็นต้น (3) ทรัพย์สินท่ที าการบริจาคหรืออุทศิ (อัล-เมากูฟะฮ)ฺ คือ ทรัพย์ที่อทุ ิศวะกฟั มีเง่ือนไขว่า ต้องเป็ นทรัพย์สินท่ีมีมลู ค่า ชดั เจน และเป็ นกรรมสทิ ธิ์ของผ้วู ะกฟั ซง่ึ จะมี 2 ลกั ษณะ ดงั นี ้ ก) อสงั หาริมทรัพย์ คือ ทรัพย์ที่ไม่สามารถเคล่ือนย้ายได้ เช่น ที่ดิน บอ่ นา้ สวน โรงเรียน มสั ยดิ เป็ นต้น ข) สังหาริมทรัพย์ คือ ทรัพย์ท่ีสามารถเคล่ือนย้ายได้ เช่น คมั ภีร์อลั กุรอาน หนงั สือ ยานพาหนะ อปุ กรณ์การศกึ ษาและการเผยแผ่ อิสลาม โครงการท่ีมีประโยชน์ เงินตรา เป็ นต้น (4) ถ้อยคาในการกล่าวให้คาม่ันเพ่อื บริจาคหรืออุทศิ วะกฟั (ลัฟซฺ วะกัฟ) คอื ถ้อยคา หรือ คากล่าว หรือ การกระทาที่เป็ นสัญญาณเป็ นท่ี เข้าใจว่า เป็ นการบริจาคหรืออทุ ิศวะกฟั เช่น การกลา่ วว่า ฉนั วะกฟั หรือ บริจาค(เศาะดะเกาะฮฺ) หรือ ฉนั มอบหรือให้สง่ิ นีเ้พือ่ อลั ลอฮฺ (5) ผู้ดูแลหรือรับผิดชอบในการบริหารจัดการทรัพย์สิน วะกฟั (นาซิรฺ วะกัฟ) 23

คือ ผ้ทู ่ีรับผดิ ชอบในการบริหารจดั การกิจการวะกฟั ไม่วา่ จะเป็ น เจ้าของทรัพย์สนิ เอง หรือ บคุ คลอื่นท่ีได้รับมอบหมายให้ทาหน้าท่ีบริหาร จดั การ หรือ องค์กรองค์หนงึ่ องค์กรใด ทงั้ ภาครัฐหรือเอกชน21 ผ้มู ีอานาจแต่งต้ังผ้ดู แู ลและบริหารทรัพย์สินวะกัฟ คือ เจ้าของ ทรัพย์สินวะกัฟ หรือ ผู้นารัฐท่ีมีอานาจในเรื่องทรัพย์สินวะกัฟดงั กล่าว สว่ นผ้ทู ี่ได้รับมอบอานาจในการบริหารจดั ทรัพย์สินวะกฟั นนั้ ต้องเป็ นผ้ทู ่ี บรรลศุ าสนภาวะ(บาลิฆฺ) และต้องเป็ นมสุ ลิม ในกรณีที่ผ้รู ับการบริจาค วะกฟั นนั้ เป็ นมสุ ลมิ ประเดน็ ปัญหา 1. การรับบริจาควะกัฟทรัพย์สินจากผู้ไม่ใช่มุสลิมท่ีไม่เป็ น ปฏิปักษ์ (ไมใ่ ช่ กาฟิ รหรั บีย์) นนั้ ถกู ต้องและชอบให้กระทาได้ แม้เป็ นการ บริจาคเพื่อสร้างมสั ยิดก็ตาม ในทางกลบั ก็ถกู ต้องเช่นเดียวกนั ถ้าหากจะ บริจาควะกฟั ให้แก่คนกาฟิ รในส่ิงท่ีมิใช่ประเด็นกฟุ รฺ(ปฏิเสธศรัทธา)และ ไม่ใช่ส่ิงท่ีเป็ นการฝ่ าฝื นต่อหลกั การอิสลาม อีกทงั้ ในการบริจาควะกัฟ นนั้ ไม่ได้มีเงื่อนไขว่าผู้ท่ีจะรับประโยชน์จากทรัพย์สินวะกัฟต้องเป็ นผู้ที่ ยากจนขดั สน เว้นแต่ว่าผ้บู ริจาควะกฟั ได้ระบุอย่างชดั เจนเจาะจงว่าตน ได้บริจาควะกฟั เพื่อคนยากจนและขดั สนเท่านนั้ 22 21 ดู ฟัตหฺ อลั -บารีย์ ของ อลั -อสั เกาะลานีย์ 5/403 22 ดู มฆุ นีย์ อลั -มหุ ฺตาจญ์ 2/379 24

2. ผ้บู ริจาควะกฟั ทรัพย์สนิ มีสทิ ธิที่จะรับประโยชน์จากทรัพย์สิน วะกัฟของเขาเอง ไม่ว่าจะเป็ นในฐานะผู้ที่ดูแลและบริหารจัดการ ทรัพย์สิน หรือ ในฐานะคนยากจน ขดั สน หรือ ตามเง่ือนไขท่ีได้ระบุไว้ ในขณะบริจาควะกฟั ทรัพย์สนิ นนั้ 23 วิธีการบริจาค(วะกฟั )ทรพั ยส์ นิ 1. ผู้บริจาคจะต้องตรวจสอบทรัพย์สินของตัวเอง ให้ชดั เจน ว่าทรัพย์สินหรือส่ิงของที่จะบริจาควะกฟั นนั้ เป็ นกรรมสิทธิโดยชอบของ ตวั เอง ทงั้ ในด้านหลกั การอสิ ลามและในด้านกฎหมายของบ้านเมือง 2. ระบุประเภทของการบริจาควะกัฟให้ชัดเจน คือ การระบุ ชนิดหรื อลักษณะของทรัพย์สิน จานวนหรือมูลค่าของทรัพย์สิน เจตนารมณ์และเป้ าหมายในการบริจาควะกฟั 3. ปรึกษาหารือกับฝ่ ายต่ างๆ ท่ีเก่ียวข้ อง ได้ แก่ การ ปรึกษาหารือกับภรรยา/สามี ผู้ท่ีมีประสบการณ์และเชี่ยวชาญ ผู้รู้หรือ ผ้นู าอสิ ลาม ในเร่ืองเกี่ยวกบั รูปแบบและวิธีการ ประเภทของวะกฟั มลู คา่ และจานวนทรัพย์สนิ เป้ าหมายท่ีจะบริจาควะก)ั 4. มีความบริสุทธ์ิใจ (อิคลาส) เพ่ืออัลลอฮฺ พร้อมกล่าว ถ้อยคาในการบริจาควะกฟั เช่น กล่าวว่า ฉันบริจาคเศาะดะเกาะฮฺ หรือ ฉันวะกฟั ท่ีดินแปลงนี ้ หรือ บ้านหลงั นี ้ หรือ อาคารหลงั นี ้ หรือ บ่อนา้ นี ้ 23 ดู ฟัตหฺ อลั -บารีย์ ของ อลั -อสั เกาะลานีย์ 5/404 25

หรือ ยานพาหนะนี ้ ซ่ึงเป็ นกรรมสิทธ์ิของฉัน เพ่ืออัลลอฮฺ โดยมี เจตนารมณ์และจดุ มงุ่ หมาย เพ่อื - ลกู หลานและญาตใิ กล้ชิด เพื่ออลั ลอฮฺ - หรือ เพื่อหนทางของอลั ลอฮฺ - หรือ เพื่อคนยากจนขดั สน - หรือ เพอ่ื เดก็ กาพร้า - หรือ เพือ่ หญิงหม้าย - หรื อ เพื่อสร้ างและบริ หารกิจการมัสยิด โรงเรี ยน มหาวิทยาลยั โรงพยาบาล เป็ นต้น 5. มีการบันทกึ เป็ นลายลักษณ์อักษร คือ ให้มีการบนั ทึกเป็ น ลายลักษณ์อักษรให้ชัดเจน พร้ อมมีการลงลายมือชื่อให้ดี มีพยานลง ลายมือชื่อสองทา่ น และลงลายมือชื่อผ้รู ับทรัพย์สนิ หรือสง่ิ ของบริจาค ซง่ึ บนั ทึกฉบบั นนั้ หากเป็ นการเขียนบนั ทึก ณ ท่ีทาการองค์กรอิสลามหรือ องค์กรอ่ืนๆ ด้านวะกฟั ที่เป็ นนิติบคุ คลก็จะเป็ นการดีมาก 6. กาหนดผู้ดแู ลหรือบริหารจัดการทรัพย์สินบริจาควะกัฟ ให้ชัดเจน คือ การกาหนดผ้ดู แู ลหรือผ้บู ริหารทรัพย์สินวะกัฟท่ีแน่นอน ชัดเจน โดยเลือกจากบรรดาผู้ที่ศอลิฮฺ/ผู้มีคุณธรรม พร้ อมมีความรู้ ความสามารถ ด้วยการบนั ทึกเป็ นลายลกั ษณ์อกั ษร มีการลงลายมือชื่อ ชดั เจน หรือมีหนงั สือมอบหมายให้แก่มลู นิธิหรือองค์กรการกศุ ลท่ีเป็ นนิติ บคุ คล เช่น ฝ่ ายวะกฟั มลู นิธิมาดีนะตุสสลาม ปัตตานี หรือ องค์กรอื่นที่ ถูกต้องตามกฎหมาย มีผู้บริหารท่ีมีความรู้ ความสามารถ ได้รับความ 26

เช่ือถือและยอมรับ ทงั้ หมดนี ้ ต้องมีการบนั ทึกหรือเขียนเป็ นลายลกั ษณ์ อกั ษรให้ชดั เจน พร้อมมีการลงลายมือชื่อผ้เู ก่ียวข้องทกุ ฝ่ าย 7. ขอดุอาอ์ต่ออลั ลอฮเฺ พ่ือให้ทรงตอบรับการบริจาควะกัฟ คือ การขอพรต่อเอกองค์อลั ลอฮฺ เพ่ือให้พระองค์ทรงตอบรับการบริจาค วะกัฟดงั กล่าว ในฐานะเศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺที่มีคณุ ประโยชน์อย่าง ยง่ั ยืนและมนั่ คง มีบะเราะกะฮฺ ทงั้ ในโลกนีแ้ ละอาคิเราะฮฺ เช่น ด้วยการ กลา่ วดอุ าอ์วา่ ‫ ﭬ ﭭﭮﭯﭰﭱ‬...‫ﭽﭘﭙ ﭚﭛﭜﭝﭞﭟ‬ .24‫ﭲﭳﭼ‬ ชนิดตา่ งๆ ของทรพั ย์สนิ วะกฟั สว่ นหนงึ่ ของชนิดทรัพย์สนิ วะกฟั มีดงั นี ้ 1. การวะกัฟนา้ ซง่ึ เป็ นการเศาะดะเกาะฮฺท่ีประเสริฐท่ีสดุ ได้แก่ ก. บ่อนา้ ซมั ซมั (ของนบีอิสมาอีลและนางฮาญรั แม่ของ ท่าน) ข. บอ่ นา้ รูมะฮฺ (ของท่านสยั ยิดนา อษุ มาน บิน อฟั ฟาน เราะฎยิ ลั ลอฮอุ นั ฮฺ ในสมยั ของท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั ) 24 ดอุ าอ์ของท่านนบีอิบรอฮีมและอิสมาอีล อะลยั ฮิมัสสลาม ตอนที่ทัง้ สองท่านได้วางศิลา รากฐานของกะอฺบะฮฺ ดู สเู ราะฮฺ อลั -บะเกาะเราะฮฺ 127-128 27

ค. บอ่ นา้ ซบุ ยั ดะฮฺ (บนิ ติ ญะอฺฟัร บนิ อลั -มนั ศรู ภรรยา เคาะลีฟะฮฺ ฮารูน อรั -เราะชีด) ง. บอ่ นา้ มสั ยดิ อลั -อกั ศอ จานวน 27 บอ่ 2. วะกัฟมสั ยดิ สว่ นหนงึ่ ได้แก่ ก. มสั ยดิ อลั -หะรอม ข. มสั ยดิ อนั -นะบะวีย์ ค. มสั ยิด กบุ าอ์ ง. มสั ยิดตา่ งๆ ทวั่ โลก 3. วะกัฟโรงเรียน ปอเนาะ และมหาวทิ ยาลัย เช่น ก. มหาวทิ ยาลยั อลั -อซั ฮรั อชั -ชะรีฟ ข. มหาวทิ ยาลยั ฟาฏอนี 4. วะกฟั โรงพยาบาลและคลีนิก ก. โรงพยาบาลข้างๆ มัสยิดอนั -นะบะวีย์ ในสมยั ของ ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั 25 ข. โรงพยาบาล สุลต่าน อะหมัด บิน ศอลูน เป็ น โรงพยาบาลแรกในอียปิ ต์ (ปี ฮ.ศ.259 / ค.ศ. 872) 25 ตารีค อลั -อะร็อบ วะ อลั -มสุ ลิมีน ของ มหุ มั มดั หสุ ยั นฺ อะลีย์ และ อบั ดรุ เราะฮีม มรุ อิบ หน้า 104, อลั -วกั ฟฺ อลั -อิสลามีย์ บยั นะ อนั -นะเซาะรียะฮฺ วะ อตั -ตฏั บีก ของ ดร.อิกริมะฮฺ สะอีด ศ็ อบรี หน้า 480 28

ค. โรงพยาบาล อัล-อะฎูดีย์ ท่ีแบกแดด อิรัก (ปี ฮ.ศ. 366 / ค.ศ.976) ง. โรงพยาบาล อนั -นรู ีย์ ท่ีดามสั กสั ซีเรีย (ปี ฮ.ศ.549 / ค.ศ.1154) จ. โรงพยาบาล อศั -เศาะลาฮีย์ (ของเศาะลาฮดุ ดีน อลั - อยั ยบู ีย์) ท่ี อลั -กดุ ส์ (ฮ.ศ.583 / ค.ศ.1187) ฉ. โรงพยาบาลเชคญาสิม บิน มหุ มั มดั บิน ษานีย์ อลั - เกาะฏะรีย์ ท่ี ปัตตานี (ฮ.ศ.1434 / ค.ศ.2012) 5. วะกฟั สถานสงเคราะห์เดก็ กาพร้าและคนยากจนขัด สน เช่น ก. ดารุล อยั ตาม อัต-ตนั กะซียะฮฺ ที่ อลั -กุดส์ (ปี ฮ.ศ. 729 / ฮ.ศ.1328) ข. มดั เราะสะฮฺ อลั -อยั ตาม อลั -อิสลามียะฮฺ ที่ อลั -กดุ ส์ (ปี ฮ.ศ.1356 / ค.ศ.1937) ค. มูลนิธิเด็กกาพร้ าและการกุศล ชายแดนภาคใต้ ประเทศไทย 6. ทรัพย์ท่กี ่อให้เกิดรายได้/ทาให้เพ่มิ พูนและงอกเงย ก. วะกัฟที่ดิน อะรอฎี มุค็อยรีก จานวน 7 แปลงของ ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั 29

ข. วะกัฟที่ดินท่ีดีที่สุด 1 แปลงท่ีเมืองค็อยบรั ของท่าน อมุ รั เราะฎิยลั ลอฮอุ นั ฮฺ ค. วะกฟั สวน บยั รูหาอ์ ใกล้ๆ มสั ยิดอนั -นะบะวีย์ เมือง มะดีนะฮฺ อัล-มุเนาวะเราะฮฺ ของท่าน อบู ฏ็อลหะฮฺ เราะฎิยลั ลอฮุ อนั ฮฺ แก่นแท้ของวะกัฟ กับความรุ่งโรจน์และความยิง่ ใหญ่ ของอิสลาม วะกฟั คือ การรักษาต้นทนุ ดงั้ เดิมของทรัพย์สินให้ดารงคงอย่ใู น ลกั ษณะที่ทาให้มนั เพม่ิ พนู งอกเงย เจริญเตบิ โต และพฒั นาให้เกิดรายได้ ที่ตอ่ เน่ือง มน่ั คงและยง่ั ยนื เพ่ืออลั ลอฮฺ สบุ ฮานะฮู วะตะอาลา มาชาอลั ลอฮฺ ! - บทบญั ญัติของอลั ลอฮฺ ช่างเป็ นบทบญั ญัติที่สมบูรณ์อย่าง แท้จริง - แบบอย่างสนุ นะฮฺของท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั มี ความก้าวหน้ามากเหลือเกิน - ทรัพย์สินของประชาชาติอิสลาม ช่างเป็ นทรัพย์ที่ประเสริฐยิ่ง ในดุนยามันเป็ นทรัพย์ท่ีสร้ างความก้ าวหน้าและทรงเกียรติ และใน อาคเิ ราะฮฺมนั ยงั เป็ นเหตแุ หง่ ความรอดพ้นและทาให้มีความสขุ สม - รากฐานหรือโครงสร้างหลกั ของประชาชาติ “อมุ มะฮฺวาหิดะฮฺ” ซงึ่ เป็ นประชาชาตสิ ายกลางนนั้ ช่างมนั่ คงและยงั่ ยนื 30

- การงานหรือกิจกรรมของประชาชาติตัวอย่าง (ค็อยเราะ อมุ มะฮฺ) ซึ่งพวกเขาถูกอบุ ตั ิขึน้ เพื่อสร้างคณุ ประโยชน์ให้แก่มวลมนุษย์ เป็ นกิจกรรมท่ีรุ่งโรจน์และย่งิ ใหญ่เหลือเกิน - บทบาทของของอิสลาม ในฐานะวิถีแห่งดาเนินชีวิตท่ีนา เราะห์มะฮฺ/ความเมตตาและกรุณาปรานีจากอลั ลอฮฺสสู่ ากลโลกนนั้ มนั ชา่ งยง่ิ ใหญ่เหลอื เกิน ความประเสริฐของการวะกัฟและการบรจิ าค ไม่เป็ นที่สงสัยเลยว่า การวะกัฟเป็ นชะรีอะฮฺ(ศาสนบัญญัติ) ของอลั ลอฮฺ เป็ นสุนนะฮฺ(แบบอย่าง)ของท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลลั ลอฮุ อะลยั ฮิวะสลั ลมั และเป็ นสุนนะฮฺตามแนวทางของบรรดาเศาะหาบะฮฺ ของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เป็ นการงานท่ีมีความ ประเสริฐเป็ นอย่างยิ่ง ทัง้ บนโลกนีแ้ ละในอาคิเราะฮฺ เพราะมนั เป็ นการ บริจาคทานท่ีประเสริฐท่ีสดุ และมีสถานะที่สงู สง่ ท่ีสดุ สว่ นหนงึ่ จากความสาคญั ของการวะกฟั มีดงั นี ้ (1) ท่านอบู ฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยลั ลอฮุอนั ฮฺ ได้รายงานจาก ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั วา่ ،‫>إِ َّن ِمَّو َي ْؾ َح ُق ا ْدُ ْم ِم َن ِم ْن َظ َؿ ِؾ ِه َو َح َسـَوتِ ِه َب ْع َد َم ْوتِ ِه ِظؾْ ًَم َظ َّؾ َؿ ُه َو َك ََ َش ُه‬ ‫ َأ ْو َبقْتًو ِٓ ْب ِنال َّسبِق ِل‬،‫ َأ ْو َم ْس ِج ًدا َبـَو ُه‬،‫ َو ُم ْص َح ًػو َو َّر َث ُه‬،‫َو َو َل ًدا َصو ِْلًو َت َر َك ُه‬ 31

‫ َي ْؾ َح ُؼ ُه‬،‫ َأ ْو َص َد َق ًي َأ ْخ َر َج َفو ِم ْن َمولِ ِه ِف ِص َّحتِ ِه َو َحقَوتِ ِه‬،‫ َأ ْوََّ ْن ًرا َأ ْج َرا ُه‬،‫َبـَو ُه‬ .26<‫ِم ْن َب ْع ِد َم ْوتِ ِه‬ ความว่า “แท้จริง ส่วนหนึ่งที่ทาให้ผลบุญของผู้ศรัทธามี อย่างต่อเนื่องไม่สิน้ สดุ จากอะมลั และความดีงามของเขา หลงั จากเสียชีวิตไปแล้ว คือ ความรู้ท่ีเขาอบรมสง่ั สอนหรือ เผยแผ่ บุตรซ่ึงเป็ นทายาทท่ีศอลิหฺ คมั ภีร์อัลกุรอานที่เขา มอบให้เป็ นมรดก หรือมสั ยดิ ที่เขาลงทนุ สร้าง หรือสถานท่ีที่ เขาสร้ างสาหรับรับแขกผู้เดินทาง หรือคูนา้ ท่ีเขาขุดขึน้ มา เพ่ือให้ มีนา้ ไหล หรือทรัพย์สินที่เขาบริจาคในช่วงท่ียัง แข็งแรงและมีชีวิตอยู่ ทัง้ หมดจะส่งผลให้ได้รับผลบุญ ตอ่ เนื่องไม่สนิ ้ สดุ หลงั จากท่ีได้เสียชีวติ ไปแล้ว” (2) ท่านอบู ฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยลั ลอฮุอนั ฮฺ ได้รายงานจาก ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั วา่ ‫ َف ِن َّن‬،‫> َم ِن ا ْح َت َب َس َف َر ًشو ِف َشبِق ِل ال َّلهِ إِي ََم ًكو بِول َّلهِ َو َت ْص ِدي ًؼو بِ َو ْظ ِد ِه‬ .27<‫ِص َب َع ُه َو ِر َّي ُه َو َر ْو َث ُه َو َب ْو َل ُه ِف ِمق َزاكِ ِه َي ْو َمال ِؼ َقو َم ِي‬ ความว่า “ผู้ใดท่ีบริ จาควะกัฟม้ าของเขาในหนทาง ของอลั ลอฮฺ ด้วยความศรัทธามน่ั ต่ออลั ลอฮฺและเช่ือมนั่ ใน 26 อิบนุ มาญะฮฺ 242,เศาะฮีหฺ อลั -ญามิอฺ อศั -เศาะฆีรฺ ของอลั -อลั บานีย์ 2231 27 เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 2853 32

ผลตอบแทนท่ีพระองค์ทรงสญั ญาไว้ แน่แท้ ทุกสิ่งที่ม้าตวั นัน้ กินและดื่มเข้าไป รวมทัง้ มูลและปั สสาวะที่มันถ่าย ออกมา ทงั้ หมดนนั้ จะเพ่ิมนา้ หนกั ให้กบั ตาชงั่ แห่งความดี ของเขาในวนั อาคเิ ราะฮฺ” (3) ท่านนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั ได้กลา่ ววา่ .28<‫> َدا ُو ْوا َم ْر َضو ُك ْمبِول َّص َد َق ِي‬ ความว่า “จงเยียวยารักษาผ้ปู ่ วยของท่านด้วยการบริจาค เศาะดะเกาะฮฺ (โดยเฉพาะเศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺ)” (4) ท่านนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั ได้กลา่ ววา่ .29 <‫> ُك ُّلا ْم ِر ٍئ ِ ْفطِ ِّل َص َد َقتِ ِه َحتَّى ُي ْؼ َه َب ْْ َيالـَّو ِس‬ ความว่า “ในวนั อาคิเราะฮฺ ทุกๆ คนจะได้อยู่ภายใต้ร่มเงา เศาะดะเกาะฮฺของเขา ตราบจนการตดั สินพพิ ากษาระหวา่ ง มนษุ ย์ทงั้ หลายได้สนิ ้ สดุ ลง” (5) ทรัพย์สินวะกัฟ เป็ นทรัพย์สินที่ดีที่สุดสาหรับเจ้ าของ ทรัพย์สิน เพราะมนั เป็ นทรัพย์ท่ีเขารักและหวงแหนที่สดุ ซงึ่ สามารถร่วม 28 อฏั -เฏาะบะรอนีย์ 1/32-35, ใน อลั -กะบีรฺ 10/128, และ อลั -เอาสฏั 2/274 29 เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 4199 33

เคียงคู่กับตวั เขาในการให้คุณประโยชน์ท่ีต่อเนื่องไม่สิน้ สุดทัง้ ในโลกนี ้ และอาคเิ ราะฮฺ ด้วยเหตนุ ี ้ใครก็ตามท่ีรักและหวงแหนทรัพย์สินของเขา กลวั ว่า สมบตั ิของเขาจะถกู ตดั ความสมั พนั ธ์กบั ตวั เขาหลงั จากท่ีเสียชีวิตไปแล้ว ดงั นนั้ ท่านทงั้ หลาย จงบริจาควะกฟั มนั เพื่ออัลลอฮฺ (ลิลลาฮฺ) เพ่ือให้มนั ได้ให้คณุ ประโยชน์แก่ตวั เขาอยา่ งตอ่ เนื่องตลอดไป ทงั้ ในโลกนีแ้ ละในวนั อาคเิ ราะฮฺ เช่นเดียวกัน ครอบครัวใดที่รู้ว่า บิดาหรือมารดาของเขาที่ได้ เสียชีวิตไปแล้ว เขารักทรัพย์สินใด ไม่ว่ามนั จะเป็ นอสงั หาริมทรัพย์ เช่น ท่ีดิน อาคาร หรือ สงั หาริมทรัพย์ เช่น ยานพาหนะ วสั ดอุ ุปกรณ์ ขอให้ บุตรธิดาของท่านทงั้ สองจงบริจาควะกัฟทรัพย์สินนนั้ เถิด เพ่ืออุทิศผล บญุ ให้แก่บิดาหรือมารดาผ้ลู ่วงลบั ไปแล้ว โดยเฉพาะก่อนที่ทรัพย์สินจะ ถกู แบง่ เป็ นมรดกให้กบั ลกู ๆ ซง่ึ ต่างก็บรรลศุ าสนภาวะกนั หมดแล้ว ทงั้ นี ้ โดยการยินยอมตกลงของลูกๆ ทุกคน เพราะมันจะเข้ าไปอยู่ใน ความหมายของอายะฮฺอลั กรุ อานที่วา่ 30‫ﮋﭑﭒﭓﭔﭕﭖﭗﮊ‬ ความว่า “สเู จ้าจะไม่บรรลถุ ึงคณุ ธรรมได้ จนกว่าเจ้าสเู จ้า จะบริจาคสว่ นหนง่ึ จากสง่ิ ท่ีสเู จ้ารักและหวงแหน” และการยืนยนั ของท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั ต่ออบู ฏ็อลหะฮฺ เราะฎิยลั ลอฮอุ นั ฮฺ 30 สเู ราะฮฺ อาล อมิ รอน 92 34

<‫ َذلِ َك َمو ٌل َرابِ ٌح‬،‫ َذلِ َك َمو ٌل َرابِ ٌح‬،‫> َب ْخ‬ ความวา่ “ชา่ งเป็ นทรัพย์สินท่ีประเสริฐมาก นน่ั คือทรัพย์ท่ีมี คุณประโยชน์มหาศาล นั่นคือทรัพย์ที่มีคุณประโยชน์ มหาศาล” จะมีบ่าวของอลั ลอฮฺคนไหนบ้างที่ไม่ต้องการให้ทรัพย์ของเขา เป็ นทรัพย์ที่มีคุณค่ามหาศาล จงบริจาควะกัฟเถิด แน่แท้ มันจะ กลายเป็ นทรัพย์สินท่ีมีคุณค่ามหาศาล มันจะอยู่กับท่านตลอดไป ทัง้ ในชว่ งท่ีท่านยงั มชี ีวติ และเม่ือทา่ นลว่ งลบั ไปแล้ว (6) ทรัพย์สินวะกัฟเป็ นทรัพย์ท่ีดีสุดบนโลกนี ้ เพราะมันมา จากอลั ลอฮฺ เพ่ือบา่ วของพระองค์ แล้วบา่ วก็มอบเพื่อพระองค์ (ลิลลาฮฺ) ซ่ึงมนั จะนาคณุ ประโยชน์และความบะเราะกะฮฺ/สิริมงคลมาให้แก่บ่าว ของพระองค์และศาสนาอิสลามบนโลกนีอ้ ย่างตอ่ เนื่องไม่ขาดสาย และ จะได้รับผลบญุ อนั อเนกอนนั ต์ในวนั อาคเิ ราะฮฺ เพราะในทศั นะของมซั ฮบั ชาฟี อีย์นนั้ เม่ือเราบริจาคหรืออุทิศวะกัฟทรัพย์สินนัน้ แล้ว แน่แท้ สิทธิ การครอบครองจะถูกโอนไปเป็ นสิทธิของอลั ลอฮฺ (มาจากอลั ลอฮฺ แล้ว มอบแก่อลั ลอฮฺ) มาชาอลั ลอฮฺ (7) ผลบุญที่เติบโตเป็ นทวีคณู ดงั หะดีษท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุ อะลยั ฮวิ ะสลั ลมั ที่วา่ 35

‫> َمو َت َص َّد َق َأ َح ٌد بِ َص َد َق ٍي ِم ْن َض ّقِ ٍى َو َٓ َي ْؼ َب ُل الل ُه إِ َّٓ ال َّط ِّق َى إِ َّٓ َأ َخ َذ‬ ‫ َوإِ ْن َكو َك ًْ ََتْ َر ًة َف َ ْس ُبو ِ ْف َك ِّف ال َّر ْْ َح ِن َح َتّى َت ُؽ ْو َن‬،‫ال َّر ْْ َح ُن بِقَ ِؿقْـِ ِه‬ 31<‫َأ ْظ َظ َم ِم َناْ ْلَ َب ِل َك ََم ُي ْر ِِ ْب َأ َح ُد ُك ْم َف ُؾ َّو ُه َأ ْو َف ِصقْ َؾ ُه‬ ความว่า “ไม่มีผ้ใู ดสกั คนหนึ่งท่ีบริจาคด้วยส่ิงดีใดๆ – และ แนน่ อนวา่ อลั ลอฮฺจะไมท่ รงรับนอกจากสิ่งท่ีดเี ท่านนั้ – เว้น แต่ว่า พระองค์ผู้ทรงเมตตาจะทรงรับมันมาด้วยพระหตั ถ์ ขวาของพระองค์ ถ้ามันเป็ นแค่อินทผลมั ลูกหนึ่ง มันก็จะ เติบโตอยใู่ นฝ่ าพระหตั ถ์หรือการเลยี ้ งดเู อาใจใสข่ องอลั ลอฮฺ ผู้ทรงเมตตา จนมันใหญ่โตยิ่งกว่าภูเขา เหมือนกับท่ีพวก ทา่ นเลีย้ งดลู กู ม้าหรือลกู อฐู ให้โตขนึ ้ ” เช่นนีแ้ หละคือการเติบโตของผลบุญจากบริจาค ณ ท่ีอัลลอฮฺ พระองค์จะคอยทาให้มันเพ่ิมพูนเร่ือยๆ วันแล้ววันเล่า จนกระทั่งทาน บริจาคที่เล็กเพียงแค่ลกู อินทผลมั ก็จะเติบใหญ่ยิ่งกว่าภูเขาลกู หนึ่งเสีย อีก มาชาอลั ลอฮฺ ! อลั หมั ดลุ ลิ ลาฮฺ ! มาเถิด พวกเรามาร่วมกนั บริจาคให้มากด้วยทรัพย์สินที่ดีของเรา ด้วยความตัง้ ใจที่ดี แน่นอนว่า เศาะดะเกาะฮฺท่ีเราได้บริจาคนัน้ ย่อม จะต้องได้รับการดูแลโดยพระองค์อลั ลอฮฺผู้ทรงเมตตา ให้เพิ่มพูนมาก 31 เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 1014 36

ยิง่ ขนึ ้ อกี เป็ นล้านๆ เท่าจากต้นทนุ เดมิ ของมนั ขอได้จงสรรเสริญและสดดุ ี แดพ่ ระองค์ด้วยเถิด (8) ได้รอดพ้นจากไฟนรก หลายครัง้ ที่ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุ อะลยั ฮิวะสลั ลมั ได้พดู ถงึ ไฟนรก และท่านก็หมนั่ ขอดอุ าอ์อยเู่ สมอเพ่ือให้ อลั ลอฮฺค้มุ ครองให้รอดพ้นจากนรกด้วยสีหน้าที่แสดงถึงความหวาดกลวั อย่างเห็นได้ชัด ประหนึ่งว่าท่านได้เห็นนรกจริงๆ แล้วท่านก็กล่าว ตกั เตือนวา่ 32<‫ َف ِن ْنََلْ َ ِت ُد ْوا َفبِ َؽؾِ َؿ ٍي َض ِّق َب ٍي‬،‫>اِ َّت ُؼ ْوا الـَّو َر َو َل ْوبِ ِش ِّقََتْ َر ٍة‬ ความว่า “จงเกรงกลวั ไฟนรกเถิด แม้เพียงด้วยการที่ท่าน บริจาคแค่เสีย้ วหนึ่งของผลอินทผลมั ก็ตาม และถ้าท่านยงั ด้อยความสามารถอีกที่จะบริจาคได้เช่นนัน้ ก็จงปกป้ อง ตวั เองโดยการกลา่ ววาจาหรือถ้อยคาท่ีดี” (9) จะได้รับทดแทนจากทรัพย์สินทงั้ หมดที่บริจาค เป็ นการ รับประกนั จากอลั ลอฮฺและท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั อลั ลอฮฺ ได้ตรัสวา่ 33‫ﭽﯼﯽﯾﯿﰀﰁﰂﰃﰄﰅﭼ‬ 32 เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 2016 33 สเู ราะฮฺ สะบะอ์ 39 37

ความว่า “ส่ิงใดก็ตามท่ีสเู จ้าใช้จ่าย/บริจาค อลั ลอฮฺจะทรง ทดแทนมนั ให้แก่พวกเจ้า พระองค์ทรงเป็ นผ้ทู ี่ดเี ยี่ยมในการ ประทานริซกี” และมีหะดีษกดุ สีย์ ท่ีมีเนือ้ หาปลกุ เร้าสง่ เสริมให้ใช้จ่ายทรัพย์สนิ พร้อมกบั การรับประกนั ว่าจะได้รับการทดแทนคืน ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุ อะลยั ฮวิ ะสลั ลมั ได้กลา่ ววา่ 34<‫ َيو ا ْب َنآ َد َم َأكْ ِػ ْق ُأكْ ِػ ْق َظ َؾقْ َك‬:‫>قولاللهتبوركوتعولى‬ ความว่า “อลั ลอฮฺได้ตรัสว่า โอ้ลกู หลานอาดมั (ทงั้ ชายและ หญิง) จงใช้ จ่าย/บริจาคทรัพย์สินของเจ้ า (ในหนทาง ของอลั ลอฮฺ) แน่นอนวา่ ข้าจะทดแทนให้กบั พวกเจ้า (ทงั้ ใน โลกนีแ้ ละโลกหน้า)” นี่คือการรับประกนั จากอลั ลอฮฺผ้ซู งึ่ ไม่เคยบิดพลิว้ ในสญั ญาของ พระองค์ ไม่เพียงแค่นัน้ ทว่า อัลลอฮฺยังได้บัญชาแก่มลาอิกะฮฺของ พระองค์ให้ประกาศทุกๆ เช้า ด้วยหลักเกณฑ์ท่ีพระองค์กาหนดไว้ใน ดอุ าอ์ท่ีวา่ 35<‫ َال َّؾ ُف َّم َا ْظ ِط ُمْ ِس ًؽو َت َؾ ًػو‬،‫> َال َّؾ ُف َّم َا ْظ ِط ُمـْ ِػ ًؼو َخ َؾ ًػو‬ 34 เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 993 35 เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 1442, เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 1010 38

ความวา่ “โอ้ อลั ลอฮฺ ได้โปรดทดแทนแก่ผ้ทู ี่ใช้จ่ายทรัพย์สนิ ของเขา โอ้ อลั ลอฮฺ ได้โปรดทาลายทรัพย์สินของผ้ทู ่ีตระหนี่ ไมย่ อมใช้จ่ายมนั ” ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั ได้กลา่ ววา่ 36<)‫> َمو َك َؼ َص َمو ُل َظبْ ٍد ِم ْن َص َد َق ٍي ( َف َت َص َّد ُق ْوا‬ ความว่า “ทรัพย์สินของแต่ละคนจะไม่มีวันพร่องหรือ น้อยลงด้วยสาเหตุของการบริจาคเศาะดะเกาะฮฺ ดังนัน้ ท่านทงั้ หลายจงบริจาคเศาะดะเกาะฮฺกนั เถิด” เวลาที่ดีทสี่ ดุ ในการบรจิ าคเศาะดะเกาะฮฺ ท่านอบู ฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยัลลอฮุอันฮฺ ได้เล่าว่า มีผู้ชายคน หน่ึงมาหาท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม และได้ถามท่านว่า เศาะดะเกาะฮฺใดที่ยงิ่ ใหญ่ที่สดุ ณ อลั ลอฮฺ? ท่านนบีตอบวา่ ‫ ََ ْت َشى ا ْل َػ ْؼ َر َو َتلْ ُم ُل‬،‫> َأ ْن َت َص َّد َق َو َأ ْك ًَ َص ِحقْ ٌح َص ِحقْ ٌح‬ 37<‫ا ْل ِغـَى‬ 36 ญามิอฺ อตั -ตริ มิซยี ์ 2325, มสุ นดั อะห์มดั 18060, มสุ นดั อลั -บซั ซารฺ 1032, เศาะฮีหฺ อลั -ญา มิอฺ 3024 37 เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 1419, เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 1032 39

ความว่า “คือการท่ีท่านบริจาคเศาะดะเกาะฮฺขณะที่ท่าน แข็งแรงมีสุขภาพดี หวงแหนขีง้ กในทรัพย์สิน ในสภาพที่ ท่านกาลงั กลวั จะวา่ ยากจน และหวงั อยากจะร่ารวย” การบริจาคในขณะท่ีมีสภาพเช่นนีแ้ หละคือการเศาะดะเกาะฮฺท่ี ดีที่สดุ ณ อลั ลอฮฺ ตะอาลา มาชาอลั ลอฮฺ ! นอกจากนี ้ ท่านนบี ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั ยงั เคยกล่าว แก่อสั มาอ์ บนิ ตุ อบู บกั รฺ เราะฎิยลั ลอฮอุ นั ฮมุ า วา่ ‫ َف ُقو ِظ َي ال َّل ُه‬،‫ َو َٓ ُتو ِظي‬،‫> َأ ْك ِػ ِؼ ْي َوَٓ ُ ْت ِِ ْص َف ُق ْح ِِ َص الل ُه َظ َؾقْ ِك‬ 38<‫َظ َؾقْ ِك‬ ความว่า “จงใช้จ่ายทรัพย์สินของเธอและไม่ต้องคอยตรวจ นับ (กลัวอย่างนัน้ กลัวอย่างนี ้ จนเป็ นเหตุทาให้ ไม่ได้ บริจาค) มิเช่นนัน้ อัลลอฮฺก็จะตรวจนับกับเธอด้วย และ อย่าได้ เก็บสะสมทรัพย์สินไว้ ไม่ยอมใช้ จ่าย มิเช่นนัน้ อลั ลอฮฺก็จะกกั เก็บริซกีไว้ไม่ประทานให้กบั เธอเช่นเดียวกนั ” พี่น้ องทัง้ ชายและหญิงทุกท่านที่หวงแหนทรัพย์สินและ คณุ ประโยชน์ของมนั พงึ จาไว้เถิดว่า สมบตั ิทงั้ หลายท่ีท่านชอบเก็บไว้ใน ท่ีต่างๆ ไม่ว่ามนั จะมีจานวนเยอะแยะมากมายสร้างความภูมิใจให้กับ 38 เศาะฮีหฺ อลั -บคุ อรีย์ 2591, เศาะฮีหฺ มสุ ลิม 1029 40

ท่าน หรือมีเพียงเลก็ น้อยซงึ่ ท่านยงั รู้สกึ ไม่พอใจอย่างเต็มที่กบั มนั สกั วนั หน่ึง ทรัพย์สินเหลา่ นีก้ ็ต้องจากท่านไปเมื่อท่านเสียชีวิต ยกเว้นสิ่งที่ท่าน ได้บริจาคไปเท่านนั้ ท่ีผลบญุ ของมนั จะอย่กู บั ท่านตลอดไป แม้ว่าท่านจะ ตายไปแล้วก็ตาม นับประสาอะไรถ้าหากเป็ นเศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺ (วะกัฟ) ท่ีมีผลบุญต่อเน่ืองไม่ขาดสาย แต่จะคอยไหลรินมาเป็ นกุศล ให้แก่ท่านตลอดระยะเวลาในชีวิตของท่านบนโลกดุนยา และสืบเนื่อง ตอ่ ไปหลงั จากท่ีท่านเสยี ชีวิตอยใู่ นหลมุ ฝังศพ ความประเสริฐของผู้ที่เชิญชวนคนอ่ืนให้วะกัฟหรือ บรจิ าค อิสลามเป็ นศาสนาแห่งการเชิญชวนส่คู วามเมตตา ในจานวน รูปแบบการเชิญชวนดงั กล่าวก็คือการชวนให้คนอ่ืนใช้จ่ายทรัพย์สินใน หนทางของอลั ลอฮฺ ด้วยวิธีการนี ้ผ้เู ชิญชวนคนนนั้ ก็จะได้รับผลบุญเท่า เทียมกบั คนท่ีบริจาควะกฟั เพราะเหตแุ ห่งการเชิญชวนของเขาด้วย อลั ลอฮฺได้ตรัสวา่ 39‫ﭽﮦﮧﮨﮩﮪﮫﮬﭼ‬ ความว่า “จงเชิญชวนผู้อ่ืนสู่เส้นทางของอัลลอฮฺ ด้วย วิทยปัญญา และการตกั เตอื นโน้มน้าวท่ีดี” 39 สเู ราะฮฺ อนั -นะห์ลฺ 125 41

อลั ลอฮฺตรัสอีกวา่ 40‫ﭽﮖﮗﮘﮙﮚﮛﭼ‬ ความว่า “สูเจ้าจงเป็ นกลุ่มประชาชาติท่ีเชิญชวนผู้อ่ืนสู่ ความดงี าม” ทา่ นนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮิวะสลั ลมั ได้กลา่ ววา่ .41<‫> َم ْن َد َّل َظ َذ َخ ْ ٍر َف َؾ ُه ِمثْ ُل َأ ْج ِر َفو ِظ ِؾ ِه‬ ความว่า “ผ้ใู ดท่ีชีแ้ นะความดงี ามให้แก่ผ้อู ่ืน (เช่น เชิญชวน ให้วะกัฟหรือบริจาค) เขาก็จะได้รับผลบุญเท่ากับผู้ท่ีได้ ปฏบิ ตั ิความดงี ามที่เขาชีแ้ นะนนั้ ” ท่านนบี ศอ็ ลลลั ลอฮอุ ะลยั ฮวิ ะสลั ลมั ยงั ได้กลา่ วอีกวา่ ‫ َكو َن َل ُه ِم َن ا ْلَ ْج ِر ِمثْ ُل ُأ ُجو ِر َم ْن‬،‫> َم ْن َد َظو إِ َلى ُه ًدى‬ 42<‫ َٓ َيـْ ُؼ ُص َذلِ َك ِم ْن ُأ ُجو ِر ِه ْم َصقْ ًئو‬،‫َتبِ َع ُه‬ ความว่า “ใครที่เชิญชวนคนอื่นสทู่ างนาคาสอนแห่งอิสลาม (เช่นการวะกฟั ) เขาก็จะได้รับผลบญุ เฉกเช่นเดียวกบั ผ้ทู ่ีได้ 40 สเู ราะฮฺ อาล อิมรอน 84 41 เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 1893 42 เศาะฮีหฺ มสุ ลมิ 2674 42

ปฏบิ ตั ติ ามคาเชิญชวนของเขา โดยที่ผลบญุ ของพวกเขาจะ ไมบ่ กพร่องน้อยลงแม้แตน่ ้อย” ในความหมายที่ว่า ใครก็ตามที่เรียกร้ องหรือเชิญชวนผู้อื่นให้ บริจาคเศาะดะเกาะฮฺญาริยะฮฺ หรือให้ทาวะกฟั แล้วคนที่เขาเชิญชวนก็ ได้ทาตามคาเรียกร้องนนั้ ด้วยการบริจาควะกฟั ไม่ว่าจะเลก็ น้อยเพียงใดก็ ตาม ผ้ทู ี่เชิญชวนก็จะได้รับผลบญุ ของการวะกฟั ดงั กล่าวอย่างเท่าเทียม กบั ผ้บู ริจาคโดยไม่บกพร่องแม้แตน่ ้อย มาชาอลั ลอฮฺ !! นี่คือศาสนาอิสลาม ศาสนาแห่งการดะอฺวะฮฺ เชิญชวนและเราะห์มะฮฺ/ความเมตตาจากอลั ลอฮฺผ้ทู รงเมตตาปรานียิ่ง ผู้ ทรงมั่งมีและสูงยิ่งด้วยเกียรติแห่งการสรรเสริญสดุดี ซ่ึงแม้เพียงความ พยายามเล็กๆ น้อยๆ ในการเชิญชวนและชีน้ าทางความดีก็ยงั สามารถ ให้คณุ คา่ อนั สงู ล้นได้ ยิ่งถ้าหากเป็ นการเชิญชวนผ้คู นให้ทาการวะกฟั ใน หนทางอลั ลอฮฺด้วยแล้วยิ่งไม่ต้องพดู ถึง เพราะผลบุญของการเชิญชวน ดงั กล่าวก็จะเท่ากบั ผลบญุ ของผ้ทู ่ีได้วะกฟั จริงโดยไม่ขาดสายทงั้ ในตอน ท่ียงั มชี ีวิตและตอนที่จากโลกนีไ้ ปแล้ว มะดนี ะตสุ สลาม แบบอยา่ งแห่งการวะกฟั มะดีนะตสุ สลาม ปัตตานี เป็ นเขตการพฒั นาเมืองแห่งใหม่ชาน เมืองปัตตานีออกไปทางตะวนั ออกเฉียงใต้ ปัจจุบนั ตงั้ อย่ใู นเขต ตาบล 43

บานา เป็ นโครงการหนึ่งของชาวมสุ ลิมท่ีต้องการสร้างและพฒั นาสงั คม ในด้านตา่ งๆ อาทิ 1) ศนู ย์ศาสนาอิสลามพร้อมมสั ยดิ ญามอิ ฺ 2) ศนู ย์บริการสาธารณะสขุ และโรงพยาบาล 3) ศนู ย์กลางโครงการท่ีพกั อาศยั และหมบู่ ้านจดั สรร 4) ศนู ย์การค้าและธุรกิจ 5) ศนู ย์กลางการศึกษาระดบั อุดมศึกษา โดยเฉพาะในด้าน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หลักสูตรนานาชาติ เช่น ภาษาอาหรับ องั กฤษ และอ่ืนๆ 6) มลู นิธิมะดนี ะตสุ สลาม ฟาฏอนี เนือ้ ที่ทงั้ หมดประมาณ 1,300 ไร่ หรือ 2,080,000 ตารางเมตร อินชาอัลลอฮฺ มากกว่าคร่ึงหน่ึงของเนือ้ ท่ีทัง้ หมดเป็ นท่ีดินวะกัฟ (เศาะดะเกาะฮฺ ญาริยะฮฺ) เพอ่ื อลั ลอฮฺ ปัจจบุ นั โครงการวะกฟั มะดีนะตสุ สลามฟาฏอนี เปิ ดโอกาสให้ผู้ ที่ประสงค์และสนใจได้มีส่วนร่วมในการวะกัฟที่ดิน โดยเฉพาะเขตท่ีจะ ทาการก่อสร้างศนู ย์อิสลามซง่ึ มีเนือ้ ท่ีประมาณ 30 ไร่ โดยแบง่ วะกฟั เป็ น ตารางเมตรละ 700 บาท และถ้าคิดเป็ นไร่ก็จะตกไร่ละ 1 ล้านบาท (1,000,000 บาท ต่อไร่) ท่ีดินเขตนีบ้ างสว่ นได้ซือ้ มาแล้วและได้รับการ วะกัฟจากผู้วะกัฟบางท่าน เช่น โต๊ ะครูหัจยีอับดุรเราะห์มาน บิน อบั ดลุ ละฏีฟ บราโอ ปัตตานี จานวน 1 ไร่ และยงั มีผ้วู ะกฟั ท่านอื่นที่ได้ วะกฟั อีก 1 ล้านบาท ส่วนท่ีเหลือนนั้ ได้ซือ้ มาแล้วด้วยวิธีการผ่อนกบั 44

ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยในนามบริษัทปัตตานีจายา ด้วยราคา สทุ ธิ 560 ล้านบาท ซงึ่ เม่ือชาระหนีก้ บั ธนาคารได้หมดแล้ว ท่ีดินดงั กลา่ ว ก็จะถูกโอนมอบให้ กับมูลนิธิวะกัฟมะดีนะตุสสลาม ฟาฏอนีเพ่ือเข้ าไป บริหารจดั การโครงการตอ่ ไป ขออลั ลอฮฺประทานเตาฟี ก อยา่ งน้อยๆ เราหวงั วา่ ท่านจะได้มีสว่ นร่วมด้วยการขอดอุ าอ์นีว้ า่ ‫َال َّؾ ُف َّما ْج َع ْل َم ِد ْيـَ َيال َّسلاَ ِم َف َطوِِّن َم ِد ْيـَ ًيآ ِمـَ ًي َظو ِم َر ًة ُم َبو َر َك ًي َم ْع ُؿ ْو َر ًةإِ َلى‬ .‫َي ْو َمال ِّد ْي ِن َيو َر َّبا ْل َعو َدِ ْْ َي‬ ความหมาย โอ้ อัลลอฮฺ โปรดทาให้ มะดีนะตุสสลาม ฟาฏอนี เป็ นเมืองที่สงบสันติ รุ่งเรือง มีบะเราะกะฮฺ เจริญก้าวหน้าตราบจนวนั กิยามะฮฺ โอ้ พระผู้อภิบาลแห่ง สากลจกั รวาล สรุปปิดท้าย/คาสง่ั เสยี ทัง้ หมดนี ้ คือ แก่นแท้ของวะกัฟตามบทบัญญัติแห่งชะรีอะฮฺ อิสลาม เพ่ือเป็ นการปิ ดท้ายสารัตถะเกี่ยวกบั การวะกฟั นี ้ข้าพเจ้าขอสรุป เนือ้ หาคร่าวๆ และคาสงั่ เสียตา่ งๆ ดงั นี ้ (1) วะกัฟ คือชะรีอะฮฺของอลั ลอฮฺ และเป็ นสุนนะฮฺของท่าน รอซูลลุ ลอฮฺ ศ็อลลลั ลอฮุอะลยั ฮิวะสลั ลมั ท่ีประเสริฐและมีคุณค่าเป็ น 45

อยา่ งยง่ิ ดงั นนั้ ประชาชาตอิ สิ ลามจาเป็ นต้องศกึ ษาเรียนรู้เกี่ยวกบั เรื่องนี ้ ให้เข้าใจอย่างถ่องแท้และนาไปปฏิบตั ิจริงให้ได้ เพราะมนั เป็ นทรัพย์สิน บริจาค/เศาะดะเกาะฮฺท่ีดีที่สดุ ให้คณุ ประโยชน์มากท่ีสดุ ตอ่ ทรัพย์สนิ ของ บา่ วทงั้ ในโลกนีแ้ ละอาคเิ ราะฮฺ (2) มสุ ลิมและมุสลิมะฮฺพึงส่งเสริมและสนับสนุนให้ทุกคน แข่งขันกันบริจาควะกัฟทรัพย์สินของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็ นในรูปของ อสงั หาริมทรัพย์ เช่น สวน ที่ดิน บ่อนา้ เป็ นต้น หรือสงั หาริมทรัพย์ เช่น คมั ภีร์อลั กรุ อาน ยานพาหนะ สื่อ อปุ กรณ์การเรียนการสอนและการเผย แผ่อิสลาม โดยการยกระดบั ให้เป็ นไปตามสโลแกน \"หน่ึงครอบครัว หน่ึงวะกฟั \" เป็ นอยา่ งน้อย แม้มนั จะเป็ นทรัพย์สนิ ท่ีมีมลู คา่ เพียงน้อยนิด ก็ตาม (3) ขอเรียกร้ องและเชิญชวนบรรดาครูบาอาจารย์ นักเผยแผ่ อิมามและเคาะฏีบ ให้ช่วยกันรณรงค์ ชีแ้ จง อบรม สั่งสอนและสร้ าง ความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในเรื่องของการวะกัฟ พร้ อมๆ กับการสร้ าง จิตสานึกและความตระหนักแก่ประชาชน โดยเฉพาะบรรดา ครูบา อาจารย์ นกั เรียน นสิ ติ นกั ศกึ ษา ให้เข้ามาร่วมมอื และมีสว่ นร่วมกนั อยา่ ง จริงจงั จดั ให้มีโครงการวะกฟั ไมว่ ่าจะเป็ นวะกฟั ประเภทใดก็ตาม พร้อม กบั พยายามดาเนนิ โครงการวะกฟั อยา่ งเตม็ ศกั ยภาพ ให้เป็ นแบบอย่างที่ ดีแก่สงั คม 46

(4) ขอเรียกร้องตอ่ ภาครัฐ โดยเฉพาะรัฐบาลประเทศมสุ ลมิ ช่วย จัดให้มีองค์กรท่ีเป็ นนิติบุคคล มีกฎหมายรองรับในการกากับดแู ลและ บริหารจัดการทรัพย์สินวะกัฟ พร้ อมกับจดั สรรงบประมาณของรัฐส่วน หน่ึง เพื่อให้เป็ น “วะกัฟ อิรศอด” สาหรับการพัฒนาในด้านอิบาดะฮฺ การศกึ ษา การเงิน เศรษฐกิจ และสงั คม ทงั้ นี ้เพื่อนาพาไปส่สู งั คมแห่ง ความสนั ตแิ ละเจริญก้าวหน้าให้บงั เกิดขนึ ้ อยา่ งเป็นรูปธรรม สมตามท่ีวา่ ‫ﮋﭤﭥﭦﭧﮊ‬ “เมืองท่ีดี และพระผ้อู ภิบาลผ้ทู รงอภยั ” (5) ขอเรียกร้ อง เชิญชวนให้ผู้ดูแลและบริหารกิจการวะกัฟ ทงั้ หลาย ทงั้ ท่ีเป็ นบุคคล นิติบุคคล หรือหน่วยงานรัฐ ให้ดแู ลทรัพย์สิน วะกฟั อย่างเต็มเปี่ ยมด้วยอะมานะฮฺ/ความรับผิดชอบ และบริหารจดั การ หรือพัฒนาวะกัฟอย่างเต็มศกั ยภาพเพื่อให้มันเพ่ิมพูนและงอกเงย ให้ เกิดผลสาเร็จตามแก่นแท้และเจตนารมณ์ของการวะกฟั ท่ีสวยงามและ มีบะเราะกะฮฺ/สิริมงคล อันเป็ นแก่นแท้ ของการพัฒนาประชาชาติ “อมุ มะฮฺวาหิดะฮฺ” หวงั เป็ นอยา่ งย่ิงว่า เราและท่านทงั้ หลาย สามารถพฒั นาตวั เอง ให้เป็ นบา่ วท่ีอทุ ิศหรือบริจาควะกฟั ทรัพย์สินท่ีเรารักและหวงแหน ให้มนั สามารถดารงคงอยู่เคียงคู่กับเราตลอดไปอย่างต่อเนื่อง ในการให้ 47

‫‪คุณประโยชน์และได้รับผลบุญท่ีไม่ขาดสาย ทัง้ ในโลกนีแ้ ละหลงั จาก‬‬ ‫‪เสยี ชีวติ ไปแล้ว อามีน‬‬ ‫َأ ُق ْو ُل َق ْو ِِل َه َذا‪َ ،‬و َأ ْشتَ ْغ ِػ ُر الل َه ِِل َو َل ُؽ ْم‪َ ،‬و ُأ َف ِّو ُض َأ ْم ِري إِ َلى اللهِإِ َّن الل َه‬ ‫َب ِص ْ ٌر بِو ْل ِع َبو ِد‪َ .‬و َص َّذ الل ُه َظ َذ َكبِ ّقـَو ُُ َم َّؿ ٍد َو َظ َذ آلِ ِه َو َص ْحبِ ِه َو َش َّؾ َم‪.‬‬ ‫ُشبْ َحو َن َر ِّب َك َر ِّب ا ْل ِع َّز ِة َظ ََّم َي ِص ُػ ْو َن َو َشلاَ ٌم َظ َذ ا ْدُ ْر َشؾِ ْْ َي َواْ ْلَ ْؿ ُدللهِ‬ ‫َر ِّبا ْل َعو َدِ ْْ َي‪.‬‬ ‫ฺ‪พ่นี ้องของทา่ นในหนทางของอลั ลอฮ‬‬ ‫ี‪อสิ มาอีล ลุตฟี ฟาฏอน‬‬ ‫‪17 เราะญบั ฮ.ศ.1436‬‬ ‫‪6 พฤษภาคม ค.ศ.2015‬‬ ‫‪48‬‬